00:00Thank you so much for joining us.
00:42Thank you so much for joining us.
01:00Thank you so much for joining us.
01:04Thank you so much for joining us.
04:03Hey, mga kapuso.
04:04Ako po ngayon yung Kuya Kim
04:05magbibigay sa inyo ng trivia sa likod ng mga trending na balita.
04:08Gumapang ang pangamba sa isang tahanan sa Kaluokan.
04:11Ito kasing mga nakaraang araw habang malakas ang buhos ng ulan,
04:14binisita sila ng tila unwanted visitor sa bahay.
04:18Sino o ano ang mga ito?
04:25Dumapo ang takot sa pamilya ni Irwin
04:27ng ang kanilang tahanan dito sa Kaluokan
04:29para bang tinuntiryan ng maliliit
04:31at gumagapang-gapang ng mga insektong ito.
04:34May nasa sahig,
04:36pader,
04:36pati sa kisame,
04:38yung iba lumilipad pa.
04:40Ayon kay Irwin,
04:41nagsimulado ang maglabasa ng mga insekto
04:43nang bumuhos ka ba kailan ng malakas taulan?
05:00Hanggang sa hindi na nga nila makontrol ang pangdami ng mga ito.
05:03Patita ko na sa ibabaw sa kisame.
05:05May mga maliliit na siya,
05:06ang dami niya na sobra.
05:08Kaya medyo natatakot din kami.
05:10Nahangang patuloy sila ngayon ang kanyang misis,
05:12lalo't meron silang one-year-old na anak.
05:14Baka mga may pumasok sa tengao
05:16kasi sa sobrang liit niya,
05:17hindi mo siya mararamdaman niya.
05:18Pero ano nga ba ng trespass sa bahay ni Irwin?
05:21At saan sila galing?
05:24Kuya Kim, ano ba?
05:27Ang mga insekto nang pasukan sa bahay ni Irwin sa Kaluokan,
05:30isang uri ng beetle.
05:32Ang mga beetle isang grupo ng mga insekto
05:34na kabilang sa order Kaluoktera.
05:36Alam niyo ba na may mahigit 400,000 species ng beetle sa ating planeta?
05:40Ganon sila karami kaya sila rin natinuturing
05:42na isa sa pinakamalaking grupo ng mga hayop sa mundo.
05:46Bagamat maraming beetle ang may pakpak,
05:48may ilang species na hindi lumilipad.
05:50Isa sa mga rason kung bakit maaaring maliit
05:51o hindi functional ang kanila mga flying wings.
05:54May mga beetle naman na kilala dahil sa pambihiran nilang lakas
05:57gaya na ng ilang species ng rhinoceros beetles.
05:59Yung lakas nila, kailangan daw nila yun to prove
06:02na they're worthy dun sa kanila magiging mate.
06:05Kaya din makikita natin yung mga male rhinoceros beetle
06:09naglalaban yan, male versus male.
06:11May mga beetles din na kaya gumawa ng sariling niwanag
06:14kaya ng alitap-tap o fireflies.
06:15Pero ano naman kaya ang beetle na pumuntiriya sa tahanan ni Irwin?
06:20Merong dalawang species na ganun yung itsura.
06:22One is the cigarette beetle or Lashoderma sericone.
06:26And yung isa na kamukha-kamukha naman
06:29ay drugstore beetle or stegobium paniseum.
06:33Yung dalawang species na yun ay very prevalent
06:37sa mga post-harvest products.
06:39At bakit naman kaya sila naglabasan?
06:41Highly likely, ang nangyari doon,
06:43maaaring pagdating kung anumang produkto yung pinanggalingan nila,
06:48larval stage na sila doon.
06:49So kinakain na nila yung produkto sa loob.
06:52And then adult, yun na yung nakikita ngayon
06:54na nagpalit tayo ng panahon.
06:55Biglang umulan, tumaas ang mga factors like
06:59relative humidity and temperature.
07:01Mataas yung sustained dampness or moisture dun sa area.
