00:00İNTRO
00:34Üst kattaki komşumuzu bilirdik, alt kattaki komşumuzu bilirdik.
00:38Canımız sıkılırdı, kapıyı çalar gidiyorduk.
00:41Çayımızı, kahvemizi, yemek olsa bile yemek yenilirdi.
00:45Anaklarımız kapının üstündeydi ve açardık.
00:48Birbirimize sormadan girer çıkardık kuzucuğu.
00:50Birbirimizle ilişkiler daha başka türlü, daha güzel.
00:55Gidip gelmelerimiz daha fazlaydı.
00:57Bir zamanlar komşu komşunun külüne muhtaçtır sözü hayatın gerçeğiydi.
01:02Kapılara çıktı, çocuklar aynı sokakta birlikte büyürdü.
01:05Anneler birbirine emanet ederdi evlatlarını.
01:08Bayramlarda misafir odaları dolup taşardı.
01:11Mahalde kültürü dayanışma ve paylaşma üzerine kuruluydu.
01:14Her neşesine neşe, düğününde düğün, üzüntüsünde üzüntü, kederinde kederli davranırdık.
01:22Geçmişte komşu ailemizin bir parçasıdır.
01:27Öyle algılanıyordu.
01:28Birbirimizin ihtiyaçlarını giderirdik, birbirimize yardım ederdik.
01:33Yani diyorum ya kardeş gibi.
01:34Kapı çalmak için sebep gerekmezdi.
01:36Tuz istemek bir bahaneydi.
01:38Komşu kapısında bekleyen tencere bir haberleşme aracıydı.
01:41Gider benim karnımı aç derdim, komşuna doyururdum karnımı.
01:45Çok güzeldi.
01:46Bir yerde yaşıyordun.
01:47Hatta biz komşularımızla büyüdük yani.
01:49Ben 94 yaşındayım.
01:52Kardeş gibi, kardeşten de yakın.
01:55Biz öyle komşuluklar gördük.
01:57Bugünse apartmanlar yükseldi, avlular kayboldu.
02:01Site duvarları, güvenlik kartları ve otopark asansörleri komşuyla karşılaşma ihtimalini azattı.
02:06Eskiden komşular kendi arasında çay, kahve içer, akşam oturmasına gider.
02:11Ama şimdi onlar büyük ölçüde bitti.
02:13Komşuluğun yerini daha çok çekirdek aile ilişkileri aldı.
02:19Dolayısıyla biz çevremizdeki insanlarla olan ilişki ve irtibatımızı artık kaybediyoruz diyebiliriz.
02:28Komşuluk şekil değiştirmeye başladı.
02:31Eskiden komşusunun ışığı geç saate kadar yanıyorsa merak eder gider, bakar bir hal hatır sorardı.
02:38Ama şimdi aynı apartmanda yaşayanlar birbirlerini tanımadan yıllarını geçiriyor.
02:44Komşularımı tanımıyor mu binada?
02:46Ben de öyleyim.
02:47Tanımıyor musun?
02:48Tanımıyorum.
02:49Tanımıyoruz.
02:50İsmini bilmiyorsun?
02:51Bilmiyorum.
02:51Vallahi bilmiyorum, billahi bilmiyorum.
02:53O biliyor mu?
02:54O da bilmez beni.
02:55Gidip gelmiyorlar, ne yapalım?
02:57Aynı apartmanda yaşayan komşular asansörde göz göze gelmemek için telefonlarına bakar oldu.
03:02Bir selam bile lüks haline geldi.
03:04Bu kentlerdeki bugünkü apartmanlar, rezidanslar bunlara baktığımız zaman sosyal mesafenin arttığını görüyoruz.
03:13Akşam oturmaya, bir çaya, bir sohbete gitmiyor musun?
03:16Yok, yok.
03:17Eskiden de onlar.
03:18Ne gelen var, ne giden var kuzum.
03:20Mahalle aidiyeti ve kimlik ilişkisinde bir zayıflama var.
03:24Bugün birçok apartmanda insanlar aynı duvarları paylaşıyor, aynı hayatı paylaşmıyor.
03:28Ama bir yangın çıktığında, bir deprem yaşandığında ya da beklenmedik bir sağlık sorunu kapıyı çaldığında ilk yardıma koşacak kişi çoğu
03:37zaman en yakın komşu oluyor.
