00:00МУЗЫКАЛЬНАЯ ЗАСТАВКА
00:48Baskı ve zulmün olduğu her yerde itiraz etmek, başkaldırmak, direnmek ve mücadele etmek hattır.
00:55Derinleşen ekonomik krizler, işsizlik ve gelir dağılımındaki bozulmalar,
01:00yoksulluğun artması emekçilerin itiraz etmeleri için bir başka neden iken,
01:05aynı zamanda kriminal suçlarda artışın da bir başka gerekçesidir.
01:09Türkiye'de hapishaneler her zaman kapasitesinin üzerinde dolu oldu.
01:14Bu nedenle her yıl var olan hapishaneleri yenilere eklendi.
01:17Değişik zamanlarda af ya da infaz yasasındaki düzenlemelerle birlikte,
01:22hapishanelerin doluluk oranı azaltılmaya çalışılsa da bu düzenlemelerden siyasi tutsaklar muaf tutuldu.
01:29Siyasi tutsaklar 22 Aralık 2000 tarihinde yürürlüğe giren,
01:33kamuoyunda rahşan affı olarak bilinen şartlı salıverme ve erteleme yasası dışında infaz erteleme hakkından yararlandırılmadı.
01:422000 sonrasında AKP'nin tek başına iktidara geldiği ve daha sonra MHP ile yaptığı ortaklık sürecinde,
01:49ceza ve infaz rejimi ve 5275 sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı hakkında kanunu etkileyen
01:57torba yasalar, yargı paketleri ve özel kanunlar vasıtasıyla onlarca kez,
02:02hatta müferit maddeler bazında yüzlerce kez,
02:05kapsamlı infaz, koşulda salıverme, denetimli serbestlik düzenlemesi 15'den fazla büyük paket kanunda değişiklik yapıldı.
02:14Ve her defasında kriminal, adli hükümlüler yani tecavüz, hırsızlık, uyuşturucu, gasp ve benzeri suçlardan hapis yatanlar ile katiller serbest bırakıldı.
02:26Avrupa Konseyi ile Lozan Üniversitesi tarafından hazırlanan Space 1 2025 raporu,
02:32Türkiye'deki hapishane nüfusunun Avrupa ölçeğindeki görünümünü ortaya koyuyor.
02:3731 Ocak 2025 itibariyle Türkiye, her 100 bin kişiye düşen 458.1 mahpus ile Avrupa Konseyi ülkeleri arasında ilk sırada
02:48yer alıyor.
02:49Avrupa ortalaması ise 127.
02:50Türkiye'de 2015 yılında her 100 bin kişiye 223.3 mahpus düşerken, bu sayı 2025'te 458.1'e yükselmiş durumda.
03:02Yani Türkiye'de hapsedilme oranı son 10 yılda %105'in üzerinde artmış.
03:07Rapora göre Türkiye'de her 100 kişilik resmi kapasiteye 130.9 mahpus düşüyor.
03:13Avrupa ortalaması ise 86.
03:15Space'in metodolojisinde %110'un üzerindeki oranlar ciddi aşırı kalabalık olarak değerlendiriliyor.
03:22Türkiye'nin rapora sunduğu açıklamada kapasite aşımının ek yatak ve ranzalarla yönetildiği belirtiliyor.
03:29Gerçek ise çoğu hapishanede mahpuslar, balık istifi, yerlere serdikleri battaniyeler üzerinde nöbetteşe yatıyorlar.
03:36Bunun bir de duşu, tuvaleti, havalandırma ve benzerini düşünüldüğünde durumun vahameti çok daha net bir şekilde açığa çıkar.
03:44Türkiye ayrıca hapishaneye giriş sayısında da Avrupa'nın ilk sırasında yer alıyor.
03:50Ocak 2024 ile Ocak 2025 arasında hapise 457.175 kişi girdi.
03:58Aynı dönemde 345.089 kişi tahliye edildi.
04:02Personel başına düşen mahpus sayısında da Türkiye 4.6 ile Avrupa ortalaması olan 1.7'nin oldukça üzerinde bulunuyor.
04:11GSST'in Temmuz 2026 verilerine göre Türkiye'deki 402 hapishanenin toplam kapasitesi 304.278 kişi.
04:21Buna karşılık hapishanelerde 427.525 mahpus tutuluyor.
04:26Mahpus sayısı resmi kapasiteyi 123.247 kişi, başka bir ifadeyle yaklaşık %40 aşmış durumda.
04:35Mahpusların 307.637'si kapalı, 119.888'i açık hapishanede bulunuyor.
