- 13 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:38İzlediğiniz için teşekkürler.
01:00Öte yandan U2 yani U2 solisti Bono'nun İsrail'li bakan Ben Giver'a yönelik eleştirileri karşılıklı açıklamalara yol açarken
01:12Gazze ve Filistinlilerin geleceğine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendi.
01:17Trump'ın yapay zeka ve faiz politikalarına ilişkin değerlendirmeleriyle ABD'nin ara seçimlere yönelik açıklamaları da röportajın öne çıkan başlıkları
01:29arasında yer aldı.
01:30Konuşacağız efendim. Hepsi ve daha fazlasını konuklarımızla değerlendireceğiz.
01:36Bu akşam Aksaray Üniversitesi Öğretim Üyesi Doçent Doktor Samet Zenginoğlu ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doktor Anar Ali bizimle birlikte iki
01:46konuğuma da hoş geldiniz diyorum.
01:49Hoş bulduk Samet Bey. İyi yayınlar.
01:52Teşekkürler Samet Bey.
01:54Süreç boyunca, yayın boyunca sorular da konu başlıklarımızda aslında biraz önce söyledim.
02:01İlk olarak başlamak isterim.
02:03Şimdi ABD İran hattında tansiyon yüksek.
02:08Donald Trump'ın açıklamaları oldukça iddialı ama izleyicilerimiz de hatırlayacaktır.
02:13Biraz geri sararsak Trump benzeri açıklamalar çok defa yaptı.
02:17yok edeceğiz dedi, anlaşacağız dedi, biz hürümüzü açacağız dedi, hürümüzü biz engelleyeceğiz, kimse geçemeyecek dedi.
02:26Böyle bir süreç var.
02:27Ne oluyor?
02:28Neden İran'ın teklifini reddediyor?
02:31ABD İran hattında nasıl bir süreç yaşanıyor diyerek başlamak isterim.
02:36Samet Hocam buyurun sizinle başlayalım.
02:40Samet Bey aslında sizin de özetlemiş olduğunuz gibi 28 Şubat'tan bugüne biz Trump tarafından aşina olduğumuz yeni bir röportajla karşı
02:53karşıya kaldık.
02:54Time Derek'sine verilen söylemler nazarında.
02:57Tabi burada bu söylemler niçin bu yönde sık sık tekrar ediyor?
03:02Öncelikle belki bu soru üzerinden hareket etmek lazım.
03:05Çünkü öncesinde de sıklıkla ifade ettiğimiz bir husus vardı.
03:11O da şu, Trump'ın ve daha doğrusu ABD'nin öngördüğü zaman diliminden çok daha uzun bir sürece yayıldı İran
03:21Savaşı.
03:22Çünkü biz Trump'ın sıklıkla savaşın başlangıcında bu sürecin 45 gün içerisinde sona ereceğine inandığını düşünüyorduk.
03:31Fakat sürecin uzamasıyla beraber bu artık bir hava savaşından ziyade denizlere odaklanan bir savaşa dönüştü.
03:42Ve yaklaşık olarak zannediyorum son 3 aydır Hürmüz Boğazı üzerine kilitlenmiş,
03:49Hürmüz krizi odağında ilerleyen bir süreçle karşı karşıyayız.
03:54Hatta bu Hürmüz Boğazı kartını her ne kadar İran keskin bir şekilde başlangıçta kullanmış olsa da daha sonra ABD'nin
04:04ABD girişimiyle beraber hatırlarsınız İranlı yetkililer bu sürece bir ekonomik terörizm olarak da nitelendirmişlerdi.
04:13Ancak burada Trump'ın siz de vurguladığınız sıklıkla bir yandan İran'la anlaşmaya hazır olduğunu ama kelimesini ekleyerek her an
04:25İran'ı yok edebileceklerini de söylediği söylemlerden bir yenisiyle karşı karşıyayız.
04:30Fakat İran'a odaklanmaktan ziyade biz bu süreçte Trump'ın özellikle Kasım'ın ilk haftasında yaklaşık bir ay sonra gerçekleşecek
04:39olan ara seçime de odaklandığını biliyoruz.
04:42Çünkü geçtiğimiz günlerde yine Trump şöylesi bir açıklamada bulunmuştu.
04:47İran'la olan anlaşmayı ara seçimden sonra gerçekleştireceğiz demişti.
04:52Fakat bir yandan küresel enerji tedarikinde yaşanan sorunlar, bir yandan Brent Petrol'de yaşanan istikrarsızlık sebebiyle
05:01ve kendi seçmenine de İran'ın şartlarını kabul ederek deyim yerindeyse masada yenilmediğini deklar edebilmek adına zannediyorum
05:12ara seçimlere kadar bu ve benzeri söylemlere şahit olmaya devam edeceğiz gibi görünüyor.
05:18Anar Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
05:21Genel bir başlıkla başlıyorum çünkü ben söyledim Samet Hocam da aslında desteklemiş oldu.
05:28Trump'ın her zaman yaptığı açıklamalardan birini gördük.
05:31Bir vuracağız, yok edeceğiz, bir anlaşacağız diyen Trump var.
05:35Bu yeni Time dergisine verdiği röportajı siz nasıl yorumluyorsunuz?
05:40Ama burada biraz da İran tarafına da bakmanızı istiyorum.
05:43İran tarafı da çünkü benzeri açıklamalar yapıyor.
05:47Biraz da dengedir ya uluslararası ilişkilerde bazen anlaşabiliriz diyor, bazen bir teklif sunduk diyor, reddettiler.
05:55Biz savunmak için buradayız, Amerika'ya zarar vereceğiz demekten de çekinmeyen bir İran var.
06:01Karşılıklı dengeyi siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
06:04Şimdi şöyle Trump'ın belli ki hem veriler onu gösteriyor, gidişat onu gösteriyor daha doğrusu.
06:11Seçimlere kadar bir askeri operasyon, tekrar bir askeri kapsamlı ve çok boyutlu bir askeri operasyon başlatmayacağını söylemek mümkün.
06:22En azından şu anki süreç bize bunu gösteriyor.
06:25Seçimlerden sonra ise tekrar gerginliğin ve çatışmanın üst seviyeye çıkma ihtimali son derece yüksek.
06:32Çünkü seçimlere giderken Hürmüz Boğazı'nda yine benzeri bir kriz, benzin fiyatları ve Amerikan ekonomisi içerisinde de bir takım sorunları
06:41beraberinde getirebilir.
06:43Hele hala hassas olan bir Babülmende Boğazı meselesi de var.
06:48Böyle bir ortamda askeri gerginliği tırmandırma istemeyen bir Trump görüyoruz.
06:55Ama bir taraftan da İran'ı ekonomik olarak çökertme hamleleri hızlı bir şekilde devam ediyor.
07:02Ve bu bence İran'daki o tırnak içerisinde İran'ı teslim almak projesinin en önemli aşamalarından birini oluşturuyor.
07:11Şimdi 24 Ağustos'ta ekonomik dışlama operasyonunu başlattı Amerika Birleşik Devletleri İran'a karşı.
07:18Ve bu operasyondan sonra kapsamlı yaptırımlar devreye girdi.
07:22Bugün İran'a ait 27 havayolu şirketinin dünyanın farklı ülkelerine uçuşu ve bu havayolu şirketlerine yer verme, bilet kesme, yakıt
07:33sağlama gibi yaptırımlar söz konusu.
07:37Yani bu yaptırımları delen havayolu şirketleri de Amerika Birleşik Devletleri'nin yaptırım listesine dahil oluyor ve dolarizasyon sisteminden çıkarılmakla tehdit
07:47ediliyor.
07:47Ve bu tesadüf değil ki bu karardan sonra bölgesel ülkeler dahil, komşu ülkeler dahil İran'a artık uçuşları gerçekleştiremiyorlar.
07:55Bu çok İran havayolunu ve İran ekonomisini havacılık sektörüne çok büyük bir darbe.
08:00Bununla da yetinmiyor.
08:02Bankacılık sektörünü yaptırım listesine dahil etti.
08:05Artık dünyanın farklı ülkelerinde 3-5 tane faaliyette bulunan İran menşeli bankalar kapanmaya başladı.
08:11Üç, İran'ın altın sistemi, kripto para sistemi de yaptırımlara tabi tutuluyor.
