- 1 hafta önce
25 Eylül 2026 Ajanda notları
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:10İNTRO
00:19Sevgili izleyenler, Ekonomi Ajandası başlıyor.
00:22Piyasalardaki son durumu aktaracağız.
00:24Bakalım rakamlar ne söylüyor?
00:53Piyasalardaki son durumu aktaracağız.
00:57Altın, Çeyrek Altın, Cumhuriyet Altını ve Brent Petrol hep tüm gruplarda yükseliş trendi sürüyor.
01:04Altın ons 0.83 oranında 4.296 dolar seviyesinde işlem görürken,
01:10gram altın 1.09 oranında 6.787 TL seviyesinde,
01:16çeyrek altın ise 1.09 oranında 11.097 TL seviyesinden işlem görüyor.
01:23Cumhuriyet Altını ise 1.09 oranında 44.283 TL seviyesinden alıcısını bekliyor.
01:30Ve son parametre Brent Petrol'de de bir pozitif hava var.
01:342.09 oranında 2.09 oranında 105 dolar seviyesinde.
01:45Sevgili izleyenler, bültenimizin bu bölümünde fon piyasasında yaşanan krizi tüm yönleriyle konuşacağız.
01:52Ekonomist Sayın Belgin Maviş bizlerle birlikte.
01:56Sayın Maviş hoş geldiniz yayınımıza.
01:59Hoş bulduk. İyi yayınlar diliyorum.
02:01Çok teşekkür ediyorum.
02:02Malumunuz fon piyasasında sular bir türlü durulmuyor.
02:06Dikkat çekici bir nokta var.
02:08Bazı fonlarda ortaya çıkan sıra dışı getiriler.
02:12Bu getiriler nasıl ortaya çıktı?
02:14Arkasında nasıl bir yatırım stratejisi vardı?
02:17Dilerseniz bir girizgah noktasında buradan başlayalım lütfen.
02:23Evet 17 Eylül itibariyle gündemimize adeta ve ekonomik anlamda bir bomba olarak düştü.
02:30Onlar ve buradaki sürecin nasıl işleyeceğine dair belirsizlikle başladık haftaya ve haftanın tamamında da bu konuyla ilgili gelişmeler çok yakından
02:43takip edildi.
02:44Oldukça sıcak gelişmelerdi.
02:45Bir yanda hukuki sürecin başlaması, tutuklamalar ve bununla birlikte mal varlıklarının el koyulmaları takip ederken,
02:54öte yanda fon mağdurları diyelim, onların bu konudaki isyanları.
02:59Sosyal medyada asparagat haberlerle bu olayın biraz daha dejenere edilmesi ve ekonomi yönetiminden Sayın Şimşek'in Amerika temasları sürecinde,
03:10EMM Şimşek'in yurt içine dönüşüyle birlikte istifa edeceğine dair haberler düne damgasını vurdu.
03:17Türkiye'ye döndükten hemen sonra Sayın Şimşek bu konuda açıklamasını yayınladı ve istifa etmeyeceğini görevin başında olacağını söyledi.
03:25Ve sonrasında da tabii ki bu iki gün süren ekonomi yönetimini değil de bu fon piyasaları, sermaye piyasalarındaki böyle bir
03:34tanem gelişmelerle ilgili
03:36teknik ekiplerin Sayın Şimşek başkanlığında yaptığı toplantı.
03:42Bu toplantı hafta sonuna denk geliyor.
03:45Yani bugün ikincisi gerçekleşiyor.
03:47Açıklamalar gelir mi gelmez mi buna bakacağız.
03:49Ama yeniden noktaya baktığımızda Başkan Erdoğan'ın Amerika dönüşü yaptığı ilk açıklamada bu konunun takipçisi olacağı mesajı alındı.
03:58Muhtemelen Sayın Şimşek'in toplantısı sonrasında da hazırlanan dosya Başkan Erdoğan'ın önüne konulacak.
04:06Ve ondan sonra önümüzdeki hafta daha da sürecin hızlanabileceğini düşünen taraftayım.
04:12Çözüm odaklı bir hızlanma olacaktır bu.
04:16Bununla birlikte tabii ki 7 tane portföy şirketi, 131 tane fon.
04:21Bununla birlikte şu ana kadar ki söylenen rakamlarda 860 milyar TL'lik bir fonlarda bağlı kalan para.
04:31Ve bununla birlikte fonların içindeki mevcut hisse senetlerinin borsada geçtiğimiz hafta 8, bu hafta 8, 16 taban kapacak.