04:43Siyasi tutsaklar açık ya da yarı açık hapishaneler bir yana sadece yüksek güvenlikli dedikleri D, F, E, L, T, S
04:50ve Y tip hapishanelerde tutuluyorlar.
04:52Toplam sayının 363.620'sini hükümlüler, 63.905'ini ise tutuklular oluşturuyor.
05:01Ayrıca hapishanelerde 14.276 yabancı, 476 engelli, 6.195 ileri yaşta mahpus bulunuyor.
05:10Toplam 20.803 kadın mahpusun yanında 0-6 yaş arasında 883 çocuk anneleriyle birlikte hapishanede yaşıyor.
05:19Hapishanelerde kapasite sorunu son aylarda TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmelerde de farklı muhalefet partileri tarafından gündeme getirildi.
05:29Dem Parti Milletvekili Sezai Temelli, 304.000 kapasiteli hapishanelerde şu an 430.000 kişinin kaldığını, sözlerin tutulmadığını, 12. yargı paketinde
05:39infaz düzenlemesi yapılmadığını meclis gündemine taşıdı.
05:43Pakette yer alan infaz düzenlemelerinin infazdaki eşitsizliklere, hasta mahpusların durumuna, uzun tutukluluk uygulamalarına ve makul süreyi aşan yargılamalara kalıcı çözüm
05:55getirilmediğini savundu.
05:562. yargı paketinde infaz düzenlemesine dair inanılmaz sözler verildi.
06:02Kamuoyu 11. yargı paketindeki beklentileri 12'ye taşıdı, 12'indeki sözler de tutulmadı.
06:08Şimdi bakanlık diyor ki 13. yargı paketinde Ekim'de getireceğiz.
06:12Şimdi herkes Ekim ayını bekliyor.
06:14Neden Ekim ayını bekliyoruz?
06:15İşte çalışıyoruz, getir infaz kanununu, hiç geç kalmaksızın hazır çerçeve yasada konuşulurken bir an önce infaz kanununu da gerçekleştirelim.
06:25DEM Parti Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu da TBMM'de düzenlediği basın toplantısıyla hapishanelerdeki kapasite aşımını, aşırı doluluk ve hak ihlalleriyle
06:36altyapı sorunlarını meclis gündemine taşıdı.
06:39Zira Türkiye'de mahpus sayısı artarken hapishanelerdeki görevli doktor, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, infaz ve koruma memuru sayısı aynı hızla artmıyor.
06:49İktidarın zindancı politikalarında ise en küçük bir gevşeme görülmezken, tutsakların değişik zamanlarda mücadele ile bedel ödeyerek kazandıkları hakları tırpanlamada, gasp
07:01etmede herhangi bir sınır tanınmıyor.
07:04Hasta tutsaklar Türkiye'nin ceza infaz sistemi içerisinde en yakıcı ve önemli sorunlardan birini oluşturuyor.
07:11Türkiye hapishanelerinde sağlığa erişim hakkının engellenmesi, tekli ring araçları ile hastaneye götürülme, kelepçeli muayene ve ağız içi arama dayatması, hastane
07:22sevklerinin geç yapılması ya da yapılmaması,
07:25hapishanede çalışan sağlık personel sayılarının yetersiz olması yaşam hakkı ilahne yol açabiliyor.
07:31Siyasi tutsaklar onurumuzu, siyasi tutsaklar onurumuzu, biçim ve fedana zindana, biçim ve fedana zindana.
07:47Ağır hasta tutsaklar tüm başvurulara rağmen başvuru süreçleri sürüncemede bırakılarak ve tıp etiğine uygun olmayan bilimsel ölçütlerden yoksun adli tıp
07:58kurumu raporları gerekçe gösterilerek tahliye edilmemekte yaşam hakları ihlal edilmektedir.
08:03Adli tıp kurumunun hasta tutsaklar için düzenlediği raporlar ise başlı başına gayri insani hasta haklarını yaşam hakkını ayaklar altına alacak
08:12düzeyde.
08:13Hasta tutsaklar insan onuruna aykırı uygulamalara karşı yaşam mücadelesi vermekte.
08:18Adalet Bakanlığı hapishanelerde yaşanan ölümlere ilişkin zorunlu kalmadıkça kamuoyunu bilgilendirmiyor.
08:25Bakanlık en son geçmişte verilen bir soru önergesine cevaben Temmuz 2023-Aralık 2024 tarihleri arasındaki yaklaşık 515 günlük dönemde 1026
08:37tutuklu ve hükümlünün yaşamını yitirdiğini bildirdi.
