00:00.
00:02.
00:03.
00:03.
00:03.
00:03.
00:04.
00:04.
00:05.
00:06.
00:07.
00:07.
00:08.
00:08.
00:08.
00:09.
00:10.
00:10.
00:11.
00:13.
00:13.
00:13.
00:13.
00:14.
00:14.
00:14.
00:14.
00:15.
00:16.
00:17.
00:18.
00:19.
00:20.
00:20.
00:21.
00:22.
00:22.
00:23.
00:23.
00:23.
00:23.
00:25.
00:26.
00:26.
00:26.
00:26.
00:27.
00:27.
00:28.
00:29.
00:29.
00:30.
00:30It's like different things
00:32like in the water
00:34live in the water
00:36on the water
00:37It was ooh
00:38They spent a lot of water
00:40to feel it
00:42They took a washing
00:44and they held it
00:45They poured it
00:47This was the last one
00:51And the other ones
00:56They threw it
00:56in the rocks
00:59and they threw it
01:00They put it
01:00Our baton is a great...
01:05...
01:06...
01:07...
01:08...
01:09...
01:09...
01:09...
01:11...
01:13one of the things that's a big dinosaur.
01:17It's a rhino puzzle.
01:22Mapapangiti ba si Peter sa kanilang nabiscovery?
01:27Ang pinagihinalaan nilang bagang nasa 4 inches ang lapad.
01:33Sa dulo nito, may nakauslipang parang maliit ng ngipin.
01:37Nakadikit ang mga ito sa isang pahabang bato.
01:41Na nasa 34 inches naman ang haba.
01:44Ang bigat umabot ng 55 kilos.
01:47Sing bigat ng isang sako ng bigas.
01:51Oktubre pa raw nitong nakaraang taon
01:53nung nakuha nila ang gahiganteng parang bagang.
01:57Dinala namin sa laboratory test para malaman ng resulta.
02:02Silikon 2.994%.
02:04Itong kalsiyong 38.963%.
02:08Itong porsiyon na ito ay silikon.
02:10Ito na porsiyon ay kalsiyom.
02:12Kaya nakumbinsi ako na ito ay ngipin.
02:15Gayunman, nag-alangan daw silang ilapit ito sa mga otoridad.
02:20Baka ma-recover ng gobyerno.
02:22Doon ang pinagtatakutan ng mga kasamahan ko.
02:25Pati ako, yun din ang iniisip ko.
02:27Maka kukunin ang gobyerno.
02:29Hindi na mapakinabangan.
02:30Kaya sa nakalipas na mga buwan, salitan nila itong itinago sa kanilang mga bahay.
02:36Dinala namin dito.
02:37Dalawang linggo, lipat na naman doon sa kabila.
02:40Yun ang sabi ng grupo, ma'am.
02:42Takot.
02:43Pakama-scam daw.
02:44Paniniwala kasi ni na Peter.
02:46Ito na.
02:47Ang kasagutan sa matagal na nilang ipinapanalangin.
02:53Pagsasaka ang kabuhayan ni na Peter.
02:55At dahil daw sa hirap ng buhay, sumasideline din sila bilang treasure hunters.
03:02Pumali na lang ako sa kanila.
03:03Huwag ka makatsamba kung sakali.
03:05Presalamat ako kung may value.
03:07Sa hirap ng panahon ngayon, kailangan namin yung financial.
03:10Sa sampung taon ko nag-traceure, ngayon lang kami nakahukay ng items na may halaga.
03:15Pero batid ng grupo na ang kanilang ginagawa, iligal.
03:20Gustuhin man daw nilang dumaan sa tamang proseso na kumuha ng permits.
03:25Wala silang pambayan.
03:26Makukulong pa daw kung walang permit.
03:28Sana kung kukunin man ang gobyerno, wala kami magkakulong.
03:31Sana mayroon namang kapalit.
03:33Ngayon, ang pinaniniwalaan nilang mga higanteng bagang
03:38ang kanilang inaasahan na mag-aahon sa kanila mula sa pangil ng kahirapan.
03:45May pinag-usapan kami, 50 milyon.
03:47Yung iba naman ang kasamahan namin, nag-research sila.
03:51Mayroon daw ang presyo na mataas.
03:53Gamitin namin sa pagsasaka, trapos sa pamilya, pagpaaral sa mga anak.
03:57May halaga ito, pakinabangan ng grupo.
03:59Kalalabas lang ng asawa ko galing sa ospital, operasyon.
04:04Hanggang naisipan nilang mag-email sa aming programa
04:07sa pag-asang malaman kung ano ba ang kanilang nakuha sa kuweba.
04:13Mula Davao de Oro, sinamahan namin sila pa Davao City
04:18para ipasuri ang kanilang nadiskubre sa Bone Collector Museum founder
04:23at conservation scientist na si Dr. Daryl Blatchley.
04:49Ayon kay Dr. Blatchley, ang nadeskubre nina Peter.
04:53Beautiful piece in the Philippines.
04:57Ayon yung baliwasyo.
04:58Susunod na!