03:39Başınıza bir şey gelse, ilk kim koşacak?
03:41Komşular koşuyor tabii.
03:42Ama komşunuzu tanımıyorsun?
03:44Evet, tanımıyorum. İnan ki tanımıyorum.
03:45Komşum, bir kahve yap da geleyim içeyim.
03:48Yok, diyemiyoruz yavrum.
03:49Ev dışında, iş ilişkilerinde, okulu ilişkilerinde kurduğu ilişkiler de komşuluğun yerine geçmeye başladı.
03:58Çat kapı gider misiniz?
03:59Meclis.
04:00Çağırmıyorum, ne yapacağız?
04:01Ama eskiden kimse kimseyi çağırmadan böyle çat kapı giderdi.
04:04Evet, eskiden öyleydi. Şimdi kalmadı.
04:07Mikrofonumuzu kime uzatırsak uzatalım, hepsi nerede kaldı o günler dedi.
04:12Sahi, nerede kaldı o eski komşuluk günleri?
04:15Nerede o komşuluklar? Nerede?
04:18Çok güzeldi. Keşke eski günler geri gelse yavrum.
04:21Peki ne oldu da komşular tanınmaz oldu?
04:23Tartışmanın merkezindeki soru şu, sanal medyanın bu tablodaki payı ne?
04:27Rakamlar ortada. Türkiye'de aktif sanal medya kullanıcı sayısı 62,3 milyon.
04:33Bu oran nüfusun %70,9'u demek.
04:36Bir kullanıcı internette günde ortalama 7 saat 13 dakika geçiriyor.
04:41Yani haftada bir günden fazlasını sanal medyada geçiriyor.
04:44Ama o bir günde bir zamanlar komşu ziyaretine, akraba yolculuğuna, kapı önlü sohbetine ayrıldı.
04:51Sebebi bu sanal medya olabilir mi?
04:53Fazlasıyla.
04:54Çok bağlam.
04:55Hatta önündekini görmüyor.
04:57Telefonla görüşürken.
04:59Komşusunu görsün.
05:00Komşusunu nasıl görsün.
05:01Eskiden daha fazla yüz yüze vakit geçirirken bugün insanlar sanal ortamda vakit geçiriyor.
05:10Daha fazla tabii ki ona zaman ayırıyoruz.
05:13Komşularımızı unutuyoruz.
05:15Komşuları unutuyoruz.
05:16Şimdi millet telefonlarda, internetlerde öyle pek konuya komşuya ihtiyaç yok, mahabbet yok.
05:24Bireyselleşme de komşuluk ilişkilerini büyük oranda etkiledi.
05:27Zira Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 verileri ortada.
05:312008'de ortalama hane halkı büyüklüğü 4 kişiydi.
05:34Bugün 3,8.
05:35Tek kişilik hanelerin oranı 2014'te %13,9 iken 2025'te %20,5'e çıktı.
05:43Yani yalnız yaşamak artık istisna değil, yaygın bir yaşam biçimi oldu.
05:48Her koyun kenaba yansıdı derler ya, artık ona döndük biz.
05:51Yani biz toplumla çok yozlaştık.
05:52Yeni gelen nesil, daha yalnız kalmak, daha özgür olan istiyorlar.
05:56Hayat yalnız başına geçmiyor.
05:59Kalabalık başına güzel.
06:00Evet.
06:00Tabi tek etken bunlar da değil, kentleşme, mahalle kültürünün değişmesi ve kuşaklar arası yaşam tarzı farklılıkları komşuluk ilişkilerini zedeledi.
06:09Çok yüksek katlı konut alanları hem kapalı ve kapalı konut alanları içinde yaşama faktörleri bir araya gelince ister istemez biz
06:19artık Georg Zimmel'in dediği gibi komşu sizin için bir yabancıdır.
06:26Ama umutlar hala taze. Zira komşuluk kaybolan bir gelenek değil.
06:30Sürekli tazelenmesi gereken bir alışkanlık.
06:33Bir selam, bir tebessüm, bir iyilik.
06:35Belki de yeniden başlayacak olan şey komşuluğun ta kendisi.
Yorumlar