04:41Yani düşüş sergilediği bir süreç.
04:44Burada tabii ki eş zamanlı bazı operasyonların da önümüzdeki haftadan itibaren başlayacağını düşünüyorum.
04:50Bu operasyonlar sadece fonların tasfiye süreciyle ilgili değil.
04:54Bu noktaya gelinene kadar gerek portföy şirketleri, gerek portföy şirketleriyle bağlantılı aracı kurumlar ya da denetim kurumları,
05:03sermaye piyasası olabilir, borç olabilir, bu konuda bu sürecin buraya kadar gelmesine etken olan kim ya da kimler nasıl bir
05:13durum söz konusuysa,
05:15bunların hepsi bir bir denetim mekanizmalarının çalıştırılmasıyla birlikte karşımıza gelecek.
05:21Şimdi buradaki fon büyüklüğünün yanı sıra bu fonları alan yatırımcı büyüklüğü de tabii ki kuşkusuz göz ardı edilemez.
05:31Ekonomi yönetiminden özellikle bu bir yapısal problem değil.
05:36Piyasaların belli bir bölümünde gerçekleşme diyor.
05:39Doğrudur. Ancak burada bu noktaya, bu sürece getirilmesinde yapısal veya işleyiş üzerindeki koordinasyonsuzluk, denetimsizliğin de etkisi göz ardı edilmeyecektir diye
05:53düşünen taraftayım.
05:55Şöyle söyleyeyim, aracı kurumların aynı zamanda portföy yönetim şirketleri kurmaları,
06:00aracı kurum bazında hissesiz işlemleri yaparken portföy bazında da fon işlemleri yapmaları,
06:06bazı aracı kurumların ve portföy yönetim şirketlerinin belli hisselerde özellikle işlem açımı dolaşımdaki payı az olan ama fiyatlaması gün geçtikçe
06:17artan ve
06:18o pay değerini de beraberinde yükseltmesi çok daha öncesinde durdurulabilir miydi?
06:25Şimdi MSI açıklamalarıyla başlayan sürecin aslında daha da öncesi olduğunu Sayın Şimşehir'in açıklamalarından anlıyoruz.
06:33Ve bu süreci biraz daha gizli soruşturma ya da denetimi daha gizli yaparken Eylül ayı başında fonlardan başlayan hızlı çıkışla
06:42birlikte dikkatler bir anda buraya çevrildi.
06:46Ve haladır da o süreçte de soruşturmaların devam ettiği fon rehberinin açıklanması sonrasında ise satışların hızlanması, pay satışlarının hızlanmasıyla birlikte
07:00bu sürecin temelüt mekanizmasını çalıştırdığını,
07:04yani düşünün hiç bakmayacak bir banka bile çok hızlı mevduatlardaki para çıkışında ciddi anlamda sıkıntı yaşayabilir.
07:13Benzer durum bu hem pay piyasasında hem fon piyasasında gerçekleşti.
07:20Ve tabii ki teminatlar teminatların çözülememesi bir anda bunların işleme durdurulması ve süreci başlatan etken olarak karşımıza.
07:30Yaklaşık olarak 456 bin yatırımcı ki bunların hepsi bireysel yatırımcılarda değiller, kurumsal yatırımcılarda var bu paylara sahip olan.
07:41Bununla birlikte bunun bir domina etkisi yaratabilme, bir tsunami etkisi yaratabilmenin önüne geçmek,
07:49örneğin sadece bu serbest fon olarak adlandırdığımız fonlardaki yaşanan bu sürecin finansal okuryazarlık anlamında kişiler tarafından tam olarak bilinmemesinin
08:00diğer fonları da töhmet altında bırakması, örnek vermek gerekirse bankaların çıkarttığı likit fonlar, para piyasası fonları, bireysel emeklilik fonları gibi
08:11fonlardan da çıkışın önüne geçmek için
08:14bu toplantı yani Sayın Şimşek'in toplantısını ve çıkacağı sonuçları bir yasak yakinen takip edecek gibi gözüküyor.
08:23Ve tabii ki 7 tane portföy şirketi bunlarla ilgili süreç daha sonrasında nasıl ilerleyecek?
08:31Bunların çıkarmış olduğu fon büyüklüklerine baktığımızda en yüklü rakamın Tera portföyü de olduğunu görüyoruz.
08:39Ama ilk temerite düşenin de pusula portföyü olduğunu görüyoruz.
08:44Şimdi pusula portföyü de sıralamaya baktığımızda o portföy ünitim şirketlerinin dördüncü sırada fon büyüklüğü açısından
08:52yani yaklaşık olarak 64 milyar TL'lik bir rakam pusula portföyü de.
