00:00Update po tayo sa 7.8 magnitude na lindol na tumama sa Mindanao.
00:04Kausapin po natin si FIVOX Director Dr. Teresito Makulkol.
00:08Magandang umaga at welcome po sa Balitang Hali.
00:11Yes ma'am, magandang tanghali din po sa inyo.
00:14Ano na po ang latest sa ating monitoring?
00:16Nakailang aftershocks na po ba ang naitala?
00:20As of 9.30, nakapagtala po tayo ng 70 aftershocks
00:23and ang pinakamataas po nito is magnitude 6.7.
00:29And it was felt as intensity 3 sa my General Santos City.
00:35Okay, kanina ho, nagtaas kayo ng tsunami warning.
00:40Hanggang anong oras ho ba inaasahan itong nakataas pa rin?
00:43Yung expected natin na latest arrival would be,
00:47again, yung window period natin is between 7.37 to 9.37.
00:51Apo.
00:52So, but meron tayong sa SOP natin,
00:55nagbigay tayo ng allowance na 2 hours more
00:58bago natin baguin yung or i-lift natin yung tsunami warning.
01:01Okay, ano pong mga areas?
01:03Ang nakitaan po natin na maaaring may senyales po,
01:06anong tsunami na?
01:08Meron tayong, based on our sea level station,
01:11meron tayong more or less 1 meter tsunami waves
01:14sa my Kiamba, Sarangani, Maasim, Sarangani, Kalamansig, Sultan, Kudarat,
01:19and less than 1 meter sa my Mati, Davao Oriental, and Sambuanga City.
01:23So, ito yung sa sea level stations natin,
01:26it lang umangat,
01:28but we have to confirm this on the ground.
01:30So, may mga nakita tayong videos na may mga tsunami waves dumating,
01:35pero hindi naman gaano'n destructive.
01:38So, titinan natin, again,
01:40we will re-evaluate our data,
01:42and kapag wala talaga at 11.37,
01:45we may lift the tsunami warning.
01:48Okay, yung origin po nito, yung Cotabato,
01:51Cotabato fault,
01:52madalas po ba na gumagalaw itong fault line na ito, sir?
01:57Yes po, madalas po ito.
01:59Every now and then, may mga malilit na lindol.
02:01In fact, last year, meron tayong
02:05meron tayong earthquake swarm,
02:08pero yung pinakamalaki na lindol na nangyari
02:11along the Cotabato fence would be the 8.1 event that happened
02:161976, August 17.
02:19In fact, this year, we will commemorate the 50th anniversary of that event.
02:23Oh, ngayon.
02:24Nagkaroon ng tsunami,
02:27and around 8,000 people died during that event.
02:30Kasi nagkaroon ng tsunami.
02:31Opo. Para po doon sa mga maaaring hindi pamilyar,
02:35sa lakas po nitong 7.8 magnitude na lindol,
02:39pwede ho ba ninyong pakidescribe?
02:41Anong mararamdaman kapag ganyang kalakas na?
02:45Depende kasi yan sa ganong kalalim or kababaw yung lindol.
02:50So kahit meron tayong mag-7.8,
02:52kung malalim naman,
02:53kung masyadong malalim sa'yo, 100 kilometers,
02:56hindi po yan halos maramdaman ng mga tao.
02:58But kapag mababaw, katulad nung nangyari kanina, 33 kilometers,
03:03naramdaman yan ng mga tao.
03:04So naramdaman yan as intensity 7.
03:07So ano naman ibig sabihin ng intensity 7?
03:10Intensity 7, that is considered as destructive.
03:12And maramdaman na yung karamihan ng mga tao are frightened
03:17and they would run outdoors.
03:20People would find it difficult to stand in upper floors.
03:23And heavy objects and furniture would overturn or topple.
03:28Yung mga bells, dambana sa simbahan may ring.
03:32Yung old and poorly built structures
03:34would experience considerable damage.
03:40And some, well,
03:42even yung well-built structures natin
03:44are slightly damaged.
03:46And pwedeng magkaroon ng cracks sa walls,
03:50sa dikes, sa fishpans,
03:52road surface,
03:52or concrete hollow block walls.
03:54Yun po yung in-expect natin for an intensity 7.
03:58Sa intensity 7 po ba,
04:01makakatayo ka pa ba yan?
04:02Or makaka-duck, cover, and hold?
04:04Or yung mga posisyon na pinapagawa po?
04:07Or mahihirapan na?
04:09Well, people will find it difficult to stand in upper floors.
04:12But pwede ka pa rin namang mag-duck, cover, and hold
04:14during the shaking.
04:16Takmok ka agad sa ilalim ng mesa.
04:21Or any, yung kung anong mesa sa door jump.
04:26And then, once the shaking stops,
04:29once the shaking stops,
04:30then evacuate immediately.
04:31Pwede pa naman makapag-duck, cover, and hold.
04:37Pero mahihirapan, ano?
04:38Pero sa ganitong pagkakataon na 7.8 magnitude,
04:42sabi nyo nga, destructive na ito.
04:44At may mga nakikita na tayong video
04:45na mga nag-collapse na mga establishmento.
04:49Would you advise,
04:50ano ba yung pinakamagandang advice?
04:52Magda-duck, cover, and hold pa ba?
04:54O didiretso na sa labas
04:55para talagang mas open po yung area?
04:59Yung dock, cover, and hold kasi
05:00would only work
05:02if yung buildings natin
05:05are properly constructed.
05:07It will not hold,
05:08it will not be effective
05:09kung yung buildings natin
05:11when it was constructed,
05:13hindi nagpa-follow ng building code.
05:15The dock, cover, and hold
05:17can only protect you from falling debris,
05:19but it can't protect you from
05:21you know, kapag nag-collapse yung building.
05:25So, first and foremost,
05:27you have to make sure
05:28na yung buildings
05:29are properly constructed.
05:31Aha.
05:31Kasi sa ngayon ho,
05:32nakakaranas ng mga aftershocks tayo, ano?
05:35At malalakas pa nga,
05:37yung huli ay 6.7,
05:38if I remember it correctly, sir, no?
05:41Enough na ho ba yun
05:42para sabihin natin na
05:44kumbaga,
05:45wag mo nang bumalik
05:46dun sa mga establishmento po
05:47na nagkaroon ng mga cracks?
05:50Yes, tama kayo.
05:51In fact,
05:52nun yung advice natin
05:53for establishments
05:54or buildings or structures
05:55that are visibly damaged
05:57may mga cracks,
05:58muna silang pumasok
05:59kasi kung
06:01hindi man ito na-damage
06:03during the main shock,
06:04baka it will
06:05totally collapse
06:06during the strong aftershock.
06:09So, bago silang pumasok,
06:10they have to
06:11seek advice
06:12from their local,
06:14municipal,
06:14or city engineers,
06:15engineering office,
06:16and then, you know,
06:18maghingi silang advice
06:19kung pwede na ba silang bumalik.
06:20Okay.
06:21Marami pong salamat
06:22sa inyo pong
06:23binigay sa aming update na yan, sir.
06:26Marami salamat din po.
06:27Yan po naman si
06:28FIVOX Director
06:29Dr. Teresito Bakulkol.
Comments