- 36 dakika önce
İrfan Kaya Ülger: Kırımoğlu'nun Sovyetlere karşı mücadelesi
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un konuşmasını ekrana getirdik değerli izleyenler.
00:07Şimdi Kırmoğlu'nun tarihi direnişi, Kırmoğlu'nun Sovyetlere karşı mücadelesi.
00:14Mustafa Kırmoğlu, değerli izleyenler kimdir?
00:17Mustafa Abdülmecit Kırmoğlu.
00:19Bunları konuşacağız değerli hocamız Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger hocamızla.
00:25Hocam yayınımıza hoş geldiniz.
00:27Merhabalar, iyi yayınlar diliyorum.
00:28Evet sağ olun hocam. Mustafa Abdülmecit Kırmoğlu kimdir hocam ve mücadelesini bize anlatabilir misiniz?
00:37Evet 1970'li 80'li yıllarda biz işte orta üretim kurumlarındayken Türkiye'de daha çok Mustafa Cemiloğlu olarak bilinirdi.
00:49Ve Sovyet rejimine karşı insan hakları mücadelesi vermesi hasebiyle Batı'da da tanınan bir figürdü.
00:58Sovyet devirliği dağıldıktan sonra Kırım'da kendisi ikamet etmeye başladı.
01:07Ve ismi Mustafa Abdülcemil Kırımlıoğlu.
01:11Yani şu an itibariyle resmi kullandığı ismi bu.
01:15Dün itibariyle 83. gününde 83. yaşını tamamladı.
01:24O vesileyle ben bir kutlama mesajı paylaştım.
01:29Ve orada ayrıca Sovyetler Birliği ile mücadeleye ben devam edecektim.
01:37Fakat Sovyetler Birliği ayakta kalamadığı şeklinde veciz bir ifade kullandığında görüyoruz.
01:44Şimdi Mustafa Abdülcemil Kırımlıoğlu 1944 yılında Kırım Tatarları sürgüne gönderildiği zaman Orta Asya'da çocukluğundan itibaren onların içinde bulunan ve bir
02:00gün ana vatana dönme özlemiyle mücadele yürüten bir şahıs.
02:06Bir sembol olmuş vaziyette.
02:08Ukrayna devleti Sovyetler Birliği'nden ayrıldıktan sonra parlamento üyesi olarak da seçildi.
02:162022 yılında 14 Şubat'ta Rusya Ukrayna'ya müdahale ettiği zaman buna sert biçimde Mustafa Abdülcemil Kırımlıoğlu tepki gösterdi.
02:30Şu an itibariyle bu mücadelesini Ukrayna'da ve aslında pek çok yerde yürütüyor.
02:37Bu vesileyle işte Rusya'nın kendi içinde bulunan halklara, azınlıklara, eskiden beri uyguladığı baskılara bir kez daha böyle mercek tutmak
02:53gerekiyor.
02:54Evet hocam bir de Rusya-Ukrayna savaşında bu azınlıklardan aslında askere götürüldüğü, cepheye sürüldüğü söyleniyor.
03:03Kırım'dan da askere götürülen, Ukrayna cephesine sürülenler var mıdır acaba?
03:09Kırım zaten 2014 yılından beri yani Rusya'nın işgali altında ve düzmece bir referandum neticesinde de Rusya Federasyonu'na bağlandı.
03:22Orada tabii yani Tatarlar da var.
03:26Tatarların geri dönüş hakkını Sovyete Birliği'nin son bildiri Mihail Gorbacov kabul etti.
03:34Fakat geri döndükleri zaman bir kez hepsi dönemedi.
03:38Topraklarının işgal edildiğini gördüler ve Tatarlar bir taraftan işte Ruslar, Ukraynalıların yanında üçüncü kategoride sayı olarak bulunuyorlar.
03:53Tutunma, ayakta kalma çabası içerisindeler.
03:58Sizin bahsettiğiniz husus Resul Bey yani diğer Sovyete Birliği sonrasında yani Rusya Federasyonu içerisindeki azınlıkların cepheye sürülmesi olayı.
04:12Bu savaş patlak verdiği zaman Kuzey Kafkasya'dan, Volga Ural bölgesinden, Uzakdoğu'dan cepheye çok sayıda azınlıklara mensup Rus vatandaşları sürüldü.
04:27Hatta gönüllü işbirlikçi olanlar da var.
04:30Bunların başında Ramzan Kadirov, Çeçenistan'ın lideri, oradaki işbirlikçi idare geliyor.
04:40Ve ne kadar bu savaşlarda Rus askeri hayatını kaybetti, bunların içinde ne kadar azınlıklara mensup olanlar var.
04:51Bu konu belirsizliğini koruyor çok şu an itibariyle açıklanan bir rakam yok.
04:57Zaten Rusya burada bir karartma uyguluyor.
05:02Fakat çeşitli kaynaklar Ukrayna Savaşı'nda Rusya'nın kaybını 250 binden başlatıyorlar.
05:10Yukarı doğru gidiyor.
05:12Bunun belki önümüzdeki zaman diliminde bir araştırma sonrasında tespit edilmesi, netleşmesi gerekebilir.
05:23Rusya Federasyonu'na bugün baktığımızda coğrafi genişliği 17 milyon kilometre kare, nüfusu 143 milyon.
05:35Ve bu nüfus içinde yüzde 20'den fazlası azanlıklardan oluşuyor.
05:43Ve bunlar belli bölgelerde yoğunlaşmış durumda.
05:48Bazen bazen eterojen bir yapı gösteriyorlar.
05:52Rusya'nın esasen Ukrayna'ya yönelik operasyonu bir sendromdan kaynaklanıyor.
05:59Yani yeniden bir dağılma kaygısından, kuşkusundan kaynaklanıyor.
06:06Çünkü Batı Karşası'nda Rusya iki defa başarısını oldu.
06:10İki defa kaybetti.
06:131989. yılında Varşova fakti lav edildi.
06:18Kendi kendilerini feshettiler.
06:20İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan Doğu Avrupa'daki Rus hakimiyeti sona erdi.
06:26Polonya, Macaristan, Çekoslovakya, Bulgaristan, Romanya, en son Doğu Almanya bağımsız oldu.
06:32Şimdi bunlar üzerindeki hakimiyetleri Rusya'nın 1989'da sona erdi.
06:38Gorbacov'un Sovyet Devirliği lideri olduğu dönemde 15 Sovyet Cumhuriyeti de dağıldı.
06:46Bunların içerisinde en büyük parça bugünkü Rusya Federasyonu.
06:51Fakat mevcut haliyle yine devasa bir coğrafya.
06:56İşte Orta Asya'da 5 devlet, Trans Kafkasya'da, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Baltık devletleri, Estonya, Letonya, Litvanya bunlar Sovyet Devirliği'nden ayrıldılar.
07:07Bağımsız devlet oldular.
07:09Moldova'ya, Belarus, Ukrayna bağımsız oldu.
07:12Şimdi Rusya Putin'le birlikte şöyle bir politika takip ediyor.
07:18Tekrar bu eski Sovyet Cumhuriyetleri üzerinde hak iddia ediyor.
07:24Oraları arka bahçe olarak tanımlıyor.
07:28Bu halkların, buradaki devletlerin egemenliğini, bağımsızlığını örtülü açık yatsıyor, kabul etmiyor.
07:37Mesela Putin ve Putin'in sözcüsü Medinsky kısa bir süre önce yaptıkları açıklamalarda şunu söylediler.
07:45Yani bizi ne diyor suçluyorsunuz?
07:47Biz aslında Rus toprakları üzerindeki hakimiyetimizi yeniden, kontrolümüzü yeniden sağlamaya çalışıyoruz.
07:56Ukrayna'ya bakışları böyle.
07:58Ukrayna'nın ayrı bir devlet, ayrı bir millet olduğunu kabul etmiyorlar.
08:03Şimdi Rusya üçüncü defa bir dağılmadan, bir parçalanmadan endişe ettiği için, korktuğu için dışarıya yönelik bu şekilde agresif, saldırgan bir
08:17politika izliyor.
08:19Ukrayna örneği bunun en son sahaya yansıması olarak okunabilir.
08:26Daha önce 2008'de Gürcistan'a müdahale etmişti.
08:30Rus resmi makamlarının ve sözcülerinin açıklamalarına baktığımızda Transkafkasya'nın tamamını Rusların etki alanı olarak gördükleri anlaşılıyor.
08:43Yani Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan bu coğrafya bizden sorulur şeklinde bir anlayışa sahipler.
08:51Belarus ile çok yakın ilişkileri var.
08:53Ukrayna'yı tekrar Rusya'ya bağlama çabası, Rusya'nın bir parçası haline getirme çabası olarak bu savaşı okumak lazım.
09:022022 yılı Ocak ayında Kazakistan'da olaylar patlak verdiği zaman,
09:08Rusya'nın Orta Asya devletleri hakkında da çok hayır-hah bir yaklaşım içerisinde olmadığı ortaya çıkmıştı.
09:17Öte taraftan bütün bu politikaların amacı aslında içeride bir kez daha dağılmayı, çözülmeyi önleme.
