00:06:57Resmen Gürenland Gürenland oldu.
00:07:00Şimdi burayı alacağını ya parasıyla ya da farklı şekilde artık bu ne şekilde olursa olsun bir şekilde alacağını söyledi.
00:07:07Biz almazsak Çin veya Rusya alacak dedi.
00:07:10Bunu da ekledi yanına.
00:07:12Tabi Gürenland Avrupa'nın bir parçası.
00:07:14Ancak Avrupa'dan da gördüğümüz kadarıyla bu hamlelere bu sözlere ciddi bir tepki gelmedi.
00:07:19Evet tepkiler var, itirazlar var ama Avrupa'dan daha büyük, daha cesur tepkiler bekleriz eski Avrupa'dan en azından.
00:07:28Ama öyle bir tepki de görmedik.
00:07:31Yani Venezuela olayından sonra sanki diğer devletler Avrupa'da buna dahil olmak üzere Trump'a yaklaşırken bir adım geri atarak yaklaşıyor gibi.
00:07:39Nitekim Gürenland ve Danimarka yetkilileri de beyaz ofise gitti ve adeta Trump'la pazarlık masasına oturdu.
00:07:47Siz de Danimarka'da yaşıyorsunuz. Elbette konuya çok daha hakimsinizdir.
00:07:52Siz nasıl değerlendiriyorsunuz bu Gürenland gündemini? Buyurun hocam.
00:07:55Estağfurullah hocam. Öncelikle saygıdeğer hocalarıma da selamı iletmek istiyorum Danimarka'da.
00:08:02Şimdi Danimarka'da Gürenland meselesi baya çok tartışılan ve gündeme oturan bir mesele.
00:08:09Tabi diğer uluslararası kamuoyunda da baya bir yer işgal edilmiş.
00:08:17Şimdi Gürenland dediğimiz bölge önce biraz hani genel kültür olarak biraz tarihe gidecek olursak birkaç bilgi paylaşmak istiyorum.
00:08:28O da Gürenland'in konumunu ya harikalı.
00:08:32Şimdi biliyorsunuz artık bölgesinde bulunuyor Gürenland ve yüz ölçüm olarak da belki dünyanın en büyük adası olarak adlandırılıyor.
00:08:42Gürenland orada yerleşim olarak zaten hani fazla bir durum söz konusu değil.
00:08:53Belki yüzde 10-15 arasında bir yerleşim var.
00:08:58Diğer yani adanın diğer bölgeleri yaşanmaz iklim içerisinde.
00:09:04Halkı ise Danimarka halkından etnik olarak ayrılıyor.
00:09:09İnuit halkı başka bir dil konuşuyor.
00:09:121721 yıllarında Danimarka orayı fiilen sömürgeleştirdi.
00:09:17Yani mandaha statüsüne koydu.
00:09:19Ondan sonra birkaç yıl sonra 1953'lerde Gürenland'in sömürge statüsünden çıkıp Danimarka pirallığına bağlandı.
00:09:31Ve anayasada farklı bir statüye sahip oldu.
00:09:35Yani eşit halklar verildi.
00:09:40Sesim geliyor mu?
00:09:41Geliyor.
00:09:42Özerk bir bölge adlandırılıyor mu özerk bir bölge olarak?
00:09:45Şöyle hocam, 1979'da Home Rule diye bir kararname çıktı.
00:09:54O da Grönland'de sınırlı iç yönetim yetkilileri tanındı.
00:09:57Ondan sonra Self Rule diye 2009'da tamamen yöresel bir ya da bir şekilde bölgesel bir yönetim haline geldi.
00:10:10Aynı hani Kuzey Irak'taki Kürdistan bölgesel yönetimi gibi ya da Bask yönetimi İspanya'da aynı şekilde böyle bir statü haline geldi.
00:10:19Şimdi Grönland ondan sonra tamamen böyle bölgesel yönetim haline geldikten sonra işte kendi parlamentosu, kendi işte bayrağı, ulusal maaşı, eğitim, sağlık, yerel ekonomide bu alanlarda kendisini yönetiyor.
00:10:38Sadece dış politikata, savunma, güvenlik, Dalimarka'nın yetkisinde ya da merkezi yönetime bağlı işte birim olarak Dalimarka kronu.
00:10:47Ondan sonra yine vatandaşlık olarak yani Dalimarka pasaportuna sahip.
00:10:50Bu şekilde Grönland'in önemli bir konuma sahip.
