00:00Pinag-uusapan o pinag-uusapan ng ilang experts at political leaders mula sa ASEAN region ang mga issue tungkol sa
00:08South China.
00:09Si Yiso Joseph, may puntong uminit yung palitan ng sabihan ng isang profesor mula China na nagpagulo lang ang 2016
00:17arbitral ruling na pumabor sa Pilipinas.
00:21Hindi pinalampas yan ni Rear Admiral Jay Tariela and here's what we know so far with Chino Gaston.
00:29Sumalang si na Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. at Rear Admiral Jay Tariela sa mga panel discussions sa Manila Dialogue
00:36sa South China Sea.
00:38Pagtitipo ng mga dalubasa, eksperto at political leaders mula sa ASEAN region at China para pag-usapan ang mga issue
00:45patungkol sa South China Sea.
00:47Naniniwala si Teodoro na may pag-asa pang ma-resolve ba ang gusot sa China sa mapayapang paraan pero bilang
00:55Defense Secretary daw ay hindi pwedeng sumalig lang sa ganitong pag-asa.
01:00Even if you engage in anything, I think it's fundamental that we need a backbone. That backbone is resiliency and
01:09unfortunately, as history has proved, a solid defense footing is really required for your national resilience.
01:20Sa pananaw ni Teodoro, tutulong pa rin ang US at mga kalyadong bansa sa Pilipinas kung sumiklab ang gulo.
01:27Kahapon, inanunsyon ng DFA na 77% hanggang 80% na kumpleto na ang draft ng Code of Conduct ng
01:34ASEAN sa China
01:35na magsisilping gabay sa mga enkwentro at di pagkakaunawaan sa South China Sea.
01:41Ayon kay Teodoro, mahinam na umuusad ang pagbuo ng COC.
01:45Gayun man,
01:47Now, to see is to believe and I will reserve my opinion on trust I have.
01:54I am paid not to rely on good faith of an adversary.
02:02Dumalo rin sa Manila Dialogs ang ilang Chinese professors mula sa mga universidad sa China.
02:07Ayon naman kaya Dr. Ding Li Shen ng Fudan University ng China,
02:12isa sa mga posibleng solusyon ay ang pagkilala ng China ng Exclusive Economic Zone o EEZ ng Pilipinas.
02:19Pero kasabay niyan, ang papayag ng Pilipinas na hayaang mangisda ang mga Chinese fishing boat
02:25na magbabayad na lamang ng permit.
02:28Dagdag pa ni Shen, higit na kailangan kasi ng China.
02:31Ang akses sa EEZ ng ibang bansa gaya ng West Philippine Sea
02:35dahil sa laki ng populasyong kailangang pakainin nito.
02:39Si Professor Zheng Jiwa naman ng Shanghai Jiatong University
02:44ay sinabing nagpagulo lang ang 2016 Arbitral Award
02:49at ng sitwasyon sa South China Sea
02:52at nabanggit pa ang umano'y okupasyon ng Pilipinas sa Ayungin Shoal.
02:57Why do we need that kind of treaties?
03:01If we have fundamental differences on, for instance,
03:07the weather Philippine act in self-restraint in 2nd Tomasio,
03:13which China sink Philippine occupy 2nd Tomasio, Chinese territory for more than 27 years
03:19and China only use water canal.
03:22Sinagot ito, siyempre, ni Rear Admiral J. Tariela
03:25sa pagsabing hindi posible o pwedeng tawaging okupasyon
03:30ang pananatili ng BRP Sierra Madre at mga sundalo roon.
03:37I would just like to correct you in saying
03:40that China does not have any territorial jurisdiction whatsoever
03:45in 2nd Tomasio.
03:47Because the last time I checked,
03:492nd Tomasio only has a distance of 125 nautical miles from the Philippines.
03:54And it is our exclusive economic zone, not China.
04:01And that's what we know so far.
04:04Chino Gaston, GMA News.