- 57 dakika önce
Yakın Plan - 12 Eylül Darbesi
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:15İzlediğiniz için teşekkürler.
00:31Darbeler.
00:32Türkiye'de her 10 yılda bir rutinleşmiş bir şekilde darbeler yapıldı.
00:36Onlardan biri de mimarının Kenan Evren olduğu 12 Eylül 1980 darbesiydi.
00:4512 Eylül'ü anlamak için çok daha gerilere gidip süreci özetlemek gerekiyor.
00:5127 Mayıs 1960.
00:53Sevgili vatandaşlar, dün gece yarısından itibaren bütün Türkiye'de,
01:00deniz, hava, kara, Türk Silahlı Kuvvetleri el ele vererek memleketin idaresini ele almıştır.
01:0827 Mayıs 1960 darbesiyle yönünü Avrasya'ya dönen Başbakan Adnan Menderes,
01:13Atlantik ötesi bir hamleyle alaşağı edildi.
01:16Türk hükümetinin Kıbrıs davasında tuttuğu iştikamet,
01:23sükun ve vekar içinde, Yunanlıların büyük gürültü yapmalarına mukabil,
01:28sükun ve vekar içinde vaziyeti idare etmek olmuştur.
01:32Akabinde Adnan Menderes çalışma arkadaşları,
01:35Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'la birlikte asıldı.
01:481968 yılına gelindiğinde anarşi ve terör olayları ülkeyi günden güne yıpratmaktaydı.
01:59Aslında birileri yeni bir darbenin kaldırım taşlarını döşemek için ellerinden geleni yapıyorlardı.
02:081969 seçimlerinden sonra Süleyman Demirel yönetimindeki Adalet Partisi iktidara gelmişti.
02:14Cumhuriyet Halk Partisi ise ana muhalefet konumundaydı.
02:20Sık sık yaşanan öğrenci hareketlerine karşı polis ve üniversite öğrencileri arasında çatışmalar vuku buluyordu.
02:27Bu güvenlik zafiyetinin yaşandığı düzensiz ortam,
02:31ordunun müdahalesini hazırlayan temel etkendi.
02:33Artık ülkede yeni bir darbenin zemini oluşturulmuş ve harekete geçme zamanıydı.
02:39Türk Silahlı Kuvvetleri her gün idareyi değer almaya davet edenlere şunu sorarız.
02:44O zaman yurt savunmasını kim yapacaktır?
02:47Yurdun iç ve dış teherkelere karşı savunulması görevlerini bırakır.
02:51Memleket idaresini ele alması halinde bizatihi korumasına mükellef oldukları rejim, cumhuriyet ne hale gelir?
02:58Tarihler 12 Mart 1971'i gösteriyordu.
03:02Genelkurmay Başkanı Memduh Tamac ve kuvvet komutanları tarafından Cumhurbaşkanı Cevde Sunay'a bir muhtıra verildi.
03:09Mektupta hükümetin istifası isteniyordu.
03:11Başbakan Süleyman Demirel istifasını sunmak zorunda kalıyordu.
03:18Yeni kurulacak partiler üstü hükümet için CHP Kocaeli Milletvekili Nihat Elim Başbakan seçtiriliyor, akabinde bağımsız sıfatla bir kabine kurduruluyordu.
03:281971 muhtırası tam olarak amacına ulaşamamıştı.
03:32Ülkedeki terör, anarşi ve milli güvenliği tehdit eden unsurların önüne bir türlü geçilemiyordu.
03:381972 yılında başta Deniz Gezmiş gibi bir takım devrimcilerin idamı üzerine olaylar daha da alevlenmiş, silahlı çatışmalar artmıştı.
03:48Artık ülkede neredeyse her gün bir bomba patlıyor, bir kahve taranıyor, sağ ve sol görüşlü gençler üniversitelerde birbirlerine saldırıyor, gösteriler
03:57yapılıyordu.
04:011 Mayıs 1977'de İstanbul Taksim Meydanı'nda düzenlenen İşçi Bayramı kutlamalarında kalabalığa açılan ateşte 33 kişi can verdi.
04:10Bir gün önce interkontinental oteli kapatılıyor ama resmen kapatılıyor.
04:18Uçakla bir sürü Amerikan isimli insanlar, Reşikli'ye geliyorlar, olay dedisi, kayıtlarda yok, otel kayıtlarda yok ama onların oraya geldikleri
04:34sahip.
04:35Daha sonra dönemin başbakanı Süleyman Demirel istifa etti. Milliyetçi cephe hükümeti sona erdi.
04:451978 yılında sağ-sol çatışmaları ve şiddet olayları artıyor, gerilim tırmandıkça tırmandırılıyordu.
04:52Sadece Ocak ayında 30'dan fazla can bu dünyadan göçüp gidiyordu.
04:56Aynı yılın Mart ayında İstanbul Üniversitesi'nde olaylar çıkıyor, 7 öğrenci ölüyor, 47'si de yaralanıyordu.
05:08Adalet Partisi üyesi Malatya Belediye Başkanı Hamit Fendoğlu, kendisine gönderilen bir bombalı paketi açarken,
05:15gelini ve iki torunuyla birlikte katlediliyor ve Malatya'da büyük olaylar yaşanıyordu.
05:20Akıl almaz olayların önü bir türlü alınamıyordu.
05:244 Ekim 1978'de MHP İstanbul İl Başkanı Recep Haşatlı, oğluyla birlikte evinde uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürülüyordu.
05:33Cinayeti Marksist Lenin'i Silahlı Propaganda Birliği Örgütü üstleniyor ve artık sağ-sol kutuplaşması zirve noktaya erişiyordu.
05:46Bu olaydan 5 gün sonra Ankara'da Bahçeli Evler semtinde 7 Türkiye İşçi Partisi üyesi öğrenci evlerinde öldürüldü.
05:5420 Ekim İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Fakültesi Dekanı Bedri Karafakioğlu, İstanbul doğradığı silahlı saldırı sonucunda hayatını kaybetti.
06:081978 yılının Aralık ayında Kahramanmaraş'ta Çiçek Sinemasına bomba atıldı.
06:13Arkasından otomatik silah sesleri geldi. Dışarı gittiğimizde saldırganların kaçtığını, dışarı gidenlerin hepsinin öldüğünü gördük.
06:24Tüm olaylarla birlikte sağ-sol çatışmaları artıyor, ülke artık karanlık bir çukura doğru sürükleniyordu.
06:30Bir hafta süren olaylarda yüzden fazla vatandaş yok yere canlarından oluyordu.
06:35Sıkı yönetimin ilan edildiği olaylarda 200'ün üzerinde ev yakıldı, iş yerleri tahrip edildi.
06:451979 yılının Şubat ayında Milliyet Gazetesi başyazarı ve genel yayın yönetmeni Abdi İpekçi, İstanbul'da suikasta uğradı.
06:55İsyan ettiğin için öldürdüm. Hükümete karşı değil, düzene karşı olduğum için öldürdüm.
07:00Açıklayacağın tek şey, silahlı sal veya sol eylemci olmadığı, bağımsız, tek başına bir terörist öldürdüğünü.
07:08Suikastların ardı arkası kesilmiyordu.
07:11Milliyetçi gazeteci, eski Adalet Partisi Milletvekili İlhan Egemen Daren Delioğlu, İstanbul'da uğradığı suikast sonucu ortadan kaldırılıyordu.
07:2327 Mayıs 1980'de de MHP ile eski bakanlardan Gün Sazak, devrimci sol örgütü üyeleri tarafından aracına binerken öldürüldü.
07:32Temmuz ayında Kahramanmaraş'ta yaşanan Alevi-Sünni çatışmasına benzer olayların tekrarı Çorum'da patlak verdi.
07:39Olaylarda resmi kayıtlara göre 57 kişi hayatını kaybetti.
07:4719 Temmuz'da ise eski başbakanlardan Nihat Erim, İstanbul Dragos'ta suikast sonucu katledildi.
07:546 Eylül 1980'de MSP Genel Başkanı Necmettin Erbakan, İsrail'in Kudüs'ü başkenti ilan etmesini protesto etmek amacıyla Konya'da miting
08:03düzenledi.
08:12Mitingde söylenen sözler TSK tarafından şeriat amaçlı bir kalkışma girişimi olarak değerlendirildi.
08:19Yeni bir askeri darbe için artık her şey hazırdı.
08:22ABD ve içerideki maşaları darbeye giden yolun kaldırım taşlarını ilmek ilmek nakış gibi işlemişti.
08:29Ülkede kaos çıkaran ABD, ordu içerisindeki uzantılarıyla kendinin tertiplediği bu olayları bahane ederek darbe talimatı verdi.
08:3712 Eylül 1980
08:39Ülkemizde mevcut tüm siyasi partiler bugünden geçerli olarak feshedilmişlerdir.
08:46O kara günde asker emir komuta zinciriyle yönetime el koydu.
08:50Cuma günü sabaha karşı gerçekleştirilen darbe dönemin TRT spikeri Mesut Mertcan'a radyodan okutturuldu.
08:57Dış ve iç düşmanların tahrikiyle, varlığına, rejimine ve bağımsızlığına yönelik fikri ve fiziki haince saldırılar içindedir.
09:08Devlet başlıca organlarıyla işlemez duruma getirilmiş, anayasal kuruluşlar tezat veya suskunluğa bürünmüş,
09:16siyasi partiler kısır çekişmeler ve uzlaşma tutumlarıyla devleti kurtaracak birlikle beraberliği sağlayamamışlar ve lüzumlu tedbirleri almamışlardır.
09:25Türk demokrasisine darbe yapıldığının en resmi açıklaması ve gerekçesi ise dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren tarafından duyuruldu.
09:3412 Eylül 1980 günü Türk Silahlı Kuvvetlerinin yönetime bütünüyle el koymasını büyük bir çoğunlukla tasbip etmiş ve desteğini esirgememiştir.
