00:1627 Mayıs 1960, Atlantik Ötesi askeri darbesine maruz kalan Başbakan Adnan Menderes'in asıldığı o kara gün.
00:2617 Eylül 1961
00:33Demokrat Partili Başbakan Adnan Menderes, ABD-NATO askeri darbesiyle iktidardan indirildi.
00:43Ardından aklı hayale gelmeyecek fabrikasyon gerekçelerle hayatına son verildi.
00:49Sevgili arkadaşlar, dün gece yarısından itibaren bütün Türkiye'de deniz, hava, kara, Türk Silahlı Kuvvetleri el ele vererek memleketin idaresini ele
01:03almıştır.
01:04Halbuki biz bunun böyle bir tertibin mevcut olmadığını iddia etmekteyiz.
01:1027 Mayıs 1960 askeri darbesine götüren süreç.
01:15Ülke tek partili despot dikta rejiminden kurtulmuştu.
01:19Adnan Menderes'i Demokrat Parti iktidara getirilmişti.
01:23Halk artık eskiye nazaran biraz daha dinini özgürce yaşayabiliyordu.
01:32Menderes, Türkçe ezan işkencesini ortadan kaldırmış ve bu icraatıyla halkın gönlünde taht kurmuştu.
01:39Halk fakirdi ama ülke eskiye nazaran biraz daha iyiye gidiyordu.
01:44Başbakan bir şeyler yapmalıydı.
01:46O dönem Türkiye sadece bir tarım ülkesiydi.
01:50Türkiye sanayileşmediği takdirde büyük sosyal patlamalar yaşayacaktı.
01:55Sanayileşme adımları atılmalı ve kalkınma hedeflenmeliydi.
01:59Başbakan Adnan Menderes bu doğrultuda harekete geçmek için kolları sıvadı.
02:04Ancak bir sorun vardı.
02:06Sanayileşme için ihtiyaç duyulan altyapıyı gerçekleştirecek yatırım sermayesi yoktu.
02:12Bu sorun ne yapıp edilip aşılmalıydı?
02:15Menderes, müttefik olarak gördüğü ABD'den 300 milyon dolar kredi istedi.
02:21Ancak beklemediği bir cevap aldı.
02:23ABD bu krediyi vermeyeceğini iletip başbakanın isteğini reddetti.
02:31Atlantik ötesine göre Türkiye, NATO ittifakı içerisinde yer alan bir tarım ülkesiydi.
02:37Onlara göre böyle de kalmalı ve NATO'nun tahıl ambarı olarak kendilerine hizmet etmeliydi.
02:43Adnan Menderes hemen B planını devreye soktu.
02:47Yönünü Sovyet Rusya'ya çevirdi.
02:49İhtiyacı olan söz konusu parayı sağlık yatırımı adı altında Sovyet Rusya'dan talep etti.
02:55Bu yakınlaşma ABD ve NATO'yu adeta çılgına çevirdi.
03:00Kendisine dayatılanları büyük bir vatanperverlikle elinin tersiyle itti.
03:05Yani Başbakan Adnan Menderes, ABD'ye açık açık kafa tutuyor, yaltaklanmıyordu.
03:13Kafaya koymuştu bir kere, Türkiye'yi sanayileştirip bağımsız bir hale getirecekti.
03:19Oysa vatanı tarım ülkesi olarak kalsa, sanayi ürünleri bakımından hep onlara gebe kalacaktı.
03:26Ekonomik bağımsızlığın güçlenmesi Türkiye'den başka kimsenin işine gelmezdi.
03:31Menderes'in Sovyet Rusya, Kafkaslar ve Asya ülkeleriyle iyiden iyiye yakınlaşması, emperyalistler için tehlike çanları demekti.
03:40Önce dönemin basını aracılığıyla Demokrat Parti iktidarını yıpratmak ve itibarsızlaştırmak için manşetler attırıldı.
03:53Cunta'nın önde gelen isimleri bazı gazetelerin Ankara bürolarını karargah gibi kullanmaya başlamıştı.
04:00Psikolojik harekatın nasıl uygulanacağını kendi aralarında tartışıyorlardı.
04:06Kamuoyu zihni dezenformasyonlarla işgal edilmişti.
04:1227 Mayıs 1960 günü darbe için ordu içerisindeki NATO'cu damar harekete geçirildi.
04:2037 düşük rütbeli sözde subay, emir komuta zinciri olmadan 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle Menderes ve kabinesine alaşağı ettiler.
04:3027 Mayıs'tan hemen sonra yayımlanan gazetelerin iftira dolu manşetleri utanç sayfaları olarak tarihteki yerini aldı.
04:39Darbe mağduru hükümetin başta Başbakan Menderes olmak üzere bakanlarının büyük yolsuzluklara karıştığı,
04:46gençlerin kıyma makinelerinde toz haline getirildiği dahi gazetelerde ciddi haberler olarak sunuluyordu.
