00:00Nako mga kapuso, mainit pa rin hanggang ngayon ang usapan tungkol sa birth certificate.
00:05Nariyan yung late registration.
00:07Meron ding mali naman ang spelling ng pangalan o kaya may maling information.
00:11Nariyan din naman yung mga lumaki sa farm.
00:13Iba yun. Iba yun.
00:15Ano ba pwedeng gawin sa ganyan?
00:17Yung mga inyong katanungan po, bibigyan natin ang sagot ngayong umaga.
00:21Mga kasama natin, Engineer Marisa Grande.
00:23Siya pong Assistant National Statistician ng Civil Registration Office.
00:27Ma'am, good morning.
00:30Maraming salamat sa pag-imbita at good morning sa lahat ng nanonood sa unang hirit.
00:35Salamat po.
00:36Ito, unahin natin.
00:37Yung late registration ng birth certificate, talaga usap-usapan to ngayon.
00:41Paano ba ang proseso nito, Marisa?
00:43Well, dahil nga dito sa mga issues natin ngayon sa delayed registration,
00:49so nakita natin may mga abuso at ginagamit na dahilan para makapag-late register,
00:55nag-issue po tayo ng additional guidelines ng delayed registration.
00:59Ito lang, ang effectivity po nito ay June 12 na yung taon na ito.
01:06Yung PSA Memorandum Circular 2024-17.
01:10So, may mga additional tayong mandatory requirements.
01:15So, ngayon kailangan personal na mag-appear yung registrant, yung document owner mismo
01:22kung siya po ay 18 years old and above.
01:24Pero kapag ito naman ay minor, kailangan sasamahan po ito ng magulang.
01:30So, may physical appearance na siya?
01:32May physical appearance na siya.
01:33Say mo naman, kahit anong edad ba, pwede mag-late register ng birth certificate?
01:36O baka may window lang na pwede ka mag-late register?
01:39Currently, Ivan, meron tayong sa ngayon NIH at NIH Diary.
01:45May sa datos po natin sa 2020 Census and Population.
01:49Meron pa tayong 3.7 million na unregistered Filipinos.
01:54Although, may nilaunch na tayo na programa dito at nakapag-register naman na tayo
01:59ng mga about 266,000.
02:02So, kaya po yung mga kababayan natin na nanawagan tayo,
02:07kailangan talaga pagkapanganak ng anak nila, i-register na haga.
02:11O, bigyan muna natin ng panahon.
02:12Kasi, alimbawa, yung kasambahe namin.
02:15Hindi siya registrado.
02:18Kumbaga, wala siyang records, anything.
02:20Hindi siya makakuha ng PhilHealth.
02:22Hindi makakuha ng ibang mga servisyon ng gobyerno.
02:24Ganun po kahalaga na i-register natin yung mga anak natin.
02:27Ano ba yung usual na dahilan? Ba't hindi nila ipaparehistro?
02:29Well, karamihan sa mga ito, yung nakaligtaan ng magulang,
02:33hindi nila matandaan na ano yung importansya.
02:36O baka nalalayoan.
02:38O yung mga kababayan din natin, wala silang access dun sa mga remote areas.
02:43Kaya may mga mobile registration po tayo na ginagawa ka sa mga local CB registrars
02:48para puntaan po sila.
02:50Anyway, paano po kapag late na nagpa-register,
02:52paano po? Masi siguro na tama yung mga detailing nakalagay doon.
02:56Given ahalimbawa, ilang taon na hoyo nilipas eh.
02:58Baka hindi na maalala.
03:00Hindi nga matiyak.
03:01Nanghula. Nanghula na lang.
03:03Actually, even before naman dito sa bago nating additional guidelines,
03:08may mga supporting documents.
03:10Isa yan, number one na mandatory requirements namin,
03:13is the negative birth certificate.
03:15Para wala po tayong double or multiple registration.
03:18Kung magkakatunayan na wala nage-exist na birth certificate dito sa taong ito.
03:22Yes. And then ang mga basic na requirements before,
03:26yung pung affidavit of delayed registration,
03:29affidavit of two disinterested persons,
03:32and any two public documents.
03:34Ito yung mga, for example, yung mga earliest school records,
03:37baptismal, or any other public documents.
