- 4 gün önce
29 Eylül 2026 Ajanda notları
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:11İNTRO
00:16Sevgili izleyenler, ekonomi ajandası başlıyor.
00:19Piyasalardaki son durumu aktararak yayınımıza başlıyoruz.
00:24Borsa İstanbul 1.08 oranında aşağı yönlü bir eğilim çizerek 12.454 puantı.
00:33Para birimlerine bakalım dolar yukarı yönlü bir grafik çizerek 0.15 oranında 49 TL seviyesinde işlemini sürdürüyor.
00:43Euro ise aşağı yönlü bir grafik çizerek 0.17 oranında 55 TL seviyesinden işlem görüyor.
00:50Değer enstrümanlara baktığımızda 6.10 0.97 oranında 4.158 dolar seviyesinde pozitif bir konumda gram altında kez aynı şekilde
01:01yükselişini sürdüren bir diğer parametre.
01:040.95 oranında 6.541 TL seviyesinde çeyrek altın ne söylüyor?
01:11Çeyrek altında 0.95 oranında 10.673 TL seviyesinde pozitif bir şekilde artışını sürdürüyor.
01:21Cumhuriyet altınına geldiğimizde ise 0.95 oranında 42.645 TL seviyesinden alıcısını bekliyor.
01:31Son parametreye geldiğimizde ise Brent Petrol'de ise bir düşüş göze çarpıyor.
01:37Kıymetli izleyenler 0.65 oranında 104 dolar seviyesinde.
01:51Bir seyirciler bültenimizin bu bölümünde değerli bir isim ekonomist Sayın Murat Bal bizlerle birlikte Sayın Bal hoş geldiniz yanımıza.
02:00Hoş bulduk Yahya abi ben de iyi yayınlar diliyorum
02:03Çok teşekkür ediyorum
02:04Şimdi kıymetli hocam gündemde sıklıkla fon kelimesini duyuyoruz ancak
02:10Finansal terimler günlük hayatta birçok insan için karmaşık olabiliyor
02:15Yaygın bir kafa karışıklığını gidermek adına en temelden başlayalım derim
02:22Yatırım fonu tam olarak nedir?
02:24Sistem nasıl çalışır?
02:26Bir vatandaş banka uygulamasından fon aldığında parası tam olarak nereye gider ve kimin güvencesindedir?
02:36Evet Yahya abi özellikle bu ortamda vatandaşlarımızın en çok sorduğu sorulardan biri
02:41Şöyle ben izah edeyim
02:43Şimdi her zaman bütün ekonomistlerin söylediği bir şey vardır
02:48Paranızın tamamını aynı sepete koymayın
02:51Bunu dağıtın şeklinde bir görüş vardır
02:55Bunu bütün vatandaşlarımız duymuştur
02:57Şimdi fonda aslında buna yarıyor
02:59Yani siz bir fon alıyorsunuz
03:02Bu fonun içinde çeşitli yatırım enstrümanlarına yatırım yapılıyor
03:07Mesela 100 birim diyelim ki 100 liralık bir A tipi bir fon aldınız
03:12Bu A tipi fonda öncesinde bunun ne olduğunu içinde ne olduğunu görüyorsunuz
03:18Ve ona göre karar veriyorsunuz
03:20Diyelim ki bunun içine işte %40 altın alınıyor
03:23Bunun içinde %50 diyelim ki gümüş alınıyor
03:27Diyelim ki kalan %10 da platin alınıyor
03:32Anladık ki bu bir değerli metal fonu
03:35Bunun gibi bir havuz yapılıyor
03:38Ve bu havuzun içinde çeşitli yatırım enstrümanlarına bölünüyor
03:43Bu borsayla alakalı olabilir
03:47Bu değerli malenlerle alakalı olabilir
03:49Bu yabancı paralarla alakalı olabilir
03:51Hisse senetleri veyahut da yatırım tahvilleriyle alakalı olabilir
03:56Çeşitli şekilde olabilir
03:58Buna göre bir havuz yapılıyor
04:01Aslında fon mantık olarak bu
04:03Sayın hocam şimdi bir örnekseme yapmak istiyorum
04:06Diyelim ki ekranı açtığımızda
04:07X hissesi 1000 TL
04:10Y hissesi de 10 TL görünüyor
04:13En çok düşülen tuzak şu olabilir mi
04:16Diyelim ki 1000 TL olarak
04:181000 TL olan işte pahalı
04:2110 TL olanı da ucuz sanmak
04:23Yani ekrandaki bu sayı bir hissenin
04:26Ucuz ya da pahalı olduğunu gösterir mi?
04:29Hayır tabii ki göstermez
04:31O hissenin alış fiyatı
04:33Satış fiyatı
04:34Yani piyasadaki cari fiyatıdır
04:37Onun pahalı olup olmadığını anlamak için
04:40En azından onun bir 3 ay öncesine
04:426 ay öncesine
04:431 sene öncesine
04:44Hatta ne kadar fiyattan oraya geldiğine
04:47Bakmak gerekiyor
04:48Takip etmek gerekiyor
04:49Artı olarak bakın
04:51Borsayla alakalı vatandaşlarımız
04:53Borsada oynamak gibi bir tabir kullanıyorlar
04:56Borsada oynamak gerçekten çok tehlikeli bir şeydir
04:59Çünkü borsa dediğimiz uzun vadeli bir yatırım aracıdır
05:03Aslında mantık olarak
05:05Ama biz kısa vadeli olarak onu değerlendirdiğimizde
05:08O zaman çok büyük mesai harcamamız gerekiyor
05:12Çünkü satın aldığımız hissenin
05:14Hangi şirketse eğer
05:15Bunun kapa bildirilen bütün bildirimlerini takip etmemiz gerekiyor
05:20Bilançolarını, gelir tablolarını takip etmemiz gerekiyor
05:23Piyasadaki satışlarını ve piyasa algısını takip etmemiz gerekiyor
05:28Çünkü bu ciddi bir mesai gerektirir
05:30Eğer kısa vadeli düşünüyorsa
05:32Vatandaşlarımız bu yola geçmeleri gerekiyor
05:34Peki Sayın Hocam şimdi ekrandaki o fiyatı
05:36O fiyat var ya ekrana yansıtılan
05:38O fiyatı ne oluşturuyor?
05:40Yani bir şirketin toplam büyüklüğü
05:42Yani piyasa değeriyle
05:44Piyasadaki hisse adedi
05:45Arasındaki o pasta delimi var ya
05:48O mantığı bize nasıl açıklarsınız?
05:51Şöyle söyleyeyim
05:52Bakın o ekrandaki fiyatı
05:54Alıcı ve satıcı oluşturuyor
05:56Yani siz bu serbest piyasada oluşan bir fiyattır
06:00Siz o fiyatı satmak istiyorsunuz
06:04Ve farz ederim o hisse sizde
06:0610 liradan satmak istiyorsunuz
06:08Eğer bunu 10 liradan alan olmazsa
06:109,5 liradan deniyorsunuz
06:12Alan olmazsa 9 liradan deniyorsunuz
06:149 liradan satarsanız o fiyat gerçekleşmiş oluyor
06:18Ama 10 liradan satarsanız 10 lira da gerçekleşmiş oluyor
06:21Yani alış satış serbest piyasada oluşuyor
06:25Bir kere o tablada gördüğümüz
06:27Tabelada gördüğümüz fiyatlar böyle oluşuyor
06:30Bunu bir açıklayalım
06:31Bunun haricinde
06:32Şimdi her şirketin
06:35Belli bir oranda borsaya açılmışlığı var
06:37Yani bir şirket %70 açılmış olabilir
06:40Diğeri %30 açılmış olabilir
06:42Buna göre de siz o hisse fiyatı
06:45Toplam açıldığı
06:46Ne kadar lot hissesi var
06:48Borsada işlem gören
06:50Kaç liradan görüyor
06:51Bunun üzerinden
06:53Ve ne kadarı halka açılmışsa eğer
06:56Onun üzerinden şirketin toplam değerine ulaşabiliyorsunuz
06:59Peki bir hissenin
07:01Gerçekten karlı ve ucuz olduğunu
07:04Neye bakarak anlarız?
07:05Şirketin ürettiği karlı
07:07Hisse fiyatlarındaki ilişkiyi gösteren
07:09FK oranı
07:11En basit haliyle halk dilinde ne anlama geliyor
07:13Kıymetli Hocam?
07:15Yani tabii bunun
07:17Buradan anlattığımızda
07:19Bunun bir yatırım tavsiyesi olmayacağını da belirtelim
07:22Bu bir yatırım tavsiyesi kesinlikle değildir
07:25Şöyle söyleyelim
07:26Bir kere şirketin
07:27Geçmişten
07:29Bugüne gelen
07:31O hisse fiyatına dikkat etmek gerekiyor
07:33Borsanın yükselişini
07:35Genel yükselişini
07:37Takip etmek gerekiyor
07:38Bu genel yükselişe göre
07:40Bu hisse ne kadar artmış
07:42Veya o yükselişten daha az mı artmış
07:45Veya düşmüş mü?
07:46Bunun bir kere geçmişten gelen fiyatına bakmamız gerekiyor
07:49Kesinlikle Yaya Bey
07:50İkinci olarak da
07:51Biraz önce de söyledim
07:52Şirketin kapa bildirdiği
07:54Kamu aydınlatma platformuna bildirdiği
07:56Bildirimler var
07:57Bu bildirimlerde her şeyini bildirmek zorunda bu şirketler
08:00Hem SPK'ya hem kapa
08:02Dolayısıyla bunları da takip etmek gerekiyor
08:053 aylık bilançolarını
08:07Gelir tablolarını
08:08Yani yeni bir teknoloji oluşturdu mu?
08:12Mesela diyelim ki bir teknoloji şirketi bu
08:15Ve son derece önemli bir yeni buluşa imza attı
08:19Bu demek oluyor ki ileriki dönemlere dair bu şirketin hisseleri artabilir
08:23Yani bunun gibi pek çok şeyi takip etmek gerekiyor
08:27Sayın hocam şimdi seyircilerimizin daha iyi idrak edebilmesi için fondan borsaya geçtiğimizde
08:33Şimdi bir şirketin hisse fiyatı mesela neye göre belirlenir?
08:38Bir varlığın andık piyasa fiyatıyla onun gerçek içsel değeri arasındaki fark nedir?
08:44Arkadaki fiyatlama kuralları nasıl işler?
08:49Yani biraz önce de açıkladık
08:52Tekrar onun üzerinden geçelim
08:54Daha iyi idrak edilebilmesi için
08:55Çünkü çok kafa karışıklı olabiliyor hocam
08:57O yüzden soruyorum
08:58Aynen öyle Yahya Bey
09:00Bakın piyasa serbest piyasada belirleniyor
09:02Yani borsa dediğimiz zaten serbest piyasanın oluştuğu bir ortam
09:06Siz Ankara'dan da Artvin'den de bağlanabilirsiniz
09:10Ve borsadan hissenizi satın alabilirsiniz
09:13Dolayısıyla bir serbest piyasa söz konusu
09:16Bu satıcı açısından da aynı
09:18Alıcı açısından da aynı
09:20Ama bazı durumlarda işte geçen günlerde hepimizin gündeminde olan yaşadığımız kötü bir olay var
09:28Bu olaydaki gibi bazı spekülatörler hisselerin üzerinde bir spekülasyon oluşturuyorlar
09:35Yani bu hisseleri alıyorlar
09:38Aldıkça fiyat artıyor
09:40Aldıkça fiyat artıyor
09:41Aldıkça fiyat artıyor
09:42Bu sefer bu fiyat artışına aldanan normal yatırımcı da bu hisseden de almak istiyor
09:49İşte normal yatırımcı da bu işin içine girdiği andan itibaren de ne oluyor?
