- 5 dakika önce
16 Kasım 2026 Ajanda notları
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:07İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Para birimlerine baktığımız zamansa dolarda bir artış, eurodaysa bir azalış köse çarpıyor.
00:35Dolar 0.06 oranında 50 TL seviyesinde, euroysa 0.09 oranında 55 TL bandında.
00:43Altında tüm grup satış baskısıyla karşı karşıya kıymetli isteyenler hızlıca rakamlara aktaralım.
00:50Altının ons tarafı 0.28 oranında 3870 TL seviyesinde.
00:55Kram altın 0.13 oranında 6.275 TL bandında işlem görürken, çeyrek altın ise 0.13 oranında 10.035 TL
01:05seviyesinde işlem görüyor.
01:06Cumhuriyet altını da 0.12 oranında 40.138 TL bandında.
01:14Ve son parametre Brent Petrol D'si düşüş eğilimi devam ediyor.
01:170.46 oranında 95 TL seviyesinde.
01:23Sevgili seyirciler, Ankara kulislerinde 2027'nin zam oranları konuşulmaya başlandı.
01:29Asgari ücrette %30'lar, emekli de %10'lar masada.
01:33Peki bu rakamlar cebe girmeden kiraya, markete ve ulaşıma nasıl yansıyacak?
01:38Uludağ Üniversitesi Öğretim Üyesi Doçent Doktor Sayın Yüksel Okşak'la milyonların cebindeki gerçek hesabı konuşacağız.
01:46Sayın Okşak yayınımıza hoş geldiniz.
01:49Merhabalar, hoş bulduk. İyi yayınlar.
01:51Çok teşekkür ediyorum.
01:53Hocam, kulislerde asgari ücret için %30, emekli için %10 bandı konuşuluyor.
01:58Sizin pencerenizden masadaki en gerçekçi senaryo hangisi?
02:02Sürpriz bir refah payı beklemeli miyiz?
02:05Şimdi tabii bu tartışma aslında vatandaşın ay sonunda elinde kalan gelir üzerinden değerlendirme yapmak lazım.
02:13Yani burada geçmişte biliyorsunuz yoğun bir enflasyon yaşadık.
02:18Yaşamaya da devam ediyoruz.
02:20Her ne kadar aylık bazda zaman zaman gevşemeler görsek de bu enflasyon karşısında geçmiş fiyat artışlarını ne kadar karşıladık?
02:28Sorulardan bir tanesi bu bence.
02:30İkincisi yeni ücretin hangi ihtiyaçlara cevap vereceğini ortaya koymamız lazım.
02:36Yani yapılacak olan zam hem emekli de hem asgari ücrette neleri karşılayabilecek?
02:40Bir de yıl içerisindeki aşınmayı telafi edecek miyiz?
02:45Çünkü buradaki dikkat çekmemiz gereken noktalardan bir tanesi o Yahya Bey.
02:49Yani yıl içerisinde zaten enflasyon gelirleri eritiyor.
02:53Biz önce onu telafi edeceğiz.
02:55Yani aslında sıfır noktasına gelmemiz gerekiyor önce.
02:57Ondan sonra da yıllık artışı konuşmamız gerekiyor.
03:01Meselenin bu kısmı çok atlanıyor.
03:02O yüzden 16 Kasım itibariyle yani bugün itibariyle aslında 2027 ücret ve aylıkları malumunuz henüz daha netleşmedi ama
03:112026 net asgari ücrete baktığımızda orada 28.075 lira var.
03:15Bir rütte de 33.000 liraya tekabül ediyor.
03:18Kanundaki en düşük emekli ödeme aylığımızsa biliyorsunuz 23.552 lira.
03:23Şimdi bu özellikle emekleri ilgilendiren rakam bütün emeklerin kök aylığının aynı olmadığını bize net bir şekilde gösteriyor.
03:30Şimdi kamuoyunda tartışılan rakamlar üzerinden gidelim mesela.
03:34%25'lik bir artış öngörülse mesela asgari ücrette yeni rakam ne oluyor?
03:39Burada 35.000 liraya tekabül ediyor.
03:41%30 yapsak 36.500 lira civarı bir rakama tekabül ediyor.
03:47Yine %33'ler çok konuşuluyor.
03:50%35 de konuşulmakta %35 olduğu zaman da 37.000 Türk lirasına tekabül edebiliyor.
03:55Evet 37.900 lira civarı bir rakama tekabül ediyor.
03:58Tabi burada hani kalan aylardaki enflasyon onun da bizim için önemli ama
04:03hani burada refah payı artışı gelir mi gelmeli.
04:07Bu çok net zaten.
04:08Yani bunu biz birçok yaptığımız toplantılarda ya da işte yayınlarda yazdığımız yazılarda da söylüyoruz.
04:16İlave bir refah payı zaten o enflasyondaki aşınmanın bize hem kaybı telafi edecek hem de toparlanmasına yardımcı olacak.
04:24Bir de hani kök aylık meselesini de tartışmaya açmak lazım.
04:28Yani bir dönem tartışıldı bu.
04:29Sonra bir miktar yine gündemden düştü ama hani burada yasal taban aylık üzerinde bir kök aylık meselesini yarattığı sıkıntı var.
04:39Onu da dikkate almak lazım.
04:41Ama hani gelirin ne kadar eridiği bizim için çok önemli.
04:44Yani biz bunu real değişim diye iktisatta ifade ediyoruz.
04:47Yani bir artı nominal gelir artışını siz eğer bir artı fiyat artışına bölerseniz yani matematiksel olarak izleyiciler kolay anlasın diye
04:55söylüyorum.
04:56Yani Ekim ayı itibariyle diyeyim ben size çünkü Ekim enflasyonu en son açıklandı.
05:00Fiyat artışımız 27.57.
05:02Yıl başındaki fiyat düzenine baktığımızda yıl boyunca 28 bin lirada kalan asgari ücretinin Ekim ayı sonundaki real aslında karşılığı 22
05:11bin lira oluyor.
05:12Yani 28 alan biri 22 bin liraya gerilemiş oluyor.
05:15O yılki enflasyondan ötürü.
05:17Dolayısıyla satın alma gücü kaybı burada %21.58.
05:22Neredeyse %22'lik bir yıl içerisindeki kaybı var zaten.
05:25Hani biz %30-35'leri konuşuyoruz ya zaten bunu 22'si yıl içerisindeki kayıptan oluşuyor Yahya Bey.
05:32Ekim'e kadar.
05:33Hani bunu Kasım aralığı da eklersek yani 2 aylık enflasyonu da eklersek bu çok büyük bir rakam olmaz ama 22
05:38.5 gibi kabaca gelen aylık enflasyonları da düşünürsek yaklaşık bir kayıp var.
05:44Dolayısıyla satın alma gücündeki bu kaybı bir kere doğru hesaplamak ve ortaya koymak lazım.
05:49Onun üstüne bir şeyleri inşa etmek lazım.
05:51Yani refah artışı ya da hani %'lik bir artış gibi bir başka ayrım daha var izleyicilerin dikkatine sunmakta fayda
05:58görüyorum.
05:59Burada 2026 asgari ücreti mesela 2025'e göre %27 bir artışa tekabül etmişti.
06:05Yani %27'lik bir artış da bugünkü 26 rakamına gelmişti.
06:092026 rakamına.
06:10İlk 10 ayda Yahya Bey 2026'ın ilk 10 ayında 27.52'lik bir fiyat artışıyla hesapladığımızda yani bunu karşılaştığımızda
06:19zaten binde dörtlük bir eski asgari ücretin altında kalma durumu söz konusu oluyor satın alma gücü açısından.
06:27Dolayısıyla bu iki oran yani 2025'den 2026'ya geçişteki kaybımızın bir miktar üstünde yeni bir kaybımız söz konusu 26'dan 27
06:36'ye geçerken.
06:37Dolayısıyla hani emeklilerde özellikle yılın tamamında tek bir sabit maaş varmış gibi davranmak mevcut enflasyonuz koşullarda çok mümkün değil.
06:47Hani burada Temmuz'da bir artış yapıldı yani 23.552'ler taban aylık ödemesinin haziran sonu fiyatları itibariyle yani ekip sonunda
06:56baktığımızda 21.000 liralara geliyor.
06:58Orada da bir aşınma oluyor enflasyondan kaynaklı.
07:01Dolayısıyla buradaki kayıp da emekli için son yapılan ara artışa rağmen %7.65'lik bir kayıp var.
07:08Dolayısıyla bu kayıpların telafisini doğru bir şekilde dile getirmek ve izah etmek gerekiyor.