08:18Bugün de İran'ın otomotif ve demir yolu sektörüne yaptırımları devreye soktu.
08:24Yani İran'ın iki büyük otomobil sektörü İran Kadro şirketi ile Saypo şirketi ki bunların ikisi İran'ın otomotif sektörünün
08:32%90'ını elinde bulunduruyor.
08:34ABD'nin yaptırım listesine dahil edildi ve demir yolu şirketleri, devlet demir yolu şirketleri, özel yük taşımacılığı vs.
08:42Yani İran'a yönelik bu kapsamlı abluka hem denizden hem de ekonomik olarak hızlı bir şekilde devam ediyor.
08:49Bir taraftan evet diplomasiyi, diplomatik görüşmeler arka kapıda Katar ve diğer ülke aracılığıyla devam etmekle birlikte
08:56İran'ı ekonomik olarak çökertme operasyonlarına da hız verdiğini görüyoruz ABD'den.
09:02Şimdi bu saydığım veriler havayolu şirketleri, demir yolu, otomotif siz bunları zaten yaptırımlar uyguladığınız zaman İran ekonomisine nefes alamayacak bir
09:12duruma getiriyorsunuz.
09:13İkincisi Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışında ciddi bir yükselme söz konusu.
09:19Evet savaş önceki durum söz konusu değil ama %70 oranına varmış durumda.
09:24Bu bize şunu gösteriyor, Amerikalılar orada uyguladığı deniz ablukasıyla tankerlerin gidişini ve gelişini sağlayabiliyorlar güvenli şekilde.
09:33Diğer taraftan bize yine şunu gösteriyor, İran Hürmüz'deki o stratejik üstünlüğünü de kaybediyor.
09:40Yani ve artı petrol satamıyor.
09:43Yani Amerikan filolarının yardımıyla diğer gemiler Hürmüz'den gidip gelirken, unman açıklarını kullanırken İran Çin'e yönelik petrol ihracatını yapamıyor.
09:55Yani kaçak yollarla, kamyonlarla, sızmalarla vesaire yani günlük 2 milyon varıyla yakın petrol ihracatını yapamayan bir İran var.
10:04Şimdi içeride de ciddi bir ekonomik darboğaz söz konusu ve dolayısıyla İran burada şunun farkında.
10:12Yani seçimlerden sonra kendisine yönelik kapsamlı bir askeri harekat ihtimalini yüksek değerlendiriyor.
10:18Bütün hazırlıklarını buna göre yaparak seçimden önce belki de Amerika'ya karşı hamle yapacak taraf İran olabilir.
10:26Trump'ı zor durumda bırakmak için.
10:28Yani özetle benim gördüğüm Trump Amerika Birleşik Devleti burada Saddam modelini İran'a karşı uyguladığını görüyoruz.
10:35Yani Saddam modeli nedir?
10:3791 Körfez Savaşı'ndan sonra Saddam devrilmedi ama 91'den 2003'e kadar Irak kapsamlı bir ekonomik siyasi askeri abluk ve
10:47baskı altına alındı.
10:48O kadar ki İran'ın, Irak'ın altyapısı öyle bir çöküş noktasına geldi ki 20 Nisan'da Basra'dan operasyonu başlattılar.
10:5614 gün sonra Bağdat'ta Saddam rejimi çöktü.
11:00Yani ülke ordusu, ekonomisi, altyapısı o kadar çökme aşamasında gelmişti.
11:05Hocam ama bu teşbihi yaparken belki de siz hatırlatmak istersiniz.
11:09Irak'ta baktığımız zaman Saddam'ın en yakınındakilerin ABD ile CIA ile bir şekilde iletişim halinde olduğunu en azından sonraki kaynaklarda
11:20görüyorduk.
11:21Ama İran'da bunu göremedik galiba.
11:23Ve aradaki en büyük fark o mu olsa gerek hatırlatmak istersiniz.
11:28Kesinlikle en önemli çünkü İran evet bir çetin ceviz.
11:32Irak gibi, Suriye gibi, başka ülkeler gibi değil ama bu örneği şunun için verdin.
11:36Tam onu gösterecektim.
11:38Birkaç yıllık bir mesele olarak bakmıyor Amerikan siyaseti, İran'ın bakış açısına.
11:43Uzun vadeli bir mesele olarak bakıyorlar.
11:45Ve bunu zamana yaymış durumdalar.
11:47İşin ekonomik boyutunu, askeri boyutunu, siyasi boyutunu bu bağlamda değerlendiriyorlar.
11:53Özellikle bu ekonomik yaptırımlar İran'ın baş edemeyeceği bir yaptırımlar silsilesi.
12:00Şimdi siz bir düşünün ki ülke içerisinde ciddi bir ekonomik darboğaz var.
12:05Ve bu yaptırımlarla bu çok daha fazla artacak.
12:08Ve evet savaş hali ortadan kalktıktan sonra da İran'daki protestoların en temel sebebi ekonomik sıkıntılardır.
12:15Bunların da baş göstermesiyle birlikte kaotik bir durumla karşı karşı kalma ihtimali var.
12:21Yani özetle Amerikalılar birkaç sene içerisinde İran'ı çözeceklerini onlar da düşünmüyor.
12:27Bunu uzun vadeli bir planın alt başlıkları olarak değerlendiriyorlar bu askeri ve ekonomik hamleleri İran'a karşı.
12:36Aslında bu söylediğiniz süreç önemli.
12:38Şu anki durumu da anlatıyor.
12:40Hem Amerika hem İran o yüzden iki ileri bir geri denir ya bir tabirde vardır.
12:45Mehtaran takımı için o yana atmasına rağmen biraz öyle iki ileri bir geri süreci görüyoruz.
12:52Şimdi bu noktada biraz detaylandıralım başlıklara bölelim ve lütfen iki konumda katkı sağlayarak gitsin istiyorum.
12:59Şimdi burada bir de İran'ın teklifi vardı.
13:02O teklif niye reddedildi diyerek buradan devam edelim istiyorum Samet Hocam.
13:08Samet Bey aslında İran'la Amerika'nın savaşın başlangıcından bu yana mutabakat sağlayamadıkları başlıklar çok belirgindi.
13:19Ve İran'ın önerisinde iki tane husus ön plana çıkıyordu.
13:24Bunlardan birincisi Hürmüz Boğazı'ndaki Abluka'nın kesinlikle kaldırılması.
13:30İkincisi ise özellikle ana hocamın bahsetmiş olduğu bu ekonomik yaptırımlar nazarındaki belki bir alt başlık olarak değerlendirilebilecek olan ve İran
13:41'ın savaşın başlangıcından bu yana dile getirmiş olduğu İran'ın dondurulmuş fonlarının serbest bırakılmasıyla alakalıydı.
13:50Fakat az önce konuşulan hususlara istinaden öncesi ve sonrasıyla alakalı belki bir mukayese yapacak olursak şöylesi bir denklem Samet Bey
14:01ortaya çıkıyor.
14:01O da şu savaş başlangıçta bir hava savaşıydı.
14:05Daha sonra denize odaklı oldu.
14:07Savaş başlangıçta askeri harekat üzerineydi ve sonrasında ekonomik harekat üzerine evrildi.
14:14Fakat burada İran'ın Hürmüz Boğazı'nın kesinlikle serbest bırakılmasına dair Amerika'nın bu yöndeki bir teklifi kabul etmesi en
14:24azından trap nazarında mümkün değildi.
14:26Hatta hatırlarsınız İran bu sorunu çözebilmek adına da ummanla bir diplomasi trafiği de gerçekleştirmişti.
14:35Bir B planı ya da bir B güzergahı oluşturabilmek adına.
14:39Fakat burada anlaşılamayan hususlardan birisi özellikle nükleer enerji imkanlarının ya da nükleer silahların uluslararası atom enerji ajansına dair bir denetim
14:51açık olup olmayacağı hususuydu.
14:53Fakat bu İran'ın şartlarından ziyade ya da İran'ın şartlarının neden kabul edilmeyeceğinden ziyade zannediyorum bütün bu denklem şöylesi
15:03bir boyuta evrildi.
15:04Artık Trump İran'ın şartlarını kabul ettiği takdirde masada savaşın mağlubiyetini kabul etmiş ya da deklar etmiş gibi bir söylem
15:16ortaya çıkacaktı.
