00:00Mantar zehirleme ülkemizde genellikle bazı zamanlarda pik yapıyor.
00:03Bu pik yaptığı zamanların çoğunlukla da havaların nemli geçtiği ve sulu olduğu sonbaharda, ilkbaharda.
00:08Çünkü mantarlar nemli ortamı çok seviyorlar ve nemli ortamı gördükten sonra da birden büyümeye başlıyorlar.
00:15Zaten bir bölgede mantar varsa o serüktü büyümeye devam eder.
00:18Ve ondan sonra halkımızın da bu mantarları doğada toplanan mantarlara lezzetli olmasının düşüncesiyle
00:23ya da bildikleri düşüncesiyle mantarları toplayarak her yıl istenmeyen zehirleme vakaları maalesef ülkemizde görülüyor.
00:30Ben hep şunu söylerim yani bildiğiniz zannetseniz bile o kadar birbirine benzeyebilir ki mantarlar.
00:37Yani yenilebilir mantar, yenilmez mantar dış görünüşüyle, rengiyle, kokusuyla dokunarak anlama şansınız yok.
00:43Bu en profesyonel bir mantar bilimcisi, uzmanı ancak ayırabilir.
00:50Ama vatandaşımız işte ya televizyonda gördüm, fotoğrafını gördüm, bu mantar yenilebilir gibi gözüküyor.
00:56Aa buna benziyor, bunu toplayayım, yiyin dediği anda başına çok büyük işler gelebilir.
01:01Çünkü ben hep şunu söylerim, mantarı yemezseniz ölmezsiniz ama mantarın eğer zehirlisine rastlarsanız, yerseniz maalesef hayatınızı kaybedebilirsiniz.
01:09Mantar zehirlemelerinin bu durumu o kadar kritik ki mesela türüne göre çok değişir.
01:14Şimdi bir grup var ki yediğiniz anda doğrudan mide barsak sisteminizi bozar, hemen yarım saat sonra, 45 dakika sonra yedikten
01:21sonra ishal gibi bulantı kusma, mide barsak şikayetleriyle başlar.
01:28Eğer böyle bir zehirlenmiş mantarı, zehirli mantarı yediyseniz şanslısınız.
01:32Çünkü hemen hızlı şekilde hastaneye gidip tedavi ettirme şansınız var.
01:36Fakat ölümcül olan bir mantar zehirlenmesi var ki maalesef mantarı topluyorsunuz doğadan, güzelce lezzetli şekilde yiyorsunuz ve ilk gün, neredeyse
01:46ilk gün, bazen 16 saat sonra hiçbir belirti vermiyor.
01:50Hiçbir belirti vermiyor.
01:51Ancak ikinci gününde ya da işte 18 saat sonra, 19 saat sonraki bir ikinci gününde öyle bir mide barsak sistemi
01:59bulantısı, kusma, diyare görülüyor.
02:02Bütün vücut halsizliği ve insanın bütün sinirleri, hücreleri zarar görüyor.
02:07Ve bunun en tehlikeli sonucudan karaciğer arabiyetine götürüyor.
02:11Şimdi bu mantar türü de ülkemizde mevcut ve bununla ilgili zehirlenmelerde her günde, her yılda da rastlarız.
02:17Ve hatta bunun adı köy göçüren mantarı.
02:20Özellikle amanita falloides dediğimiz mantar, köy göçüren mantarı.
02:24Yani orada bulunan insanların yiyip zehirlenme görülmüş ve bir gün sonra görülen şiddeti zehirlenme de görülüyor.
02:31Ve bunların tedavisinde de gerçekten çok zor.
02:34Neredeyse karaciğerin değişimine giden bir tedavi yöntemine ihtiyaçları olabiliyor.
02:40Bir grup daha var ki bunların belirtleri 14 gün sonra çıkıyor.
02:44Yani mantarı yediniz, topladınız doğadan, yediniz o mantarı.
02:4814 gün hiçbir beliti yok.
02:49Ama 14 gün sonra yine aynı bir şekilde mide, barsak, bulantı, kusma, vücudunuzda istenmeyen bir olayla karşılaştığınız anda
02:56Unutmayın ki 14 gün sonra yediğiniz mantar bile bunu yapabilir.
03:00Bu durumda özetle dersek, bu doğadan toplanan mantarlar alınacak risk değil.
03:06Bilmiyorsanız ki bilseniz bile, ben şu anda bilsem bile doğadan herhangi bir mantarı toplayıp mutfağa yemek için getirmem.
03:15Ancak ne yapacaksınız?
03:16Mantar seviyorsanız kültür mantarları, marketlerde satılan kültür mantarlarıyla devam edeceksiniz.
03:22Ve bu da mantar alan proteinini de oradan almış olacaksınız.
03:25Pişirmekle, mesela diyebilir ki vatandaşımız ya pişirdim geçti asla.
03:30Zehirli mantarın zehri pişirerek geçmiyor.
03:33Konserve yapayım ondan sonra, yıllar sonra kullanayım da geçmiyor.
03:37Yani zehirli mantarsa, zehri devam ediyor.
03:40Ve ne zaman o zehirli mantar yenildiği anda, istenmeyen etkileri yapıyor vücutta.
03:45Cazip gelebilir.
03:46Mesela doğaya çıkıyorsunuz, pıtır pıtır patlamışlar hepsi.
03:50Bazıları renkli, bazıları yapıları farklı, şapkalı, şapkasız gibi türleri insanı cezbedebilir.
03:55Ama işte bu cezbetmede dikkatli olmak lazım.
03:59Sonunda küçük ki lezzetli de olabilir.
04:02Hakikaten mantarı ben de severim çünkü.
04:04Ama yediğimiz hep kültür mantarlarını yeriz.
04:06Lezzetlidir de.
04:07Ama bu alınacak risk kesinlikle değil.
04:10Ki o mantarın bilimsel bir uzmanı değilseniz.
04:15Bilimsel olarak onu tahammül edebilir.
04:17Çünkü şu da var.
04:19Mesela bir yıl bakıyorsunuz, ya ben bu doğada toplanan mantarı biliyorum.
04:22Zehirsiz.
04:23Ama bilemiyorsunuz ki.
04:24Geçen, daha sonraki yıllarda orada başka bir mantar türü de çıkmış olabilir.
04:29Ve sizinkine çok benzeyebilir.
04:31Ve karıştırıp rahatlıkla yiyebilirsiniz.
04:33Yani kültür mantarıyla zehirli olan o karaciğer yetmezine götüren mantarın görünüşü birbirine çok benzer.
04:41Nasıl ayıracaksınız?
04:42O nedenle doğadan mantar toplayıp yemek en büyük ameliyat risklerden bir tanesi.
04:47Almayın bu riski.
04:48Bizim ülkemizde her yıl vakalar var.
04:50Mesela diyelim ki geçen sene ben hatırladığım yaklaşık bir 10 kişi falan hayatını kaybetti.
04:5710 kişi.
04:58Ve genellikle hep aynı aileden de.
04:59Ve çocuklar daha risk çünkü onların büyüyesi daha küçük olduğu için miktarına daha duyarlı hale geliyorlar.
05:06Anne baba belki belli bir sakatlıkla, kalıcı bir hasarla kurtulabiliyorlar.
05:13Ama çocuklar daha fazla.
05:15O nedenle öyle milyonlarca vakalardan bahsetmiyoruz.
05:18İşte her yıl ülkemizde 10, 15, 16 veyahut da 20 gibi sayılar gelebilir.
05:23Böyle çok büyük rakamlar yok.
Yorumlar