00:00Herkese merhaba. Bugünkü incelememize hoş geldiniz.
00:03Bugün Türk-Yunan ilişkilerinin tam merkezinde duran ve dile kolay tam 31 yıldır süre gelen jeopolitik bir gizemi adım adım
00:09mercek altına alıyoruz.
00:11Odak noktamız, son günlerde diplomatik gulislere epey hareketlendiren o kritik soru.
00:16Kasus belli. Gerçekten de bir savaş tehdidi mi?
00:19Kaynaklarımızın ışığında, yazar müyesser Yıldız'ın derlediği detaylarla, yıllardır Ege sularını ısıtan bu kavramın perde arkasına bakacağız.
00:26Gelin dışarıdan çok karmaşık gibi görünen bu diplomatik düğümü hep birlikte çözelim.
00:32İşte bugünkü yol haritamız. Gündemimiz şöyle.
00:341. Fidan'ın Yunanistan'a mesajları
00:362. 1995 bildirisi nedir?
00:393. 2002'den günümüze siyasi söylem
00:42ve 4. Karar kaldırılacak mı?
00:44Gelin hemen konuya girelim.
00:471. Bölüm Fidan'ın Yunanistan'a mesajları
00:49Tamam, lafı hiç uzatmadan bu son diplomatik şok dalgasının derinliklerine dalalım.
00:54Yakın zamanda Brüksel'de yaşanan diplomasi trafiğini biliyorsunuz.
00:58Görüşmelerin hemen ardından Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Yunan Tanea gazetesine gerçekten çok çarpıcı bir röportaj verdi.
01:04Şöyle diyor,
01:05Casus belli konusunda birçok kişi bunun bir savaş tehdidi olduğunu düşünüyor.
01:09Bu Yunan versiyonudur.
01:10Ancak biz bunu casus belli olarak nitelendirmedik.
01:13Bu bir savaş tehdidi teşkil etmemektedir.
01:15Yani düşünsenize yıllardır Ege'de bir kriz anında akla ilk gelen bu meşhur kavram bizzat en üst düzeyden bu şekilde yumuşatılıyor.
01:22Açıkçası bu açıklamanın diplomatik çevrelerde ciddi bir yankı uyandırması hiç de şaşırtıcı değil.
01:28Yazarın da dikkat çektiği üzere Fidan'ın açıklamaları sadece bu alıntıyla sınırlı değil.
01:32Adeta arka arkaya zeytin dağları uzatılıyor.
01:35Bakan 2023'ten bu yana Ege'nin çok daha sakin bir yer olduğunu ve artık meşhur İt Dalaşı olaylarının yaşanmadığını belirtiyor.
01:42Ayrıca kamuoyunda epey konuşulan Mavi Vatan yasa tasarısı söylentilerini de kesin bir dille yalanlıyor.
01:48Ama belki de en ilginci Yunan tarafına Erdoğan'ı kaçırmayın mesajını vermesi.
01:53Çözüm için gerekli siyasi iradeye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sahip olduğunu belirterek Yunanistan'a o görevdeyken bu anı değerlendirmelerini tavsiye ediyor.
02:01Geçmişteki yüksek tansiyonu düşünürsek bunlar gerçekten dikkat çekici açılımlar.
02:06İkinci bölüm 1995 bildirisi nedir?
02:09Peki yetkililerin savaş tehdidi değil diyerek bahsettiği bu meselenin tarihi kökeninde tam olarak ne var oraya bakalım.
02:16Bakın burası çok kritik.
02:18Kaynağımızın özellikle altını çizdiği nokta şu.
02:208 Haziran 1995'te meclisten geçen bu bildirinin orijinal metninde kazus belli yani savaş nedeni ifadesi kelimenin tam anlamıyla hiçbir yerde
02:30geçmiyor.
02:30Evet yanlış duymadınız.
02:32Bildiri Yunanistan'ın karasularına 12 mile çıkartması ihtimaline karşı hükümete askeri seçenekler de dahil tüm önlemleri alma etkisi veriyor.
02:40Ancak bu metin hukuki ve bağlayıcı bir yasa falan değil.
02:43Daha ziyade meclisteki tüm partilerin katılımıyla yayınlanmış güçlü bir siyasi deklarasyon.
02:48Öçük bir uyarı metni.
02:50Tabii olayın yankıları sadece meclis tutanaklarında kalmadı.
02:53Uzun yıllar boyunca 12 mil ihtimali Türkiye'nin dış politikasını belirleyen meşhur kırmızı kitapta yani Milli Güvenlik Siyaset Belgesi'nde
03:01bir numaralı öncelikli tehdit olarak yer aldı.
03:03Ta ki 2010 yılına kadar. Avrupa Birliği müzakereleri sürecinde bu madde öncelikli tehditler arasından çıkarıldı.
