- 2 days ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
02:47We're right back.
03:28But one side from the third side from the third side, like RUYASINDA KARABASAN BASMIX, KALKAMAMIX, CINNER GELMIS, FALAN GİB
03:38HABERLERLE
03:39Aslında halkın yaşadığı şeyin de çok normal bir şey olmadığı sırada bir travma yaşandığı da böyle üçüncü sayfadan ve magazinlerden
03:54üçüncü sayfa hep böyle bir sayfadır.
03:56Yani hep toplumsal travmanın sızdığı yerdir. O toplumsal travmanın sızdığını görüyoruz.
04:02Tabii üçüncü konuştuğumuz mesele de Özal'la birlikte arabeskin merkezi çekilmesi, tabii arabesk yaşam tarzının merkezi çekilmesi aslında gene sermaye
04:16ilişkilerinden, sınıf ilişkilerinden bağımsız değil.
04:1880'ler gece konuların apartlaşmaya başladığı dönemler aynı zamanda. Gece konuda afları oluyor, arsalar işte tapulandırılıyor, evler tapulandırılıyor ve tapu
04:33ve arsa meselesi, arsa tapusu ve inşaat yapma, halkı disipline etmek ve hizaya çekmek üzerinden dağıtılan veya dağıtılmayan,
04:46onun yerine yıkım yollanan, yani bir taraftan hem çok fazla yıkım görüyoruz gazete haberlerine baktığımızda gece konuda yıkımları hem de
04:54çok fazla af görüyoruz ve bununla birlikte işte dediğim gibi apartlaşma, gece konuların böyle muhalefetin ürediği bir yerden çıkması,
05:05ya alt-orta sınıflaşması veyahut da tamamen işte Gazi Mahallesi, Bir Mayıs Mahallesi, işte Tuzluçayır gibi yani Adana'da şimdi ismini
05:20hatırlayamayacağım bir mahalle,
05:22bunların da tamamen böyle suça boğulmasının başladığı dönemler, tabii bunlar daha fazla 90'larda şey olacak, görünür hale gelecek ama
05:35bunların şeyleri de o zamanlardan ekilmeye başlanıyor.
05:39Bir de 80'lerde biz tam orada kalmıştık sanıyorum, hani kadıncanın önemli nokta ve o zaman daha popüler ve yaygın
05:49satılan nokta ama bir de yeni gündem var.
05:53Ama mesela o yeni gündemi hatırlıyorum, biraz böyle dünyadaki alternatif hareketlerle de tanışmamıza vesile olan bir yayındı yeni gündem.
06:05İşte ilk kez çevre hareketleri, yeşil deniyordu o zaman, yeşil hareketlerle tanıştıran dergilerden biriydi.
06:14İşte nokta da bir yandan popüler bir yayın çizgisi vardı ama politikti.
06:20Yani örneğin 12 Eylül'e ilk işkence haberini bir, Sedat Çader hiç unutmam, işkenceci bir polisin itirafları yayınlanmıştı.
06:31Evet, bir istiyoruz kısa lafıyla tanıştığımız zamanlar.
06:34Tanıştığımız dönem, yani işte yaşayanlar biliyordu da hani yaşamayanlar açısından tanışılan bir dönemdi.
06:40Yani Kadınca'da şöyleydi işte, kadını modaya, güzelliğe, eve hapseden kadın dergilerine arasında bunlar vardı Kadınca'da.
06:53Ama bunların yanı sıra işte kadınlar bireysel olarak tırnak içinde nasıl özgürleşebilirim, ipuçları ve özgürleşmemelerine de itiraz vardı.
07:04Bunlar da bence hani o dönemi damgasını bulan, yani şu bu kadarlık bir muhalefet vardı popüler kültür etkisi.
07:12Ya tabii ki, yani Kadınca'dan bahsedince mesela kadın meselelerini popülerize eden belki de en önemli dediğin gibi 80'ler,
07:23yani hem feminist hareket çıkıyor ama hem Duygu Asena'nın Kadının Adı Yok kitabı da çıkıyor.
07:28Aynı zamanda böyle daha feminist kitaplar tercüme ediliyor, kadınlara mahsuslar, şunlar bunlar.
07:37Hani 80, işte Simone de Babar'ın anıları ve böyle 80'lerde artık hani bir kadın kimliğinin de popüler kültürde
07:47daha görünür olduğundan
07:49ve kadın haklarının popüler kültür literatürüne girmesinden de bahsedebiliriz aynen dediğin gibi.
07:58Evet, yani mesela şeyi hatırlıyorum, belki işte Semra Özal, çok önemli 80'li yılların çok önemli bir fenomeni,
08:10papatyalar diye bir kadın vurgu vardı, biliyorsun.
08:13Yani papatyalar diye bir sınıf neredeyse gözümüzün önünde yaratıldı.
08:18Ama Semra Özal'a şu soruları sorduğunu hatırlıyorum.
08:23Duyga Sen'ın yaptığı röportajda, kadına yönelik şiddete ne diyorsunuz diye.
08:28Onun da cevabı işte batıdaki bir tokatla buradaki bir tokat aynı değildir falan gibi böyle bir takım yorumlar yapmıştı.
08:36Ama şey önemli, yani evet o zaman örgütsel faaliyetler devam ediyor.