00:10:53Çünkü artık bölgesinde yani stratejik anlamda yani ticaret yolları, enerji kaynakları, işte kulesel askeri rekabetin kritik bir parçası.
00:11:06Çünkü bir tarafta Rusya var, bir tarafta Kanada ve Amerika, aşağıda da işte Avrupa var.
00:11:12O yüzden Grönland aslında çok önemli bir yer.
00:11:15Bunlar ciddi önemli bir konumda ancak yeraltı zenginlikleri de bu manada önemli mi Grönland'ın?
00:11:21O da tartışma konusu oluyor çünkü zaman zaman.
00:11:23Tabii o da tartışma konusu.
00:11:25Şimdi aslında belki Türkiye kamuoyu belki fazla bilgi sahibi değil Grönland'in şu anki hani potansiyeli veya durumu.
00:11:33Çünkü fazla bilinen bir yer de değil aslında.
00:11:36Çünkü hani yerleşim açısından.
00:11:39Şimdi oranın halkı İnuit başka bir diasporası da var.
00:11:42Yani aynı etnik gruba bağlı olan Rusya'da, Amerika ve Kanada'da da topluluklar var.
00:11:48O yüzden her yönüyle bir ilişki söz konusu.
00:11:52Şimdi William Seward yani Amerika'nın eski Dışişleri Bakanı 1867 yıllarında bu o zaman Amerika zaten 90 yıl geçmişti kurulduğundan beri.
00:12:05O zamandan beri Grönland'e göz dikmişlerdi.
00:12:08O da hani bayını avcılığı, kömür ve maden kaynaklar açısından değerlendirildi.
00:12:12Ama bu fikir sonra hani fazla kabul görmedi ve Amerika Kongresi tarafından reddedildi bu teklif.
00:12:19Sonra 2. Dünya Savaşı ile hani Sovyetler tehdidi ile işte onlara karşı bir erken uyarı hatı olarak 2. Dünya Savaşı sırasında Grönland'e askeri olarak Amerika yerleşti.
00:12:31Orada bir üst kurdu.
00:12:33Ondan sonra biz burayı askeri bir üst ve alan olarak kullanacağız Sovyet'e karşı.
00:12:39Ve ondan sonra da Şehir'de karşı, Nazi Almanya'ya karşı.
00:12:44O yüzden bu gerekçelerle orada aslında varlığını ortaya koydu Amerika.
00:12:49Bir bölge yani.
00:12:51Yani.
00:12:51Peki yani Grönland nereye bağlanacağını yani Danimarka'ya şu anda bağlı ama nereye bağlanacağını kendi karar verebilecek etkiye sahip mi?
00:12:59Danimarka mı karar verecek yoksa?
00:13:01Şimdi Danimarka Anayasası'na göre tamamen hani merkezi yöneteme bağlı.
00:13:07Birçok alanda dediğim gibi.
00:13:09Ama tabi Amerika'nın bir teklifi var.
00:13:12Gerçi bu teklif de aslında eski değil.
00:13:14Çünkü 1946'larda sizin de bildiğiniz Harry Truman Amerika Başkanı.
00:13:20O zaman 100 milyon dolar karşılığında Grönland'e resmen satın alma teklifinde bulundu.
00:13:26Bu da Danimarka tarafından ilk resmi alınan bir teklif ama onu da reddetti.
00:13:31Ondan sonra arada yine zaman geçti.
00:13:33Bu sefer Donald Trump 2019'da yine işte NATO'nun meşruiyeti tartışılığı bir zamanda işte özellikle teröre karşı küresel savaştan sonra artık yavaş yavaş ipler kopuyor Amerika ile Avrupa arasında artık NATO'nun artık bağlayıcı bir statüsü veya bir pensip olmaktan çıkıyor.
00:13:58Bu sefer kendi rotasını çiziyor Amerika ve diyor ki bu Grönland benim için önemli.
00:14:06Yine Trump bu sefer seçimi kaybediyor.
00:14:09Orada biliyorsun Biden kazanıyor.
00:14:11Biden o da bu sefer bir sonraki seçimde kaybettikten sonra Donald Trump başa geliyor ve yine gözünü tekrar Grönland'e dikiyor.
00:14:22Ve en son yaptığı açıklama da o da uçaktaki röportajında zaten bu soru soruldu kendisine yöneltildi.
00:14:31Bu Grönland gerçekten istediğiniz bir yer mi?
00:14:35Evet istiyoruz.
00:14:36Ya zorla ya da diplomatik yollarla ama biz diplomatik yollarla bunu yani müzakereyle orayı almak istiyoruz.
