00:26Good morning, mga boys.
00:31Sa videong ito, pinasinip ng kontel creator na si The Coist Vlog
00:35ang lagay ng dagat sa kanilang bayan sa Jose Abad Santos sa Davao Occidental.
00:39Ilang araw nalang aluwipas mula nang tumama ang magnitude 7.8 na lindol sa kanilang bayan.
00:45Pero ang dagat sa barangay kitayo, hindi pa rin bubabalik sa normal.
00:48Huwag yaponin balik ang dagat. Halapad kayo nga hunasan. Yan mo ito mong barangay. Layo na kayo.
01:00Huwag na yung mga tuyo, huwag na yung mga tunok. Pati si Milya sa isla, patay na.
01:05Ganito rin ang sinapit ng dagat sa barangay Pangyan sa Glan Sarangani.
01:09Matapos ang pagyanig, kapansin-pansin daw ang pag-angat ng seabed ng dalawang metro.
01:14Dahil sa pagkatras ng tubig, lumawak din ang dalampasigan ng halos 200 meters.
01:18Ayon sa mga eksperto, hindi daw ito hudyat ng isang paparating na tsunami.
01:23Resulta ito na tinatawag na coastal uplift.
01:26Ang coastal uplift ay ang pag-angat ng bahagi ng baybayin o tabing dagat dahil sa paggalaw ng lupa sa
01:31ilalim ng crust.
01:31Yung parte ng mga dagat na naka-submerge noon, umangat siya sa lupa.
01:38Through time ito, mabagal na pag-angat tapos nags-stabilize dahil sa tectonic uplift.
01:44Ito yung nangyari ngayon sa Sarangani, tectonic meaning cause seismic kasabay ng napakalakas na lindong.
01:53Ang mga pagbabagong ito, permanente na.
01:56Dahil dyan, yung mga corals netten, yung mga seagrass, yung ibang mga hayop na nandudun, mamamatay sila eventually kasi inangat
02:05na eh.
02:05Eh kailangan nila ng tubig dagat diba?
02:08Through time, paglubas ng panahon, magiging terrestrial ecosystem yung magte-takeover.
02:14Patuloy naman ang pag-aaralan ng mga otoridad ang pagyayaring ito.
02:19Samantala, tila kabaligtaran naman ang nangyari dito sa barangay San Isidro.
02:22Sa bayan pa rin ng Jose Abad Santos, ang yugan kasing ito, nagmistula na ngayong lawa.
02:28Dahil sa patuloy na pagkat na tubig, maraming pananimang nasira.
02:32Hindi na rin madaanan ng ilang bahagi ng barangay.
02:34Kaya ang mga residente, gumagawa na ng mga balsa.
02:38Ayon sa uploadin ng video na si Nori Joy, ang mistulang lawa, dati raw talagang ilog.
02:43Pero nang mag-landslide sa kanilang lugar dahil sa lindol, bumagsak daw ang lupa sa ilog.
02:48Yung tubig, na-stuck doon siya, mismo na landslide.
02:52Hindi makalabas, nag-overflow doon sa area.
02:56Dahil sa five consecutive days na pag-ulan.
02:59Pinag-aaralan ngayon ng LG o pinakaligtas na paraan para masolusyonan ang suliran nito.
03:03We urgently requested to send heavy equipment na makakatulong sa amin na cease po yung operasyon nila.
03:11Kasi nga po, frequent ka po yung ground shaking.
03:14And there's a big possibility ng more landslide doon sa area kung saan meron pong landslide.
03:21Kung sa barangay kitayo ay lumawa kadalang pasigan at sa barangay San Isidro, tila may sumulpot na lawa.
03:27Ito na ba nang namataan sa Barut Island sa Dawo Occidental?
03:30Matapos silang yanigin ng lindol.
03:32Ano ito?
03:38Ayon sa mga residente ng Balut Island matapos ang lindol, may mga lumitaw na sinkhole sa ilang bahagi ng dagat.
03:45Ang sinkhole ay isang malaking butas o hukay sa lupa.
03:48Nabubuha mga ito kapag masyadong nababasa ng tubig ang lupa, lalo kapag gawa ito sa limestone.
03:54Sa kaso ng mga pinaghinala ang sinkhole sa Balut Island, maaring humina ang lupa sa ilalim matapos ang lindol.
04:00Delikado mga ito, kaya sakaling may makita rin kayong sinkhole sa inyong lugar, huwag itong lalapitan dahil maaari itong lumaki
04:06o gumuho.
04:07At hiulat agad ito sa mga otoridad.
04:10Samantala, para malaman ng trivia sa likod ng viral na balita, i-post o i-comment lang.
04:13Hashtag Kuya Kim, ano na?
04:15Laging tandaan, kimportante ang may alam.
04:17Ako po si Kuya Kim at susunod ko kayo 24 hours.