08:42Mesela PKK'nin ilk yıllar sonra ses şey yapması, Erube Şemdin'in baskınları, diğer sol örgütler, cezaevleri, dirilişleri,
08:55bunlar var tabii ki muhalefetler ama biz bir popüler kültürden bahsediyoruz ve görünür olandan bahsediyoruz.
09:01O açıdan nokta ve kadınca ve yeni gündemi bir ayrı şeye koymak gerekir diye düşünüyorum, sınıflandırmaya koymak gerekir diye düşünüyorum.
09:11Bir de tabii Filiz araştırmacı gazetecilik son derece önemli olduğu bir dönem 80'ler.
09:19Ne yazık ki belki de baktığımız zaman en büyük kaybımız diyebileceğimiz şey,
09:25bütün gazetecilik alanı açısından bu araştırmacı gazetecilik mevzuyla ortaya çıkan çok fazla şey var.
09:35Ama yani ajanslar yok o zaman ben hatırlıyorum yani hepimiz hatırlıyoruz milliyet, hürriyet,
09:41buralarda hani milliyete falan sızan son derece muhalif hikayeler olurdu.
09:46Çünkü bütün bu gazetelerde bir takım gerçekten araştırmacı gazeteciler kıymet görürdü ve o araştırmacı gazetecilerin Türkiye'nin politik toplumsal gerçekliklerini
09:58ortaya çıkardığı yazı dizilerinin çıktığı dönemler.
10:01Belki de aslında gazetelerin en hani diyebilirim ki en etkili şey yaptığı, gazetelerin bilgi kaynağı olduğu son dönem diyebiliriz 80
10:17'ler için.
10:18Tabii mesela şeyi hatırlıyorum, noktada özel araştırma birimi diye bir ayrı birim vardı.
10:24Oranın muhabirlerdi, künyede geçen.
10:26Tabii aynı zamanda hani hep ikili bakmak lazım.
10:30Ohal yasalarının olduğu dönemler.
10:34Mesela Ohal'le ilgili ikili bir şey sistem vardı.
10:39O zaman da bunlar yapılıyordu.
10:41Milli Güvenlik Kurulu büyük yayın yönetmenleriyle bir toplantı yapmıştı.
10:47Ben o sırada aktif gazeteciydim ve Ohal bölgesinde dağıtım, Ohal dili,
10:53Ohal bölgesinde yayınların dağıtımı, oraya getirilen özel sansürler öncelikle bu yayın yönetmenleriyle ya da gazete sahipleriyle paylaşılmış ve onay da
11:05almıştı.
11:05Hani işin bir de gerçekten böyle bir yanı vardı.
11:09Evet 80'lerden 90'lara geçiyoruz.
11:1280'lerde şeyi de konuşmuştuk Nazan, özel televizyona, uydu üzerinden kaçak.
11:20Hatta bu Cumhurbaşkanı eliyle yapılmış bir şeydi.
11:22Mesela bu da çok önemli bir şey.
11:24Cumhurbaşkanı'nın oğlu ilk hatırladığım kadarıyla Ahmet Özel uydu yayınıyla özel televizyon sahibi olmuştu, öyle hatırlıyorum.
11:32Yani yasalar zaten hani Özal anayasayı bir kere denmekle bir şey olmaz diyen bir adamdı ve oğlu eliyle de bir
11:44yasayı ihlal etmişti esasında ya da yasadan bir, yasaklardan bir giriş yapabilmişti.
11:5190'lar tabii bunun üzerine özel televizyonların çok büyük bir şey yaptığı, patlama yaptığı ve radyolar, radyolar da çok önemliydi
12:0390'larda.
12:04Bir de 80'ler için bir son bir şey söyleyeyim.
12:07Tabii Ahmet Kaya'nın şeyi var, Şafak Türküsü, Nevzat Çeliğin yazdığı Şafak Türküsü şeyini, müzik yini yapmıştı.
12:21Ve ben hatırlıyorum, yani çok çok ilginç şeyler bunlar, gerçekten önemli araştırması gerekilen şeyler.
12:30Bütün politik spektrum, yani ülkücülerden şeye kadar, komünistlere kadar herkes bu türküleri Ahmet Kaya'yı dinlenmeye başlamıştı.
12:4287 civarında, 87, 88, 89 ve Ahmet Kaya bir şekilde popüler kültüre bu felaketlerin sızma ve o eski,
12:58yani hani o 70'lerin devrimci öznesinin nostaljisini yavaş yavaş kamu alanın, kamusal alanda sesiyle gösteren ilk kişilerden biri olmuştu.
13:13Ve bu hani bizlerin jenerasyonuna, yani daha 80, yani 70 doğumluların jenerasyonuna böyle şey olarak gelmişti.
13:24Birdenbire yepyeni bir şey.
13:28Çünkü hani hiç o, hiç onlar kamusal alanda duyulmuyor.
13:33Bir tek akrabalarınızdan, ailenizden, arkadaşlarınızdan ama kamusal, Ahmet Kaya bunu getirmişti yani.
13:41Tabii o sırada İnsan Hakları Derneği de kurulmuştu.
13:4586'da kuruldu bazen.
13:47Hani cezaevleri gerçeğini biraz kamuoyuna taşımaya yönelik bir dernekti.
13:56Ve o zaman basın tabii senin de söylediğin gibi küçük de olsa alanlar vardı, küçük nefes boruları vardı.
14:05Ve en azından bazen haber olabiliyordu.