15:17Çünkü biz hatırlarsınız Trump'ın ve pezeşkiyanın imzaladığı uzaktan imzaladığı bir mutabakat metnini de tartışmıştık.
15:28Ve bu mutabakat metninde de aslında İran'ın önerisiyle doğrudan bağlantılı başlıkların yine gündeme geldiğini görmüştük.
15:36Buradaki bu anlaşmama sebebinin bir diğer boyutu da aslında İran tarafı.
15:41Çünkü şunu da bence göz ardı etmemek lazım.
15:45İran her ne kadar anlaşmaya dair bir teklifte bulunsa da ki barışa yönelik olarak Galibaf'ın bazı deklarasyonları söz konusu
15:54olsa da biz savaşın devam etmesi yönünde ve bu anlaşma metninin gündeme gelmemesi noktasında devrim muhafızları ordusunun da dönem dönem
16:04çok kat'i karşı çıkışlarının olduğuna da şahit olmuştuk.
16:08Nihai çerçevede de şöylesi bir tablo ortaya çıktı.
16:11İran bahsedilmiş olduğu üzere, hocamızın da bahsetmiş olduğu üzere ve sizin de vurgulamış olduğunuz üzere bu ekonomik terörizmden ya da
16:20bu ekonomik darboğazdan çıkabilmek için bir ve en azından İran'ın anlaşmak istemeyen taraf olmadığını da bütün uluslararası kamuoyuna deklar
16:30edebilmek için bir adım atmıştı.
16:31Fakat Trump için böylesi bir metni kabul etmek artık çok geç olsa gerek diye düşünüyorum.
16:38Zaten baktığımız zaman hocam siz belirttiniz ama İran'ın talepleri ya da sunduğu teklifler tamamen İran'ın çıkarına gibi görünüyordu.
16:48Hatta 12 maddelik bir teklif vardı.
16:50Trump kabul etti sonra vazgeçti.
16:53Oradaki maddeler de hepsi İran'ın çıkarına göre değil miydi Anar hocam?
16:58Belki bir teşbih de hata yoktur.
17:00Ukrayna Rusya Savaşı'na baktığımız zaman yıllardır devam eden bir savaş var.
17:0624 Şubat 2022'de aslında ikinci aşamasına geçen.
17:112014'te başlamış yine Şubat ayında olan bir savaş Ukrayna Rusya Savaşı aslında Donbass bölgesinde.
17:18Şimdi burada İran Amerika'ya da baktığımız zaman süre uzuyor, uzadıkça uzuyor ve böyle durağan donuk bir savaş devam ediyor.
17:27Bu anlaşmalar, bu karşılıklı çatışmalarla bir türlü bir mütabakat gerçekten imzalanamayacak ve uzun süre bir savaş mı göreceğiz?
17:37Öyle gözüküyor.
17:39Çünkü İran'daki şu an yönetimin meseleye bakış açısı çok farklı.
17:43Yani sepah yani devrim muhafızları mutlak bir güç şu an İran'da.
17:48Yani hem fiili olarak ülke kontrolünü tamamen devrim muhafızların elinde ve askeri yetkililer, güvenlikçiler son derece hem dış politikada hem
18:00de iç siyasette etkililer ve müzakereci kanat yani siyaset kanadı neredeyse etkisiz hale dönüştürülmüş.
18:07Ve herhangi bir görüşme sonrası yani diplomatik temas sonrası Amerika Birleşik Devletleri ile diplomatik kanat yani siyaset kanadı tırnak içerisinde
18:17öcü ilan ediliyor.
18:18Devrim muhafızları ve ülke içerisindeki bileşenleri tarafından.
18:21Bir örnek vereceğim şimdi sizin bahsettiğiniz bu mutabakat zaptı iki ülke arasında imzalandıktan sonra ki o İran için mükemmel bir
18:30antlaşmaydı.
18:31Yani tek bir olumsuz tarafı yoktu İran için.
18:34Bu anlaşma imzalandıktan sonra Galibaf devlet televizyonuna çıktı dedi ki bizi sertlik yanlıları eleştiriyorlar.
18:42Neden müzakere yürüttünüz ve mutabakat zaptı imzaladınız?
18:45Galibaf dedi ki size bir örnek vereyim.
18:47Savaş devam ederken biz bir gram petrol satamadık çünkü Amerikan ablukası başladı ve bizim tankerlerimizin gidişine çıkışına izin vermediler.
18:57Halbuki devrim muhafızları tam tersi bir propaganda yapıyordu.
19:01Diyordu ki savaş bizim umurumuzda değil biz istediğimizi satabiliyoruz alabiliyoruz.
19:05Bunu söyledikten sonra birden bir siyah bir bant indi devlet televizyonuna ve Galibaf'ın röportajını kestiler.
19:12Sonra teknik aksaklıkla bunu açıkladılar.
19:14Arakçı Ali Hameney'nin cenaze töreninde protestocular müzakerecileri hain ve onlara ölüm diye sloganlar attılar.
19:24Pezleşkene yönelik sert eleştiriler var ve bu eleştiriler marjinal bir takım gazetelerde dijital mecralarda değil devlet televizyonunda her gün takip
19:35ederseniz İran medyası devlet televizyonunu gazeteleri vesaire siyaset kanadı üzerinde ciddi bir eleştiri ve öcüleştirme söz konusu.
19:43Siz neden müzakere yürüdüyorsunuz halbuki halkın yükünü çeken daha doğrusu yükünün sırtında hisseden siyaset kanıtıdır.
19:52Ekonomik yaptırımların İran'ı ne kadar kötü bir felakete sürüklediğini en iyi gören o çünkü onlar seçime gidecek.
19:59Seçmenle karşı karşıya gelecektir.
20:01Dolayısıyla meseleyi çözmek ekonomik yaptırımlardan İran'ı çıkarmak asli görevi olan siyasetçiler tabii ki bu müzakereye yürüyecek.
20:08Ama şu an ülke yönetimine hakim olan devrim muhafızları tamamen meseleye farklı bir bakış açısıyla bakıyorlar.
20:16Meselenin tıkanma noktası o.
20:19Çünkü Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik üstünlüklerini...
20:23Hatta hocam bu geldiğiniz nokta önemli.
20:24Pezleşkihan'da açıklamalar yapmıştı.
20:26Kazandığımız para o kadar düştü ki ben bile rakamı hatırlamıyorum şimdi.
20:32Yanlış bir şey söylemeyeyim çok az bir miktarda para alıyorum diye de belirtmişti Pezleşkihan.
20:39İran Cumhurbaşkanı.
20:41Evet kesinlikle.
20:42Şimdi şöyle bir örnek vereyim Samet Bey.
20:44İran'da ortalama mevur maaşı 5.000-5.500 TL civarı.
20:49Yani 100 doların, 110 dolar, 115 dolar civarında.
20:53Ciddi bir yoksullaşma var, yoksulluk var.
20:56Ciddi bir enflasyon var, işsizlik var.
20:59Ve petrol satanı, İran'ın en büyük gelir kaynağı petrol ihracatı.
21:03Ve ülke sadece Amerikan ablukasını delmek için kamyonlarla şu veya bu şekilde günde 200-300 bin varis satarak bu çarkı
21:13döndürmeye çalışıyor.
21:14Ve ilaç gibi, gıda gibi bazı ürünlerde, benzin gibi bazı ürünler karaborsaya düşmüş vaziyette.
21:21Yani şimdi böyle bir ortamda tabii ki siyasetçiler müzakereden yana olacak ve Amerika ile antlaşma imzalacak.
21:27Ve bu ısrar ve devrim muhafızların bu ısrarı ve güvenlikçi politikaları sebebiyle Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik üstünlüğünü de kaybetmek üzere
21:38ve kaybetti.
21:39Savaş döneminde biz ne dedik?
21:41İran küresel bir ekonomik kriz çıkarma potansiyeli vardı.
21:45Bunu gösterdi.
21:46Ama bunu müzakerelerde kendi lehine avantaja dönüştüremedi.
21:50Eğer bugün Hürmüz Boğazı'ndaki tekrar tanker akışı %70 oranına çıkmışsa demek ki İran oradaki gidişi gelişi artık engelleyemiyor.
21:58Çünkü umman karasularından rahat bir şekilde seyri sefer güvenliği de sağlanmak üzere.