08:57Ama Tera portföyü de yaklaşık olarak 538-539 milyar TL yani bu temerite düşen işleme durdurulan 131 fonun yaklaşık %65
09:11'ine tekabül ediyor.
09:12O yüzden Tera portföyü de tutuklamaları beraberinde gördük.
09:16Kedef Holding'den yine aynı şekilde tutuklamaları beraberinde gördük.
09:20Sonrasında ikinci sırada portföyü büyüklüğü anlamında Atlas portföyü geldiğini görüyoruz.
09:25Orada da 78 milyar TL'lik bir fon büyüklüğü var.
09:29Sonrasında Pardüs geliyor üçüncü sırada.
09:32Pardüs'te de yaklaşık olarak 71 milyar TL civarında bir portföyü büyüklüğü var.
09:38Pusula dördüncü sırada aslında 64 milyar.
09:41Pusula'daki bu temerite düşmesi ve temerit mekanizmasının tetiklenmesiyle birlikte sistemin kilitlenmesi hızlı para çıkışlarının yaratmış olduğu son noktaydı.
09:53Ve bu gözle baktığımızda fonlardaki bu yükseliş, sığ tanta dediğimiz yan hisse olarak adlandırdığımız hisselerin fiyatlama performansları olduğu kadar yatırımcılara
10:06bunun cazip gelmesi bir tarafa.
10:09Bunu bu noktaya kadar yükselmesinde gerek borsanın gerekse sermaye piyasası kurulunun neden acil müdahale etmediği
10:19ve bununla ilgili merkezi kayıt kuruluşu verileri ve masanın neden bu süreci biraz daha ağırdan aldığı da elbette sorgulanacak konu
10:30başlıkları içerisinde.
10:31Ama biraz daha sonrasında önce acil çözüm, kanıyan yaranın tedavisi sonrasında da diğer aşamalara geçilecektir diye düşünüyorum.
10:41Sayın Mavi şimdi burada rakamın kendisi kadar o getirinin ne kadar gerçekçi ve sürdürülebilir olduğu da önemli.
10:48Yani getiri yüksek ama hisseler likit değilse kağıt üzerindeki kazançla gerçek anlamda elde edilebilir para arasında nasıl bir fark oluşuyor
10:57sizce?
10:59Tabii ki. Asıl problem tam da bu noktada. Şöyle bir hisse düşünelim.
11:03Hisse 4 liradan 400 liraya yükselmiş ve bunu yaklaşık bir yıl içerisinde yapmış.
11:09Ama hissenin yani şirketin bir hikayesi var mı yok.
11:13Yok. Şirketin bir faaliyeti var mı? Çok az. Öne çıkan bir üretimi var mı? Hayır yok.
11:20Peki bu hisseler buradan bu noktaya kadar nasıl geldi?
11:24Neden daha öncesinde müdahale edilmedi?
11:27Artı bu hisseler bu fon şirketlerinin farklı fonlarına, serbest fonlarına nasıl girdi?
11:34Dolaşımdaki payları düşük olmasına rağmen ki MSI bu konuda uyarmıştı.
11:39Yani benim değerlendirmelerimle sizinkiler örtüşmüyor.
11:42Bu hisselerin gerek faaliyetleri şirketlerin, gerekse performansları, fiyatlamaları asla örtüşmüyor.
11:49Dolaşımdaki paylarla ilgili çiftliği farklar söz konusu.
11:53Bu durum devam ederse Kasım'daki değerlendirmeden sonra Türk sermaye piyasalarındaki hiçbir şirkesi MSI endeksine giremeyeceği görüşü bildirildi.
12:04Bu Sayın Şimşek'i harekete geçirdi ve ondan sonraki süreç daha da hızlandı hiç kuşkusuz.
12:10Burada şimdi likit olmayan fondaki karlar ödüyoruz.
12:15Yani kağıt üzerinde bir karlalık var mı var?
12:17Neye bağlı olarak?
12:18Borsadaki o hisselerin performansı.
12:21Peki borsada bunları kimler aldı?
12:23Ve bu bu noktaya nasıl geldi?
12:26Daha da ilginci bu fonlar kurulurken son olarak Cumhuriyet Savcılığına 12 kişinin ismi verildiği belirtiliyor.
12:34Gizli tutuluyor.
12:35Asıl pastadaki en büyük payı onların aldığı da görüşülüyor.
12:41Bunlar bizim de okuduğumuz haber akışlarından okuduğumuz konu başlıkları.