14:09Yani İnsan Hakları Derneği ve cezaevi meseleleri şeylerde haber olabiliyordu.
14:15Tabii bir yandan devlet destekli işler de vardı yani işte.
14:19Bazı gazetecileri devlet özel olarak önceden hazırladı, cezaevlerine sokuyordu.
14:25Öyle şeyler de olmuştu.
14:26Ama cezaevleri o zaman hapishaneler bir kapalık kutuydu gerçekten.
14:32Aileler dışında çok fazla temas edilen ve yaygın olarak bilinen yerler değildi.
14:39Hele ki Kürcistan yani Ahmet cezaevi gerçeği çok çok sonraları batının da gündemine taşındı.
14:46Tabii ki Sanırım Times dergisi en kötü, yani 100 yılın en kötü 10 cezaevinden biri olarak tanımladı Ahmet cezaevine.
14:57Ama bu şey değildi Diyarbakır cezaevi.
14:59Yani böyle basına yansıyan bir yanı o dönemde yoktu.
15:05Evet şimdi 90'lı.
15:35Aslında hani bir vahşet alanıyken devlet onu bir okulmuş gibi lanse ediyor.
15:40Yani o okul cezaevi ilişkisinin de daha sonra hep göreceğiz bunu okulla polis arasındaki ilişkiyi hatırlarsan 2016'larda 2016 felaketinde
15:50de şeyler özel timler cezaevleri ama okullara girip tahtalarına yazılar yazıyordu.
15:57Biz geldik işte size öğreteceğiz falan diye.
16:01Yani o şeyin de denkleminde aslında kurulduğu dönemler.
16:07Ama tabii şöyle tek kanallı bir TRT'ye mahkumluk var.
16:12Hani ne kadar eğlencesi falan da olsa.
16:15Ben şunu çok iyi hatırlıyorum o yıllarda.
16:18Yani akademisyenler üstüne alınman ağzına çıkıp aslında Kürt denen şeyin olmadığını döne döne anlatıyorlardı.
16:26İşte o Karp Kürt hikayesinin bu kulakların duymuşluğu var yani.
16:30Hani aslında onlar da Türktür ama işte karda yürüdükleri için çıkarttıkları sesler.
16:36Yani bu anlatıldı.
16:38Devletin televizyonundan bu gerçekten anlatıldı.
16:42Duydum.
16:42Yani duymuşluğum var bu tezleri.
16:45Evet yani 80'ler gerçekten işte anayasa oylamasından sonra Özal'ın şeye geçmesi, başbakan olması senin dediğin gibi gerçekten bir
16:59sınıfsal şey de değiştirdi.
17:01Bütün o gece konular rant alanına dönüştü.
17:05Ben şunu çok iyi hatırlıyorum.
17:06O yıllarda Antalya'ya gittiğim bir yıl önce, Antalya'ya gittim, ertesi yıl gittiğimde dolaştım hiçbir yeri tanıyamadım.
17:16Çünkü her yer inşaat alanında, her deniz kıyısı, sahillerin aslında otellere açılması falan o yıllarda başladı.
17:24İnanılmaz bir inşaat şeydi, seferberliğiydi.
17:28Tabii 90'lar buralardan doğdu tabii ki.
17:3290'lar 80'lerin içinden doğdu ama 90'ları yeniden bir ele alsak hem sınıfsal açıdan hem neoliberal politikaların daha
17:43artık etkili olmaya başladığı bir dönem.
17:46Bir 90'lara fotoğrafını çekip öyle 90'lardaki popüler kültürü ele alsak iyi olur diye düşünüyorum.
17:54Yani 90'lar, 90'ların şöyle çok ilginç bir tarafı var.
17:59Belki sondan başlamak lazım.
18:0190'lar gerçekten şak diye 99 depremiyle kesiliyor.
18:08Yani hani hiçbir belki de 10 yıl böylesi keskin bir şekilde kesilmemiştir, bitmemiştir ve bitişi bir felaketle ilan edilmemiştir.
18:20Çünkü 90'lar en korkunç şeylerin olduğu ama aynı zamanda da bir restorasyona, sona doğru bir restorasyona ihtiyacın da duyulduğu
18:31bir dönem.
18:32Ve o restorasyonun hani gerekliliğinin böyle halk tarafından işte şeyine kadar ne derler ciğerine kadar hissedilmesi gerçekten 99 depremiyle gerçekleşti.
18:49Ondan hani bir sonunu söyleyeyim tekrar geliriz bu konuya.
18:55Çünkü çok gerçekten önemli.
18:58Çünkü 90'lar yine aşırı şey, çeşitliliğin, çokluğun, muhalefetin bir taraftan sızdığı, sızabildiği, farklı yaşam tarzlarının, işte farklı var olma
19:15biçimlerinin kamusal alana sızabildiği,
19:18ondan da hani birçok kesim tarafından nostaljiyle anılmasını anlayışla karşılayabiliriz.