22:05Şimdi dolayısıyla siz artık Boğaz'daki bu üstünlüğünüzü de kaybediyorsunuz.
22:09Elinizde peki tek ne kalıyor?
22:12Olası bir gerginlikte tekrar Orta Doğu, Körfez ülkelerine yönelik gerginliği tırmandırma, çatışmayı bu ülkelere de yönlendirme.
22:20Şimdi Trump da burada seçime kadar askeri yöntemlerden kaçınıyor.
22:25Demin de örnek verdim.
22:26Devasa ekonomik yaptırımlar bu askeri darbelerden bile İran için çok daha kötü.
22:31Havacılık sektörünü, debir yolu sektörünü, otomotif sektörünü ki bunlar İran ekonomisini ayakta tutan temel bileşenler İran sanayisini.
22:3990 milyonluk bir ülkeden bahsediyorsunuz.
22:42Şu veya bu şekilde üretim mekanizmasının olduğu ülkede otomotivi, demir yolunu, havacılığı çökerttiğiniz zaman zaten askeri saldırıdan çok daha beter
22:52hale geliyor ülke.
22:54Ama hala bütün bu saydığım olumsuzluklara rağmen devrim muhafızları geri adım atmıyor.
23:01Ülkenin dini lideri de fiili olarak ortada yok.
23:05Yani ülkeyi yönettiğini dair bir emare yok.
23:08Sadece talimatlar, mesajlar şu veya bu sebebiyle.
23:12Şimdi şöyle bir örnek verelim.
23:15Pezeşkiyanın açıklamasıyla sözlerime son vereyim.
23:19Bu mutabakat zaptı imzalandıktan sonra tekrar çatışmaların başlama sebebi şuydu.
23:24Artık gemileri Amerika orada eskortluk yaparak umman açıklarına yönlendirdiği için
23:29İran dedi ki bizim karasularımızdan geçmeyen hiçbir geminin geçmesine müsaade etmeyeceğiz.
23:35Bizim burada ücret alma hakkımız var.
23:37Üç tane ticaret gemisini hedef aldı devrim muhafızları.
23:41Pezeşkiyan arıyor Ahmet Vahidi'yi, devrim muhafızları genel komutanını.
23:45Siz niye bu çatışmaya başlatınız diyor.
23:47Benim haberim yok.
23:49Yani ülke içerisindeki askeri, yakın içerisindeki hücre bölünmeler.
23:53Mesela İran'ı ve müzakereyi buraya getirdi.
23:57Ve dolayısıyla bu muhtemeldir ki Amerika'daki seçimlerden sonra gerginlik hem ekonomik olarak,
24:03askeri ve siyasi olarak çok daha artacak ve genişleyecektir.
24:08Aslında bu süreç önemli.
24:10Buradan devam edelim.
24:11İran içerisinde Amerika evet şu an itibariyle yönetimde Trump var.
24:16Ara seçimler önemli.
24:18Topal ordek diye adlandırılır.
24:20Yani eğer ara seçimlerde kaybederse demokratların çoğunluğuyla birlikte tüm kararları geçiremeyecek bir Trump.
24:29Topal ördek olacak.
24:31Ama İran'da durum bambaşka.
24:34Anar hocamın geldiği nokta önemli.
24:35İran içerisinde bir devrim muhafızları var, dini lider var, bir cumhurbaşkanı var, yönetim var.
24:42Ama bir de bizim de görmediğimiz, lütfen hocalarım bu konuda detaylandırabilir,
24:47farklı başlıklarda koyabileceğimiz yönetim, küçük küçük yönetimler de var ki saldırılar oluyor olmuyor,
24:57kim yaptı ben yapmadım diyebilen bir İran var.
25:00Şimdi burada önemli sorulardan biri de şuydu,
25:03mütabakata kim imza atacak İran tarafından, kimle muhatap olacağız diyen bir Amerika'da vardı.
25:09İran içerisinde de savaşı bitirmek, biraz önce dakikalardır konuşuyoruz,
25:16ambargoyu bitirmek ve İran'ın çıkarlarına, ekonomisini de düzeltmek için bir anlaşma şart gibi duruyor.
25:22Bu anlaşma sürecini İran istiyor aslında okumalara baktığımız zaman ama nasıl bir zemin oluşacak?
25:29Şu yüzden soruyorum, orta yol nasıl bulunacak Samet Hocam?
25:33Ne yapmalı? Amerika neyden vazgeçmeli? İran neyden vazgeçmeli?
25:37Bu savaş niye çıktı? Aslında büyük soru işaretlerinden biri de bu.
25:41İsrail savaşa zorladı. İsrail aradan çekilmiş gibi bir süreç görüyoruz.
25:48Aslında işin tam da düğümlendiği nokta zannediyorum burası.
25:52Çünkü savaşın ilk belki de 3 ayında İsrail-Amerika-İran savaşı diye biz süreci ele alırken,
26:02son 3 aydır belirgin bir biçimde ABD-İran savaşına söylemsel olarak evrildiğini görüyoruz.
26:11Bu sürecin içerisinde artık İsrail, deyim yerindeyse Lübnan, Gazze, Batı şeria üzerine daha çok odaklanmış
26:19ve 3 hafta sonra gerçekleşecek olan genel seçimler üzerinde Netanyahu'nun çok daha farklı bir strateji izlediğini görüyoruz.
26:28Aslında savaşın başlangıcı itibariyle Amerika'nın İran'a odaklandığında 2 tane bence temel noktaya dikkat çektiğini biz biliyorduk.
26:39Bunlardan birincisi rejimin devrilmesiydi.
26:42Bunlardan ikincisi ise nükleer tehditten hem bölgenin hem de bütün dünyanın kurtarılmasıydı.
26:50Fakat şöylesi bir çerçeveyle karşı karşıyayız aslında.
26:54Her iki tarafta da hem ABD tarafında hem de İran tarafında,
26:59deyim yerindeyse Samet Bey, güvercin kanatla şahin kanat arasında farklılıkların gün geçtikçe belirginleşmeye başladığına şahit oluyoruz.
27:08Yani evet İran'da şu an itibariyle yapısal olarak bir ayrımışmanın, bir bölünmenin ifade edilebileceğini söyleyebiliyoruz.
27:19Çünkü Galibaf belki anlaşma noktasında daha sağduyulu bir şekilde yaklaşıyor.
27:26Pezeşkiya'nın en azından bu bölgedeki ve ülkesindeki bütün bu tedarik zincirini bozan,
27:35işte hocamın ifade etmiş olduğu gibi ilaçtan temel gıdalara kadar bütün halkın sorunlarını çözebilecek yönde
27:43anlaşmanın ve mütabakatın kendi lehine olabileceği bir kapsam ortaya çıkarmaya çalıştığını görüyoruz.
27:49Fakat diğer taraftan belki teolojik nedenlerle, dini sahiklerle bu savaşın bir mutlak savaş olduğunu,
27:58bir haklı savaş olduğunu ortaya koyan bir devrim muhafızları ordusu var.
28:02Ve bence buradaki en önemli faktörlerden birisi şu,
28:06velayeti fakih makamı olarak nitelendirdiğimiz,
28:10Ayetullah Müşteba Hamaney'in fiilen belki sahada ve sahnede olmaması
28:15bu ayrışmanın en önemli sebeplerinden birisi olabilir.
28:19Çünkü biz 1979 yılından bu yana,
28:22Körfez Savaşı'ndan Amerika'nın Afganistan ve Irak müdahalelerine kadar
28:27İran'ın bölgedeki tavırlarını yine belirgin şekilde görebiliyorduk.
28:32Fakat nihai kararı Ayetullah Hümeyni'den ya da Ayetullah Seyyid Ali Hamaney'den
28:37kapsayıcı, bütünleyici bir lider, dini lider figürü olarak ortaya çıktığını görüyorduk.
28:43Bu defa fiilen ve fiziken ortada olmayan bir Müşteba Hamaney faktörünün,
28:51bu bölünmüşlüğün ortaya çıkmasındaki en önemli sebeplerden birisi olduğunu ben düşünüyorum açıkçası.
28:56Fakat ihmal edilmemesi gereken bir diğer nokta bence şu,
29:00Amerika tarafında da özellikle bu savaşın ortaya çıkarmış olduğu maliyetlerden rahatsız olan bir güvercin kanat var.