05:03Mula Davao de Oro, sinamahan namin sila pa Davao City
05:07para ipasuri ang kanilang nadiskubre
05:10sa Bone Collector Museum founder at conservation scientist
05:15na si Dr. Daryl Blatchley.
05:18Naabi daw ng ipon or fossil.
05:20Inindiribanda mo ang nakita.
05:22Mawagan si Pinoo.
05:25Naabi niyo mo basig dinosaur, basig tao.
05:28Kaya murag ipon sa likod tapos napagtuyo ka na,
05:30kana iyong mga pangkilya.
05:33Pagkita mga inanasulod sa langop sahay,
05:35naimurag ulo diyo ng ngitsura sa tao or elepante.
05:38Ngayon lang kami nakahukay ng item may halaga.
05:41Naghihirap ng panahon ngayon.
05:42Kailangan namin yung pinansyal.
05:44Bati nagulong.
05:45Ayon kay Dr. Blatchley,
05:48ang nadiskubre ni Peter
05:52hindi bagang ng anumang sinaunang hayop,
05:56kundi isa,
06:01stalagmite,
06:02klase ng minerals o mineral deposits
06:06na tumubo mula sa sahig ng kuweba
06:09sa loob ng napakahabang panahon.
06:11Kung ngipon, tapat na yung mga ugat niya,
06:13na yung roots niya na abot dito sa ubos.
06:16Pero you're getting the same thing there as you are here.
06:18So it's a beautiful piece,
06:19pero it's a limestone calcite mixture
06:22ng gikan sa mga langog.
06:23There's been no dinosaur fossils found yet in the Philippines.
06:26They have found extinct rhinos.
06:28There's been Megalodon shark's teeth found,
06:29pero walang dinosaur.
06:30May value ba siya?
06:34Unfortunately, walang value.
06:36Because, number one,
06:37kung protected,
06:38bawali pag-uha gikan sa langog,
06:40just by having it is already illegal.
06:42Meaning, nabungkag ni mo ng langog.
06:44Dato yung mga gagawa.
06:47Dismayado mo.
06:48Kasi,
06:50kala namin mo,
06:51kakinabangan.
06:52Cave systems in the Philippines
06:53are protected by the DNR.
06:55If you go in and you break pieces off
06:57to use them for souvenirs
06:59or whatever,
07:00you're destroying a natural history,
07:03beautiful piece in the Philippines.
07:05Mahigpit na paalala ng mga eksperto.
07:08Labag sa batas
07:09ang mga ekspedisyon
07:11o treasure hunting
07:12sa mga kuweba
07:14na walang pahintulot
07:15ng gobyerno.
07:17Ayon sa Republic Act 9072
07:20o National Caves and Cave Resources
07:22Management and Protection Act,
07:24ipinagbabawal ang pagsira,
07:26paggambala,
07:28pagbago,
07:28o pagtatanggal
07:30ng anumang formation sa kuweba
07:32katulad ng stalactites
07:34at stalagmites.
07:35Limestone caves are basically
07:37the water filtration
07:38for the Philippine water.
07:39The water goes through,
07:40filters through it,
07:40goes down for our deep wells.
07:42Ang sino mang lalabag
07:44maaaring makulong
07:45ng dalawa
07:46hanggang anim na taon
07:47at pagmumultahin pa
07:49ng P20,000 to P500,000.
07:52Kahit naman sino,
07:54pwede kasing mag-treasure hunt.
07:55Kaya lang,
07:56pagka nag-treasure hunt ka,
07:59may mga kaakibat yan
08:00na responsibilidad.
08:01Kailangan mayroon ka rin
08:03experience
08:04o skill.
08:05May pera ka rin.
08:07At saka mayroon kang
08:07equipment o machinery.
08:09Dapat may permit ka talaga
08:10kasi kung wala,
08:11illegal yun.
08:12Once na nakakita ka
08:14ng isang treasure
08:15at valuable ito,
08:17pagpapartihan ng gobyerno
08:19at saka yung nakakita.
08:20Big deal na yun.
08:22Kailangan,
08:22ipaalam mo na
08:24nakakita ka ng ganito.
08:26Ibalik na lang ito
08:26sa pinanggalingan.
08:29Magtutuloy pa rin po ba
08:30kayo sa paghana?
08:31Hindi na.
08:32Hindi na ma'am.
08:33Umaasang grupo na ito
08:34ay magpagkikitaan,
08:35tapos wala naman.
08:37Paagaw lang na pala.
08:40Sa paghahanap
08:42ng kayamanan,
08:43bato ang kanilang nakuha
08:45at paalala
08:46na sa bawat
08:48pagkakatuklas,
08:49kailangan pa rin
08:50igalang
08:51ang ngipin
08:53ng batas.
08:57Thank you for watching
08:59mga kapuso.
09:00Kung nagustuhan niyo po
09:02ang video ito,
09:03subscribe na
09:04sa GMA Public Affairs
09:06YouTube channel
09:07and don't forget
09:08to hit the bell button
09:10for our latest updates.
Comments