09:26Çünkü Kuzey Kafkasya'da, Volga-Ural bölgesinde, Sibirya'da ve Uzakdoğu'da çok sayıda Rusya'nın bu hegemonyasından kurtulmak isteyen halklar var.
09:41Bunların ayrılma ve egemen bir devlet olma düşüncelerinin pratiğe yansımış hali olarak da mesela Çeçenistan olayını görebiliriz.
09:54Sovyet Devleti dağıldıktan sonra Çeçenistan Kuzey Kafkasya'da bir bağımsızlık mücadelesi yürüttü.
10:03Aslında bu mücadelenin kökeni Şeyh Şamil'e kadar gidiyor.
10:07Orada bir çözülme Çeçenistan'da başarılı olsaydı hemen arkasında Daistan, İngoşetliya, Karaçay-Çerkez, Kabardey, Balkar ve diğer Çerkez Cumhuriyetleri de Sovyet
10:23boyunduruğundan kurtulacaktı.
10:25Dolayısıyla bu saldırganlık aslında Rusya'nın bir sendromu, bir endişesi korkusundan kaynaklanıyor.
10:35Ama bu eninde sonunda gerçekleşecek bir şey yani bir kez daha Rusya ne yaparsa yapsın, ne tip saldırgan politikaları takip
10:50ederse etsin, dağılmaktan kurtulamayacak tüm uzun vadeli göstergelerin ortaya koyduğu şey bu.
10:58Yani ilerleyen zamanlarda Rusya'nın dağılabileceğini ifade ediyorsunuz hocam.
11:04Rusya agresif bir şekilde aslında saldırılar düzenledikçe, Ukrayna ile uğraştıkça zaten gücünü kaybediyor.
11:12Eski Rusya da değil.
11:13Bu dediğiniz ilerleyen zamanlarda gerçekleşebilir.
11:17Ben de size katılıyorum hocam.
11:19Son sözünüzü alayım, süremizi tamamladık hocam.
11:24Evet şimdi yani son olarak şundan bahsetmek isterim.
11:28Rusya'nın liderliği realiteden oldukça kopuk.
11:32Abu Dhabi'de geçtiğimiz günlerde Ukrayna savaşına son verme amacıyla ABD, Ukrayna, Avrupa Birliği ve Rusya temsilcilerinin katıldığı bir müzakere oldu.
11:46Bu müzakerelerde Rusya'nın ne derece realiteden koptuğunu göstermesi bakımından ortaya koydukları plandan bahsetmek isterim.
11:58Rusya diyor ki işgal edilen topraklar, Ukrayna toprakları Rusya'ya bırakılmalı.
12:06Ukrayna, geriye kalan Ukrayna NATO'ya katılamaz fakat Avrupa Birliği'ne katılabilir.
12:12Finlandiya NATO'dan ayrılmalı.
12:16Baltık ülkelerinde NATO'nun tüm altyapısı ortadan kaldırılmalı.
12:23Baltık denizinde ve Karadeniz'de güvenlik yeniden yapılanmalı.
12:28Yani Montoya'da Rusya karşı çıkıyor.
12:31Moldovya'nın federasyona gitmesini Transdiniester, Moldovya ve Gagavuzya olmak üzere federal bir yapıya kavuşmasını istiyor.
12:44Moldovya bir şekilde Avrupa Birliği'ne aday ilan edildi.
12:48Avrupa Birliği'ne katılırsa Gagavuzya'nın ve Transdiniester'in halkları referanduma gitmeli.
12:55Moldovya'dan ayrılmalı.
12:57Yani şimdi bu barış önerilerinde Ukrayna'nın ortaya koyduğu argümanlara baktığımızda gördüğümüz şu taleplerini sadece Ukrayna için değil tüm Avrupa
13:09için maksimum seviyede kendilerine en fazla fayda sağlayacak şekilde tanımlamışlar.
13:17Rusya'nın mevcut liderliğinin realitede son derece kopuk olduğunu ideolojik anlayışla hareket etmelerinin devam ettiğini gösteriyor.
13:30Bu Abu Dhabi'deki görüşmelerde Rusların resmi tezleri bunu net olarak gösteriyor.
13:36Çok teşekkürler İrfan Hocam. Ağzınıza sağlık. Çok sağ olun.
13:40İyi yayınlar edilir.
13:41Evet yayınımızda Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger Hoca'yı ağırladık değerli izleyenler.
13:45Gün ortası bültenini tamamladık. Saat 15'te tekrar karşınızda olacağız.
13:49Görüşmek üzere.