00:00At sa pagpapatuloy po ng pagdiniig sa Senado Kaugnay sa panukalang alisin ang system loss charges sa electricity bills,
00:07nausisa rin na may ilang politiko na may-ari ng electric cooperatives ang hindi umano nagbabayad ng kuryente.
00:15At para talakayin yan at iba pang issue, makakapanayin po natin si Senate Committee on Energy Chairman, Senator Irwin Tulfo.
00:21Magandang umaga po sa inyo, Senator Tulfo. Si Maris po ito. Live po tayo sa Unang Balita.
00:25Ay, magandang umaga, Ms. Maris.
00:27Unahin na po muna natin, Senator, sa itinatakbo po ng inyong investigasyon sa system loss charges, ano po ang chance
00:34na tuluyan itong matatanggal?
00:37Meron naman po, pinag-uusapan po natin ngayon kasi kahapon, napag-alaman po natin, ang systems loss kasi, Maris, dahil
00:47dalawang klase,
00:48yung isa ay yung technical, yun po yung parang dahil po sa law of physics, nawawala po yung parang natutunaw
00:57bago makarating yung power sa bahay.
00:59Pero yung isang systems loss po ay yung non-technical.
01:03Yun po yung inaalis natin ngayon kasi nga po na hindi umabot yung kuryente dahil sa yung isa ay pagnanakaw,
01:11o yung illegal metering, yung tampering, yun po yun eh, sinacharge po sa mga consumer, eh hindi naman pupasahan ng
01:19consumer.
01:20Kung tutuusin, Ms. Maris, losses po yun ng distribution company o ng generation company.
01:27Bakit itacharge po sa consumer?
01:30Exactly. So, ilang prosyento po nung kabuoang system loss, yung bahaging yun na posibleng matanggal?
01:37Mga nasa 2%, Ms. Maris, eh.
01:41Pero syempre, meron din dyan yung value-added tax.
01:45Kagabi, nag-usap kami ni Senate President Wynne Gatchalian at ang BIR Commissioner sa Senado.
01:53O pwede naman daw na pag inalip pa yung value-added tax,
01:57at mas malaki na mawawala, pali syempre mga 12% yun.
02:03So, mararamdaman ang mga kamabayan natin yung efekto na sa bill nila
02:08pag inalip yung VAT doon sa systems loss as a whole.
02:13Within this year po ba yan, Senator?
02:16Yun ang pinapatapos sa gusto po ng Malacan niyang na ngayong Disyembre,
02:19ngayong wala na sa billing yung systems loss na yan, yan po ang gusto ng malaki niyang.
02:26Alright, punta naman po tayo doon sa isang issue.
02:28Tukoy na po ba kung sino ang mga politikong hindi raw umano nagbabayad ng kuryente
02:34na may pag-aari ng mga electric cooperatives at ang nangyayari ay naipapasa sa mga customer?
02:41Tukoy na po ba natin? Sino-sino sila?
02:44Hindi lang may-ari.
02:46Ms. Maris, nakaka-init, eh.
02:48Maski hindi may-ari ng cooperative, hindi nagbabayad.
02:51Hindi na nabanggit kasi nagbayad naman daw yung in-inform ng mga cooperative sa National Electrification Administration
03:00na sinumbuhay ito.
03:03Kagyat na sinulatan kaagad ni Administrator Almeda,
03:07ang mga politiko na ito, may governor ho yata, may congressman, may mayor,
03:11na magbayad kung hindi sila po i-re-report sa DILG or sa Malacan niyang.
03:17So nagbayad naman, yung nakakainis lang ho,
03:23ay hindi sila maputulan.
03:25Di ba? Pag hindi ka nagbayad, puputulan ka.
03:27Siyempre natatakot po yung lineman dahil yun po yung mayor o governor ng lugar,
03:31puputulan po ng linya ng kuryente, baka mapahama ka pa kaya.
03:36Ayun, nangyayari. Hindi po sila nasisingil.
03:38Okay, so nakompleto na nila yung kailangan nilang bayaran.
03:41Kompleto na po yun.
03:42As para sa base po sa informasyon ni Administrator Almeda,
03:48nagbayad naman po.