07:13%30 zam üzerinden mesela bir matematik yapsak %30'luk bir zam bize ne kadarlık bir refah artışı sağlar diye baktığımızda
07:22bir kere Merkez Bankası zaten kendi raporu var.
07:2512 Kasım'da biliyorsunuz enflasyon raporu açıklanmıştı.
07:28Orada yıl sonu tahmini bizi %29.5'ti bizim.
07:3213 Kasım'da yayınlanan ankette piyasa katılımcıları anketinde piyasa katılımcıları zaten %31 enflasyon bekliyor.
07:38Birincisi Merkez Bankası'nın tahmini ikincisi de piyasanın beklentisi.
07:42Dolayısıyla 2026 sonunda eğer bizim enflasyonumuz tıpkı piyasa beklentisi gibi olursa yani %30'da yılı kapatırsak 30.300 diyelim.
07:5130.04 olabilir bu 30.05 olabilir çok önemli değil.
07:56Ocak 2027'deki ücret artışının bir kere 2026 yılına göre karşılaştırmasını şöyle yapabiliriz.
08:02Eğer %25'lik bir zam senaryosu konuşacaksak o zaman yeni ücret 35.000 liralara gelir.
08:09Yıl sonu enflasyon böyle olursa.
08:11Yine sizin beklenti diye ifade ettiğiniz o %35'lik bir zam gelirse o zaman da rakam yeni ücret 37.900
08:18-1.000 liralara gelmiş olur.
08:21Burada önümüzdeki ayların enflasyonları bizim için çok kıymetli olacak.
08:25Geçim sıkıntısının iktisadi açıklaması bizim için çok kıymetli olacak.
08:30Yani enflasyon teknik olarak aylık bazda düşüyor olabilir ama bizim için burada önemli olan özellikle aşağıda kalmış gelir gruplarının yani
08:39asgari ücretinin, emeklinin, işçi emeklisinin hayat standartı açısından tüketim çeşitliliği açısından nereye geldiği çok önemli.
08:47Şimdi biz kişinin gelirini bölüyoruz Yahya Bey biliyorsunuz bunun bir kısmı zorunlu ihtiyaçları karşılayan bir gider oluyor.
08:54Ne bu zorunlu ihtiyaçları?
08:55Gıda gibi, temizlik gibi çeşitli alanlar.
08:57Şimdi bunun toplam maaş içerisindeki yüzdesi bizde her geçen yıl arttı.
09:03Dolayısıyla biz aslında sabit gelirlerin özellikle düşük sabit gelirlerin yani emekli ve asgari ücretli gibi sabit gelirlerin toplam maaşın içerisindeki
09:12zorunda harcamaları payı her geçen gün arttığını görüyoruz.
09:15Bu da tüketim çeşitliliğini onlar için daha zor hale getiriyor.
09:19Herkesin anlayacağı dilde söyleyelim et yerine örneğin insanlar ucuz gıdaya yöneliyorlar.
09:25Yönelmek zorunda kalıyorlar.
09:27Maaşlarının büyük bir kısmını eriyerek kaybettikleri için.
09:31Yani yaşam maliyeti dediğimiz şeyin aslında literatürdeki telafi edici gelir yaklaşımı tam olarak bize bu soruyu soruyor.
09:37Yani aynı refah düzeyini korumak için yeni fiyatlara ne kadar ilave yapmak gerekiyor soru işareti.
09:45Esas soru bu bence.
09:46Yani bundan 3-5 yıl önce böyle bir enflasyon sürece girmeden önce sabit gelirli ve asgari ücretli örneğin yaşam standardı
09:54neyse yani maaşının yüzde kaçı kiraydı?
09:57Yüzde kaçı zorunlu harcamalardı?
09:59Yüzde kaçı hayati harcamalara gidiyordu?
10:01Eski fotoğrafa eğer biz asgari ücretli ve emekliyi döndürebilirsek o zaman gelir kayıplarının tamamını telafi etmişizdir diye ifade etmek lazım.
10:12Uluslararası karşılaştırmalar da var.
10:14Yani burada Türkiye'nin durumu hani çok bu anlamda çok negatif diyemeyiz ama bizden çok daha iyi durumda olan ülkeler
10:21de var.
10:22Yani 2025 yılı...
10:23Sayın hocam çok özür diliyorum.
10:25Virgül koymak gerekiyor.
10:27Ankara'ya gideceğiz.
10:28Cumhurbaşkanı Erdoğan bir konuşma yapıyor.