09:4712 Eylül 1980 öncesinde ülkemizin içinde bulunduğu çok tehlikeli durum hala hepimizin gözleri önünde durmakta ve bütün tazeliğiyle hafızalarımızda yaşamaktadır.
10:031961 Anayasası uygulamadan kaldırıldı ve bütün siyasi partiler kapatıldı.
10:08Ülkemizde mevcut tüm siyasi partiler bugünden geçerli olarak feshedilmişlerdir.
10:151974-77 yıllarında CIA'in istasyon şefliğini yapan dönemin ABD Ankara Büyükelçisi Paul Hens darbeden büyük memnuniyet duyuyor, ülkesine bizim
10:26çocuklar başardı diyerek notunu geçiyordu.
10:2912 Eylül'ün mimarı Cuntacı Kenan Evren ise dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter'a 10 Ekim 1980'de bir mektup yazıyor,
10:37ABD'ye olan minnettarlığını aynen şöyle aktarıyordu.
10:40Öncelikle ABD tarafında Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Türkiye'nin toplam sorumluluğunu üstlenme kararına gösterilen anlayış için minnettarlığımı ifade etmeme izin
10:51verin.
10:52İdareyi el alma sebeplerimiz, bütün dostlarımız ve müttefiklerimiz tarafından iyi bilindiği için dikkatinizi Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yakın tarihteki doğuşundan
11:02itibaren demokratik yönetime daima bağlı olduğu gerçeğine çekmekle yetineceğim.
11:07Bu geleneğe bağlı kalarak Türk Silahlı Kuvvetleri değişik vesilelerle açıkça işaret ettiğimiz gibi temel hak ve özgürlükleri garanti altına alırken
11:17milletin ve vatanın birliğini koruyabilecek sivil bir yönetimin yeniden kurulması vazifesini müdriktir.
11:27Evren mektubunda ABD'nin desteği karşılığında Yunanistan'ın NATO'ya yeniden üyeliğine de yeşil ışık yakarak satırlarına şöyle devam ediyor.
11:36Türkiye'nin hiçbir zaman Yunanistan'ın NATO'nun entegre askeri yapısına dönüşünden desteğini esirgemediğinin altını çizmek isterim.
11:44General Rogers'da gerçekleşen fikir teatisi Türk pozisyonunun daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır.
11:50Darbenin ardından 650 bin kişi gözaltına alındı.
11:551 milyon 683 bin kişi fişlendi.
11:58Açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı.
12:027 bin kişi için idam cezası istendi.
12:05517 kişiye idam cezası verildi.
12:0850 kişinin cezası infaz edildi.
12:1098 bin 404 kişi örgüt üyesi olmak suçundan yargılandı.
12:1430 bin kişi sakıncalı olduğu için işten atıldı.
12:1714 bin kişi yurttaşlıktan çıkarıldı.
12:1930 bin kişi siyasi mülteci olarak yurt dışına gitti.
12:23171 kişinin gözaltında işkenceden öldüğü belgelendi.
12:27854 öğretmen, üniversitede görevli 120 öğretim üyesi ve 47 hakimin işine son verildi.
12:3331 gazeteci cezaevine girdi.
12:35300 gazeteci saldırıya uğradı.
12:383 gazeteci silahlı saldırıda öldürüldü.
12:40Cezaevlerinde toplam 299 kişi yaşamını yitirdi.
12:4414 kişi açlık grevinde öldü.
12:46Siyasilerin vekillikleri düşürülerek sürgüne gönderildi.
12:50Vicdan azabı çekmedim.
12:51O idam edilenlere niçin idam edildiğini bir bilseniz elim titremedi.
12:56Darbeden yıllar sonra Cunta'nın mimarı Kenan Evren alınan onca can için
13:01denge olsun diye bir sağdan bir soldan astık diyerek kan donduruyordu.
13:05Bir tane sağdan bir tane soldan astık.
13:07Denge olsun diye.
13:089 Mayıs 2015'te Ankara'da öldü.
13:11Bir ülkenin kaderiyle oynayan Cunta'cı bir zalim
13:14hesap vereceği ebediyete az katılımlı bir cenaze töreniyle gönderildi.
13:19Katılımcıların bir bölümü hakkım haram olsun diyerek ölüsünü dahi protesto ediyordu.
13:24Hakkım haram olsun diyerek ölüsünü dahi protesto ediyordu.
13:2735 senedir bugünü bekliyorum.
13:34Darbeciler siyasi faaliyetleri, sivil toplumu, kitap ve sinema gibi sanatsal faaliyetleri yasaklarken
13:40izleyen yıllarda Türkiye'nin başına bela olacak FETÖ ve PKK'nınsa önünü açmıştı.
13:46Herkese dokunulurken 12 Eylül'e övgüler düzen FETÖ'yle başı birileri tarafından korunuyor,
13:5215 Temmuz 2016'da darbeye kalkışacak yapılanmanın temellerini atıyordu.
13:56İzlediğiniz için teşekkür ederim.
13:57İzlediğiniz için teşekkür ederim.
13:57İzlediğiniz için teşekkür ederim.
13:57İzlediğiniz için teşekkür ederim.
13:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.