08:40İHAD'nin açıkladığı 2025 yılı raporunda ise hapishanelerde 1001 ölüm vakası tespit edildiği belirtildi.
08:48İHAD verilerine göre hapishanelerde en az 1412 hasta mahpus bulunuyor.
08:53Bu tutsakların 335'i ağır hastayken 230'ü tek başına yaşamını idame ettiremiyor.
08:59Tutsakların 105'i ise sürekli tıbbi desteğe ihtiyaç duyuyor.
09:03Kürt sorununun gerçekte ise Türk sorununun çözümü içi yürütülen süreç devam ederken gözler normal olarak hasta tutsakların durumuna çevrildi.
09:12Ancak 10 Ağustos gecesi meclisten geçen çerçeve yasada hasta tutsakların durumuna ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığı görüldü.
09:20Periyodik olarak Türkiye hapishanelerine yönelik hak örgütlerinin açıkladıkları raporlar,
09:26hak gasplarında neredeyse hapishanelerin birbirleriyle yarış içerisinde olduğu izlenimini veriyor.
09:3231 Temmuz 2026 tarihinde Özgürlük İçin Hukukçular Derneği ÖHD ile MET, Tutuklu ve Hükümlü Aileleri ile
09:40Hukiki ve Dayanışma Dernekleri Federasyonu MET-TUATFED'in Türkiye hapishanelerinde
09:452026 yılı Ocak-Haziran dönemi hak idralleri raporu bir kez daha Türkiye hapishanelerinde yaşanan sorunların oldukça yakıcı olduğunu ortaya koyuyor.
09:55Türkiye'deki 112 hapishanede yapılan ziyaretler sonucu hazırlanan rapor için paylaşılan metinde yer alan sorunlardan başlıcaları şunlar.
10:04İşkence ve kötü muamele, keyfi disiplin cezaları, sürgün sevkler, infazların uzatılması veya yakılması,
10:12sosyal faaliyet ve iletişim haklarının engellenmesi,
10:15sağlık hizmetlerine erişim hakkının sistematik biçimde ihlal edilmesi,
10:20özellikle ağır hasta tutsakların tedavisi engellenerek ölüme terk edilmeleri.
10:25İmralı Ada Hapishanesi ile ortaya çıkan yüksek güvenlikli hapishanelerle yaygınlaştırılan ağırlaştırılmış infaz rejimi
10:33hem fiziksel hem de psikolojik açıdan ağır bir izolasyon yaratıyor.
10:37Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi hiç tahliye ihtimali olmaksızın ömür boyu hapis cezasını
10:44Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesindeki işkence ve insanlık dışı muamele yasağına aykırı bulmaktadır.
10:51Umut Hakkı, bireyleri sadece hapishaneden değil, dışarıdaki toplumdan da koparan politik bir cezalandırma anlayışına karşı durur.
10:59Umut Hakkı, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen bir kişinin,
11:04cezasının benirli bir kısmını çektikten sonra tahliye edilip edilemeyeceğinin,
11:09düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilmesini ve mahkuma bir gün özgürlüğüne kavuşma umudunun tanınmasını ifade eden ceza hukuku kavramıdır.
11:18Ahim, 2013 tarihi Winter ve diğerleri kararında müebbet hapis cezasının en fazla 25 yıl sonra gözden geçilmesi gerektiğine
11:27ve mopsusların serbest bırakılma koşullarının değerlendirilmesi gerektiğine hükmetmişti.
11:32Zindanlar, boşansın, tutsaklarla özgürlük, umut hakkı, yaşam hakkıdır.
11:46Türkiye hapishanelerinde bulunan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası hükümlüsü sayısı,
11:52sivil toplum kuruluşlarının özellikle ceza enfat sisteminde sivil toplum derneği,
11:58GSST'nin güncel raporlarına ve meclise sunulan önergelere göre yaklaşık 4.300 ile 4.400 civarındadır.
12:07Adalet Bakanlığı'nın 2014 yılında açıkladığı resmi ve sınırlı verilerde bu sayı 1.453 olarak kayda geçmişken,
12:15sonraki yıllarda ve artan mafus popülasyonuyla birlikte bu rakamın 4.000'in üzerine çıktığı tahmin edilmektedir.
12:22Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan ile ilgili olarak,
12:27ilk kez 2015 yılında verdiği ihlal kararına ilişkin Türkiye hakkında denetim süreci başlattı.