03:49Kaya kasabi ko, pag naulit pa, Administrator,
03:51i-report mo sa amin dito at kami na mong bahala mag-imbestiga
03:55dahil ang collective cooperative, Miss Maris,
03:59hindi naman kumikita yun eh, sinasubsidize pa ng gobyerno
04:02dahil na mga sa probinsya yun eh.
04:05So wala na po ba silang pananagutan kung sakali dahil nagbayad na sila?
04:09Ayun ang kailangan ko tanungin kay Administrator Almeda
04:12kasi ilang matagal din hindi nagbabahayad yung mga yun.
04:16Kaya nga, tatanungin natin kung ano bang ginawa nilang option dyan
04:20o meron bang civil suit na ginawa yung mga cooperative.
04:23Pero siyempre Maris, alam mo naman sa probinsya,
04:25eh pag ikaw yung namumuno dyan,
04:29siyempre medyo takot yung mga tao dyan
04:31na baka may mangyari sa'yo pag pinilit mo pa,
04:35idemanda or what have you.
04:36So parang okay na, tanggap na nila na nagbayad naman na.
04:40So hindi nilang iinig.
04:43Pero ang sinabi niyo, Senator, kayo na po ang bahala doon.
04:46So ano po ang assurance na hindi kung kailan lamang sila sasabihan na magbayad,
04:51eh doon lang sila magbabayad,
04:52kundi dapat talagang regular yung ginagawa nilang pagbabayad.
04:55Mali po yung tama ho kayo, dapat hindi ho ganoon.
04:58Lalo pat sila ay opisyal doon at tinitingala ng mga constituents nila
05:03bilang mga mayor or governor or congressman.
05:05Dapat ho, sumunod ho sila sa ikang sistema.
05:10Meron din kasing balita na yung iba daw,
05:13yung papunta ang linya ng City Hall,
05:15hindi ko binabayaran,
05:16eh mali naman ho yan.
05:17Meron dapat na isusubi para sa napondo,
05:20para sa mga ganoon ho,
05:21sa mga kuryente, mga tubig.
05:23Kailangan hong bayaran.
05:25Pero meron din daw,
05:26sa bahay mismo,
05:27Ms. Marie,
05:28ayaw bayaran yung kanilang bills sa bahay.
05:30So yung mula na kalungkot.
05:32Alright, Senator,
05:33ihabol ko lang,
05:33mabilis lang.
05:34Sabi ni Senator Minority,
05:36Senator Aimee Marcos,
05:37eh nakikipag-negosasyon pa rao
05:39para magkaroon din ng mga membership sa komite
05:41sina Senators Gingo Estrada at Rodante Marcoleta.
05:44Kahit nakakulong sila,
05:45ano po yung posisyon nyo riyan?
05:46At ano yung posibilidad na magkaroon din sila ng membership?
05:49Ako ang tatanungin ninyo,
05:50hindi pa naman sila,
05:52I mean,
05:52Senador pa rin naman ho sila,
05:54hindi pa rin naman ho sila ko convict.
05:56Ah, so,
05:58sa akin,
05:58sa personal kung pananaw,
06:00in the Senate is proven guilty.
06:01And I think,
06:02ganoon din po,
06:02titignan ko lang ho yung Senate rules.
06:05Pero ganoon ho,
06:05alam ko eh,
06:06kasi kahit yung si Senadora Laila D. Lima,
06:11nung nakakulong ho siya,
06:12nagpa-file pa po siya ng mga bills,
06:14member frame po siya ng komite.
06:16Yung alam po,
06:17hindi po siya nakakaboto
06:18pag may mga butuhan ho,
06:19dahil absent po siya,
06:21na nando po siya sa kulungan.
06:23dapat ganoon din po ang treatment.
06:24Dito pa na,
06:25Sen. Marcoleta at Sen. Jinguistrada.
06:27Alright,
06:28malinaw po.
06:28Maraming maraming salamat po,
06:30Senate Committee on Energy,
06:31Chairman Sen. Erwin Tufo.
06:33Magandang umaga po sa inyo.
06:34Thank you po.
06:35Because of the Up fantasies on Energy,
06:35Longinaw po.
06:40Thank you for that.
Comments