12:46Peki onlar kimler?
12:48Aracı kurumda mı?
12:49Kurumsal yatırımcı mı?
12:51Portföy yönetim şirketi ortağı mı?
12:54Ve de fon yöneticisi mi?
12:56Bu ve buna dair tabii ki haber akışları likit olmayan ama fonda karın gerçekleşmesinde ne kadar etkililer?
13:05Neye istinaden bu bir domino hareketi mi?
13:09Bir ponzi yapılanması mı?
13:11Yani fiyatı hızlıca yükselterek yatırımcının dikkatini çekmesi ve bireysel yatırımcının ister büyük ister küçük olsun.
13:20Cazilik gelmesin.
13:22Niye cazilik gelmesin ki?
13:23Enflasyonun yüksek seyri karşısında insanlar parasının değerini koruyabilmek için farklı alternatifler arayabilirler.
13:32Çok finansal okur yazarlık anlamında olmasa da getirilere baktığında, eşinden dostundan bunu duyduğunda
13:39ister istemez buna yöneliyorlar.
13:41Zannediyorum bu sistemi kuranlar.
13:44O karı oluşturan, iyi niyetli olmayan diyelim sistemi kuranlar.
13:49Halkın bu açığını da ya da bu konudaki yeterli bilgisinin olmamasını da çok iyi analiz etmişler.
13:56Sayın Mavş, SPK noktasından ilerlediğimizde SPK'nın 131 fon için tasfiye kararı alması fonların geldiği noktaya ilişkin bize ne söylüyor?
14:08SPK neden doğrudan tasfiye yollara gitti?
14:11Daha farklı bir müdahale mümkün olabilir miydi sizce?
14:15Olamazdı çünkü temelüt bir durumu olmuştu.
14:19Yani temelütü de açıklayayım.
14:20Şimdi fonlardan çok hızlı çıkış, para çıkışları, ister istemez sistemi belli bir noktada kilitler.
14:27Nasıl kilitler?
14:28Bu sisteme bir para akışı vardır.
14:31Bununla birlikte işlemler yapılırken de verilen bir takım teminatlar vardır.
14:35Siz bazen bu fonları teminat olarak gösterirsiniz.
14:38Bazen de bu fonların içindeki menkur kıymetleri teminat olarak verirsiniz.
14:43Nereye?
14:43Takans Bank'a verirsiniz.
14:45Para piyasalarından para tedarik edersiniz.
14:48Bunların içerisindeki değerler günlük bazda değişir.
14:52Ama sonuç itibariyle siz teminata verdiğinizde ertesi gün ya da bir hafta içerisinde onu teminattan bozarsınız.
14:59Ama nakit çıkışı hızlanırsa, yani o paylar hızlıca satılmaya başlanırsa teminat riski açığa çıkar.
15:08Yani teminatta yenilerini koyamadığınız takdirde, takas Bank'taki limitleriniz de doluysa çözemiyorsanız, nakitle bunu karşılayamazsanız,
15:19sistem otomatikman kilitlenir.
15:21Zaten hatırlayalım, ilk tasfiye açıklaması sonrasında Merkez Bankası'na hızlı bir hamle gelmiş.
15:27Bankaların para piyasasındaki limitleri 10 kat arttırılmıştı.
15:32Bu ne içindi?
15:33Likit fonların da bu sistem içerisinde hisselerin işleme kapatılması hiç kuşkusuz tabii ki nakli olan ihtiyacı daha da arttırmıştı.
15:44Bunların bir an evvel tasfiye de öncelikli olarak ayrılması, mutabakatın stopajlarına kesilerek hızlıca fon sahiplerinin ödenmesi gerekiyordu.
15:54Asıl zaten insanlarda soru işareti yaratan, benim likit fonum var, neden ben paramı alamıyorum oldu doğal olarak.
16:03Buradaki tek neden bana göre temeritin oluşması, karşılığının arkasından gelememesi, sistem limitlerinin dolması neticesinde de ödemelerin yapılamaz noktaya gelmesi.
16:15Peki Sayın Hocam, şimdi tasfiye edilince yatırımcının aklına doğal olarak siz de belirttiniz, paramı ne zaman ve ne kadar geri
16:23alacağım sorusu geliyor kuşkusuz.
16:26Burada süreç nasıl işleyecek sizce?
16:29Şimdi bu bir hak kaybı değil, bu bir değer kaybıdır.
16:32Hak kaybı nedir?
16:33Hukuki bir güvenceniz var.
16:35Nedir?
16:35Sizin almış olduğunuz pay hem portföy yönetim şirketindeki hesabınızda, hem Takas Bank'ta hem de merkezi kayıt kuruluşunda sizin adınıza kayıtlıdır.
16:44O portföy şirketinin altında.
16:47Dolayısıyla burada sizin bir pay hakkınız var mı?
16:52Evet var, fondan kaynaklı.
16:54Ancak diğer hakkınız ise değer.
16:58Şimdi bu değer piyasa riskidir, piyasa fiyatlamasıdır.
17:02Sizin almış olduğunuz fon, örnek veriyorum, siz bunu 100 liradan aldıysanız şu anki o fonun birim değeri 10 liraya ya
17:13da 12 liraya düşmüş olabilir.
17:14Çünkü içindeki menkul kıymetlerin değerine bağlı olarak fon pay değerlerinde artış ve azalışları görürüz.
17:22Yüzdesel anlamda da, rakamsal anlamda da.
17:25Burada bir kayıp var mı?
17:27Yani piyasa riski anlamında var mı?
17:29Zaten yatırımcıları asıl çıldırtan ya da çok üzen parasının alamayacağından değil, çok daha çok çok beklentilerin çok altında alabileceğine dair
17:41korkular.
17:42Yani diyelim ki 50 bin liralık bir fon aldıysa şu anda bunun değerinin 5 bin liralar seviyesine ilmesi ve aradaki
17:5145 bin liralık farkın ne şekilde yok olan farkın ne şekilde ödeneceğini bilinmemez diye.
17:59Buna da açıklık getirelim.
18:00Tıpkı borsa dolduğu gibi aldanız hisseden kâr da edebilirsiniz, fiyatı düştüğü için zarar da edebilirsiniz.
18:07Mevcut durum fon içinde geçerlidir.
18:10Ve dolayısıyla ama burada bir anomali durumun söz konusu mu?
18:14Evet.
18:15Çünkü içindeki hisse senetlerinde çok ciddi fiyatlamalarda bir bozulma vardı.
18:20Yatırımcının çoğu bunu bilerek ya da bilmeyerek girdi, aldı o fonları.
18:26Ve gelen sorularda hep şunu görüyorum.
18:294 liradan borsada işlem görürken hisse 400 liraya çıktı.
18:33Buna bağlı olarak da benim payım ciddi değer kazandı.
18:38Şimdi bu hisse 10 liraya geri geldi.
18:41Ve benim zararım ne olacak?
18:43Bu arada çok ciddi bir oynaklık söz konusu.
18:47Bence bugün Sayın Şimşek ve teknik ekibin oturduğunda en önemli konu başlıyor bu.
18:54Evet tahtalar işleme devam ediyorlar o hisse bazında.
18:58Fakat alıcı yok.
18:59Yani yaklaşık 15-16 tane tabağın yemiş hissenin.
19:04Bugün portföy yönetim şirketi tasfiye sürecinde SAST'a da zararı telafi edemeyecek.
19:10Belki hiç parası kalmayacak.
19:12İşte bunun önüne geçebilmek için borsada da bir takım düzenlemeler gelmesi gerekiyor.
19:17Nedir bu düzenlemeler?
19:19Hisse geri alım programlarının daha da genele yayılması.
19:24Varlık fonunun sadece Ziraat Bankası üzerinden değil,
19:28diğer piyasa yapıcılar üzerinden piyasaya daha fazla varlığını göstermesi.
19:34Ve bir diğer önemli adım da bu hisselerin bozulan fiyatlamalarıyla birlikte serbest marj uygulaması kısa süreliğine yapılarak piyasa koşulları içerisinde
19:47bozulan fiyatlamaların yeniden sağlıklı bir fiyat sistemine getirilmesi.
19:52Bu fon değerlerini, pay değerlerini arttıracaktır.
19:58Ama bu süreç biraz zaman alacaktır.
20:01Yani 3 aydan 6 aya çıkarılması süreci daha da uzayabilir.
20:06Ama şu olur, özür dilerim, yatırımcı o sürenin sonunda beklediğinden daha iyi bir portföyünü geri alma fırsatını yakalayabilir.
20:16Peki. Sayın Maviş, katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ederiz.
20:20Ben teşekkür ederim.
20:23Kıymetli izleyicilerimiz, şimdilik veda diyelim.
20:25Saatlerimiz 17.30'u gösterdiğinde iş ve ekonomi büyüteniyle yeniden karşınızda olacağız.
20:30İzlediğiniz için teşekkür ederim.