07:06Kaya nagkakaroon ng ideal condition
07:09para sa mga pesting ito.
07:11Para naman mapanatag ang loob ni Irwin
07:13na hindi mapahamak ang kanilang baby
07:15dahil sa mga beetle sa kanilang bahay.
07:17Si Irwin nag-general cleaning.
07:19Nawala naman po talaga siya.
07:21Di na po siya kagaya nung sobrang gamit talaga.
07:23Pero ano nga ba ang dapat gawin?
07:25Lalo na ngayong tag-ulan
07:26para hindi pa mahaya ng beetle
07:28o anumang peste at ating mga tahanan.
07:34Para may iwasan ang anumang insekto
07:36o pamineste sa inyong tahanan
07:38lalo na ngayong tag-ulan.
07:39Takpan o sel yuhan ang maaaring entry points
07:42gaya ng mga wall, crack o bintana.
07:44O kung may mga silang screen,
07:46agad itong ayusin.
07:47At sakaling may naipong tubig
07:49o standing water sa inyong tahanan,
07:51bunsod ng ulan.
07:52Agad itong tanggalin o linisin
07:54dahil maaaring itong pamugaran ng mga insekto
07:55at magdunot pa ng sakit.
07:57Makakatulong din ang paglalagay
07:58ng mga dehumidifier
08:00para maalis ang moisture
08:01na kailangan ng mga insekto
08:03para mabuhay.
08:04Samantala,
08:05para manaman ng trivia
08:05sa likod ng viral na balita,
08:06i-post o i-comment lang
08:08Hashtag Kuya Kim Ano Na
08:10Laging tandaan,
08:11kimportante ang may alam.
08:13Ako po si Kuya Kim
08:13at sagot po kayo 24 hours.
08:17Magandang gabi mga kapuso.
08:19Ako po ang inyong Kuya Kim
08:20na magbibigay sa inyo ng trivia
08:21sa likod ng mga trending na balita.
08:23Nanlaki ang mata
08:24ng isang hiker
08:25sa kanyang na-encounter.
08:26Sa kanya kasing pag-akyat
08:27sa isang bundok sa Aurora,
08:29may nakita siyang bulating
08:30may batik-batik sa katawan
08:32na parang
08:32mga piniritong itlog.
08:35Sa lahat ng bulating
08:37nakita ni Alman
08:38sa kanyang tanambuhay,
08:39ito raw marahil
08:40ang pinakabalaki.
08:41Mas mataba pa siya
08:42sa kalimhingan ko.
08:43Yung hawa ko yun
08:45ay may 10 inches.
08:46Ito rin daw
08:47ang pinakakakaiba
08:48ang itsura.
08:49Ang mataba kasi nitong katawan
08:51na papalibutan
08:51ng mga spot o batik-batik
08:53na parang
08:54mga piniritong itlog.
08:55Kasi makikita mo
08:56yung spots niya.
08:57It's a white spot
08:58and inside
08:59that white spot
09:00is a yellow dot.
09:02Kaya ang tawag daw
09:03sa bulating ito,
09:04fried eggs worm.
09:06Ang fried eggs worm
09:08na pinost ni Alman,
09:09nakita daw niya
09:10sa Mount Magdalena
09:11sa probinsya ng Aurora.
09:12Nakita namin
09:13at lahat kami natakot.
09:14Tapos sinabi nung guide,
09:16huwag ay matakot,
09:16wala siyang kamandad.
09:18In fact,
09:19pinulot pa nung guide
09:20yung worm.
09:21Even though it's a very
09:22rare earthworm,
09:23makikita mo siya sa trail
09:24kasi sa surface lang siya.
09:26Ang tawag
09:27ng mga residente nito,
09:28wati-wati.
09:29Sa guli spread lang siya
09:30ng 2009,
09:31pero yung mga lokal
09:32sa Aurora,
09:32matagal nilang nakikita yan
09:34kapag nangangaso sila
09:35sa bundok.