03:40Ito yung minimum.
03:42Yung mga patunay na ganito yung birthday mo, etc.
03:46So, kailangan ano yun? Ano ng notaryo?
03:49Dapat notarize po siya.
03:50Kung sa barangay manggagaling?
03:52Actually, mayroong additional requirements nga din po na barangay certificate
03:56para pagpapatunay ng proof of residency nila.
03:59So, dapat talaga sa interview, makuha mo yung mga tamang information.
04:05And mayroon ka ding due diligence bago ito i-rehistro sa ating mga civil registrar.
04:11Marisa, mayroon ding mga maling impormasyon, diba?
04:14From spelling.
04:16Kulang na letra, mali-spelling, iba yung gender, at iba pang impormasyon.
04:21Ano yung dapat gawin kapag gaganyan ng sitwasyon?
04:23Well, mayroon po tayong the clerical error law.
04:26Ito yung Republic Act 9048.
04:29Pwede tayo mag-tama, mag-correct ng clerical or typographical error.
04:34Yung mga spelling, gano'n.
04:36Kasama din po dito yung correction ng sex.
04:40Wala na court, ano yan? Proceeding?
04:42Administrative process po ito.
04:44Kasama din yung day and month ng date of birth mo.
04:48Ito po yung mga administrative process.
04:50Kailangan lamang pumunta sila sa local.
04:52Doon po mag-file ng petition for correction.
04:54Yung mga ganyan, pagpapabago ng informasyon, gano'n kukahirap yung proseso niyan?
04:59At may bayad ba?
05:00Yes, may bayad po.
05:02Sa processing fee ng clerical error, yung mga spelling is P1,000.
05:07Ang filing fee.
05:09Sa PSA na yan?
05:11Sa local civil registrar office.
05:13O sa Philippine Foreign Service post naman sa mga nasa abroad.
05:17But yung change of first name under Republic Act 9048,
05:23at saka yung gender at day and month ng birth,
05:27ito po ay P3,000 yung processing fee.
05:29Plus may publication pa po ito.
05:32Ah, kailangan may publication.
05:35Ivan, may sample ba yang napakikita?
05:38Engineer, may sample birth certificate po tayo dito.
05:46Ayan, sample ng birth certificate.
05:49Ano bang mga detalya rito ang pwede ipabago, Engineer?
05:53Well, kung ang ipapabago ay first name,
05:59iba yung ginagamit mo sa iyong birth certificate,
06:02kung ano yung ginagamit mo ngayon,
06:04pwede ka mag-file ng petition for change of first name under Republic Act 9048.
06:10Sa local civil registrar po ito.
06:12Local civil registrar nalang.
06:14Kasi baka isipin nila pupunta pa dito sa main office.
06:16Yes, tama.
06:17Pero meron po tayong migrant petition kung saan po sila resident,
06:21doon na po sila mag-file.
06:23Pero correction lang ng spelling.
06:25Halimbawa gusto magpabago ng pangalan,
06:27ibang usapan po yun.
06:28Pwede rin po administrative.
06:30Ano yung dumadaan pa sa court proceeding?
06:32Ang court, dumadaan sa court proceeding, yung mga substantial entries po.
06:36Like year of birth.
06:38Sa court po yan?
06:39Sa court po yan.
06:40Year of birth.
06:42Sa court pala yun.
06:43Also po, pagka status.
06:45Halimbawa, legitimate child siya,
06:50pero nung registration, ginawa siya illegitimate.
06:54So ngayon, gagamitin niya na yung tama.
06:56Kailangan establish niya nga sa court ngayon.
06:58Saan ba yung...
06:59Actually, hindi mo makikita dito.
07:01Pero dito, pag nilagay nila dito sa marriage of parents.
07:05Not married, pero married pala.
07:08Yun yung mga kailangan idaan sa court.
07:10Pag sa court, ano katagal?
07:11Depende po yun sa processing.
07:14Nakumatagal yun.
07:16Sa mga kung huwag po ng birth certificate,
07:18sa mga hindi nakakaalam,
07:19pwede na rin pong mag-request online ngayon.
07:22Paano naman pong proseso nito, ma'am?