09:54Bu sefer o spekülasyonu yapan o hisseleri toplayan şahıslar bu normal vatandaşlara bunları satarak o hisseden çıkıyorlar
10:02Daha sonra bunu satın alan vatandaşlarımız tekrar aynı fiyattan veya yükselişi beklerken
10:08Halbuki gerçek fiyatın bu olmadığı bunun spekülasyonla buraya geldiği bir grup tarafından o fiyatın şişirildiğinin farkına varıyorlar
10:18Maalesef ki tabiri caizse o hisse ellerinde kalıyor
10:22Dolayısıyla da bu sefer fiyat geri doğru gelmeye başlıyor
10:26İşte bunlardan dolayı sadece fiyata aldanarak yükselişe aldanarak bir şirketten kesinlikle hisse alınmaması gerekiyor
10:35Sadece yükseliş burada şirketin değerli olduğu için yükseldiğini göstermez
10:41Aksine bu şirketin spekülatif bir amaca hizmet ettiğini de gösterebilir bu hissenin
10:49Yani bazı spekülatörlerin bunu topladığını da gösterebilir
10:53Dolayısıyla biraz önce söylediğim gibi bir şirketin gerçek fiyatını hisse değerini ve yatırım yapılıp yapılmayacağını anlamak için
11:03Kesinlikle o şirketin bilançolarını incelemek gerekiyor
11:07O şirketin yeni yatırımlarını incelemek gerekiyor
11:11Yani biz bunu yapmadan sadece fiyata aldanarak eğer böyle bir şey yaparsak
11:17İşte yaşadığımız maalesef kötü tecrübelerle karşı karşıya kalıyoruz
11:22Ki bu ilk değil inşallah son olur
11:25Yani geçmişte de bunun pek çok örneğini yaşadık Yahya Bey
11:28Sayın Bal yine seyircilerimizin gözünden devam ettirecek olursak
11:33Son günlerde gündemden düşmeyen işte gözaltılar patlayan özel gizli fonlar var
11:39Devletin denetlediği yasal fonlarla bu illegal yapı arasındaki operasyonel fark nedir
11:46Bir de seyirçi sahte bir yapıyla gerçek bir fonu nasıl ayırt eder
11:52Yani bir kere öncelikle şunu söyleyelim Yahya Bey
11:56Yani bu tabir devamlı kullanılır bedava peynir sadece fare kapanında var
12:02Yani bu bedava peynir sadece fare kapanında olduğunu asla unutmayalım
12:08Bir yatırım fonu yerleşmiş örnek veriyorum bankaların veyahut da çok bilinen aracı kurumların
12:14Yatırım fonlarını değerlendirelim
12:17Bu fonlar örnek veriyoruz yüzde elli yüzde yetmiş diyelim ki bir kar vaat ediyorlar
12:24Veyahut da geçmişte yüzde yetmiş kar oluşturmuş ve piyasanın üzerinde bir karla yatırımcısını memnun ediyor
12:32Şimdi bu ortamda bir başka fon ortaya çıkıp da ben yüzde yüz elli yüzde iki yüz yüz yüzde beş yüz
12:40kazandım
12:42Ve gelecekte de yüzde beş yüz vaat ediyorum derse işte bu bedava farenin şey bedava peynirin fare kapanında olduğunu göstergesi
12:52haline geliyor
12:53Yani bir kere birinci dikkat edeceğimiz şey kesinlikle çok yüksek getiri vaat eden hiçbir şeye inanmamamız gerekiyor
13:01Yani bunların sonunda kozi sistemleri çıkıyor bunların sonunda spekülasyonlar çıkıyor
13:09Bunların sonunda mutlaka küçük yatırımcının cebindeki üç beş kuruşu kuruşa göz diken maalesef ki kötü niyetli insanlar çıkıyor
13:19Dolayısıyla bizim öncelikle dikkat edeceğimiz çok yüksek yatırım vaat eden hiçbir şeye öyle kolay inanmamak
13:26Peki Sayın Bal, Sayın Bal arkasında işte hiçbir fabrika kar ya da büyüme olmayan işte bazı sığ hisselerin fiyatı nasıl
13:38oluyor da günlerce tavan gidip suni bir şekilde şişebiliyor
13:42Burayı da merak ediyoruz bu siz de belirttiğiniz az önce spekülasyona işaret ettiniz bu spekülasyon ve balon fiyat mekanizması nasıl
13:51çalışır küçük yatırımcılar bu tuzaktan nasıl korunması gerekiyor sizce?
13:57Biraz önce söylediğimiz gibi çok yüksek yatırım küçük şirketler genelde bunlar bilinmeyen şirketler yani çok büyük şirketlerde zaten bu şekilde
14:06bir spekülasyonun oluşması çok mümkün değil
14:09Ancak örnek zaten yakın zamandaki örnekte küçük bir şirket bir tarım işletmesi süt ve süt ürünleri üretiyordu
14:18Bu süt ve süt ürünleri üretirken bu yatırım holdingi bunu satın alıyor ve bu yatırım holdingi bunu satın aldıktan sonra
14:26da borsadaki hisselerini de toplamaya başlıyor
14:29Borsadaki hisselerini de tamamını toplamaya başladığında tabii ki buna bir talep oluştuğu için fiyat da yukarı yönlü olarak hareket ediyor
14:38Fiyat çıktıktan sonra belli bir seviyeye geldikten sonra bu yatırım holdingi söz konusu suça karıştığı iddia edilen yatırım holdingi de
14:49ne yapıyor?
14:50Bu sefer fabrikasını kapatıyor işletmenin yani geçmişte gerçekten süt ve süt ürünleri üretimi yapan firma artık iki kişinin çalıştığı bir
15:00tabela şirketine dönüyor
15:02Onun işletmelerini kapattıktan itibaren de aslında spekülasyonun da başlangıcı ve ortasına gelmiş oluyoruz
15:10Neydi? Öncelikle şirketi satın aldılar daha sonrasında borsadaki hisselerini topladılar fiyatı yükselttiler ve beklemeye başladılar
15:19İşte o aşamadan sonra küçük yatırımcı bu kadar yüksek artışı gördüğünde o da maalesef ki buna kanıyor
15:27Biraz önce söylediğimiz gibi yüzde üç yüz beş yüz yüzde bin yüzde on bin artmış bir hisseye giriyor
15:36Ama bir kere şunu mutlaka bilmek gerekiyor
15:40Çok fazla arttıktan sonra o artışın devam edip etmeyeceği artık her hisse için muallaktır Yahya Bey
15:47Yani bir şekilde siz herhangi bir yatırım enstrümanına en yüksek fiyattan girdiğinizde ya da o artıştayken girdiğinizde artık o artışın
15:57devam edip etmeyeceğini bilemezsiniz
15:58Dolayısıyla burada vatandaşımızın dikkat etmesi gereken bir kere ismi cismi duyulmamış bir şirket
16:05Nasıl oldu da iki üç ayda beş ayda hisseleri bu şekilde bin katına çıkmış oldu
16:12On liradan harika arz edilen bir şirketten bahsediyoruz hisse lotunun gelmiş iki bin liralara yaklaşık iki bin kat iki yüz
16:22kat burada bir artıştan bahsediyoruz
16:24E şimdi iki yüz kat artmış bir hisse dönüyorsunuz fabrikası bile yok
16:30Onu bile satmışlar
16:32Yani bu tür şeylere mutlaka vatandaşlarımızın dikkat etmesi gerekiyor
16:37Bu artışların suni olduğunu ve bu spekülatörlerin bunu halkın cebindeki paraya göz diktikleri için yaptığını unutmaması gerekiyor
16:47Peki bir toparlanma süreci noktasında bu sürecin şu an içerisinde gerekli müdahaleler gerekli çalışmaların titizlikle yapıldığını gözlemliyoruz
16:59Bundan sonraki süreçte borsaya küçük yatırımcının güvenini yeniden tesis edebilmek adına neler yapılacaktır?
17:07E tabi ki devletin burada aldığı önlemler var
17:11Cumhuriyet savcılıkları bu soruşturmaları yürütürken sermaye piyasalarını da etkilemeden
17:20Veyahut da işte bunlar üzerinde olumsuz bir etki oluşturmadan sadece suçlu ve suça yönelik olarak bu operasyonları yapıyorlar
17:28Bunu hepimiz gözlemliyoruz
17:30Gerçekten Adalet Bakanımızı da bu konuda ben tebrik ediyorum
17:33Geldiği günden beri bu tür bütün odaklara bütün suç odaklarının üzerine gidiyor
17:39Hatta bu olaydan bahsetmek gerekirse Adalet Bakanımız İstanbul Savcısı iken dahi bu konuda bir girişimde bulunmuş
17:49Ve borsaya yazı yazmış oradan cevap beklemiş
17:54Yani bu konunun aslında uzun zamandır bilinen bir konuydu
17:58Şimdi burada öncelikli olarak bu yükün vatandaşın üzerinde kalmaması gerekiyor Yahya Bey
18:03Yani asgari ücretle çalışan bir vatandaşımız vergisini sigorta primini ödüyor ve hayatını devam ettirmeye çalışıyor
18:12Emeklimiz zaten halini hepimiz biliyoruz
18:15Yani bu tür dar gelirli vatandaşlarımızın üzerinde kalmaması gerekiyor bu yükün
18:21Öncelikli olarak bu suça karışmış kim varsa nereye kadar giderse onların mal varlıkları üzerinden bunun yapılması gerekiyor
18:30Yani devletimiz bunu bu şekilde yapacaktır mutlaka
18:33Öncelikle mal varlıklarının üzerine gidecek bu bir
18:36İkinci olarak da bakın şimdi 500 bine yakın yatırımcıdan bahsediyoruz
18:41Bir yatırımcı diyelim ki 1 milyon TL ile bu fona girdi
18:45Tablaya bakıyor şu anda 3 milyon TL'ye gelmiş
18:49Diyelim ki onun yatırım fonu değeri
18:52Ama burada devletimiz girdiği fiyat olan 1 milyondan mı ödeyecek
18:57Yoksa şu anki tablada gözüken ekranda gördüğü fiyat üzerinden mi ödeyecek
19:03Ben burada tahmin ediyorum ki vatandaşımızın ilk girdiği fiyat üzerinden bir değerleme yapılacak
19:09Yani bu tür suni ve spekülatif hareketlerle artan hisselerin karının devlet yükü olarak hazineye kalmaması gerekiyor
19:20Kesinlikle burada suça karışmış bu şirketin yöneticileri veyahut da kim varsa devletin içinde de olabilir
19:28Yani burada belki bürokrasiden de bazı kesimler olabilir
19:33Çünkü bu holdingi sahibinin de yakalama kararından çıkar çıkmaz
19:39Daha kendisine tebliğ edilmeden yurt dışına kaçtığını biliyoruz
19:42Yani bu tür sızıntılar da olabilir
19:44Bunlara da kim karışmışsa bunların mal varlıklarına el konarak bu işin yapılmasının en doğru şey olacağını düşünüyorum
19:51Yani bu krizi tamamen dizginleyecek yöneticilerinin yani sürecin gelinen noktadaki o baş aktörlerin tam anlamıyla mal varlıklarına el konularak
20:04Oradaki elde edilen fahişkarlarında vatandaş yararına oluşturulması gerektiğini ifade ediyorsunuz doğru mu anladım?
20:11Aynen öyle ve yurt dışına çıkan paralar da var bu olayda yay abi
20:16Yurt dışına aktarılan da milyar TL bazında birkaç transfer var
20:21Bunların da mutlaka geri getirilmesi gerekiyor
20:25Bu paraların da getirilerek burada küçük yatırımcıya hak sahibi olanlara ödenmesi gerekiyor hakkaniyet ölçüsünden
20:34Sayın Bal bilgileri rafine ettiniz veciz bir şekilde anlattınız katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ederiz
20:42Ben de teşekkür ediyorum iyi yayınlar yay abi
20:44Çok sağ olun
20:46Sevgili izleyenler şimdilik veda diyelim saatlerimiz 16'yı gösterdiğinde gün içi bülteniyle yeniden karşınızda olacağım