03:10Bir ülkenin ulusal güvenlik belgesinden böylesine köklü bir tehdit algısını silmesinin ne kadar devasa bir adım olduğunu bir düşünün.
03:17Zaten o dönem Yunan basınında bu haberin nasıl bir sevinçle karşılandığı da kayıtlara geçmiş durumda.
03:233. Bölüm Siyasi Söylem 2002'den Günümüze
03:26Şimdi bu bildiriye karşı siyasi tavrın yıllar içinde nasıl evrildiğine tarafsızca bir göz atalım.
03:31Şimdi bu kısımla ilgili gerçekten ilginç olan şey 20 yıla yayılan o devasa diplomatik dalgalanma.
03:37Bakın 2002 ve 2005'te hükümet kanadından son derece ılımlı mesajlar geliyor.
03:42Bildirinin bağlayıcı olmadığı ve hatta yakışıksız olduğu bile ifade ediliyor.
03:46Ancak takvimler 2018 gösterdiğinde Yunanistan İon Denizi'nde 12 milyasası çıkarınca rüzgar aniden tersine dönüyor ve Türkiye'den çok sert bir
03:55uyarı geliyor.
03:56Sonra 2024'de yani bugüne geliyoruz. İbre yeniden yumuşak güce dönmüş durumda.
04:01Cumhurbaşkanı Erdoğan halkın çoğunun kazus belli konusunu bilmediğini belirterek doğrudan diyalog çağrısı yapıyor.
04:07Siyasette 24 saatin bile uzun bir süre olduğu düşünülürse yıllar içindeki bu keskin iniş çıkışlar aslında çok da şaşırtıcı değil.
04:14Sizce de öyle değil mi?
04:15Peki masanın karşı tarafında yani Yunanistan cephesinde durumla salgılanıyor.
04:20Burada iki farklı bakış açısı karşımıza çıkıyor.
04:22Bir tarafta eski Yunan Dışişleri Bakanı Kociyaz gibi isimlerin savunduğu pragmatik bir görüş var.
04:27Diyorlar ki aradaki pratik meseleleri çözebilecek kudrete ve merkezi otoriteye sahip tek lider Erdoğan'dır.
04:34Diğer taraftaysa analizimizin temelini oluşturan yazarın yapısal eleştirisi duruyor.
04:38Yazar Ankara ne kadar diplomatik çaba gösterirse göstersin Yunanistan'ın temelindeki Megali İdea merkezli o değişmez devlet politikasının yerinde saydığını
04:47savunuyor.
04:48Yani bir yanda çözüm liderde biter diyen pragmatik bir yaklaşım diğer yanda devlet politikası asla değişmez diyen yapısal bir şüphecilik
04:55var.
04:56Dördüncü bölüm karar kaldırılacak mı?
04:59Tüm bu anlattıklarımızın ardından yazarın nihai hipotezine geliyoruz.
05:03Yani özetle bu 31 yıllık diplomatik zırh gerçekten rafa kalkabilir mi?
05:08Kaynağımız burada üç adımını son derece mantıksal bir ilerleyiş öngörüyor.
05:12Birincisi bu metnin zaten bağlayıcı bir yasa değil altı üstü bir bildiri olduğu fikrinin ön plana çıkarılması.
05:18İkincisi halkın gündeminde zaten böyle bir konu olmadığı vurgulanarak olası toplumsal tepkilerin yumuşatılması
05:24ve son olarak iktidar partisinin meclisteki sayısal çoğunluğunu kullanarak bu deklarasyonu resmi bir kararla iptal etmesi.
05:31İşte bu üç adım yazarın gözünden olası bir iptal senaryosunun tıkır tıkır nasıl işleyebileceğini harika bir şekilde gösteriyor.
05:37Ve günün sonunda tüm bu veriler bizi kaçınılmaz olarak ufukta beliren o büyük soruyla baş başa bırakıyor.
05:44Kalsus belli gerçekten tarihe mi karışıyor?
05:46Yıllardır Ege'de bir kriz nedeni olarak anılan ancak bugün bizzat yetkililerce savaş tehdidi olmadığı altı çizilen bu 31 yıllık karar
05:54yerini yepyeni bir diplomasi dönemine mi bırakacak?
05:57Türk-Yunan ilişkilerindeki bu yeni bahar havasının kalıcı olup olmayacağını elbette zaman gösterecek.
06:02Peki sizce Ege'deki bu eski defter tamamen kapanıyor mu yoksa sadece şekil mi değiştiriyor?
06:07Bugünkü incelememizde bize katıldığınız için çok teşekkürler.
06:10Olayların perde arkasını aralamaya devam edeceğimiz bir sonraki incelememizde görüşmek üzere.
06:14Şimdilik hoşçakalın.