07:24Meron po kaming dalawang authorized na partner sa online.
07:27Ito po yung PSA survey list at saka yung PSA helpline.
07:31So, sila po online ang filing.
07:34So, ibig sabihin, hindi po kayo pwedeng pumunta sa Facebook
07:37at mag-coordinate po ng kahit sino.
07:39Kasi mga scammer.
07:42So, kailangan po online yung fag-file.
07:45Meron po silang mga authorized na buy-at-center
07:49like credit card, metro bank, union bank, mga gano'n.
07:53Hindi po sila nag-coordinate through sa Facebook.
07:56Kasi baka yung mga kamabayan natin doon sila.
07:58At saka mahigpit mag-deliver yung mga ano niya.
08:01Dapat ikaw mismo mag-receive.
08:03May option din na ipa-deliver yung birth certificate sa bahay.
08:06Ano yung role sa ganito?
08:07Sino yung pwede tumanggap?
08:09Anong document?
08:10Halimbawa, wala yung nagpa-registro.
08:13Ano yung kailangan?
08:14Susan Ivan, ang nag-file ng request,
08:17siya yung kumanggap.
08:19Pero kung sakali na for whatever reason,
08:22nasa trabaho po siya,
08:23pwede niya po itong ipasa sa kanyang,
08:26halimbawa, yung asawa niya or mga kapamilya.
08:29Pero kailangan i-coordinate po nila ito sa aming partner,
08:32authorized partner,
08:33para ma-transfer yung authority.
08:37Mag-iiwan ko ng authorization and ID.
08:40Pero kailangan i-coordinate po nila.
08:43Ah, i-coordinate pa lang?
08:44I-coordinate.
08:45It's through email or the hotline.
08:48Talagang pag wala ka, i-iiwan?
08:50Hindi pwede.
08:51Babalikan ka.
08:52Susan, Ma'am Marisa,
08:53may mga tanong din po ang ating mga kapuso online
08:56sa usaping birth certificate yan.
08:58Ito, si PJ Vera,
08:59yung afilido ng tatay niya,
09:00ang ginagamit niya sa lahat ng documents niya.
09:03Pero last name pala,
09:04ng nanay niya sa pagkadalaga,
09:06ang nakalagay sa birth certificate niya.
09:09Paano ito ipapakoreg, Ms. Marisa?
09:11Administrative lang dito?
09:12Actually, may administrative process,
09:14pero pwede rin siyang court.
09:16Yung dun sa administrative process,
09:17kung illegitimate or non-marital child,
09:20at in-acknowledge naman siya ng kanyang father
09:23through a public instrument,
09:25mag-process po siya ng Republic Act 9255
09:29or ito yung Act allowing to use the surname of the father.
09:33But talimbawa naman,
09:34kasal na yung magulang ngayon,
09:36iba naman po yung proseso.
09:37Iba pa rin.
09:38Ito yung legitimation naman through Republic Act 9858.
09:42So, sa legitimation at saka sa 9255,
09:45both administrative process po yun.
09:47Pero kung halimbawa man,
09:49ay hindi pasok dun sa dalawa na sinabi ko,
09:52yun yung mga kailangan dalihin sa korte.
09:54Ilan pa kanyo yung mga unregistered, ma'am, sa Pilipinas?
09:57Based to sa 2020 po natin,
09:59is mga 3.6 or 7 million.
10:03May kakilala nga ako.
10:04Tatlo anak, walang birth certificate.
10:06Napakahalaga po,
10:07kahit naka-rehistro,
10:09yan ang magiging basihan.
10:10Ang passport,
10:11ng iba't ibang servisyon ng gobyerno.
10:13Ang main document mo to get yung kung ano man yung mga ID.
10:15At pwede po. Late registration.
10:17Pero in fairness, maganda yung mga...
10:19Mabilis. Mabilis.
10:20Marami salamat po, Engineer Marissa Grande,
10:22Assistant National Statistician ng Civil Registration Office.
10:26Mga kapuso, sana po ay naliwanagan kayo
10:29sa inyong mga tanong tungkol sa birth certificate.
10:32Kahit saan pa kayo lumaki.
10:43For more UN videos visit www.un.org
Comments