29:09Ancak Trump artık her ne kadar anlaşmaya hazırız ifadesini kullansa da
29:15sürecin kendi lehine biteceğine inanmış durumda.
29:18Sadece ara seçimler öncesinde bu gündemin Amerika iç siyaseti açısından
29:26kendisini yeni bir konsepte belki sokmamasını ilerliyor.
29:30Bu sebepten dolayı biz liderler arasında bir farklılık görüyoruz.
29:34Bence en önemli olarak desteklenmesi gereken noktalardan birisi de bence Samet Bey.
29:39Bu soruya istinaden şu, sürecin başından itibaren Amerika Birleşik Devletleri adına
29:45biz hep Trump'ın açıklamalarını görüyoruz.
29:47Ama İran tarafına baktığımızda sanal medyadaki açıklamalar da dahil olmak üzere
29:53Galibaf'ın, Arakçin'in, Pezeşkiya'nın ve Devri Muhafızları Ordusu'nun açıklamalarına şahit oluyoruz.
29:59Tam da değinmek istediğim nokta buydu aslında soruda.
30:04Yani evet sanal, bunu sadece bir devlet açıklaması olarak da ben düşünmüyorum açıkçası.
30:10Sanal medya üzerinden sizin de malumunuz olduğu üzere 6 aydır Galibaf'ın çıkışlarına,
30:16Arakçin'in çıkışlarına, Pezeşkiya'nın çıkışlarına ve Devri Muhafızları Ordusu'nun çıkışlarına şahit oluyoruz.
30:22O halde de şöylesi bir soru ortaya çıkıyor.
30:24Bunu siz de sorunuzda ifade ettiniz.
30:27Trump'ın hakikaten muhatabı kim?
30:29Yani anlaşma yapılacağı zaman, şöyle hatırlayalım lütfen müsaade ederseniz,
30:35şu kısa anekdodu da sunarak cevabımı tamamlamak istiyorum.
30:41Pakistan'da gerçekleştirilen görüşmelere Galibaf iştirak etmişti.
30:45Ancak uzaktan imzalanan anlaşmaya Pezeşkiya'nın imza atmıştı.
30:50Ancak bu savaşın en azından mutabakatın altını dinamitleyen faktörde Devri Muhafızları Ordusu'ndan geldi.
31:00O halde sadece Amerika için değil, bölge kamuoyu içinde, bizler içinde, küresel aktörler içinde şu soru açıp tekrardan gündeme geliyor.
31:08Biz hangi devlet yetkilisinin açıklamasını İran'ın açıklaması olarak kabul edeceğiz?
31:14Belki de en önemli soru bu ve bu soruda izaha ve yanıta hala muhtaç bence.
31:20Peki hocam ne seçenekler var? Çok kısa alayım, Anar hocam da katkı sunmak isterse ya da birazdan kendisine hemen sözü
31:26vereceğim.
31:27Burada savaş nasıl bitecek? Hürmüz'de nasıl anlaşacaklar?
31:32Ya da oradan askerlerine Amerika, tamam ben istediğimi yaptım deyip geri mi çekecek?
31:37Nükleer başlığı ne olacak?
31:39Yani bugün baktığımızda savaş yarın hangi koşullarla bitebilir?
31:44Bu önemli. Çok kısa bir iki cümleyle almak isterim başlıkla.
31:49Hemen kanaatimi şöyle belirteyim.
31:52Siz az önce vurguladığınız nokta bana çok daha olası geliyor.
31:56Biz Şubat ayında yaklaşık olarak beş yılını tamamlayan bir Rusya-Ukrayna savaşıyla karşı karşıya kalmış olacağız.
32:04Ve Rusya-Ukrayna heyetleri de hatırlayınız İstanbul başta olmak üzere birçok defa müzakerelere dair de adımlar attılar.
32:13Fakat bir nihai amaç söz konusu olmadı.
32:16Dolayısıyla literatüre de düşük yoğunluklu çatışma olarak giren bir çerçevede bu savaşın kısa vadede sona ereceğini bence beklemek şu an
32:26için mümkün değil.
32:26Biraz önce Anar Hocam da aynı şeyi söylemişti.
32:30Muhtemel devam edecek bir donluk savaş olarak, donluk çatışma olarak kalacak demişti.
32:36Aslında bu süreç de önemli.
32:38Diğer konu başlıklarımıza geçmek istiyorum ama Anar Hocam bu konuyla ilgili İran-ABD arasında
32:44Trump'ın yaptığı açıklamalar ve süreçle ilgili eklemek istedikleriniz varsa önce onu alabilirim lütfen.
32:52Çünkü kritik, niye kritik?
32:53Dünya ekonomisini de etkileyen bir süreçten bahsediyoruz.
32:57Hepimiz bir şekilde arabamız yoksa bile toplu taşıma kullanıyoruz.
33:01Şu an Türkiye'de benzinin geldiği noktayı, dizelin geldiği, motorunun geldiği noktayı hepimiz görüyoruz.
33:09Direkt bize etki eden bir savaştan bahsediyoruz.
33:16Bitmesi için en makul çerçeve şu olabilir.
33:19Tabi bu teorik olarak bunu söylüyoruz.
33:22Sağda uygulanmasının zor olduğunu görüyoruz.
33:24Çünkü İran normal bir ülke ve normal bir yönetim, daha doğrusu normal bir yönetime sahip bir ülke değil.
33:32Yani normali burada kasıt şu.
33:34Çünkü çok parçalı bir yapı, siyaset kanadı tamamen bypass edilmiş.
33:39Güvenlikçi, askeri kanat ülkenin her alanında etkin.
33:42Ve onların motivasyonları, hırsları, ideolojileri son derece farklı.
33:47Ve bir Hürmüz konusunda bir, Hürmüz meselesini bir takıntı haline getirmiş durumdalar.
33:53Bu meselenin bitmesinin en makul yolu şu.
33:56İran'ın bu Hürmüz boğazındaki ısrarından geri adım atması.
34:02Amerikalıların da İran'a saldırmayacağına dair bir takım garantiler verilmesi.
34:06Ama özellikle burada birinci husus, Hürmüz boğazındaki ısrarından vazgeçmesi.
34:11Çünkü artık Hürmüz boğazındaki gemiler, Amerika'nın da yönlendirmesiyle İran karasularını değil,
34:17Unman karasularını kullanıyor.
34:18İran bunu hazmedemiyor.
34:20Çünkü şunu ifade ediyor.
34:22Biz buradan geçiş hakkı talep ediyoruz.
34:23Bu hiçbir şekilde ne Amerika'nın, ne Körfez ülke, ne dünyanın kabul edebileceği bir şey değil.
34:29İşte bu devrim muhafızlarının demin saydığım o motivasyonu, siyasi hırsları sebebiyle mesele tekrar buraya geldi.
34:37İkinci hususta evet, İran'ın egemenliğinin ihlal edilmemesi lazım.
34:40Ve İran'a bir daha saldırılmayacağının bir garantisinin sunulması lazım.
34:45Aslında 12 maddelik o taraflar arasında imzalan 14 maddelik mutafakat zaptı.
34:49Bunu içeriyordu ama sabote edildi.
34:53Devrim muhafızları tarafından.
34:55Aslında önemli işte o dönük çatışmada, donuk çatışmada devam ediyor, edecek gibi görünüyor.
35:03Biraz önce de söyledim.
35:04Her şeyimizi etki ediyor.
35:06Enerjiyle, petrolle birlikte ekonomileri de etkiliyor.
35:09Şimdi bu konu başta önemliydi ama aslında biraz daha geriye gittiğimizde,
35:14o 7 Ekim'i hatırladığımızda başlayan bir süreç var.
35:17Gazze süreci.
35:18Şimdi bununla ilgili İran ön plana çıktı.
35:21ABD, İran, İsrail savaşı ama önemli noktada bölgede gerilim devam ederken,
35:27İsrail'in hem Gazze'deki hem de Batışarıya'daki operasyonları sırasında,
35:33Filistinlilere yönelik şiddet görüntüleri de gündeme geldi.
35:37Önemli bir geçici barış, özür düzeltiyorum, ateşkes var gibi görünse de Gazze'ye de saldırılarını sürdürüyor.
35:46Aynı şekilde Lübnan'a da saldırılarını sürdüren bir durmayan İsrail var.