09:36So, ako bilang isang
09:37curious na
09:39lumungbundo,
09:39ginawa ko yung video
09:40para ibahagi yung
09:42malaman ko.
09:43Pero pag nilinaw ni Alman,
09:45ang kanyang viral post
09:46tungkol sa fried eggs worm
09:47through maklang.
09:48Kuha kasi niya ito
09:49nung pang-2019.
09:50At ang repost nito,
09:51nagulat siya na umani
09:52ng napakaraming
09:53engagements ng video.
09:54Ginawa ko yun
09:55para magbahagi ng informasyon.
09:57Nagulat din ako
09:58ng maraming palang
09:59interesado.
10:03Ang mga fried egg worm,
10:06endemic o tangi sa Pilipinas
10:07lamang matatagpuan
10:08at tutuklasan
10:09sa Aurora Province,
10:10particular sa
10:10Maria Aurora National Park
10:12sa Sierra Madre.
10:13Formal itong nilarawan
10:14o dinescribe
10:15bilang bagong species
10:15ni Samuel W. James
10:17noong 2009.
10:18Ang scientific name itong
10:19Archipedema Middletoni
10:21tinangalan kay
10:22Robert Hunter Middleton,
10:24isang American calligrapher
10:25at designer
10:25mula Chicago.
10:27Dahil sa kakaimang
10:27pattern sa kanilang katawan,
10:28mahirap makita
10:29o maispatan sa gubat.
10:31Ang mga pattern kasi
10:32nito nagsisibing
10:33camouflage
10:33o disruptive coloration.
10:35Nagmumukhang
10:36mga patches
10:36na liwanag
10:37na tumatama
10:38sa mga tuyong dahon.
10:38May brightly colored parts siya.
10:40Usually,
10:41sa maraming mga
10:42high-up indication siya
10:43na potentially
10:44poisons
10:45or venomous siya.
10:46According dun
10:47sa mga reports
10:48dun sa original
10:49na nag-describe
10:50ng species,
10:51kapag daw
10:51threatened yung
10:52earthworm na yun,
10:53nagsispray siya
10:54ng chemical
10:56na medyo
10:57irritant
10:58sa palat ng mga tao.
10:59May nagtry
11:00pumain sa kanya
11:01at hindi rin siya
11:04nangangagra.
11:04Mahirap mang maispatan
11:06pero madalas naman
11:06silang namamataan
11:07kapag umuulan.
11:08Nakikita silang gumagapang
11:10sa ibabaw
11:10ng forest floor.
11:11Ang mga juvenile
11:12o batang fried eggworm
11:13matatagpuan
11:14sa mga leaf axles
11:15ng halamang pandanus
11:17sa mga arboreal ferns.
11:19Pero kung bahabaan
11:20naman ang usapan,
11:21ang bulate raw na ito
11:22may hawak na titulo.
11:23Anong bulate ito?
11:29Ang boot laceworm
11:30o lineus longissimus
11:31ang pinakumahabang
11:32worm o bulate
11:34sa buong mundo.
11:34Kabila to sa mga species
11:35ng mga ribbonworm
11:36na maaaring umabot
11:37hanggang 30 meters
11:38o 98 feet
11:40ang haba.
11:40Mas mahaba pa yan
11:42sa isang blue whale.
11:43Ang isang
11:43sa pinakasikat
11:44na specimen nito
11:45na discovered
11:45sa Scotland
11:46noong 1864
11:47na may habang pumabot
11:49ng 55 meters
11:50o 180 feet.
11:51Mas mahaba pa
11:52sa isang Olympic size
11:53na swimming pool.
11:55Sa matala,
11:56para malaman
11:56ang trend na sa likod
11:57ng viral labarita,
11:57i-post o i-comment lang.
11:59Hashtag Kuya Kim,
12:00ano na?
12:01Laging tandaan
12:02kimportante ang may anap.
12:03Ako po si Kuya Kim
12:04at sanot ko kayo
12:0524 horas.
12:09May misteryosong tunog
12:11na narinig
12:12sa ilalim ng lupa
12:14sa San Mariano
12:15sa Isabela.
12:16Sa halip
12:17na matakot,
12:18may isang grupong
12:19excited itong hinukay.
12:22Ang lugar
12:23kung saan narinig
12:24ang tunog,
12:25eh,
12:25bugad pala
12:27ng mga buhaya.
12:29Ano kaya
12:29ang naisipahihwating
12:30ng mga hatchlings
12:32doon?
12:33Kuya Kim,
12:34ano na?
12:39Ito ang tunog
12:40na nai-record
12:41ka ba kailan
12:41sa isang tabuhan
12:42sa San Mariano, Isabela?
12:47Ang tunog
12:48kaling sa ilalim ng lupa.
12:50Ang tunog
12:50Nang mapalitaan ito
12:51ng grupo ni Namarites,
12:52ang Mabuwaya Foundation,
12:54agad nila itong sinadya.
12:55Ang lupa kasi kung saan
12:56ang gagaling ang tunog,
12:57isa palang bugad ng buhaya.
13:01Ibig sabihin,
13:02may mga nakabaon
13:03ditong itlog
13:03ng buhaya.
13:04At ang tunog
13:05na naririnig mula rito,
13:07mga pre-hatching call.
13:10O tawag na mga hatchling
13:11o baby crocodile
13:12sabang sinay nasa
13:13lupa ng itlog.
13:14Way of communication nila yun
13:15sa kanilang nanay,
13:17Mother,
13:17mag-hatch na kami.
13:20Sa natural na sitwasyon,
13:22ang mga inang buhaya
13:23ang nagbukay
13:23sa mga pugad
13:24para tulungan ang mga hatchling
13:25makalabas ng mga itlog.
13:26Pero dahil minomonitor daw
13:27ng Mabuwaya Foundation
13:28ng naturang pugad,
13:29sila na raw
13:30ang maingat na nagukay
13:31sa mga ito.
13:32Masusitong binantayan
13:33ang foundation itong
13:34unang linggo ng Agosto
13:35hanggang sa ito'y mapisa.
13:36At sa 24 na itlog
13:37na kanilang nakita,
13:39labindalawa
13:40o kalahati lamang nito
13:41ang napisa.
13:42Ang hatchlings
13:43na kanilang nakolekta,
13:44nakabilang paman din
13:45sa pinaka-rare
13:45at most endangered
13:46species na buhaya,
13:48ang Crocodilus mindurensis
13:49o Philippine crocodile.
13:50Dinala nila
13:51sa isang conservation facility
13:54Head Start Program.
13:55Programa ito
13:55ng Mabuwaya Foundation
13:56kung saan inalagaan
13:58muna nila
13:58ang mga hatchlings
13:59sa loob ng dalawang taon.
14:00Maliit pa kasi ang chance
14:01na na mabuhay sila sa wild.
14:03At kapag malaki
14:03at malusog na ang mga ito,
14:04saka pa lang nila
14:05ibabalik ang mga buhaya
14:06sa natural nitong habitat
14:07o tirahan.
14:08Sa ganitong paraan,
14:09masisigurado ron nila
14:10na makakasurvive
14:11ang mga ito sa wild.
14:12Ang Head Start Program,
14:13ang layunin niya
14:14mapalakas ang survival
14:15ng mga baby crocodiles
14:17sa pamamagitan
14:18ng pagpapahalaki
14:19at pag-aalaga sa kanila
14:20kalaob ng 24 months
14:22bago po sila
14:23pakawalan ulit
14:24sa kanilang natural habitat.
14:26There are only about
14:27less than 250 left
14:29in the wild.
14:29So it's classified
14:30as critically endangered
14:32and really on the brink
14:33of extinction.
14:34Reproduction
14:34is really very important
14:36and every hatchling
14:37that is born
14:38is important and counts.
14:40Laging tandaan,
14:41kimportante ang may alam.
14:42Ito po si Kuya Kim,
14:43at sagot ko kayo,
14:4424 Horas.
14:45.
14:45.
Comments