19:25Ama bir taraftan da tabii Kürdistan'ın ve Kürdistan'da yaşanan derin devlet, karşı şey ne derler isyan bastırıcı mekanizmalar,
19:41aklınıza gelebilecek her türlü korkunç felaketin yaşandığı ve bunun titizlikle üstünün örtüldüğü, titizlikle sansürlendiği ve hani çok çeşitli şekillerde Kürdistan
19:56'ın bütün Türkiye coğrafyasından
19:59işte hem kültürel olarak hem coğrafya olarak işte hem olağanüstü haller hem işte şeyler girişlerde, giriş yasakları, ambargolar vesaireyle Türkiye'den
20:16kopartıldığı,
20:17yani Türkiye'nin girişinden kopartıldığı ve Türkiye ile Kürdistan arasındaki belki tabii ki kültürel fark her zaman çok ciddi,
20:25işte politik fark da önemli ama modern politik farkın yani bir tanesinin ezilen, bir tanesinin ezen olmasının titleselleştirdiği,
20:39o titleselleştirildiği 10 yıl olarak da bakabiliriz 90'lara.
20:44Evet, şimdi daha azından 90'larla ilgili şunu eklemek istiyorum.
20:48Gerçekten doğru, bir inanılmaz faili meçhullerin hala hani 90'lardaki faili meçhuller diye geçiyor.
20:56Faili meçhullerin binlerle ifade edildi bir yıl ama aynı zamanda PKK'nin de kitleselleştiği bir 10 yıl.
21:04Yani 84 atılımından sonra 90'lar gerçekten işte yasal partinin, yasal partilerin kuruluşu, gençliğin kitleler halinde PKK'ye katılımı,
21:19şehir alanında gazetelerin çıktığı ve dağıtımcılar eliyle dağıtıldığı,
21:27yani girişi yasak Kürdistan'a ama yine de gazeteler gidiyor ve dağıtılıyor.
21:33İnanılmaz bir kitleselleşmeden söz edebiliriz.
21:36Hem baskı dönemi çok ağır hem de kitleselleşme.
21:40Sol açısından da şöyle bir şey var, 90 yani 10 yıl sonra çıkan yasal düzenlemeyle,
21:46141, 142 ve 163'ün kaldırılmasıyla hem sosyalist sol hem de şeyin kitleler halinde tahliyesi,
21:56işte daha İslami hareketlerin kitleler halinde tahliyesi ki o yasal düzenleme,
22:03valla hangi maddeydi bilmiyorum, bölücülük yasası diye tabir edilen ama Kürt devrimcilerin yargılandığı yasayı kapsamadığı için
22:12onlar 20 yıl yaptılar ama hani 12 Eylül'ün faturası böyle, defteri böyle kapandı.
22:21Türkiye'li solcular, Türk solcular 10 yıl yaptılar müebbetlikler de dahil yani bütün müebbet cezalar bile şey oldu,
22:32hani bitti ama Kürt devrimciler açısından bu 20 yıl oldu.
22:36Fakat ters bir durum vardı, hani Kürt devrimciler cezaevlerinden tahliye edilmediler ama Kürdistan'da devrimci bir yükseliş söz konusu.
22:48Fakat şeyde de 90'lı yıllar Türk solunda da bir toparlanma dönemi ve kendini ifade etmişti,
22:55yüzlerce dergi çıktı, ÖDP kuruldu 95 yılında.
22:59Hani dolayısıyla hani muhalif odaklar vardı ama televizyonlar yine de şöyleydi,
23:08tersinden gösteriyordu, hani gerçeği göstermemek bir yana tersinden de gösteriyor.
23:14Mesela bir köy boşaltılıyor, bunu PKK'nin yakıp boşaltması söyleniyor.
23:19Ki o dönem aynı zamanda köy boşaltmaları çok yoğun oldu,
23:24resmi rakamlarla bile bir milyon köy deniyor, şey pardon bir milyon insanın göçe zorlandığı söyleniyor ama bu çok daha fazla
23:33olduğunu biliyoruz.
23:35Ve kitleler haline ilk kez batıya geldi Kürt halkı, bir göç meselesi de vardı.
23:43Bu tabii popüler kültürün her alanına yaşadı, yansıdı.
23:47Şimdi biraz 90'lar ama aynı zamanda şöyle de bir şeydi,
23:50özel televizyonlar pıtrak gibi başlayınca işte televolet kültürü, magazin, ünlü olma, ünlülerle şey yapabilme,
24:03hani sen daha önce de anlatmıştın geçen programlarda da,
24:08hani ünlüler de senden gibi böyle her gün görüyorsun onları.
24:12Hiç şey kalmadı.
24:13Biraz hani 90'ları bütün bu seyir içinde tekrar, yani biraz daha ele alınıyor.
24:19Yani şimdi popüler kültür açısından bakmak, tarihe bakıyorsak eğer,
24:26o zaman biraz daha popüler kültürün altını doldurmak gerekiyor.
24:31Şimdi Kürdistan'la Türkiye meselesiyle başladım o zaman.
24:37Kürdistan'da bir tabii ki dediğim gibi PKK'nin güçlenmesi ve kitleselleşmesiyle birlikte ortaya çıkan,
24:46belki ilk kez modern ve alternatif, yani Türk kamuoyuna alternatif, modern bir kamuoyu ortaya çıkıyor.
24:56Yani tabii ki bunun kökleri ta 60'larda, 50'lerde atılmış durumda.
25:00Her zaman orta sınıfların, orta üst sınıfların, elitlerin bir kamusal kültürü var.
25:06Türkiye'den farklı.
25:08Bunları yatsınmak için söylemiyorum ama kitleselleşmesi,
25:12kitlesel olarak artık köylerin dibine kadar girmesi,
25:16yeni bir kamusal kültürün,
25:1890'ların başında olan bir şey.
25:22Bunun da çeşitli araçları var.
25:25Belki en önemli, yani işte sloganlar tabii ki kitlesel haber,
25:31yani gazetelerin çıkması,
25:34Türklere ait gazetelerin ortaya çıkması,
25:36Kürt dilinin bir şey, direniş alanı olarak ortaya çıkması
25:41ve böylelikle Türk dilinin de bir anlamıyla gündelik dilden,
25:48gündelik dilin olmanın ötesinde bir kamusal olarak işaretlenmesi ve kamusal bir değer kazanması
25:56ve tabii ki en fazla da belki kaset kültürü diyebileceğimiz,
26:01hem bir taraftan yasaklı şarkıların,
26:04Kürtçe şarkıların elden ele dolaştığı, çoğaltıldığı,
26:09işte Suriye'den, Irak'tan, İran'dan geldiği gibi işte dağdan, dengbejlerden vesaire,
26:16yani tamamen bir alternatif kaset kültürü,
26:19şıvanperver, burada şeylerden, başrol oyunculardan bir tanesi.
26:24Bunun yanı sıra da Abdullah Öcalan'ın ürettiği 80'lerden itibaren,
26:29yani daha fazla şeyi anlatan,
26:32yani konuşmalar yapan, halkı bilinçlendiren,
26:36kasetlerin de dolaşıma girdiğini biliyoruz.
26:39Ve daha sonra tabii ki Kürt televizyonları,
26:43yani gerçekten altern müziğiyle,
26:46işte şeyiyle, hikaye anlatı biçimiyle,
26:53işte sembolleriyle,
26:58aslında yeni bir kültür yaratılıyor Kürtistan'da.
27:03Ve bu çok kısa zaman içerisinde kitleselleştiriliyor.
27:07Ve yani kitlesel olarak herkesin katılımıyla kuruluyor.
27:11Tabii ki daha burada çok çok daha önemli olsa da.
27:15Ve hem bu, hem de demin dediğim gibi Kürtistan'da olanları saklamak,
27:23Kürtistan'da olanlarla Türkiye'nin,
27:26Türkiye'de sermaye aracılığıyla,
27:29aslında sermayenin başrol oynadığı,
27:31bir kültürel çoğulluğun kurulduğu bir dönem.
27:35Çünkü 2000'lerin ortasından itibaren,
27:37biz o kültürel çoğulluğun yok edildiğini göreceğiz.
27:40Bir kültürel çoğulluğun kurulduğu bir dönem.
27:44Ona birazdan geleceğim.
27:46Orada gene çok önemli aktörler var.
27:49İşte bu üçüncü sayfanın filmlere konu olduğu
27:52ve filmlerin hem Türkiye'deki yaşanan travmaları,
27:57hem de işte farklı yaşam, farklı aşk biçimlerini,
28:01farklı işte sosyalleşme biçimlerini ortaya koyan
28:06böyle bir elit sinema kültürünün doğduğu bir dönem.
28:11Yani aynı zamanda işte müziğin patlama yaptığı,
28:16ya onu kastediyorum,
28:17burada müziğin patlama yapmasını tabii ki sermayeden bağımsız ele alamayız.
28:22Bir yatırım var.
28:23Ama buranın da tabii başrol oyuncuları var.
28:27Bu müziği bu hale getiren,
28:29yani böyle Türkiye'de gerçekten kendini ifade etmeye,
28:35hem farklı arzuları ifade etmeye,
28:42hem de arka planda bunu üretenlerin farklı yaşam tarzlarının özenilir hale geldiği,
28:49tabii bir Sezen Aksu ve çevresi var.
28:52Biz Sezen Aksu'yu nasıl tanıyoruz?
28:53Sadece şarkılarından tanımıyoruz.
28:56Aynı zamanda işte Levent Yüksel,
28:58Sertap Erener,
28:59Işın Karaca,
29:00işte o zamanlar Uzay Hepari vardı,
29:03Onno Tunç.
29:04Bu grubun birlikte yatıp birlikte kalkması,
29:08her şeyi birlikte üretmesi,
29:10bütün bir müzik dünyasını komünleştirmesi,
29:13iyileştirmesi,
29:14belli etiklerin ortaya çıkması,
29:16rock,
29:17rock'tan işte Şebnem Ferah,
29:19Özlem Tekin,
29:21Teoman gibi bir başka bir yerden,
29:24başka bir komünün ortaya çıkması diyeyim.
29:27Yani böyle müzik komünlerinin sermayenin de bunları karlı bulmasıyla görünür,
29:35özenilir,
29:36farklı yaşam tarzlarına,
29:38farklı var olma biçimlerine ve farklı arzuları taşıyan bir şey haline gelmesi.
29:43Burada kanılık çok önemli.
29:45Ben bir bitireyim bu konuyu sonra.
29:50Sezen Aksu ve çevresinin tabii ki arzu,
29:54ilk defa kadın arzusuna bir dil veriyor
29:57ve ilk defa erkeğin nesneleştirildiği,
30:01arzu nesnesi haline getirildiği
30:05veya bakılır bir beden olarak resmedildiği,
30:12yani kadının aktif,
30:13kadının beğenen göz,
30:16arzulayan his olduğu bir müzik tarzı,
30:21bir söz tarzı da çıkıyor.
30:23Bu kadınlar için son derece zevk verici,
30:26son derece yani o konserler dolup taşıyor vesaire.
30:30Sen söyle,
30:31sonra devam edeyim.
30:33Orada şey,
30:34iki şey söylemek istiyorum,
30:35devam eklemek istiyorum.
30:37Bir şey,
30:39eskiden hani bu Televole
30:41ya da magazin programlarında
30:43en ünlü iki kişi birbirine atar, söyler filan,
30:47hani bir rekabet görünürdü.
30:50Senin bu dediğin o müzik komünal yaşamlarıyla rekabet değil,
30:55dayanışma öyle çıktı.
30:57Mesela hani işin bu yanı çok önemli.
31:00İkincisi Şevna Ferahlar'dan örnek verdin.
31:03Boy Box'tu,
31:04ilk kadın rock grubu.
31:06Ve mesela bu popüler kültür de,
31:09o dönemin köprü altı şeydi de,
31:13yani çok popüler bir şey değil.
31:15Belli bir İstanbul'a azının belki takıldığı yer,
31:18köprü altı ama o köprü altı kültüründe şu vardı.
31:22Köprü altı dediğimiz İstanbul'daki,
31:24işte köprünün altındaki mekanlara takılanlar.
31:27Ama aynı zamanda küçük rock barlar filan ortaya çıktı.
31:33Oralarda şu da oldu Nazan,
31:36hani böyle orta sınıf elitin dudak büktüğü müzikler şey oldu,
31:41meşrulaştı.
31:42Mesela Müslüm Gürses,
31:44ilk kez oralarda şey oldu.
31:47Hani merkez demeyelim ama yine alternatif bir kesimin beğendiği ama,
31:52eğitimli, okur yazar kesimin de sahiplendiği bir figür haline geldi Müslüm Gürses'e.
31:59Müslüm Gürses değil, Orhan Gencebay.
32:01Müslüm Gürses ancak 2000'lerin ortalarında böyle bir...
32:042000'lerdi, evet evet doğru.
32:06Müslüm Gürses hala endikti.
32:08Hala endikti ama hani Orhan Gencebay şarkıları da söylenmeye başladı filan oralarda.
32:14Ama mesela bu kadınlık meselesini ben Boybox'u da çok önemli buluyorum.
32:19Özlem Tekiş, Şebnem Ferah bir kadın rock grubu olarak sahne aldılar ve bayağı da izleyicileri vardı.
32:27İyi de şey yapıyorlar, bugüne kadar da geldi zaten Şebnem Ferah.
32:31Yani şimdi burada sosyolojik açıdan baktığımızda iki tane meseleye altını çizmek lazım.
32:36Birincisi aynen dediğin gibi bu son derece İstanbul ve Ankara odaklı, şehirli, kentli, belli işte üniversiteliler veyahut da şeyden aslında
32:53bu 80'den sonra dediğin gibi cezaevinden çıkmış olanların böyle kültürel şeyde, kültürel sektörde
33:07şey yapmaları, yerler tutmaları, ne bileyim işte gazetede, reklamcılıkta vesaire bunlarla mümkün olan son derece kısıtlı bir elit tabakadan bahsediyoruz
33:19ama bunun tabii çok büyük sonuçları var.
33:23Yani bir mesela işte dediğim gibi bir Sezer Aksu'nun arzu dili, işte bir Teoman'ın yeni erkeklik ürettiği yeni
33:32erkeklik yani daha doğrusu şey yaptığı ifade ettiği erkeklik biçimleri bunlar çok fazla dinlenerek ilham oluyor ve Türkiye çoğul bir
33:44yer olarak hayal edilebiliyor.
33:45Bence buradaki en önemli şey bu.
33:47Türklerin olmadığı, yani Türklerin sadece ve sadece şey olarak girebildikleri, İbrahim Tatlıses gibi figürler üzerinden girebildikleri ama Türklerin aslında kendilerini
34:02çoğul olarak şefkatli,
34:05işte birbirine tolere edebilen, farklı yaşam biçimlerine saygı gösterebilen yaratıcı, yaratıcı, dünya kültürüyle neredeyse şey başa baş bir şekilde yaratıcılığı
34:22olan şoklu bir kültür.
34:24Çünkü buraların aynı zamanda mekanları var bu kültürlerin üretildiği.
34:29Nasıl ki işte arabeskin mekanı kum kapıysa burası da Taksim Beyoğlu.
34:34İşte şey Ankara'da Kızılay, yani buraların daha sonra 2000'lere geldiğimizde tabii Ahmet gene önemli bir kültür merkezi olarak ortaya
34:54çıkacak.
34:54Bu çokluluğu, yani Türklere de tahammül edebilen ama aynı zamanda çokluluğu simgeleyen çok farklı karşılaşmaların olduğu mekanlar bunlar.
35:05İnsanların birbirlerini tanıdığı, belki gezinin köküleri.
35:09Bu mekanlar çok mühim hale geliyor.
35:15Tabii bu gene 90'larda söyleyeceğimiz şey anarşi denilen şey terör haline geliyor.
35:21Bunun altını hani ne kadar çok çizsek azdır.
35:27Solcuların yaptığı şey anarşiydi.
35:29Nedir düzen bozmak, yerini bilmemek, yoldan sapmak, kültlerinki terör.
35:37Yani halka korku salan, halkı düşünmeyen ve sadece böyle kötülük ve korkudan beslenen, cizemli, anlayamayacağımız, insanlıktan çıkmış böyle bir şey
35:57olarak nasip ediliyor.