35:52İran, ABD, İsrail savaşı gölgesinde, hani denir ya el altından da orada müdahalelerini,
35:58katliamlarını, soykırım devamını, eziyetini yapan bir İsrail var.
36:04Şimdi, Yutu solisti Bono'nun, İsrail'i bakan Ben Giver'e yönelik eleştirileri,
36:11karşılıklı açıklamalara da yol açtı.
36:13Şimdi, Gazze ve Filistinlilerin geleceğine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendirdi.
36:18Bono'nun söylemleri aslında Avrupa'ya, tekrar Avrupa'da gündeme getirdi.
36:25Burayı nasıl değerlendiriyorsunuz?
36:27Bu açıklamaları, Yutu'nun, Solistin'in sözlerine ve ona karşılık cevap veren Ben Giver'ın cümlelerine ne söylemek lazım?
36:37Ben Giver diyordu ki, aslında Nazi'ye de benzetti.
36:41Yutu, izleyicilerimiz için çok kısa söyleyeyim.
36:45Ben Giver'de işkence eden Hamas'ın, Hitler'le kıyaslamadın ama beni kıyaslıyorsun cümlesini de kullandı.
36:53Buradan İrlanda'ya, İrlandalı Bono değerli izleyicilerimiz, İrlanda'ya gönderelim.
36:59Buradaki Gazze'lileri söyleminde de bulundu.
37:02Bu açıklamaları nasıl değerlendiriyorsunuz peki?
37:06Baktığımız zaman, Samet Hocam, çünkü dünya gündemine taşıdı.
37:11O yüzden önemli bu önderlerin, tanınırların, bu ünlü isimlerin bunları dile getirmesi.
37:20Aslında şöyle, önce bir küçük bir size ek sunarak soruya yanıt vereyim.
37:27O da şu, az önce konuşmuş olduğumuz İslamabad'da bir müzakere masası kurulduğu gece,
37:34sizler de hatırlayacaksınız, İsrail tarihin en büyük Lübnan saldırılarından birini gerçekleştirmişti.
37:41Yani şu an masada Amerika, İran ne konuşuyor olursa olsun, sizin de vurgulamış olduğunuz gibi,
37:48İsrail gerek Gazze'ye yönelik, gerekse Lübnan'a yönelik saldırgan tavrılarına devam ediyor.
37:53Fakat özellikle Samet Bey son birkaç yıldır bütün insanlığın gözünün önünde yaşanan bu soykırım sebebiyle,
38:03uluslararası kamuoyunun soğuk savaş dönemine kıyasla, çok daha yüksek sesle İsrail'e karşı çıkmaya başladığına şahit oluyoruz.
38:13Belki bunun en önemli göstergelerinden birisi, sumut filolarına katılan insanların,
38:19başta Avrupa olmak üzere, bütün dünyadan temsilcilerin katılıyor olması.
38:25İkincisi, uzun bir süre sizler de CNN Türk ekranlarına getirmiştiniz,
38:30Sayın Cumhurbaşkanımızın Birleşmiş Milletler'de gerçekleştirmiş olduğu konuşmanın belki bir başlangıç olmaması
38:38ama bu hususu sıklıkla tekrar gündeme getirilmiş olması çok önemli bir husus.
38:44Ve yine Birleşmiş Milletler'de gerçekleştirilen toplantılarda biz Gazze'de yaşananların artık anlaşmaya bağlı olmadığını deklare eden,
38:55bunu ifade eden Fransa Cumhurbaşkanı Macron'la da karşılaştık.
38:58Bütün bu hususları göz önünde bulundurduğumuzda, bu savaş başladığında Amerika'daki birçok aktör ya da aksirist,
39:06yani uluslararası kamuoyuna mal olmuş birçok isim de İsrail'e yönelik yüksek sesle eleştirilerini dile getirmişti.
39:13Şimdi burada U2'nun eleştirisinde bence önem arz eden şöylesi bir husus var,
39:18o da şu, bunu Ulusal Güvenlik Bakanı aşırı sağcı Ben Givir'i eleştirirken şöylesi bir teşbihte bulunuyor,
39:27kendisini Himmler'e benzetiyor.
39:30Peki Himmler kim?
39:32Almanya'da Holocaust rejimini gerçekleştiren önemli kurmaylardan birisi.
39:38Burada kastettiği şey aslında Ben Givir'e yapmış olduğu atıf,
39:42siz Nazilerin 2. Dünya Savaşı öncesinde Yahudilere uygulamış olduğu soykırımın aynısını
39:49ve hatta daha fazlasını şu an Filistin'de Gazze'lere uyguluyorsunuz yönünde çok net bir açıklamada bulundu.
39:57Fakat siz de sorunuzda ifade ettiniz,
40:00Ben Givir'in savunması siz Hamas'ın yaptıklarını görmüyor musunuz şeklinde oldu.
40:04Ve Ben Givir aslında şöylesi bir isim,
40:08daha 2 hafta önce çok uzağa gitmeye gerek yok,
40:11Gazze'de yaşayanların yaşamaması gerektiğini dile getirmiş olan bir bakandan söz ediyoruz.
40:17Tam manasıyla belki de dünya üzerinde Siyonizm'in vücut bulmuş en belirgin temsilcilerinden bir isim.
40:25Hocam bir örnek verdiğiniz zaman öyle iddialarda var ki,
40:30Ben Givir'le ilgili Hamaslılara yönelik yapmak istedikleri, yaptıkları o cezaevinde kalan Hamaslılarla,
40:39hapishanede kalan Hamaslılara da bazı yaptıkları dile getiremeyeceğimiz şeyler olduğu iddiaları da var.
40:47Öyle birinden bahsediyoruz.
40:49Kusura bakmayın araya girdim.
40:50Siz bir örnek verince ben de izleyicilerimizin daha iyi anlayabilmesi adına.
40:56Kesinlikle.
40:58Hatta sana medyada yer alan bir görüntü vardı.
41:02Görüntü Ben Givir'in bir Filistinli bir tutukluya ifade etmiş olduğu hususlara dairdi.
41:09Yani burada artık biz bir savaş suçundan öte bence bir insanlık suçundan söz ediyoruz.
41:15Ve bakınız buradaki masumiyet karinesi de şu.
41:19Biz bunu Neteyyahu'nun da daha öncesinde belki Şaron'un da Perez'in de uyguladığını biliyorduk.
41:26İsrail'in Filistin'e ya da Lübnan'a yönelik bu yayılmacı saldırgan politikasının eleştirildiği an sizin antisemitizmle yargılanıyor olmanız.
41:36Bono'ya dair de böylesi bir örtülü ifade var.
41:39Ve kendisine getirilen çözüm önerisi de şu.
41:42Madem bu insanların yaşamasını istiyorsun onları İrlanda'ya çağırabilirsin diye.
41:48Dolayısıyla burada bence iki tane nokta var.
41:50Ben bu şekilde ifade etmek istiyorum çok kısa şekilde.
41:53Birinci nokta şu devletler kadar işte İspanya'da Sanchez başta olmak üzere Sayın Cumhurbaşkanımızın dile getirmiş olduğu suçlar başta olmak üzere
42:02devletlerin yanında uluslararası kamuoyunda da İsrail'in işlemiş olduğu suça yönelik ses yükseliyor.
42:08Birinci boyut bu. İkinci boyut ise bütün bu gerçekliğe rağmen Ben Givir'in hiçbir şey yaşanmıyor gibi hiçbir söyleminde bir
42:18hata yokmuş gibi netten yahu uluslararası ceza mahkemesi tarafından yargılanmamış gibi bunu normal bir hadiseye çevirerek bunların yaşamasını istiyorsan İrlanda
42:30'ya götürebilirsin söylemi de tarihin zannediyorum sayfalarında
42:34yer alacak bir diğer kara leke olsa gerektirir.
42:38Aslında önemli şimdi editörüm Vahap da bana bir iki bilgi de atmış.
42:43Şimdi İsrail Kamu Güvenliği Bakanı Ben Givir Savunma Bakanı olması halinde Filistin mahkumlarını idam etmeyi vaat etti.
42:54Şimdi bu önemli bu söyleme de bakmak lazım.
42:58Hani biraz önce Samet Hocamız örnek verince ben de biraz genişlettim.
43:02Ben Givir kim? Bakış açısı ne?
43:06Takip etmeyen izleyicilerimiz için bu bilgiyi de aktarmak istedim.
43:10Anar Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
43:12Tabi biz Ben Givir'a yoğunlaşınca onların katliamları ortada bıraktıklarına
43:17U2 Solisti'nin Bono'nun çıkışını biraz geride kaldı gibi sohbetimizde onu da öne çıkartmak lazım.
43:24İrlandalı bir sanatçı ve bunu söylemek bunu dile getirmek de önemli dünya için dünyanın geleceği için insanlık için aslında.
43:33Çünkü bunlar önemli figürler. Buyurun lütfen.
43:36Kesinlikle yani şunu görebiliyoruz.
43:39Toplumlar nezdinde dünyanın farklı ülkelerinde merhameti olan, vicdanı olan insanlar, sanatçılar, selebritiler, ünlüler
43:48Gazze katliamına ses çıkarıyorlar.
43:51Buna değiniyorlar ki bunların da etkisi ve kitleleri etkileyebilme kapasitesi son derece yüksek isimler.
43:58Ve özellikle Bono'nun verdiği örnek Ben Givir'i benzettiği Henry Himmer çok çok çarpıcı.
44:05Kendisi bir Gestapo'nun kurucusu hocam da bahsetti.
44:08SS şeylerinin, subaylarının lideri ve Gestapo.
44:12Dolayısıyla Yahudi soykırımının baş mimarlarından biri.
44:16Örnek verirken Gazze'deki hem soykırımı vurguluyor hem şu an İsrail'de Ulusal Güvenlik Bakanlığı Gestapo lideriyle aynı kefede değerlendiriyor.
44:29İrlandalı bir dünyaca ünlü bir solist, bir sanatçı.
44:33Tabii ki bunun etkisi çok büyük.
44:35Etkisi çok büyük olduğu için İsrail içerisinden de rahatsızlıklar ortaya çıkarak hemen karşı cevap vermeye çalışıyorlar.
44:42Şimdi Ben Givir aslında kökü etkilendiği siyasi geleneğe baktığımız zaman Keir Meir Kohen'den etkilenen bir siyasetçi.
44:51Kohenizm.
44:52Kohenizm İsrail siyasetinde neyi temsil ediyor?
44:55Yahudilerin üstün bir ırk olduğunu savunur.
44:59Arap kesinlikle Yahudilerin Yahudiden başka kimseyle evlenmemesi gerektiğini savunur.
45:05İki devletli çözüme kesinlikle karşıdırlar.
45:08Arapların tüm İsrail'den sürünmesi gerektiğini savunurlar.
45:13Yani Ben Givir'in sahip olduğu siyasi geleneğe kök işte Kohenizm.
45:17Ki bu Kohenizm o kadar dehşetli ve olumsuz bir siyasi akım ki bugün Amerika Birleşik Devletleri,
45:26Kanada birçok Avrupa devletinde Meir Kohen onun kurucusu terörist olarak nitelendirilmiş ve yasaklanmıştır.
45:33Yani bugün Ben Givir'in başında olan Yahudi Gücü Partisi'nin siyasi kökleri buraya dayanıyor.
45:39Ve siz de ifade ettiniz Filistinli mahkumları ziyaret ederken ne diyor?
45:44Yeni eğer hükümet kurulacak hükümet bana savunma ve adalet bakanlıklarını vermezse koalisyona destek vermeyeceğini tehdit ediyor.
45:55Çünkü savunma bakanlığı görevini üstlenince idamı getireceğini yani Filistinli mahkumlarının hızlı bir şekilde idam edileceğini söylüyor.
46:04Ne yapıyor gidiyor hapishanelere?
46:06Temel insan haklarını çiğniyor.
46:09Temel insan haklarını kötü muamele yapıyor.
46:12Yani basının önünde oradaki insanların onur kırıcı ifadeler kullanıyor.
46:16Teklit ediyor.
46:17Küçük düşürüyor.
46:18Maalesef dünya sessiz.
46:21Dünya devletler, örgütler sessiz.
46:24Biz hala bu iki bakan, aşırı sağcı bu iki bakan, diğerlerini bir tarafa koyduğum Bengivir ve Sumotrich bazı ülkelere seyahat
46:33kısıtlaması getirmekten bile çekinmiyorlar.
46:35Bazı ülkeler bu adımı attı.
46:37Avrupa ülkelerine girişini yasakladı.
46:39Hala bu karara uymayan, bu kararı hayata geçirmeyen ülkeler var.
46:43Şimdi son günlerde aslında gerginli biz Gazze'ye odaklandık ama Batı Şeria şu an Samet Bey patlamaya hazır bir bomba.
46:51Neden?
46:51Çünkü orada İsrail bir apartheid rejimi uyguluyor.
46:5593'te Oslo Antlaşması'nın temellerine dinamitler döşeyerek tamamen o antlaşmanın ilkelerini, prensiplerini ortadan kaldırıyor.
47:04Şimdi Oslo Antlaşması da iyi kötü Batı Şeria'nın bir bölümünde Filistinliler yönetim sahibiler.
47:11Ama bu artık yavaş yavaş oyunmaya başladı.
47:14Birkaç tane örnek vereceğim.
47:15Mesela 2026 Şubat'ta arazi kayıt sürecini başlattılar.
47:20Bunun anlamı şu.
47:21Batı Şeria'nın C bölgesinde yaşayan insanlardan diyorlar ki burası sizin mülkünüz olduğuna dair tapu senetlerini getirin.
47:30Arazi kayıtlarını getirin.
47:31Şimdi bu insanlar Osmanlı döneminden itibaren orada yaşıyorlar.
47:35Ve İsrail'in talep ettiği bu arazi kayıt belgeleri de bu standartlarda bu insanların bu belgeleri getirme imkanı yok.
47:43Belgelerini getirmeyen insanların mülklerini ne yapacaklar?
47:47Kamulaştıracaklar.
47:48Böylece bir yasal kılıf getiriyorlar.
47:51İkincisi yine Haziran'da 2162 konutun inşasına onay verdiler.
47:5716 Haziran'da El Halil'de Harem ve İbrahim, Harem-i İbrahim bölgesinin Filistin yönetimin denetiminden aldılar.
48:07Yani artık Oslo Antlaşması'nda ilk defa böyle bir şey gerçekleşiyor.
48:10Bir bölgenin idare yönetimini Filistin yönetiminden koparmaya başladılar.
48:15Ve en son E1 projesi.
48:16E1 projesiyle zaten Batı Şeria'yı fiziken ikiye bölüyorlar.
48:22Doğu Kudüs'te işgalci Yahudi yerleşimler arasında bir bağlantı kurarak Batı Şeria'yı kuzeyden ve güneyden ikiye ayırarak ileride kurulacak olan
48:33Filistin devletini de fiziken ortadan kaldırıyorlar.
48:36Bunlara karşı...
48:37Hocam bu önemli.
48:38Bunun altını bir daha izleyicilerimiz de anlayabilmesi için çizebilir misiniz?
48:43Bu önemli çünkü hatırlanadım ve dünya bütün anlaşmalara rağmen izliyor ve sessiz kalıyor.
48:49Her şeyde olduğu gibi tekrar edersiniz sevinirim hocam.
48:52Kesinlikle en son bu E1 projesiyle birlikte 3400 yerleşim yerinin kurulması planlanıyor.
49:01Ve bu projenin anlamı şu.
49:03E1 küçük bir alan ama bu proje hayata geçirilmesinin anlamı şu.
49:08Doğu Kudüs'te işgalci Yahudi yerleşimleri arasında fiziki bir bağlantı kuruluyor.
49:13Ve aynı zamanda Batı Şeria'yı kuzeyden ve güneyden ikiye ayırarak fiziken ikiye bölmüş oluyor.
49:20Yani gelecekte kurulması planlanan Filistin Devleti'nin de bu şekilde fiziki olarak kurulmasının altı oyulmuş oluyor.
49:28Dinamit döşemiş oluyorsunuz.
49:30Böyle bir vahim bir proje.
49:32Batı kamuoyunda son günlerde şöyle bir dikkat çeken bir söylem yükselmeye başladı.
49:37İngiltere Dışişleri Bakanı avam kamerasını Ed Miliband ki kendisi de bir Yahudi ailesi gaz odalarından kurtularak İngiltere'ye yerleşmiş büyümüş
49:47siyasetçi olmuş bir kişi yerleşimci terörist ifadesini kullandı.
49:52Yani gitti yani diyor ki gidiyorlar Filistinlilerin evlerini gasp edenler için yerleşimci terörist ifadesini kullandı.
50:00Yine evangelik siyonist olarak bildiğimiz Amerika'nın İsrail'deki büyükelçisi Mike Hakabi azılı bir İsrail ve siyonist yanlısı Batı Şeria'daki Amerikan
50:11vatandaşlarını ziyaret etti.
50:13Çünkü onların devlerini gasp ediyor bu Yahudiler.
50:15Onları ziyaret ettikten sonra o da terörist ifadesini kullandı dedi.
50:20Yani bu teröristleri artık İsrail hükümetinin durdurması lazım.
50:23Son olarak Ehud Olmert eski İsrail başbakanı ki bu ılımlı bir isim değil, dökme kurşun operasyonunu Gazze'ye gerçekleştiren, 2006'da
50:32Lübnan işgal harekatını gerçekleştiren, geçtiğimiz günlerde Arap News'ta bir makale yayınladı.
50:38Ehud Olmert eski başbakan Yahudiler için terörist ifadesini kullandı bu Batı Şeria'daki Yahudiler için.
50:44Ve Avrupalılar Batı Şeria'daki bu yerleşimcilerden mal ihracatını yasaklamayı bugün değerlendiriyorlar.
50:51Evet yükselen bir ses var, söylemsel olarak da bir İsrail karşıtlığı söylüyor ama bunun icraata geçilmesi lazım.
50:59Çok daha sert adımlar atılması lazım.
51:01Eğer biz gelecekte bir Filistin Devleti'nin kurulmasını bu ülkeler öngörüyorsa, Filistin Devleti'ni tanıyorlarsa ki öyle,
51:09İsrail'in bu E1 projesi dahil olmak üzere bu tamamen yerleşimci adı altında terörizm-i oraya yayma projelerini engellemeleri lazım.
51:19Şimdi son olarak şunu söyleyeyim, şöyle bir şey İsrail Batı Şeria'daki mesela El Halil ile Ramallah arasındaki normalde diyelim ki
51:27mesafe 20 kilometre.
51:29Ama o kadar kontrol noktaları, yerleşim yerleri kuruyorlar ki bu mesafe 80 kilometre çıkıyor.
51:35Bu bir halkın kendi vatanında yaşamasının önünü kesmek anlamına geliyor.
51:40Umuyoruz ki Batı ülkeleri durduracak adımlar atarlar İsrail'e karşı.
51:45Aslında bu söylediğiniz önemli, biraz önce de yıllık planlama değil, uzun vadeli planlama yapıyorlar dediniz ya,
51:53İsrail'in bu planları da önemli.
51:55Samet Hocam, peki burada Anar Hocamızla siz de anlattınız, bir analizde ortaya koydunuz ama,
52:01İsrail'in şimdi bu yaptığı katliamlar, attığı adımlar, bütün uluslararası imzalanan anlaşmalara tamamen zıt,
52:11karşıt yönlü hareketleri ceza almaması.
52:15Bu süreçte İsrail'e kim durduracak diye hep konuştuk ya, yıllardır da konuşuyoruz.
52:22Yani o İsrail kurulduğundan beri belki de dünya insanları, hayata insani olarak bakanlar bu cümleyi söylüyor.
52:30Ama bugün gerçekten bu Batı Şeria'da yaptıklarını, Gazze'de yaptıklarını, Lübnan'da yaptıklarını nasıl bir durdurma yönüne gidecek dünya?
52:40Birleşmiş Milletler var ama etkin değil.
52:43Ne olacak?
52:44Mekke Anlaşması üç ülkeden daha da genişleyecek ve o ülkeler baskı yapıp mı durduracak İsrail'i?
52:52İlk aklıma geleni söyledim.
52:55Üç dakikalık, iki buçuk dakikalık bir süremiz kaldığında hatırlatayım.
52:59Hemen, burada aslında birkaç ihtimal var Samet Bey.
53:02Bu ihtimallerden birisi şu, vurguladığımız şey, evet kurumlar, evet devletler,
53:08bütün bu soykırımı sona erdirecek nihai bir karar alamıyorlar.
53:13Bu konuda mutabıkız.
53:14Fakat şuna da artık çok net şekilde eminiz,
53:18İsrail'in ve Netanyahu'nun haricinde İsrail özelinde konuşacak olursak,
53:22gün geçtikçe yalnızlaştığı gerçeğiyle karşı karşıyayız.
53:26Burada aslında bir devletin müdahale etmesinden daha çok,
53:30hocamın ifadeleri şu noktada önemliydi,
53:32artık Yahudilerin, İsrail'in bu politikasına karşı çıkıyor olması bence çok kritik.
53:38Yani onların bile bu teolojik zeminden bir nebze olsun,
53:43kastettikleri şeyin bu olmadıklarını ifade ediyorlar.
53:46Peki bu süreç nasıl sona erer kısmının?
53:49Aslında cevabı birkaç asırdır bildiğimiz bir cevap.
53:53O da Amerika'daki özellikle Yahudi lobilerinin,
53:57İsrail'e vermiş oldukları aleni ve örtülü maddi ve fiziki desteği,
54:03ortadan belki kaldırdıkları an sadece kendi kendine yetebilen bir İsrail devletinden söz edemeyeceğimiz için,
54:11bu ekonomik gücü, bu askeri gücü,
54:14Amerika'dan almış oldukları bütün teçhizatları sağlayamayacakları için,
54:19bu soykırımın sona erebileceğini söyleyebiliriz.
54:22Bunu da en azından bir insanlık adına öngörmekten ziyade bir ümit olarak da bence vurgulamamız lazım.
54:30Kesinlikle hepimiz için bir ümit bu olacaktır.
54:34Şimdi bir buçuk dakikalık sürem kaldı.
54:36Anır Hocam aynı soruyu size de sormuş olayım.
54:38Ne olacak da nasıl duracak gerçekten bu katliam?
54:44Maalesef şimdi biz bunları konuşurken bu kadar eleştirilen sıralarken,
54:48işte Batı ülkelerindeki bu açıklamalar devam ederken,
54:51hala Tel Aviv'e bir sürü askeri kargo uçağı inmeye devam ediyor.
54:56Batı ülkelerinden, Batılı başkentlerden, Berlin'den, Paris'ten, London'dan,
55:01evet İngiltere vesaire eleştiriler yaklaşımları var ama İsrail'e silah satmaya devam ediyorlar.
55:07Ve Almanya'nın sattığı İsrail'e sattığı silahlar Gazze'de insanları öldürüyor.
55:11Bu tespit edildi.
55:12Yani Almanya'nın ve diğer Batı ülkelerinin İsrail'e sattığı silahlar Gazze'deki işgalde ve soykırımda kullanıldı.
55:20Ve onun için demin söyledim.
55:21Haklar nezdinde söylemsel olarak çok ciddi gelişmeler var.
55:25Ama icraata yönelik maalesef hala içimize su serpen o girişimler yok.
55:32Yani İsrail'in bir şekilde izole edilmesi lazım.
55:35Yaptırımlara tabi tutulması lazım.
55:37Bu iki Netanyahu'nun ve Yoav Galant'ın Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni yakalama kararıdır.
55:42Ülkelerin uygulaması lazım.
55:44Bunlar olursa belki bir nebze rahatlamış olur.
55:47Hem insanlık hem bizler.
55:49Umarız da öyle olur hocam.
55:51Yani iyi niyetlerimizi dile getiriyoruz.
55:53Sizler tabi konu uzmanı olarak analizleri okuyorsunuz.
55:56Kendi analizlerinizi, öngörülerinizi koyuyorsunuz ortaya.
56:01Süreci değerlendirmek adına güzel bir yayın oldu.
56:04Çok teşekkür ediyorum.
56:06İki konuğuma da Samet Hocam'a da Anar Hocam'a da katkıları değerlendirmeleri için.
56:11Teşekkürler.
56:13Siz değerli izleyicilerime teşekkür ediyorum.
56:15Bu saate kadar bize eşlik ettiniz.
56:18Efendim ben Samet Güner.
56:19Hoşçakalın.
56:20CNN Türk'te kalın.