04:53Darbeden sonra darbeyi planlayan ve icra eden 37 düşük rütbeli subay ve emekli Orgeneral Cemal Gürsel'in oluşturduğu Milli Birlik
05:02Komitesi, ülke yönetimini üstlendi.
05:07Darbe sonrasında bazı gazetelerin attığı manşetler yenilir yutulur cinsten değildi.
05:14Özellikle dönemin akşam ve tercüman gazetelerinin attığı manşetler nedenli darbe sevdalısı olduklarını açıkça gözler önüne seriyordu.
05:23İtibar suikastına maruz kalan Menderes ve arkadaşları bir grup Amerikancı çetenin elinde artık rehindi.
05:33Halkın reyiyle seçilen Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Adnan Menderes mahkemelere çıkarıldı.
05:39İpe sapa gelmez iddialarla yargılandı.
05:42Kıbrıs davasında tuttuğu istikamet sükun ve vekar içinde Yunanlıların büyük gürültü yapmalarına mukabil sükun ve vekar içinde vaziyeti idare etmek
05:56olmuştur.
05:57Mahkeme başbakan ve çalışma arkadaşlarının kalemini kırmıştı.
06:01Darbenin üzerinden 16 ay geçmişti.
06:04Artık takvim yaprakları 16 Eylül 1961 Cumartesi'yi gösteriyordu.
06:11O gün yayınlanan 10.908 sayılı resmi gazete bir utanç vesikası olarak kayıtlara geçiyordu.
06:17Türkiye Cumhuriyeti Milli Birlik Komitesi kararı başlığıyla yayınlanan resmi gazetede Yüksek Adalet Divanı'nca ve ittifakla ölüm cezasına çarptırılan Sakıt
06:28Reisi Cumhur Celal Bayar, Sakıt Başbakan Adnan Menderes, Sakıt Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Sakıt Maliye Bakanı Hasan Polatkan
06:38'ın ölüm cezalarını tasdik etmiş deniliyordu.
06:40Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan 16 Eylül'de idam edildi.
06:4727 Mayıs döneminde Genelkurmay Başkanı olan Rüştü Erdel Hun'un ölüm cezasınınsa müebbet ağır hapse çevrildiği ifade ediliyordu.
06:56Celal Bayar'ın da 65 yaşını bitirmiş olması dolayısıyla ölüm cezası müebbet ağır hapse çevrilmişti.
07:06Ve utanç dolu kapkara o gün.
07:1017 Eylül 1961
07:12Hakkında idam kararı verilen Başbakan Adnan Menderes dar ağacına götürülüp asılacaktı.
07:19Kalleşçe darbeciler tarafından arkadan hançerlenen Menderes'in son gününe ait fotoğrafları çok şey anlatıyor.
07:27Başbakan bir feribota bindirildi.
07:29Nereye gidiyorum diyecekti ki hastaneye götürüldüğü söylendi.
07:34Ancak hiç de öyle değildi.
07:36Feribotun yönü İmralı Adası'ydı.
07:40İskelede iki subay tarafından kollarına girilerek alınan Adnan Menderes gardiyanlara teslim ediliyor ardından da bir odaya götürülüyordu.
07:49Sessiz bir odada bulunan koltuğa oturtuldu.
07:52Yakasına infaz kararı asıldı.
07:55Yüz ifadesinden bir hayli üzgün ve çaresiz olduğu anlaşılıyordu.
08:00Daha sonra odaya bir hoca çağırıldı ve sonrası.
08:07Beyaz infaz gömleği giydirildi.
08:10Kollarına iki gardiyan girdi.
08:13İmralı cezaevinin bahçesinde dar ağacına götürüldü.
08:17İdam ipi halkın oyuyla seçilen ve nazik, beyefendiliğiyle bilinen Başbakan Adnan Menderes'in boynundaydı.
08:25Ve insanın içini acıtan bir diğer fotoğraf karesi.
08:29Asırlar boyu unutulmayacak bu karede son anlarını yaşayan Başbakan Menderes kafasını çevirip hocaya baktı.
08:36Birlikte kelime-i şehadet getirdiler.
08:40Saatler 14.30'u gösteriyor.
08:43Ardından...
08:47Ona bu sonu hazırlayan, insanlıktan nasibini almamış komutan ve hakimler olayın üzerinden birkaç dakika geçmişti ki gazinoda kutlama yaptı.
08:587 Şubat 2013 MİT krizi, 31 Mayıs 2013'te başlayan gezi olayları, 17-25 Aralık darbe girişimi, 15 Temmuz işgal kalkışması,
09:10kirli odaklar bugün de boyun eğmeyen başkanını tıpkı Menderes gibi şehit etmek istediler.
09:16Figüranlar farklı, aktörler aynı. Rahatsızlıksa yine benzer.
09:22Onlar için Türkiye kendi ayakları üzerinde durmamalı.
09:26Denileni yapmalı, boyun heymeli, bölge politikalarında aktif ve bağımsız olmamalıydı.
09:32Ancak bu kez başaramadılar.
