00:00Nedret Ersanel
00:01Brice Başvuru
00:03Sihaları Kim Vuruyor
00:05Irak'ta Biriken
00:06Stres
00:07Cumhurbaşkanının Deniz Harbokulu diploma töreninde yaptığı konuşma içinde kurduğu
00:13Avrupa Birliği ile Şangay İşbirliği Teşkilatı arasında tercih yapmak mecburiyetinde değiliz cümlesi
00:19hayli ilgi çekti.
00:21Medyada manşetleri için genellikle bu ifadeyi seçti.
00:25Türk dış politikasının hülasasını veren bu yaklaşım yeni değil.
00:29Ankara'nın özgün dış politika üretme kapasitesinin üretimleri sürprizleri hemen her gün karşımıza çıkıyor.
00:37Soğuk savaş döneminden yadigar kutupları idare etme tecrübesiyle
00:41yeni dünya düzeni izahlarından gelen fırsatlar da var riskler de var kabulünü birleştirip süreci değerlendirmeye çalışıyoruz.
00:50Fakat cümleyi bir daha okuyup herkesin çıkarımlarından farklı bir soru soralım.
00:56Avrupa Birliği ile Şangay İşbirliği Teşkilatı arasında bir tercih yapmak mecburiyetinde değiliz.
01:02Cümle hangisine eğilimlidir?
01:05Örgütler üzerinden tarif edilen aslında batı ve doğudur.
01:09Bu cümle bir yandan dengede yani ortada durmayı vaaz ediyor ama öte yandan
01:13Türkiye'nin 75 yıllık batı serüveni ile daha 3 günlük diyebileceğimiz doğuyla ilişkilerini eşitliyor.
01:21Zaten kıyamet buradan kopuyor.
01:24Türkiye'nin herkesle eşit, saygın, adil ilişki arayışı ister istemez batıya bağımlı yapışık ilişik düzenini bozuyor.
01:34Taraflar arasında ortaya geliyorsunuz ama batının ve batıcıların algıladığı Türkiye uzaklaşıyordur.
01:41Uzaklaşıyor mu? Evet ilişikten ortaya yürümenin doğası budur.
01:46Ayrıca Türkiye'nin batıya kızgınlığı var, haklıdır.
01:50Bu da fark yaratıyor, siyasi sonuçları oluyor.
01:53Konuşmanın ilgili bölümünde yer alan cümleler de kendini gösteriyor.
01:59Türk dış politikasına Ankara eksenli bakmak yerine batı başkentlerinin penceresinden bakanların tezviratlarına aldırmayacağız.
02:09Batı burada müspet mi menfi mi?
02:12Ya da Türkiye yönünü sadece batıya dönerek menzili maksuduna varamaz.
02:18Burada da aynı pejoratif yermeli tınıyı hissediyoruz.
02:22Kaldı ki bu etütlere ihtiyaç da yok.
02:25Türkiye'nin son on yıllık döneminde karar alıcıların tamamının batıya yönelik ağır kritikleri ortada duruyor.
02:32Şimdi topu daha uzun oynayalım.
02:34Bu sürdürülebilir mi?
02:36Türkiye'nin 360 derecelik dış denge politikasını getiren iç dinamikleri vardı.
02:41Büyük ilerleme gösterdik.
02:43İlişkilerimizi eşit ve adil düzleme, dengeye çekme çabalarımız gelişme gösterdi.
02:49Üstüne bunu kolaylaştıran bununla buluşan küresel bir konjonktür de ortaya çıktı.
02:55Kutup cephelerinde denge bozuldu ve batı siyasi ekonomik gücünde erime yaşanırken
03:01doğuda yükseliş meydana geldi.
03:03Sonucunda dünyada jeopolitik kara delikler, obruklar oluştu.
03:08İşin nereye varacağına dair biz değil, herhangi bir ülke kesin cevaplara, politikalara sahip değil.
03:15Sadece siyasi, stratejik belirsizlikler yok.
03:19Dünya ekonomisinin nasıl olacağına ilişkinde ağır tereddütler mevcut.
03:24Mesela tedarik zincirlerindeki bozulma, ülke içi üretimleri ve buna devletin dokunuşunu
03:30daha önemli hale ve ulusal güvenliğin parçası haline getirdi.
03:35Hasılı bilinmezlerle dolu bir ara dönem bu.
03:39Bu yeni gerçekleri getiren doğudur.
03:42Besleyen batının hatalarıdır.
03:44Eğilim bu şekilde hatta artarak devam ederse,
03:47Türkiye'nin geçiş dönemi politikası diyebileceğimiz pratikleri evrilir mi?
03:52Üzerine çalışmak, hazırlanmak gerekiyor.
03:55Yine konuşmada zikredilen doğuyla ilişkilerimizi güçlendirirken,
04:00batıyla köklü işbirliğimizi ilerletmenin yollarını arayacağızdaki sır da biraz burada.
04:07Köklü işbirliğimizin kurulduğu yollar hala var mı?
04:11Yok anlıyoruz çünkü arayacağız deniyor.
04:14Bu yüzden Türkiye samimi niyetini koruyor ama batı patinaj çekiyor.
04:18Yani Ankara'nın elinde olmayan gerçekler var.
04:22Cumhurbaşkanı'nın daha evvel zikrettiği ve bu teorik düzleme yaslanan
04:26Şangay İşbirliği Örgütü'ne üye olmak istiyoruz açıklamasını da dosyaya katabiliriz.
04:32Tam da bu akışın üzerine Bloomberg'in pazartesi günü servise koyduğu,
04:37Türkiye üyelik için Brits'e resmen başvurduğu haberi bu satırlar yazılırken,
04:43Ankara tarafından henüz doğrulanmamakla birlikte kıvama uygun düşüyor.
04:49Doğruysa büyük iştir.
04:51Öyle veya değil bu köşenin okurları, Putin'in Bakü ziyaretini takiben
04:56Azerbaycan'ın Brits'e üyelik için resmi başvuruda bulunacağını açıklaması,
05:01Ankara içinde güçlü bir vakum oluşturacak satırlarını hatırlıyordur.
05:06Kardeşimiz Ceyhun Bayramov'un Ankara ziyaretini de.
05:10Türk SİHA'larını kim düşürüyor?
05:12Irak'ta vurulan SİHA'mızın faili ve nedeni üzerine tartışmalar devam ediyor.
05:18Olağan şüpheliler Amerika ve İran, konjonktüre bakıldığında Amerika daha önde görünüyor.
05:24Irak, Türkiye ilişkileriyle kalkınma yolu projesinin vadettiği jeopolitik potansiyelden,
05:31Amerika'nın rahatsızlığı tahmin edilebilir.
05:34Suriye ile normalleşme adımlarıyla birleşmesi de onlar için korkutucu bir tablo üretiyor.
05:40Ancak bir ihtimali daha listeye eklemekte fayda var.
05:44Irak'ın doğası.
05:461. Irak'ta stres birikiyor.
05:492. Bu projeyle duyulur hale gelen Türkiye ile ilgili mutsuzluk havası var.
05:553. Bunlar kimi açıklamalara da yansıyor.
05:594. Gücü az veya çok kimi örgütlerden Türkiye-Irak'ın iç işlerine karışıyor mealinde sızlanmalar duyuluyor.
06:085. Yükselen Irak milliyetçiliğini de önemsemeli ve bu karışıma ilave etmeliyiz.
06:146. Amerika'nın bu ülkeye yaptığı kötülük o kadar ağır bir miras bıraktı ki,
06:20muhtemelen herhangi dış etkiye iyi niyetli bile olsa alerji gösteriyorlar.
06:267. Irak meclisinde de aynı kırılganlığı gözlemleyebiliriz.
06:31Türkiye ile ilişkilere eleştirel yaklaşan malum cephelerden siyasiler var.
06:368. Stresin pik yaptığı yerlerden biri de Kerkük.
06:40Buradaki dış etkiyi iyi tasnif etmek gerekiyor.
06:439. Petrol meselelerine dikkat.
06:4610. İşte SİHA'ya saldırının bu bileşenlerden çıkma ihtimali var.
06:51Ankara-Bağdat ilişkisi kıymetli.
06:54Türkiye mevcut hükümeti sakınıyor.
06:56Ancak yeni sabotajlar bekleyebiliriz.
Yorumlar