12:33Daha sonra Kürt Halk Önderinin avukatları, diğer siyasi tutsakların avukatları ve çeşitli sivil toplum örgütlerinin başvuruları üzerine,
12:422021 yılında Türkiye'den umut hakkına ilişkin herhangi bir yasal düzenleme yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi talep etti.
12:5419 Eylül 2024 tarihinde Bakanlar Komitesi bu konuyu yeniden ele aldı ve Türkiye'nin herhangi bir adım atmamasını eleştirdi.
13:0317 Eylül 2025 tarihinde ise umut hakkına ilişkin yasal düzenleme yapılmamasından duydukları derin üzüntü ifade ettiler.
13:11İnsan Hakları Eylem Planı'nda bu konunun değerlendirilmesini ve mecliste yürütülen çalışmalar kapsamında ele alınmasını talep ettiler.
13:1910 Ağustos 2026 tarihinde mecliste onaylanan çerçeve yasada aslında Türkiye'de demokratikleşmenin adımlarının atılmasının önünü açması beklenen umut hakkı ve hasta
13:31tutsaklara ilişkin bir madde yer almadı.
13:33Hapishanelerdeki hükümlülerin durumlarını incelemek ve sınıflandırmakla görevli İdare ve Gözden Kurumları Türkiye'de ilk kez 17 Haziran 2005 tarihinde yayınlanan Gözden
13:45ve Sınıflandırma Merkezleri Yönetmeliği ile yasal altyapısına kavuştu ve bu dönemde kuruldu.
13:5014 Nisan 2020 tarihli ve 7242 sayılı kanun ile 5275 sayılı ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazı hakkında kanunun 89. maddesinde
14:03yapılan değişikliklerle bugünkü kapsamlı ve yetkili yapısına kavuştu.
14:07Kurumun çalışma usulleri ise 29 Aralık 2020 tarihinde resmi gazetede yayınlanan yönetmelikle yürürlüğe girdi.
14:15Bu tarihten itibaren de hapishanelerde yasal infaz sürelerini tamamlamış çok sayıda siyasi tutsak pişmanlık göstermediği veya soyut hukuki temelden yoksun
14:26değerlendirmeler nedeniyle tahliye edilmedi.
14:57İdare ve gözlem kurulları adeta paralel bir yargı mekanizması gibi çalışmakta,
15:04yasal süresi dolmuş koşuldu salıverme tarihi gelmiş tutsaklar hakkında keyfi kararlar alarak ikinci kez cezalandırmaktadır.
15:12Türkiye hapishanelerinde tutulan vatandaşlık statüsünden yoksun olan Rojavalı ve Rojilatlı tutsaklar avukat temininden aile görüşlerine kadar birçok temel haktan mahrum
15:23bırakılmaktadır.
15:24Bu tutsaklar uluslararası hukukta vatansız statüsünde olup BM vatansız kişilerin statüsüne dair sözleşme gereği özel koruma altında olmak zorunda.
15:35Ancak hapishane uygulamaları bu kişileri görünmez kılarak savunma ve yaşam haklarına fiilen ortadan kaldırmaktadır.
15:42Yıkılsın tutsaklara özgürlük tutulamaz! Devrimci irade teslim alınamaz!
15:54Türkiye genelindeki 16 hapishanede tutulan kadın tutsaklar infaz rejiminin erkek hegemen yapısı nedeniyle hem cinsiyet temelli hem de politik kimlikleri
16:04üzerinden baskıya maruz kalıyor.
16:06Sosyal haklara erişim, hijyen ürünleri, sağlık hizmetleri ve özellikle çocuklarıyla görüş gibi temel haklar keyfi biçimde kısıtlanmakta.
16:14Bu durum kadın tutsaklar için yapısal bir eşsizlik haline gelmektedir.
16:44Yalnız değildir!
16:45Hasta tutsaklar yalnız değildir!
16:49CEDAV başta olmak üzere uluslararası sözleşmelerin güvence altına aldığı haklar Türkiye hapishanelerinde açık biçimde ihlal edilmekte, infaz yasaları erkek merkezli
17:00bir bakış açısıyla düzenlenmektedir.
17:02Politik kadın tutsaklar açısından ise infaz sistemi cezadan öte bir irade kırma ve susturma alanına dönüşmektedir.
17:10Mevcut infaz sistemi sadece eşitsiz değil, aynı zamanda açık biçimde cinsiyetçi ve baskıcıdır.
17:17Kadınların varoluşuna dönük özel bir cezalandırma mekanizması olarak işlemektedir.
17:22Biz tutsaklar onurumuz var!
17:26Cenk, cihen, azadir!
18:09İzlediğiniz için teşekkür ederim.
18:15İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments