00:00Music
00:06Sa loob ng limang dekada, kabilang sa tatlong pinakamalalaking lindol sa Pilipinas,
00:11ang magnitude 7.8 sa saranggani kahapon.
00:14Ayon sa FIVOX, bukod sa lakas, inasahang mapaminsala rin daw ang mababaw na pinanggalingan at tagal ng pag-uga ng
00:21lupa.
00:22Narito ang aking explainer.
00:25Bobom!
00:26Ah!
00:29Sa nakarang limampung taon, tatlong beses nagtala ang Pilipinas ng lindol na magnitude 7.8 pataas ang lakas.
00:38Isa rito ang magnitude 7.8 na lindol sa Luzon noong 1990 na kumitil ng mahigit isang libo.
00:45Naitala sa lupa sa Rizal Nueva Ecija ang epicenter ng lindol.
00:48Matinding pagyanig ang idinulot nito sa Baguio City, Camaratuan City, Dagupan City at San Fernando City hanggang sa Metro Manila.
00:57Ang isa pa ay noong 1976, halos limampung taon na ang nakakaraan.
01:02Ang magnitude 8.1 na lindol na tumama sa Mauro Gulf at nagdulot ng mapaminsalang tsunami sa Sulu Archipelago, Southern
01:09Mindanao at Sambuanga Peninsula.
01:11Ayon sa FIVOX, tumama ang lindol pasado hating gabi kung kailan marami nang natutulog.
01:17Tinatay ang 8,000 ang nasawi, mahigit 10,000 ang nasugatan, mahigit 70,000 ang nawala ng tirahan.
01:24Umabot po ng 8,000 yung mga casualties during that time noong 1976 dahil sa wala pa po tayo yung
01:31mga early warning system during that time.
01:33Gaya ng lindol noong 1976, paggalaw sa Cotabato Trench ang pinagmula ng magnitude 7.8 na pagyanig sa Sarangani.
01:41Parehong sa dagat ang epicenter ng dalawang lindol.
01:44Pareho rin intensity 8 o very destructive ang pinakamataas na naitalang intensity.
01:48Pero mas mababa ang tsunami na'y dinulot ng lindol sa Sarangani noong 1976.
01:5485% ng mga pagkamatay noon, dulot ng tsunami ayon sa FIVOX.
01:58Umabot po yun ng 9 meters po yung tsunami height nangyari po noong 1976.
02:05Kaya lagbas tatlong palapag na gusari.
02:08Ayon sa FIVOX, subduction o paglubog ng bahagi ng Cotabato Trench ang pinagmula ng pagyanig sa Sarangani.
02:14Up and down po ito no, parang may sinusuntok sa ilalim kapag malapit po tayo sa epicenter ng lindol.
02:20Pero kapag malayo po tayo sa pinangyarihan ng lindol, for example, nasa may bandang Leyte tayo o nasa Cebu,
02:26ang nararamdaman na po nila doon ay sideway motion.
02:29Ayon sa FIVOX, inaasahan ng malawak ang pinsalang dulot ng lindol.
02:33May kababawan daw kasi ang 33 kilometers na lalim na bahagi ng Cotabato Trench na gumalaw.
02:40Tumagal din ng halos isang minuto ang paggalaw ng lupa.
02:43Dahil sa medyo may katagalan po yung pag-uga ng lupa, kaya medyo marami din pong mga pinsalang or damage
02:51na nangyari po doon.
02:52Lalo na kasi na medyo malapit sa epicentral area yung mga gusali na po na ito.
03:02Dati nang sinabi ng FIVOX na may tuturing na mababaw kung mababaw sa 30 kilometers ang lalim ng epicenter.
03:08Halimbawa ang magnitude 6.9 na lindol sa Bogos, Cebu noong September 30, may lalim lang na 5 kilometro.
03:1470 siyam ang nasawi.
03:17Kinukumpirma ng FIVOX ang mga ulat na ilang lugar ang nakaranas ng liquefaction o ang tila pagkalusaw ng lupa at
03:23ng mistolang likido dahil sa lakas ng lindol sa Mindanao.
03:27Sa ngayon, bukod sa seismic measuring equipment, nakakalat na rin daw sa Davao at Morong Gulf ang mga tsunami monitoring
03:33device ng FIVOX.
03:38Ayon pa sa FIVOX, may dalawang active volcano na malapit sa epicenter ng lindol kahapon, ang Mount Matutum at ang
03:45Mount Tammelebingoy.
03:48Sabi ng FIVOX, walang kinalaman sa aktibidad ng mga bulkanang malakas na lindol kahapon.
03:53Tektonic o dahil sa paggalaw ng mga fault o mga plate ang sanhinang magnitude 7.8 na lindol sa saranggani
03:59at hindi volcanic.
04:01Sa kabila niyan, patuloy raw ang pagmonitor ng FIVOX sa mga bulkan bilang bahagi ng kanilang protokol.
04:07Ito ang Explainers by GMA News. Mabuti nang malinaw.
Comments