00:00Thank you very much.
00:31Pero ang kanilang masayang bakasyon, nabalot ng tensyon at biglang tumama ang magnitude 7.8 na lindol.
00:39Ang kalmadong dagat, biglang nangalit.
00:41Malakas yung lindol, malakas din yung alon, tapos biglang nahati yung tubig.
00:46Nagsabi po sila na tatakbo daw sa highway kasi medyo mataas yung karsada.
00:51Binitbit ko po yung anak ko.
00:52Naisip namin na parang katapusan namin kasi nasa dagat kami.
00:56Kung sa Jensan, biglang lumaki ang mga alon.
00:59Ito naman ang namataan sa Pagadian City sa Sambuanga del Sur.
01:02Ilang sandali pagkatapos lumindol, ang tubig sa dagat umatras.
01:06Bagay na nangyari din sa Pantuka, Davao de Oro.
01:09First time ko kita giyung nanay ba?
01:11Pabala ng Fibox. Kapag nangyari ito, lumikas na agad.
01:14Maaring senyalis kasi ito ng isa pang paparating na sakuna, ang tsunami.
01:18Mga kapuso, gaano ka ba kalakas ang magnitude 7.8 na lindol na tumama sa Mindanao?
01:23Alamin natin gamit itong Fibox Earthquake Simulator na tinatawag din nilang shaking table.
01:28Meron itong mga motor sa ilalim ng platform na nagpapagalaw
01:31at nagpaparamdam sa atin ng parang pagyanig ng isang lindol.
01:35Subukan natin.
01:36Intensity 8.
01:37Ito, medyo malakas ang pagyanig nito.
01:38Yung mga bagay sa likod ko, ito, maalug na talaga.
01:42Medyo malakas mo.
01:43Kailangan ng pag-iingap.
01:45Ang takot na nararamdaman ng mga biktima,
01:47hindi basta-basta matatapos sa pagyanig ng lupa.
01:50Maari pa rin itong masunda ng mga aftershocks
01:52pagkita ng panta ng tsunami.
01:54Tsunami is a hazard caused by a large earthquake.
01:58The key word is large earthquake.
01:59Hindi naman lahat ng lindol ay may tsunami.
02:03Pag maliit lang naman yung shaking, wala naman yung tsunami.
02:06Yung conception ng karamihan,
02:08akala nila tsunami should be a big waves.
02:12Basta ito lang po yung pinakasimple.
02:13Ang pagbabago po sa pagtaas ng karagatan
02:18ay gawa ng lindol, ito ay tinatawag na tsunami.
02:21Whether it is big or not.
02:24Nagiging malawakan po ang tsunami
02:27kasi naganap ito doon sa displacement ng sea bed.
02:31Kung baga, yung isang plangganan tubig,
02:33alugin mo,
02:35so talagang yung buong tubig gagalaw.
02:37Isa sa mga palatandaan,
02:38ang posibleng tsunami
02:39ang biglang pag-atras ng kubing sa dagat.
02:42Bakit nangyayari ito?
02:43Naalog po ang ilalim ng karagatan.
02:46So, ang mangyayari po niyan,
02:47maiipon ang tubig muna sa kalagitnaan ng karagatan.
02:51It's a sign pagka nawala po yung dagat.
02:55Babalik at babalik po yan.
02:56Sakaling may banta ng tsunami sa inyong lugar,
02:59ano nga ba ang dapat natin gawin?
03:01Tinuturo po natin yung shake, drop, and roll
03:04or the natural signs.
03:06Tapos, lahat po rin ng munisipyo,
03:08binigyan natin sila ng mga visualization.
03:10Dapat ngayon,
03:11tapos na yung kanilang mga evacuation plans.
03:14Para pagka ganitong level,
03:16nakaramdam sila na intensity 6,
03:18hindi yun doon pa sila magtatanungan
03:20saan sila pupunta.
03:21Dahil sa pagtama ng Lidol kahapon,
03:24naglabas ng tsunami alerts sa bansa,
03:26pati sa Indonesia, Japan, at Australia.
03:28Kanselado o dinown grade din ito
03:30makalipas ng ilang oras.
03:32We cancel the advisory at around 3 p.m.
03:35Ganon kasi yung procedure natin.
03:38After the last waves of the tsunami,
03:40at least 2 hours.
03:42Alam niyo ba na gaya ng magnitude 7.8
03:44alin doon kahapon,
03:45ang paggalaw din ng Cotabato Trench
03:47noong August 17, 1976,
03:49ang sanhi ng isa sa pinakamalaki
03:51at pinakamapaminsalang tsunami sa Pilipinas,
03:54eh ang pinakamalaking tsunami sa buong mundo,
03:57sana mang kaya naitala.
03:58Kuya Pahim!
03:59Ano na?
04:04Ang pinakamataas na tsunami
04:06na naitala sa kasaysayan
04:07ay ang Lituya Bay tsunami
04:09sa Lituya Bay sa Alaska
04:11noong July 9, 1958.
04:13Ang alo nito,
04:14umabot na humigit kumulang 524 meters
04:17ang daas.
04:18Nagsimula ito
04:19nang tumama ang isang magnitude 7.8 na lindol
04:21na nagdulot ng pag-uho
04:23sa Lituya Bay.
04:24Bumagsak ang mga naglalaki
04:25ang batos na tubig
04:26at ang resulta nito
04:27ang napakalaking mga alon.
04:29Lima ang binawian ng buhay
04:31sa naturang trahedya.
04:33Samantala,
04:33para malaman ng trivia
04:34sa likod ng viral na balita,
04:35i-post o i-comment lang
04:36hashtag Kuya Kim,
04:38ano na?
04:39Laging tandaan,
04:40kimportante ang may alam.
04:41Ako po si Kuya Kim,
04:42at sagot ko kayo,
04:4424 hours.
Comments