00:06My unfinished business
00:08Ang Pilipinas bilang host ng ASEAN
00:10Hindi pa rin tapos ang dati pang
00:12binubuong code of conduct sa South China Sea
00:14pero hindi raw yan kabiguan
00:16sabi ng Department of Foreign Affairs
00:18May report si Mav Gonzalez
00:22Ang pagsiklab ng marahas
00:24at armadong sagupaan sa South China Sea
00:26ang layong maiwasan
00:28ng binubuong code of conduct o COC
00:30sa pagitan ng Association of Southeast Asian Nations
00:33o ASEAN at ng China
00:35Ito ang kasunduang magtatakda
00:37ng dapat na kilos ng Pilipinas
00:39China at iba pang bansang may inaangking teritoryo
00:42sa South China Sea
00:44Mahigit dalawang dekada na itong pinaplansya
00:47at itinutulak sanang matapos ngayong taon
00:49na chairman ng ASEAN ng Pilipinas
00:53Pero aminado ang Department of Foreign Affairs
00:55na hindi pa ito matatapos
00:57at ipa-uubayan na raw sa Singapore
00:59ang chair ng ASEAN sa 2027
01:01Despite the monthly negotiations
01:05that we shepherded
01:06it was not enough time
01:09to really finish this code of conduct
01:13So I am sure Singapore
01:15will be able to do that
01:18as it's starting its work by next year
01:24The COC is 80% done
01:27I don't think it's a failure
01:29I think we have done what we have to do
01:31Ayon kay Sekretary Maria Teresa Lazaro
01:34ang isang sticking point
01:35magiging legally binding ba ang COC?
01:38Sabi ng ilang opisyal ng gobyerno
01:40na kasama sa negosasyon
01:42ilang di pa nare-resolve ba?
01:44Ano ang sakop na teritoryo ng COC?
01:46Ano ang kahulugan ng mga sensitibong termino?
01:49At kikilalanin ba ang 2016 arbitral ruling
01:52na pabor sa Pilipinas
01:54Sa Manila Dialogue on the South China Sea
01:57tinanong si Defense Secretary Gilbert Chiodoro
01:59kung naniniwala siyang susundin ng China
02:01ang COC
02:02Now, to see is to believe
02:05and I will reserve my opinion on trust
02:08I am paid not to rely on
02:14good faith of an adversary
02:19If I rely on the good faith of an adversary
02:23in my job as Defense Secretary
02:25then they might as well find somebody else
02:29Nakasaguta naman
02:30Rear Admiral J. Tariela
02:32ang isa sa mga dumalong Chinese professor
02:34na nagsabing nagpagulo sa sitwasyon
02:36ang 2016 arbitral ruling
02:38at ang okupasyon ng Pilipinas sa Ayungin Shoal
02:40Philippine occupies Second Tomasho
02:43Chinese territory for more than 27 years
02:46and China only used water canal
02:49I would just like to correct you in saying
02:52that China does not have any territorial jurisdiction whatsoever
02:56in Second Tomasho
02:58because the last time I checked
03:00Second Tomasho only has a distance
03:02of 125 nautical miles from the Philippines
03:06and it is our exclusive economic zone, not China
03:14Sa ASEAN-China Summit naman
03:16kinilala pa rin ni Pangulong Marcos
03:18ang halaga ng pag-usad ng ASEAN at China
03:21sa pagbuo ng makabuluhang COC
03:23During this anniversary year
03:25our shared commitment to international law
03:28and the peaceful settlement of disputes
03:30must be reflected in our actions
03:32including through self-restraint
03:34mutual respect
03:35and practical cooperation
03:38Binigyang din naman ni Premier Li Chiang
03:40ang pagpapanatili at pagpapalakas
03:42ng pagkakaibigan at pagtutulungan
03:44ng China at ASEAN
04:00Ipinahayag naman ni UN Secretary General Antonio Guterres
04:03ang kahalagahan ng pagtatagumpay ng COC
04:05at ang kanilang paninindigan
04:07sa United Nations Convention on the Law of the Sea o UNCLOS
04:11Sa 16th ASEAN United Nations Summit
04:14pinagtibay ng ASEAN at United Nations
04:16ang partnership sa pagtataguyod ng kapayapaan
04:19siguridad at sustainable development sa rehyon
04:22Sa pagpupulong kasama ang Republic of Korea
04:25tinalakay ang mas pinalawak na kooperasyon
04:28sa artificial intelligence, kalakalan at iba pa
04:32Sa ASEAN-Australia Summit
04:34nangako ang Australia
04:35ng 648 million pesos na package
04:37ng servisyong pangkalusugan
04:39humanitarian facilities
04:40at energy security
04:42para makatulong sa paglipat ng ASEAN
04:44sa clean energy
04:47Pagkatapos ng sunod-sunod na formal na pulong
04:49dumalo ang mga leader sa Gala Dinner
04:51na hinosin na Pangulo Marcos
04:53at First Lady Lisa Araneta Marcos
04:55Nav Gonzalez, GMA News
05:02ASEAN-Australia Summit