35:58Bu tabii dünya çapında olan bir şey.
36:01Bütün dünyada terör lafının popülerisi olduğu ve terör yani yasa dışı olan her şeyin terör olarak simgelendiği ve yeni bir
36:12anlam kazandığı düzen bozuculuktan çıkıp korku verici olmaya geçtiği zamanlar, 90'lar.
36:22Bu gerçekten hakikaten çok çok önemli bir şey.
36:27Şeyde sinemadan bahsettik, hayat tarzlarından bahsettik.
36:32Evet ve tabii 90'lar aynı zamanda mizah kültürünün patladı.
36:37Evet.
36:38Yani şeyler 80'lerden...
36:40Asıl 80'lerde başladı.
36:41Nazan 80'de başladı.
36:44Yani 80'de gerçekten onu atlamış olmamızda çok şey yaptık.
36:48Yani Gırgır 80'de de devam etti.
36:52Hani o mizah kültürü bir yandan da biraz da muhalif de bir mizah şeyi.
36:58Aslında çizgiyle başladı.
37:00Çizgi dergilerle, mizah dergileriyle başladı.
37:04Esas hani en popüler olduğu zamanlar 80'ler Gırgır'ın.
37:09Perşembe çıkar, perşembe günleri çıkıyordu galiba.
37:12Sonra işte Gırgır da dağıldı filan ama mizah başka alanlara da taşındı 90'larla birlikte.
37:20Yani Leman var.
37:23Leman çevresi çok önemli.
37:25Çünkü Türkiye'de stand-up'ı getirenler Leman çevresi.
37:30Yani sahnede mizahın tarzını değiştiriyorlar.
37:34Yani hani eskiden böyle bir işte Nejat Uygur şey söyleyiniz mi Levent Kırca böyle hani daha çok ders vermeye, eğitmeye
37:47yönelik bir mizahtan.
37:48Gerçekten mizah için mizah, gülmek için mizah, kendinle alay edebilen, kendinle dalga geçebilen, kimseyi böyle fazla stereo yani şey yapmayan,
37:59nasıl diyeyim, kendi çevresiyle gülen.
38:03Yani ötekine değil kendine, kendi çevresine gülen.
38:07Bir de şimdi değil.
38:08Bunların hiçbiri tiyatro kökenli değil Nazan.
38:11Hani demin örnek verdiğin Nejat Uygurlar ve hep tiyatro kökenli.
38:16Daha tiyatral şeyler.
38:18Bu bildiğin stand-up oldu bunlarınki.
38:21Evet, evet.
38:22Yani bu dergi çevrelerinden çıkan.
38:26Yani mesela o zamanın büyük çizerleri var.
38:31Hatırlayamayacağım şimdi.
38:33Çok çok inanılmaz şeyler.
38:35İnanılmaz yani hani tarzları olan.
38:38Hiç şey yapılmayan işte Erdel Yaşaroğlu'ları.
38:43Ama asıl aklımda Galip Tekin oğluydu galiba.
38:49Galip Tekin, Tekin.
38:51Galip Tekin.
38:53Evet, Galip Tekin muhteşem, inanılmaz bir tarz yaratıyor.
38:58Yani böyle o mizahın içinden bir yaratıcı tarzların çıktığı.
39:03Reslam gibi çiziyorlar da çok ünlü.
39:07Efendim?
39:07Yani ressam gibi çiziyorlardı ve şöyle tipler yarattılar.
39:13Hani böyle günlük karikatürün değil, karikatürün tip yarattılar.
39:19Hani çizgi roman şeyleri yarattılar, kahramanları yarattılar.
39:25Evet ama burada çok önemli olan şey iki dilin, iki şeyin ortaya çıkması.
39:31Bir dediğim gibi kendine gülmenin, türkülüğe, türk olmaya, orta sınıf olmaya, bunlara yaklaşımın son derece hani artık alaycı,
39:43yani kurtulmak istenen bir kimlik olarak ortaya çıkması, alaycılıkla bunun bir dilinin oluşması bir taraftan.
39:50Bir taraftan da böyle yeni bir erkeklik iç dünyası dili çıkması ki hani böyle daha sonra bunun en ikonlaştığı belki
40:00Sessiz Adam filmidir.
40:02Ve erkekliğin kendisinden haz duyan, erkekliğin kendisinin böyle sorunlarından haz duyan yeni bir böyle genç erkek tiplemesinin çıkması.
40:18Yani hem iyiyi söyleyelim hem kötüyü söyleyelim.
40:21Anlatabiliyor muyum?
40:23Bir üçüncüsü de yani böyle aslında...
40:26Pardon orada şunu da gideceğim.
40:27Depolarını da saklamayan, depolarını da kendi depolarını da ifade eden.
40:32O önemliydi hani mükemmel ve kahraman değil.
40:37Korkularıyla, depolarıyla, kötülüğüyle, kıskançlığıyla falan var olan tiplerdi.
40:42Hani o böyle çok...
40:43Evet ama bunu kutlandı.
40:45Yani bu erkekliğin son derece kutlandı.
40:49Evet, böyleyiz ne yapalım.
40:50Bunlardan hani o trendin, o trendin parçası Teoman'dı aynı zamanda.