00:14:45Orada bir çıkış vardı o Danimarka'nın hani hem yönetimi hem de yani Danimarka kendi hükümeti ve bölgesel Grönland yönetimi.
00:14:56Bu arada kendi başkanları da var zaten Jens Fredrik Nilsen'di.
00:15:02Bu Jens Fredrik Nilsen'de biz Grönland olarak kendi kararımızı vermek istiyoruz.
00:15:09Grönland Grönland'e aittir.
00:15:11Bu tabii diplomatik bir dil ama daha sonra işte basit açıklaması yaptı Danimarka Başbakanı ile.
00:15:17Yani Medefrederiksen ile ve Danimarka olan bağlılığını ve sadakatini ortaya koydu.
00:15:24Bu soru da aslında Trump'a da yönetildi.
00:15:27Bu açıklama için ne diyor aynı uçak röportajında.
00:15:32Donald Trump'ın cevabı ise ben onu tanımıyorum.
00:15:35Onun konumu ne?
00:15:36O beni ilgilendirmiyor dedi.
00:15:38Ondan sonra askeri müdahale olursa belki bir tetkik edebilir mi Avrupa veya Danimarka tarafından?
00:15:45Burada yine alaycı bir üslupla Donald Trump yani bizi köpek kızıyla mı yani karşılayacaklar?
00:15:53Böyle alaycı bir üslupla cevap verdi.
00:15:55Yani bu şekilde hocam.
00:15:56Bu Trump'tan alışık olduğumuz şeyler.
00:15:58Şimdi hani Grönland mı karar verecek, Danimarka mı karar verecek diye sordum ama gördüğümüz kadarıyla buna sadece Trump karar verecek yani.
00:16:08Çünkü ses çıkmıyor, bir engel çıkmıyor.
00:16:10Peki bu konuda Avrupa'nın tutumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:16:13Yani Avrupa niye böyle ciddi bir itiraz vermiyor?
00:16:16Ya da ABD ile en azından başa çıkmak adına Grönland'ı verebilirler mi?
00:16:21Direnirler mi?
00:16:23Ne dersiniz?
00:16:23Yani şimdi şöyle bir şey var hocam.
00:16:27O da yani direnme gücüne sahip mi Danimarka kendi başında değil.
00:16:32O yüzden zaten diğer Avrupa ülkelerini de yanına almaya çalışıyor.
00:16:35Nitekim ilk başta hani müzakereyle hani diplomatik dille bu işi halledelim diye bir adım attı Danimarka.
00:16:45Yani onlar geleceğine aslında Danimarka onların ayaklarına gitti.
00:16:49Yani o da biraz hani o meselenin hani vahamiyetini gösteriyor.
00:16:54Aslında Trump bunu belirliyor sizin de dediğiniz gibi hocam.
00:16:57Nasıl?
00:16:58O da Danimarka Dışişleri Bakanı Rasmussen yine bölgesel yönetim yani Grönland'ın dış işleriyle sorumlu olan bakan diyebilirim.
00:17:07Çünkü başlı başına hani dış siyasette bağımsız olmadığı için beraber gittiler.
00:17:13Orada rezil rüzva oldu.
00:17:14Robey zaten yani ABD Dışişleri Başkanı.
00:17:20Onları zaten fazla ciddiye de almadı.
00:17:24Ondan sonra Danimarka Başbakanı Facebook hesabından bir paylaşım yaptı.
00:17:30O da artık işlerin tamamen yani çıkmaz bir sokağa girdiğini ve fiilen Amerika'nın orayı işgal etme durumu olduğunu böyle bir tehlikeyle karşı karşıya kaldıklarını direkt söyledi.
00:17:44Ve bunun akabinde zaten daha hani Perşebi Cuma'ya bağlayan o saatlerde Danimarka, Almanya, Fransa ve İsveç-Norveç askeri sevkiyatta, askeri personel gönderdi Grönland'le.
00:18:04Bir haber gördüm.
00:18:05İngiltere'de bir asker göndereceğini açıkladı diye bir haber gördüm.
00:18:09Ne kadar gerçekçiliği var bilmiyorum ama o da bir ilginç noktası yani.
00:18:13Olabilir.
00:18:14Bir de şöyle bir şey var hocam.
00:18:16O da şimdi askeri bir personel durumu oldu.
00:18:23Yani Grönland'e gönderilen.
00:18:25Ondan sonra Amerika'nın burada tepkisi ne olacak?
00:18:28Ama bana sorarsan hocam.