40:55Yani böyle bir erkekliğin hani hakikaten deşifre edildiği ama aynı zamanda da kutlandığı, beğenilmesi gereken bir şey olarak sunuldu.
41:05Ve sadece şeyden hani nasıl diyeyim evini geçindiren erkekten, sevgi ve şefkat talep eden, anlaşılmak isteyen, işte binbir travması olan,
41:20böyle artık yani sonsuz ihtiyaçlar içinde.
41:23Eskiden anlatabiliyorum ama bir görevi vardı erkeğin hiç olmazsa ihtiyaçlarının yanı sıra.
41:28Burada artık görevin yapılmamasının dahi onun ne kadar şahane bir olduğunu gösterecek.
41:37Böyle şeyse sınırsız istekleri, aman ihtiyaçları, istek ve arzu değil ihtiyaçları olan bir erkek biçiminin ortaya çıkması.
41:47Bununla tabii Türkiye'deki cinsel patlamanın da birbirini böyle aynı anda olması ve böylelikle aslında hani bir cinsel kültür yaşanırken bu
42:01cinsel kültürün yani daha açık bir cinsel kültür yaşanırken bu cinsel kültürün otomatikman erkek egemen yaşanılması.
42:08Çünkü bu cinsel kültürde nasıl o erkek her zaman bir boş kuyu, sevgi atacaksınız, şefkat atacaksınız, bilmem ne şu bu
42:18bile özgür takılacaksınız.
42:20Yani böyle bir kültürün ortaya çıkması.
42:24Bir de kardeşini de kendin göreceksin Nazan.
42:27Hani daha önce erkeğe de hiç değilse bir rolü, görevi vardı onlara hesabı da ödeyeceksin.
42:34Hani akşam eve de yalnız gideceksin.
42:37Gece sokakta da seni geçirmek zorunda değil falan.
42:40Hani ben o sırada kadın dergiciliği yapıyordum.
42:43Genç kadınlardan gelen şeylerdi bunlar.
42:46Hani özgürleştik deyip çıktığında hakikaten o özgürlüğün ne kadar erkeklere yaradığını görüyorduk.
42:52Bir de şunu da eklemek istiyorum Teoman'a hani bir tık şey yapalım diye şeyini master'da kadın araştırmaları merkezinde yapmıştı.
43:01Teoman benim üniversiteden sınıf arkadaşım.
43:06Ben Teoman'ı severim ama Teoman'ın yaptığı yani sözler budur yani.
43:10Tabii hala şarkı sözleri öyle yani.
43:13Evet.
43:16Evet devam edelim.
43:18Çünkü çok az kaldı galiba baktınız.
43:21Evet.
43:22Bu esnafı Kürdistan'a hemen dönüp bakalım.
43:26Bakalım.
43:26Kürdistan'da da tabii 90'ların sonuna doğru büyük kadın kahramanlar dönemi.
43:32Değil mi?
43:33İşte şey 90'ların başından itibaren aslında şeyler mesela Cizre, Nevrosu'na önde olan kadın,
43:46işte şey Zilan tabii 90'ların daha başlarında bunlar bütün bunlar yani bir 90'lar aynı zamanda kadının güçlendiği ve
43:58kadın kahramanların, kadın mitolojilerinin, kadın merkezli hikayelerin ortaya çıktığı dönem Kürdistan.
44:07Yani Kürdistan gene özellikle hareket çevresinde, hareketin dışında Türkiye'ye eklemlenmiş durumda ama hareket çevresinde sürekli olarak kendi alternatif şeyini,
44:22kamusalını, kendi alternatif popüler kültürünü, Mezopotamya Kültür Merkezi var mesela.
44:26M.K.M. yani belki de şimdiki hala modern Türk sanatçılar, en beğendiğimiz Türk sanatçılar hep buradan çıkıyor.
44:37Yani şeyler söyleyin komametler vesaire vesaire yani sürekli bir Türklerde de son derece yaratıcı müzik ve şey gündelik hayat kültürünün
44:56böyle yavaş yavaş dokunduğu,
44:59kendi kahramanlarının, kendi mitolojilerinin çıktığı özgün bir şeyden, özgün bir gidişat bağlıyoruz.
45:10Bu arada tabii 90'lar bir taraftan da gene artık tüketimin özellikle senin bahsettiğin gibi Kürdistan göçü,
45:18onun yanı sıra artık hani Türkiye'nin tamamından da neredeyse birçok yerde köylerinin yok olması derecesindeki göçle birlikte tarımdan kopmak.
45:31Şimdi daha zor, nokta koyalım, nokta koyalım. Bitmeyecek bu mevzu. Önümüzdeki program yeniden devam edelim.
45:39Daha 90'ları şey bitiremedik, 2000'ler var.
45:42Yani bu bitmez bir hikaye de düştü ama bence bütün bunları hatırlamak, bugünü yorumlamak açısından da çok önemli diye düşünüyorum.
45:51Önümüzdeki hafta ya da önümüzdeki program devam edelim. Araya herhangi bir şey ilgilmezse.
45:57Sonuna geldik yine. Kaldığımız yeri unutmayalım. Buradan devam edelim.
46:01Evet sevgili izleyiciler bir programın daha sonuna geldik.
46:05Popüler kültür tartışmaya devam ediyoruz. Belli ki daha da tartışacağız.
46:09Önümüzdeki program görüşmek üzere.
46:29İzlediğiniz için teşekkür ederim.
46:47İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments