- 10 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:23İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:30Askeri faaliyetlerine hız verdiğini yazdı.
00:00:33Peki bundan sonra ne olacak?
00:00:35Saldırılar müzakereyi tehlikeye atar mı?
00:00:38İran saldırılara nasıl bir cevap verecek?
00:00:42Katar Lusail Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Sayın Muhammed Mazhar Şahin ve Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Sayın Sinan Demirtürk yayın
00:00:51konuklarımız.
00:00:52Sayın Demirtürk, Sayın Şahin iyi geceler. Hoş geldiniz.
00:00:55Hoş bulduk. İyi geceler efendim. Teşekkür ediyoruz.
00:00:59Sağ olun. Sayın Şahin sizinle başlayalım.
00:01:03Şimdi hem Amerika Birleşik Devletleri hem de İran'dan müzakerelerde ilerleme kaydedildiğinin açıklamalarının geldiği akşam Amerika Birleşik Devletleri İran'a saldırdı.
00:01:15Bir anlaşma ihtimaline bu kadar yaklaşmışken, güzel haberler, olumlu sinyaller geliyorken Amerika Birleşik Devletleri neden bu saldırıyı gerçekleştirdi?
00:01:27Amaç İran'a bir kez daha gözdağı vermek mi yoksa caydırıcılığını bir kez daha tesis etmek mi?
00:01:38Şimdi öncelikle Tunç Bey, yani dün biliyorsunuz İran heyeti Katar'daydı.
00:01:43İran Dışişleri Bakanı, Meclis Başkanı ve Merkez Bankası Başkanı Katar'da dondurulmuş mal varlıklarıyla ilgili müzakereler yapmak üzere buradalardı.
00:01:52Katar'ı ziyaretleri oldukça önemli.
00:01:54Katar, Körfez'de şu anda Uman haricinde Birleşik Arap Emirlikleri'ne rağmen diyaloğun devam ettirdiği bir ülke İran'ın.
00:02:03Biliyorsunuz İran Katar'a da saldırı düzenlemişti.
00:02:05Ancak Katar her zaman diplomasi çabasını devam ettiren bir çizgide oldu.
00:02:09Belki de Cumartesi günü hem Müslüman ülkelerin liderleri başta Cumhurbaşkanımız da olmak üzere Trump'la yapmış olduğu görüşmenin ardından bir
00:02:19anlaşma zemininin yavaş yavaş oluşmaya başladığı.
00:02:22Hatta İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de Hürmüz'den geçiş ücreti değil ama çevre ücreti gibi, bakım ücreti gibi ücret alacağız gibi
00:02:32açıklamalarla aslında bir yumuşamayı biz hissetmiştik.
00:02:35Bu yumuşamanın devamında zaten dondurulmuş mal varlıkları konusuyla ilgili Katar'a İran heyeti tam da ziyarette bulunduğu esnada bu saldırının
00:02:46gerçekleşmesi.
00:02:47Tabi ki akıllara bu saldırıyı Trump yönetimi mi yaptı yoksa Amerika'daki Trump'ın barış imzalamasına izin vermek istemeyen bir güç
00:02:57mü yaptı?
00:02:58Bunu hemen soru işareti olarak getiriyor.
00:03:00Çünkü bir barış burada Trump'ı işin içinden çıkabileceği, savaş ortamından tamamen kurtulabileceği bir yöne iter iken,
00:03:09İsrail'i bölgede hedeflerinden uzaklaştıracağı bir yöne itecek ve dolayısıyla bu iş kimin işine yarıyor diye bakmak daha doğru.
00:03:19Çünkü böyle olduğunda sonuca ulaşmak daha kolay oluyor.
00:03:22Tabi buradaki Amerika'nın saldırısına da Amerikan medyası çeşitli sebepler üretiyor.
00:03:29Bunlardan birisi İran'ın o bölgede bir yığınak yapmış olduğu gerçeği.
00:03:33Ancak Bender Abbas ve vurulan iki adanın Birleşik Arap Emirlikleri ile ihtilaflı bölgeler olduğu ve Bender Abbas'ın hemen Dubai
00:03:42'nin karşısında bir bölge olduğunu da bilmek gerekiyor.
00:03:44Buradan da aslında Birleşik Arap Emirlikleri İran çatışmasının hedeflendiğini de biz düşünebiliriz.
00:03:52Çünkü Bender Abbas'a yapılan saldırının karşılığı Amerika'nın Birleşik Arap Emirliklerindeki askeri üssü olabilir.
00:03:59Çünkü uzunca bir zamandır İsrail hedef alınmıyor bilindiğiniz üzere.
00:04:04Amerikan hedeflerine de doğrudan saldırı düzenlemeyi tercih etmiyor şu anda İran.
00:04:08Daha çok çatışma hattını Birleşik Arap Emirlikleri ile İran arasında kurmak isteyen bir İsrail yapısı ve Amerika'daki Siyonist lobby'i
00:04:15görüyoruz.
00:04:15Tabii bu çatışmalar arttıkça, bu saldırılar arttıkça İran'da da devrim muhafızları anlaşmaya hiç yanaşmayan grup olarak karşılık vereceğini ve söylemlerini
00:04:29de sertleştirdiğini biz görüyoruz.
00:04:31Çünkü şu andaki siyasi iktidar belki Hürmüz noktasında belli tavizleri verebileceğini ima etti ama işte o zaman devrim muhafızları diyor
00:04:40ki sen bu adımı atmana rağmen Amerika yine bize saldırdı.
00:04:45Onun için Hürmüz'den geri adım yok diyor.
00:04:47Bugün tekrar söylemlerini değiştirdi İranlı yöneticiler.
00:04:49Onun için bölgede barışa doğrudan engel olmayı hedefleyen bir saldırı bu.
00:04:57Fakat bu kimin işine yarıyor dediğimizde bence sonucu bulmak oldukça kolay.
00:05:01Bu kuşkusuz ki İsrail'in ve Amerika'daki Siyonist lobby'nin işine yarıyor.
00:05:05Evet peki.
00:05:06Sayın Demirtürk sizin değerlendirmeniz nasıl olur?
00:05:09Sırayla önce Amerika vurdu şimdi İran'ın vurması bekleniyor.
00:05:13İran'ın hedefinde nereler var?
00:05:16Körfez ülkeleri mi var?
00:05:18Bu da bir başka soru.
00:05:20Vites yükselecek mi yoksa yine işte biraz o vuracak biraz o vuracak derken yeniden müzakere masasına oturacaklar.
00:05:28Trump yine her şey çok şahane gidiyor.
00:05:30Çok barışa yakınız anlaşmaya yakınız mı diyecek.
00:05:33Bunu derken bir bomba daha mı patlayacak?
00:05:35Yani bir kısır döngünün içine düştük nasıl kurtulacağız?
00:05:40Hep bir kısır döngü vardı Tuğuş Bey.
00:05:42Çünkü bu barış anlaşmasıyla beraber ya da ateşkesin konuşulmuş olduğu savaş şartlı.
00:05:49Yani savaş da eş zamanlı bir süreç.
00:05:51Bu anlamda bugünkü İran'a yapılan hareket yani Bender Abbas'a yapılan saldırı ve adalara yapılan saldırı
00:05:58Katar'daki görüşmelerin bir anlamıyla menükle edilmesi, yönlendirilmesi ve bir anlamıyla kurulabilecek olan İslamabad'daki bir masa veya herhangi bir ateşkes görüşme
00:06:08zemininde de
00:06:08ABD'nin jeopolitik üstünlük, askeri üstünlüğü yeniden elde etme tercihidir.
00:06:13Kesin bir sonuca varılamıyor.
00:06:16Bu net.
00:06:16Hem Hürmüz konusunda Hürmüz'ün askeri kontrolünün İran tarafından serbest bırakıldığı ve gevşetilmiş olduğu temel bir süreç.
00:06:24Bütün mayınların temizlendiği, İran'ın bu konuda önemli bir garanti verebileceği bir süreç konusunda henüz bir anlaşma yok.
00:06:30Yani Pakistan Asim Münir üzerinden yani Genelkurmay Başkanı üzerinden son bir hafta içerisinde yoğun bir diplomasi yürüttü.
00:06:40Gerçekten hem İran tarafı hem de ABD tarafı o El-Arabiya'da ve Axios'ta gördüğümüz 14 madde istikametinde bir yakınlaşma sergilemişlerdi
00:06:50ama bu mümkün olmuyor.
00:06:52Yani bu şartları Trump kabul etmek istemiyor.
00:06:55Bu benim kanaatim.
00:06:55Yani bu şartlar elverişli şartlar ABD'yi de kısmi olarak kazançlı hale getiriyor ama bu aynı zamanda İran'da rejimin hayatiyet
00:07:05kazanmasına ve rejimin harpten zaferle çıktığını kendi kamuoyuna ve müttefiklerine ilan etmesine imkan verebilecek bir takım tavizleri de içeriyor.
00:07:14Yani buradaki 14 madde bir anlamıyla da 17 Nisan'dan itibaren Kalibaf'ın ve İran Yüksek Güvenlik Konseyi'nin ilan etmiş
00:07:23olduğu maddelerle son derece uyumlu Tuçbek.
00:07:25Yani yakından incelendiğinde bu ön taslak tabii ki her ikisi de uluslararası medya kurumlarında görmüş olduğumuz ve teyit edilmemiş olan
00:07:33bir takım kulis bilgileri, bir takım ön bilgiler.
00:07:37O bakımdan hala tabii ki bu 14 madde uzlaşı var mı yok mu bilmiyoruz ama bu heyetler arasında revize edilmiş
00:07:43olan, heyetler arasında düzenlenmiş olan ve mutabakata yakalanan 14 maddedir ki hem uluslararası mal varlıklarının serbest bırakılması.
00:07:51Katar'daki ziyaret bu şekilde teşekkür etmişti.
00:07:54Yani Kalibaf dün itibariyle Katar'a bu yüzden geldi.
00:07:57Çünkü iki ülke ön planı çıkıyor.
00:07:59Bunlardan bir tanesi Güney Kore, bir tanesi Katar.
00:08:02Yani bu yoğun yani mali varlığın dolar düzeyinde Güney Kore bankalarında ve Katar bankalarında da bulundu ve bunların aracılığıyla İran
00:08:14'a geri dönmesi mümkün.
00:08:15Bu anlamıyla Kalibaf ve müzakere heyeti pay ver pay yani adım adım çeptır çeptır bir anlaşma zemini planlamak istiyorlar ki
00:08:24en az hürnüz kadar önemli olan konuların başında bu uluslararası mal varlıklarının ve dolar rezervinin serbest bırakılması gerekiyor.
00:08:32En azından müzakerelerden önce bir iyi niyet olarak 12 milyar doların serbest bırakılması ve bunun İran piyasasında dolaşıma girmesi noktasında
00:08:40bir ön koşul var müzakere heyeti tarafından.
00:08:43Çünkü ABD'ye güvenilmiyor.
00:08:45Daha önce de hem 2009'daki müzakerelerde hem de 2015'deki müzakereler sırasında bu dondurulmuş mal varlıklarının ve İran'ın mali tablosunun
00:08:54serbest bırakılması ile ilgili tavetler vardı ama ABD buna müsaade etmedi.
00:08:59Haliyle İran bunu bir ön koşul olarak belirlemiş durumda.
00:09:02Bir başka ön koşul ise mesela neden müşteva hamile sokağa çıksın?
00:09:08Neden müşteva hamile mitinglere başlasın?
00:09:11Kesin bir anlaşma yapılmadan İsrail'in ve ABD'nin saldırmamazlık taahhüdünü ortaya koymadan devrim muhafızlarının bugün sığınaklarda saklanan ve bir
00:09:20anlamıyla mozaik modele göre orduya komuta etmeye devam eden kritik komutanların niçin sahaya çıksınlar?
00:09:25Bu taahhüdü de bekliyorlar. Bu konuda henüz bir taahhüt verilmiş değil.
00:09:29İran aynı zamanda haberlerinizle geçiyorsunuz.
00:09:32Lübnan meselesinin de anlaşmanın bir parçası olarak kullanılmasını istiyor.
00:09:36Yani Lübnan'daki, Güney Lübnan'daki İsrail askeri varlığının ve işgalinin ve Lübnan'ın hava sahasının tamamıyla İsrail tarafından kontrolünün sonlandırılmış olduğu,
00:09:47Lübnan'dan geri çekilen bir İsrail'in de anlaşmanın içerisinde taahhüt altına alınması gerektiği konusunda vurgu yapıyor ki.
00:09:55Bu da İsrail'in manipüle ettiği ve müsaade etmediği konulardan bir tanesi.
00:09:59Yani Lübnan meselesini ayrıştırmak istiyor ABD ve İsrail.
00:10:03Bu çerçeve içerisinde tam olarak ben harekatın yeniden başlayabileceği kanaatini taşıyorum.
00:10:09Çünkü bizim de daha önce de yayınlarınızda ifade etmiştim.
00:10:13Anlaşma ne olursa olsun, anlaşma mümkün olsa bile bu kırılgan, sürdürülmesi son derece zor, kalıcı bir anlaşmaya evrilemeyecek.
00:10:22Çünkü İran meselesi İsrail için de, ABD için de özellikle 1979'dan itibaren bir ontolojik güvenlik sorunu, bir varlık meselesi.
00:10:31İsrail'in güvenliğini kökten tehdit eden bir mesele.
00:10:34O bakımdan rejimin uzun vade içerisinde dönüşebileceği, daha etkisiz hale gelebileceği,
00:10:40Körfez'deki müttefikleriyle, Körfez'deki vekil kuvvetleriyle, vekil unsurlarıyla bağının daha da koparılabileceği bir baskı aracı haline gelmiş olması.
00:10:49Ben Trump'ın Kasım seçimlerine kadar üzerimde bir zaman baskısının artık oluşmadığı kanaatini taşıyorum.
00:10:56Bu belki savaş sırasında mümkündür.
00:10:58Savaşa kadar illa bu meseleyi çözmek diye bir şey söz konusu değil.
00:11:02Anlaşma yapılsa bile bu anlaşmanın kırılgan olması ve zaman zaman savaşla karşı karşıya kalınması mümkün ki,
00:11:09bugün İran'ın vereceği cevap tabii ki son derece önem taşıyor.
00:11:13Yakinen izlenmesi gerekiyor.
00:11:14Ben İsrail'in direkt hedef alabileceği kanaatini taşıyorum.
00:11:18Daha önce yapıldığı gibi, çünkü elindeki balistik güzeler ve iki tonun üzerindeki daha ağır balistik güzeler noktasında da İsrail'e
00:11:28karşı büyük bir tehdit oluşturuyor.
00:11:29O bakımdan bu gece ya da yarın sabah itibariyle İsrail'in direkt hedef alınması da mümkün olabilir.
00:11:35Bu da savaşın daha da canlanmasına ve ateşkes görüşmelerinin bayram sonrasına satmasına ya da büyük ölçüde akamete uğramasına engellenmesine müsait
00:11:46olabileceği kanaatini taşıyorum.
00:11:48Hatırlayacaksınız Tunç Bey, dünya politikası ve Orta Doğu incelendiği zaman İsrail'in bu bayramları özellikle tercih ettiğini görürsünüz.
00:11:55Yani Mescid-i Aksa baskınlarını, Gazze'deki kritik katliamları, Batı şeriyadaki işgalleri ve bugün İran harekatının yine İsrail temelli başlamış olması
00:12:05tam bayram harifesine denk geldi.
00:12:07Özellikle tercih edildiği kanaatindeyim.
00:12:08Çünkü İsrail'deki radikalizm ve ABD'deki neokonların radikalizmi bir anlamıyla bir dini bayramı, Müslümanların bir bayramını yine Müslümanlara kanla ödetmek ve
00:12:20bu bayramı deşek de bu tavak bakımından da önemli bir şey.
00:12:24Bunun dini sahipleri olduğu kanaatini görmek için.
00:12:26Peki Sayın Şahin siz ne dersiniz?
00:12:29İran her an bir saldırı gerçekleştirebilir.
00:12:33Saatler içinde olabilir, yarın da olabilir.
00:12:36Daha da sarkabilir ama nihayetinde bir saldırı olasılığı güçlü.
00:12:40Peki bu saldırı Sayın Demirtürk'ün de söylediği gibi direkt İsrail'e hedef alan bir saldırı mı olur?
00:12:50Yoksa yine Amerikan üstleri üzerinden orta ölçekli, hafif ölçekli bir misilleme mi olur?
00:12:58Ne dersiniz?
00:13:00Yani şimdi biz aslında baktığımızda İran'ın yapmış olduğu saldırılar yani İsrail'in veya Amerika'nın düzenlediği saldırılara cevaplar doğrudan
00:13:10mukabil saldırılar oluyor.
00:13:13Yani siz İsrail tarafından bir saldırı gerçekleştirildiğini gördüyseniz cevap doğrudan İsrail oluyor.
00:13:20Fakat burada Amerika'nın gerçekleştirdiği bir saldırı olduğu için ben Körfez'de Birleşik Arap Emirlikleri'nin bu saldırı için en uygun
00:13:28saldırı alanı olduğu kanısındayım İran tarafından bakıldığında.
00:13:32Çünkü hem İsrail'le doğrudan çatışmaya tekrar girmemiş oluyorsunuz, hem Amerikan uçak gemisini örneğin hedef almıyorsunuz.
00:13:40Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki bir üst saldırısı oluyor bu ve bu da makul bir karşı saldırı olmuş oluyor.
00:13:49Nefsi müdafaa olmuş oluyor aslında ama ben burada daha farklı bir noktaya özellikle değinmek istiyorum.
00:13:56Yani Trump'ın tekrar savaşa dönme fikri bence sadece bölgeyi değil tüm dünyayı daha büyük bir bilinmezliğin içerisine sürükleyecektir.
00:14:05Şimdiye kadar biz savaş öncesinde açık olan Hürmüz Boğazı'nı tekrar açmaya çalıştık.
00:14:13Yani tüm dünya şu anda Hürmüz'ü açmaya çalışıyor.
00:14:16Herkes bir yol öneriyor, herkes bir şey yapıyor fakat İran açmıyor.
00:14:20Bugün açık olan Babel Mendebi de bir ay sonra açmak için uğraşmak istemiyor isek savaş şartlarına tekrar dönmememiz gerekiyor.
00:14:29Çünkü İran hala o kozunu oynamış değil ve İran şu anda hem Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla hem Babel Mendebi'nin
00:14:36geçişini tamamen elinde bulundurmasıyla hem de aşağıda Süveyş kanalını Lübnan'daki Hizbullah eliyle tehdit etme imkanı oldukça yüksek iken çok da
00:14:48İran'ın üzerine savaş tehdidiyle gitmenin ben mantıklı olmadığını düşünüyorum.
00:14:53Yani siz evet belli bir anlaşmaya ulaşmak istiyor gibi görünüyorsunuz Amerika olarak ancak sizin içerinizde Siyonist Lobi size izin vermiyor.
00:15:05Yani Trump'ın 8 liderle yaptığı görüşmenin hemen ardından yaptığı açıklamaya bakalım.
00:15:10Biz belli bir metnin üzerinde anlaştık bunu detaylandıracağız gibi söylemleri vardı.
00:15:16Fakat ülkesindeki başta hem demokrat hem cumhuriyetçi milletvekillerinin yani kendilerine yakın olan senatörlerin dahi Siyonist Lobi menşeili senatörlerin yaptığı açıklama
00:15:29ve sunduğu eleştirilerin ardından Trump ertesi gün eleştiriye gerek yok şu anda henüz üzerinde uzlaşılmış bir şey yok gibi bir
00:15:38şey söyledi ve tekrar tehdit diline döndü.
00:15:40Yani demek ki Trump'ın bu savaşı devam ettirmesi için Amerika'daki bir güç bu savaşın devam etmesini istiyor.
00:15:48Tıpkı İran'daki gibi.
00:15:49İran'da da ne zaman Galibaf barış için odaklansa işte Arakçi ne zaman barış için bir şeyler yapsa.
00:15:59Mesut Pezeşki'yi hatırlayalım.
00:16:01Körfez saldırılarının ardından çıktı ve özür dilemiştik kamuoyunda.
00:16:05Ve onun ardından devrim muhafızlarıyla arasında ciddi bir problem oluşmuştu.
00:16:09Aslında Mesut Pezeşki'yen İran'ın körfeze yönelik saldırılarını doğru bulmuyordu ilk başta.
00:16:15Bu tüm dünya gündemine oturmuş bir bilgiydi.
00:16:18Şimdi baktığımızda siz savaş sahasına tekrar dönerseniz o zaman işte biz Babel Mendebi de konuşacağız ve dünyaya sunulan doğalgaz ve
00:16:29petrol arzının tamamen tehlikeye gireceği günleri konuşacağız.
00:16:32Ancak ben İran'ın yapacağı saldırıyı şu noktada doğrudan İsrail'e yönelik yapmayacağı kanısındayım.
00:16:39Dediğim gibi Birleşik Arap Emirlikleri onların oradaki kilit noktası olmuş oldu.
00:16:44Hem Bender Abbas'ın hemen karşısında Dubai'nin bulunuyor oluşu hem de orada belki bir limana saldırı düzenlenebilir.
00:16:50Yine alt tarafta Hint Okyanusu'na açılan Fujairah Limanı var biliyorsunuz.
00:16:55Bu İran'ın da eleştirdiği ve müsaade etmeyeceğini açıkladığı bir limandı.
00:16:59Belki oraya yönelik bir saldırı olabilir.
00:17:02Elbette buna bir karşı cevabı olacak İran'ın ama ben doğrudan İsrail'i ya da doğrudan Amerika'yı şu noktada
00:17:08hedef almayacağım.
00:17:10Hele hele Körfez'in diğer ülkeleri ki Katar, Suudi Arabistan zaten burada öyle bir beklenti yok.
00:17:16Bu bölgeleri hedef almasının şu an için mümkün olmadığını düşünüyorum.
00:17:19Burada rahat saldırıyı bence Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Amerikan üssüne veya İsrail'in oradaki demir kubbesine yönelik gerçekleştirebileceği kanısındayım.
00:17:29Peki Sayın Şahin olası Körfez ülkelerine saldırıyı konuşursak, Körfez ülkelerinin yeniden böylesine ağır bir savaş ortamına girmek, buranın getireceği maddi
00:17:44manevi külfeti göğüsleyebilecek tahammülü kaldı mı?
00:17:50Yani tahammülü kalmadı bunu net bir şekilde belirtmek gerekiyor.
00:17:54İşlerinde en tahammüllü olan Birleşik Arap Emirlikleri.
00:17:57O da zaten savaşın ilk anından itibaren Körfez'de belki bir birlik kurulsaydı İran'a karşı harekete geçmeyi de istekliyordu.
00:18:05Ancak Katar ve Suudi Arabistan'ın karşı çıkmasıyla Birleşik Arap Emirlikleri'nin o hedefleri boşa düşmüş oldu.
00:18:10Şimdi Körfez çok ciddi bir şekilde yara aldı.
00:18:14Yani hem doğalgazını dünyaya satamıyor hem Katar ve Suudi Arabistan'a hariç baktığınızda Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Bahreyn'de havalimanları
00:18:25vuruldu.
00:18:25Sokaklara saldırılar düzenlendi.
00:18:28Gökdelenler vuruldu.
00:18:29Ve şimdi böyle bir ortamda ne siz oraya turist getirebilirsiniz ne oradaki güvenlik algınızı toparlayabilirsiniz.
00:18:36Ne de oradaki siyasi anlamda bir sürdürülebilirliğiniz olur.
00:18:41Onun için tekrar savaş sahasına dönmek bence başta bu üç ülke için oldukça tehlikeli bir durum.
00:18:49Katar ile Suudi Arabistan kendisini bu süreçten tamamen sıyırmış görünüyor.
00:18:53Çünkü hem bu süreç içerisinde Katar ile Suudi Arabistan'ın Amerika ve İran'la doğrudan kurmuş olduğu telefon diplomasisi ki
00:19:02bugün yani geçtiğimiz gün Katar emiri İran Cumhurbaşkanı ile telefonla görüştü.
00:19:07Yani düşünün 87 gün olmuş savaşın başlamasının ardından Katar 250'nin üzerinde saldırıya uğramış İran tarafından.
00:19:15Fakat bugün geldiğimiz noktada Katar emiri ile İran Cumhurbaşkanı telefonla görüşüyor.
00:19:20Bu bir başarıdır.
00:19:21Burada yeni bir saldırı durumunda yeni bir çatışma durumunda Körfez'in bir önceki savaşa nazaran ayrı bir siyaset izleyeceği ve
00:19:31savaştan tamamen bağımsız bir süreç geçirmek isteyeceğini aslında gözler önüne seriyor.
00:19:36Onun için biz tekrar bir savaşın başlamasını düşünürsek bu Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn hattında yoğunlaşan bir savaş olabilir.
00:19:46Ama ben Körfez'de Birleşik Arap Emirlikleri'nin halkının da hatta gazetecisinden akademisyenine yani tüm entelektüel kesiminin de tekrar savaşa başlamamasını
00:19:57gerektiği kanısındayım.
00:19:59Çünkü ben mesela Katar'da daha önce görmediğim kadar Birleşik Arap Emirlikleri plakalı araç görüyorum.
00:20:05Daha önce bu kadar yoktu.
00:20:06Demek ki oradaki insanlar çünkü burada akraba evlilikleri de çok fazla.
00:20:10Burada kabileler, aşiretler belki oradan bir kısım buraya gelmiş olabilir.
00:20:14Bunlar çeşitli ihtimalleri olabilir ama demek ki insanlar bu savaş ortamından sıkılmış ve mesela Katar'ı güvenli bir liman olarak
00:20:21görmüşler.
00:20:22Buraya hem Katar hem Bahreyn hem Kuveyt plakalı birçok aracın bu süreçte özellikle savaş döneminde geldiğine ben şahitlik ettim.
00:20:30O zaman yeni bir savaş ortamı Körfez'de ciddi kırılmaları beraberinde getirecektir.
00:20:37Ve İsrail'in de temel hedefi aslında bu.
00:20:40Bölge ne kadar çatışma riskiyle yakın olursa, ne kadar çok orada belirsizlik olursa
00:20:46ve İran ile Birleşik Arap Emirlikleri, İran ile Bahreyn arasında çatışmanın çıkma ihtimali ne kadar artarsa
00:20:54diğer Körfez ülkelerin dahil olma ihtimali İsrail tarafından bakınca artar.
00:21:01Ve böylelikle de Arap-Fars ve Sünni-Şii savaşı ki bu İsrail'in çıkarmayı hedeflediği bir savaş,
00:21:08o savaşa gidebilen bir süreç olur.
00:21:10Tabi İsrail tarafından bakınca durum böyle ama Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan'ın da söylediği gibi
00:21:15İslam alemi 100 yıllık uykusundan uyandı.
00:21:19Ve burada da Körfez'de biz Türkiye'nin olduğu çizgiye yakın bir politikanın gün geçtikçe
00:21:25daha da yakınlaşacağını, o bölgenin buraya geleceğini düşünüyorum.
00:21:31Ve böylelikle Birleşik Arap Emirlikleri sanki Körfez'de tek başına kalmaya doğru gidiyor gibi bir süreç bizi bekliyor.
00:21:38Peki. Sayın Demirtürk, Amerika Birleşik Devletleri'nde yani hem Amerika'da hem de İran'da
00:21:45savaşın devam etmesini isteyen taraflar neyi murat ediyorlar?
00:21:51Niçin bu kadar savaşıyanlılar?
00:21:54Evet, her ikisi için de bu iç politikaları bakımından bir siyasal meşruiyet zemini oluşturuyor.
00:22:01Örneğin devrim muhafızlarının büyük bir kanadı,
00:22:04yani bugün müşteba hameneyin, yani devrim rehberinin sağlığı hala tartışılıyor.
00:22:09Yani bu anlamıyla devrim muhafızları genel komutanlığı, karargahı,
00:22:14devrim muhafızlarının genel komutanı İran'da pek çok şeye hakim.
00:22:19Kalibaf'ın da onlarla yakın bir temas içerisinde olduğu gözünün alındığında
00:22:24savaş bir anlamıyla İran'ın iç sorunlarının konuşulmadığı,
00:22:29İran'daki iç siyasal kırılmaların daha ötelendiği devrim muhafızlarının yönetimi
00:22:34tek taraflı kontrol etmiş oldukları, yani seçilmiş sivillerle, kabineyle ve
00:22:40fazeşkiyanla, Arakçı gibi önemli toplumsal desteği olan figürlerle,
00:22:44yani muhafazakar olmalarına rağmen ılımlı isimlerle,
00:22:48yani rejimin kendi içerisindeki en reformist unsurlarla iktidarı paylaşmalarına mani olan bir tablo.
00:22:55Ama sürdürülebilir bir savaş değil Tunç Bey.
00:22:58Yani o da ağır kayıplar veriyor devrim muhafızları ordusu da,
00:23:02ülkelerin elinden gidebilir.
00:23:03Yani Tahran'ın düşmesi de mümkün olabilir.
00:23:06Kara ordusu çok ağır kayıplar verebilir.
00:23:08Ve aynı zamanda bizim bu 40 günlük savaşta da müşahede ettiğimiz,
00:23:13maalesef Türk medyasına yansınmayan, analiz edemediğimiz, analiz etmeye imkan bulamadığımız
00:23:18ve İran'daki büyük karartma dolayısıyla görmediğimiz yaklaşık 168 isyan çıktı.
00:23:24Bunun devrim muhafızları karargahı kendisi ifade ediyor.
00:23:27Yani halkın mücahitlerinden, Bedrojistan'daki Tugaylar'a,
00:23:32Ahvas Silahlı Örgütü'nden, bazı Kürt hareketlerine kadar pek çok noktada
00:23:36kısmiyle küçük çaplı hareketler.
00:23:39Yani bu devrimci ve yıkıcı unsurlar tarafından oluşturuldu ve
00:23:42bunların önemli bölümü 16'sı idam ediliyor.
00:23:45Şimdi bakın dün 16. idam gerçekleştirildi.
00:23:47Bu olaylara karışan, silahlı olaylara karışan isimler.
00:23:51Tabii halktan destek görmedi ama ağır bir baskıyla,
00:23:55bir kıskaçla karşı karşıya devrim muhafızları ve İran rejimi.
00:23:58Onların bir bölümü anlaşmanın ötelenmesini.
00:24:02Yani ateşkesin fiili olarak yürürlüğe girmediği havada bir pozisyon.
00:24:08Yani de facto bir ateşkes döneminde, kapalı bir dönemde yetki yerinde tuttukları
00:24:13ve Hürmüz'de haberin başından beri irdelediğimiz bu yer yer çatışmaların
00:24:18onların gücü ortaya çıkardığı kanaatini taşıyoruz.
00:24:21Ve bu anlamıyla Netanyahu'nun ve savaş kabinesinin
00:24:25Trump'ın yakınları üzerinde muazzam bir etkisi var.
00:24:28Bakın dün Maliye Bakanı,
00:24:30Smallish önemli bir açıklama yaptı, İsrail'in Maliye Bakanı.
00:24:33Tarihinde ilk defa ABD yönetimi İsrail'e bu kadar müzahir ve yakın dedi.
00:24:37Bunun bir örneği yok diyor.
00:24:39Yani koalisyonun büyük bir parçası,
00:24:41İsrail Maliye Bakanı çok radikal bir siyonist, çok radikal bir Yahudi.
00:24:47Onun ifadesi diyor ki,
00:24:49Trump yönetimi kadar Amerikan tarihinde İsrail'e müzahir başka bir yapı yok.
00:24:52Ve bu anlamıyla hem Jared Kushner'ın pozisyonu,
00:24:56hem Steve Witkoff'un pozisyonu,
00:24:58büyük ölçüde İsrail tarafından manipüle edilen bir Trump politikası da meydana getirmiş oluyor.
00:25:04Tabii ki yalnızca ABD'nin İran siyaseti, İran'a saldırı politikası,
00:25:08İran'daki barış sürecini yürütmesi İsrail'de izah edilemez tek başına.
00:25:12Fakat bugün İsrail'in de bu politikalarda etkili olduğu görülmekte.
00:25:17Bir kısım cumhuriyetçilerin de Trump'ın bu savaş politikasını desteklediklerini
00:25:21ve bu anlamıyla Trump'ı iktidara getiren bu çok uluslu şirketler yapısının,
00:25:27yani tekno oligarklar diyebileceğimiz ve bu anlamıyla önümüzdeki 50 yılın dünya politikasına sahip olabilecek olan bu dijitalleşme temelli sektörlerin çok
00:25:38büyük ölçüde savaşı desteklediklerini görüyoruz.
00:25:41Bazı küresel silah firmaları, bunlar Trump iktidarda tutan önemli siyasal ve ekonomik yapılar büyük dobilirler.
00:25:49O bakımdan savaşı bunlar destekliyor.
00:25:51Fakat sivil siyasetçiler, Pentagon'un içerisindeki Orta Doğu'yu yakından tanıyan makul pek çok asker,
00:25:59İran'ı yakından takip eden önemli düşünce kuruluşları,
00:26:02yani Brand Cooperation başta olmak üzere önemli İran analistleri,
00:26:07savaşın bir an önce bitirilmesinin Amerika'nın hayırlı olduğunu söylüyor.
00:26:10Ancak Trump'ın bu konuda bu genel İran tenkitlerini, İran raporlarını okumadığı ve görmezden geldiği kanaatini taşıyoruz.
00:26:20Hem Amerikalı diplomatlar savaşın ilk gününden itibaren,
00:26:23hem de Pentagon'daki bazı önemli kurmaylar ve askerlerinde Trump'ı aksi yönde ikna etmeye çalıştıklarını,
00:26:30bir an önce savaşın sonlanması gerektiği,
00:26:32ABD çıkarlarına uygun bir müzakerenin ve anlaşmanın yapılması noktasında da önemli telkinleri var.
00:26:38Ama Trump bundan vazgeçmiyor.
00:26:40Yani Temsilciler Meclisi'nin ve Senato'nun üzerinde kendi başkanlık yetkilerini kullandığı ve
00:26:45ABD ordusuna vermiş olduğu bu özel operasyonlar kapsamındaki talimatlar istikametinde,
00:26:51İran operasyonunu, İran savaşını tek taraflı yürütüyor.
00:26:55Yani bugün de biliyorsunuz Camp David'de önemli bir bakanlar kurulu toplanacak.
00:27:00Yani bütün bakanlar kayıtsız şartsız buraya davet edildiler.
00:27:04Aynı zamanda istifasını sunmuş olan istihbarat başkanı da bu toplantıda yer alacak.
00:27:09Yani bu anlamıyla anlaşmayı da tartışabilecek olan bir bakanlar kurulu,
00:27:16savaşın şiddetlenerek devam etmesini konuşabilecek olan bir bakanlar kurulu.
00:27:20Yani gün içerisinde bu bakanlar kurulundan sonra Trump'ın yapacağı açıklamaları da yakından takip etmek gerekiyor.
00:27:27Daha önce hep konuşuyorduk, Kasım seçimleri Trump'ı anlaşmaya sevk edebilir.
00:27:32Kasım seçimlerinde Trump'ın ABD'deki seçmen ve kamuoyu desteğine yitirilmiş olması,
00:27:37yolundan dönmesine imkan verebilir analizlerini çok da yapamıyorduk.
00:27:42Ama bugün ben artık Trump'ın Kasım'daki ara seçimleri düşünmeksizin İran meselesini kendi istikametinde halletmek zorunda olduğunu
00:27:50ve bu konuda da faaliyetlerinin devam edebileceği kanaatindeyim.
00:27:54Yani zaman zaman anlaşmalara konuşacağımız, zaman zaman müzakerelere yaklaştığımız,
00:27:59hatta masanın kurulduğu anlaşmaların imzalandığı ama bunun kalıcı olamayacağı,
00:28:05önümüzdeki 6 ay içerisinde de çatışmaların yer yer izlenebileceği bir 5. aşamaya, bir 5. faza doğru geçebiliriz.
00:28:13Yani biz bunu 1. aşama olarak nerede gördük?
00:28:16Haziran'da başlayan 12 günlük savaşta gördük.
00:28:19Bitmedi.
00:28:20O 2. aşamasını, 2. fazını Ocak'taki büyük halk hareketlerinde gördük.
00:28:24Yaklaşık 8 milyon insan İran sokağına çıktı.
00:28:28Ve 70 vilayetten fazla bir noktada yaklaşık 10 bin insanın hayatını kaybetmiş oldu.
00:28:33Muazzam bir protesto dalgası.
00:28:34Savaşın 2. aşamasıydı.
00:28:36Burada rejim devrilebilir mi diye test edildi.
00:28:403. aşamayı biz 28 Şubat'tan itibaren gördük, görmeye devam ediyoruz.
00:28:44Ve 4. 5. aşama bugün başlamış olabilir.
00:28:48Savaş ve çatışma istikametinde.
00:28:50Ama bundan İran meselesi ortada duruyor.
00:28:53ABD ve İsrail için hala İran sorunu, İran problemi hallolmuş değil.
00:28:58Hallolmadığı sürece anlaşma ile savaş arasında biz bu ikilemi Ortadoğu'da yakinen takip etmek zorunda kalacağız.
00:29:05Peki.
00:29:05Sayın Şahin, Sayın Demirtürk'ün de hatırlattığı üzere Trump tüm kabineyi toplayacak yarın.
00:29:13Öncesinde Netanyahu kabinesiyle toplandı.
00:29:162,5 saatlik bir toplantının ardından Trump'la bir telefon trafiği yaşadı.
00:29:22Ardından da Washington'dan Trump'ın tüm kabineyi yarın toplayacağına ilişkin bir açıklama geldi.
00:29:28Bu görüşmeler, bu telefon trafiği ve bu kabine toplantısı bize ne söylüyor?
00:29:33Trump'ın kabine toplantısından nasıl bir sonuç çıkabilir, nasıl bir açıklama gelebilir?
00:29:41Bir tahminde bulunmak mümkün mü?
00:29:45Siz de biliyorsunuz ki mesele Trump olunca ne yazık ki tahminlerimizin hepsi boşa çıkabiliyor.
00:29:51Yani tüm analizlerimizi yerle bir ediyor Trump'ın bu siyaseti ama bugün özellikle Netanyahu'nun 2,5 saatlik kabine toplantısına
00:30:02ara verip Trump'la görüşüp tekrar toplantıya dönmesi ve bu toplantı anında da Lübnan'da biliyorsunuz artık askeri harekatlar gittikçe arttı.
00:30:11Ve yaklaşık 10 bölgeyle ilgili tahliye çağrısında bulundu İsrail ordusu.
00:30:19Lübnan içerisinde sarı hatta artık geçmiş diyebiliriz.
00:30:22Ve böyle bir ortamda Lübnan-İran anlaşmasının önemli bir maddesiydi atabileceğimiz üzere.
00:30:30Yani İran-Lübnan'ın bu anlaşmaya dahil edilmesini istiyordu.
00:30:33Hizbullah'ın da bu anlaşmaya dahil edilmesini istiyordu.
00:30:36Bunun kabul edilebileceği edilmeyeceği ile ilgili çeşitli söylentiler vardı ama İran bunu önemli bir madde olarak sunmuştu.
00:30:44Şimdi Hizbullah ile İsrail savaşa devam ediyor ise ve bu arada Trump'la görüştükten sonra da saldırılara dur demeden devam
00:30:54ediyor ise bu saldırılara.
00:30:55Bu bize yarın Trump'ın Amerikan kabinesi ile yapacağı toplantının ardında muhtemel bir saldırı kararının çıkmasını beraberinde getirebilir.
00:31:06Çünkü Trump'ın barış imzalamasını az önce saydığımız gruplar hiçbir şekilde istemiyor.
00:31:13Yani İran'da devrim muhafızları dolayısıyla bu anlaşmaya çok da sıcak bakmıyor.
00:31:18Bu anlaşma olsun diye emin olun Türkiye, Katar, Suudi Arabistan, Pakistan, Mısır hem Amerika'dan hem İran'dan daha fazla uğraşıyor.
00:31:27Yani onlar bu kadar bir uğraş içerisinde değil onlar şartlarını koymuşlar artık ne olursa olsun diye bu sürece bakıyorlar.
00:31:35Fakat bölgenin selameti için uğraşan ülkeler var.
00:31:38Şimdi böyle bir denklemde İsrail Hizbullah'ı hedef almaya devam ediyor ve burada geri adım atmıyor ise hatta Trump'la
00:31:46görüşüyor ise bence Trump'ın yarın alacağı karar kısıtlı da olsa sınırlı da olsa savaşa tekrar dönme ihtimali olabilir.
00:31:54Ama burada da hemen geçtiğimiz hafta Suudi Arabistan medyasında çıkan bir iddiaya aslında kulak vermemiz gerekiyor.
00:32:04Hemen öncesinde biliyorsunuz Trump bir açıklama yapmıştı Suudi Arabistan ve Katar'ın isteğiyle saldırıyı biraz daha erteledim.
00:32:10Ardından Suudi medyası yine bir iddiada bulundu.
00:32:14Suudi Arabistan veliaht prensinin şu anda hac dolayısıyla Suudi Arabistan'da dünyanın tüm ülkelerinden Müslümanlar orada bulunuyor.
00:32:23Hac mevsiminde sıkıntılı bir sürecin yaşanmaması ve güvenliğin sıkıntıya girmemesi adına hac mevsiminin sonuna kadar böyle bir saldırıya başlamaması için
00:32:33talepte bulunduğu belirtiliyordu.
00:32:37Ben Amerika tekrar bu savaş sahasına dönecekse dahi bu bayram sürecinin geçmesini bekledikten sonra döneceği kanısındayım.
00:32:45Çünkü başlayan savaş körfeze doğrudan bir geri dönüş olursa o zaman Amerika açısından da bu ciddi bir aleyhe durum.
00:32:55Yani artık Amerika'nın bölgede güvenliliğin gittikçe azaldığı günleri konuşuyoruz.
00:33:00Müttefiklerini kaybettiği günleri halkın nazarında gittikçe tepkinin arttığı bir dönemden geçiyoruz Amerika'ya karşı.
00:33:08Onun için bölgeyle bir savaşa başlayacaksa dahi bölgeye rağmen doğrudan savaşa girmeyi şu an için belki istemeyebilir Trump.
00:33:18Ama Sinan hocanın da dediği gibi yani savaşa tekrar dönmesi kuvvetle muhtemel.
00:33:23Geçtiğimiz günlerde Suudi Arabistanlı bir analistin yapmış olduğu değerlendirmeyi dinlemiştim.
00:33:29Şöyle söylüyor bu saatten sonra körfez İran İsrail İran Amerika İran çatışması 2030 yılına kadar sürebilecek olan bir çatışma silsilesi
00:33:43haline gelebilir.
00:33:44Ve burada belli anlaşmalar imzalanıyor gibi olsa da yer yer tansiyon düşse veya yükselse de bu çatışma sürecinin devam edeceği
00:33:54yönünde Suudi Arabistan'da analizler var.
00:33:56Ben de işin gerçeği gün geçtikçe buraya doğru gidiyorum.
00:34:00Çünkü İsrail'in Birleşik Arap Emirlikleri'nde kurmuş olduğu bir askeri yapıyı artık görebiliyoruz.
00:34:05En azından onlar reddetmiyor.
00:34:07İsrail'de tıpkı İran'ın Hizbullah'ı hemen İsrail'in dibine yerleştirdiği gibi Birleşik Arap Emirlikleri sahasında bir askeri hareketlilik hedefliyor.
00:34:18Ve bölgede çatışmanın devam etmesini istiyor.
00:34:22Ama ben yarınki toplantıdan dediğim gibi hızlı bir savaş kararı olmasa da sınırlı bir saldırının bayram sonunda başlama ihtimalinin kararlaştırılabileceğini
00:34:32düşünüyorum.
00:34:33Peki.
00:34:35Sayın Demirtürk şimdi Lübnan'ı da konuşalım.
00:34:39İsrail Lübnan'da tam olarak neyi hedefliyor?
00:34:43Mesela Ben Giver, Lübnan'da bizim hedefimiz net buradan geri dönüş yok şeklinde bir açıklama yaptı ama hedefin tam olarak ne
00:34:52olduğundan da bahsetmedi.
00:34:54Ama belli ki güçlü bir hedefleri var.
00:34:58İsrail nereye kadar gidecek Lübnan'da?
00:35:00Ve dünya buradaki ilerlemeye nasıl bir reaksiyon gösterecek ya da gösterecek mi?
00:35:08Şu ana kadar pek bir şey göstermediler çünkü.
00:35:11Evet bir kere göstermek için bir askerin müdahale gücü yok.
00:35:16Yani böyle bir siyasi ve askerin müdahale unsur yok.
00:35:19Yani burada Türkiye'nin sert diplomatik tavrı bir anlamıyla Katara ve Mısır da içerisine kattı.
00:35:26Pakistan'ı da içerisine katmış olduğu sert söyleminden engelleyici diplomatik söylemi dışında
00:35:32başka aktörün Fransızlara dair olmak üzere başka bir aktörün İsrail'i durdurması mümkün değil.
00:35:38Bu anlamıyla Trump sık sık İsrail'i Lübnan işgali konusunda uyarıyor gibi yapıyor.
00:35:44Bakın yani burada ben günah ve belli bir danışıklı dövüş, bir dengeli politika yürütüldüğü kanaatini taşıyordum.
00:35:51Yani sanki Lübnan konusunda rahatsızlığını sıklıkla vurgulayan Trump ama İsrail'e hiçbir şekilde mani olmayı tercih etmeyen bir Amerikan yönetimi.
00:36:01Washington'da Beyrut'ta Lübnan hükümetiyle televizyon arasında imzalanmış olan anlaşma 24 saat bile sürmeden İsrail tarafından iler edilmeye devam etti.
00:36:11Yani hem dahiye vuruldu hem de Beyrut'un diğer noktaları ve Lübnan'ın güneyi çok sıklıkla hava bombardımanına maruz kalıyor
00:36:18Tunç Bey.
00:36:19Ben Givir bir şey açıklamasına gerek yok.
00:36:22Bu 1948'den beri gördüğümüz geleneksel bir İsrail yayılma süreci.
00:36:27Lübnan buradaki ana hedeflerden bir tanesi.
00:36:301967 şartlarından öncesi de incelendiğinde, irdelendiğinde görmekteyiz ki Lübnan'ın güneyi.
00:36:361989'da da bir teşebbüs olmuştu burada.
00:36:39Bağımsız bir Lübnan.
00:36:40Yani İsrail'e müzahir bir güney Lübnan yönetimi oluşturmak isteniyordu.
00:36:44Hem Dürzi hem Maruni topluluklar merkezli olarak aynı bölgeyi kontrol etmek istiyor.
00:36:50Yani Hayfa'dan, kendi topraklarından, hududundan Litani nehrine kadar ve Beyrut'a kadar ve Zohrani bölgesine, nehre kadar ve tarihi Sur
00:37:00kentine kadar devam edebilecek olan yaklaşık 50 km2'lik geniş bir alan bu.
00:37:05Belki 50 km2 küçük bir coğrafi halk gibi görülebilir ama İsrail'in Akdeniz'e doğru sahilini uzatmış olması bakımından Hizbullah
00:37:14meselesinden çok daha değerli ve Hizbullah meselesinden çok daha önemli bir siyasi coğrafi halk duruşma.
00:37:20O bakımından ben kalıcı olmak istikametinde bir politika yürüttükleri kanaatindeyim.
00:37:26Bunu sizin programlarınıza daha önce de ifade etmiştim.
00:37:29Suriye'nin Golan'ı da söz konusu olduğunda, Suriye'nin Golan tepeleri de söz konusu olduğunda,
00:37:36Kuneytran'ın bir bölümünü ve Süveydağ şehrine giden karayolu güzergahını kontrol noktaları ve birkaç tümenle kontrol ediyor olması eklendiğinde,
00:37:45bu yalnızca bir Lübnan meselesi değil.
00:37:48Bu aynı zamanda Lübnan ve Suriye'nin bir bölgesinin içki hayatını almış olan İsrail'in önemli bir güvenli tampon meydana
00:37:55getirdiği,
00:37:55önemli bir güvenlik bölgesi ve sınır hattı meydana getirmiş olduğu fiili ama uzun vadede kalıcı olabileceği yeni bir gazete tablosu
00:38:04demektir.
00:38:05Ben bunun kabullenildiği kanaatindeyim.
00:38:07Yani bunun tek başına Trump tarafından ve ABD tarafından da engellenemeyeceği görüşündeyiz.
00:38:13Bu çerçevede her türlü anlaşma ve görüşme söz konusu olduğunda,
00:38:17Trump da İsrail'in politikasını tekirleştiriyor.
00:38:20Yani İsrail'i ve Lübnan meselesini İran meselesinden doğamsız tutuyor ama değil.
00:38:26İsrail için de, ABD için de Lübnan meselesi, İran meselesinin,
00:38:30Orta Doğu politikasının temel parçalarından, temel fotoğraflarından birisi olarak görülüyor.
00:38:34Daha bugün yapmış olduğu hava saldırılarında, 13 Lübnan'ın hayatını kaybetti.
00:38:39Yani bugün artık yalnızca Lübnan'ın güneyinde değil,
00:38:43Beyrut'ta ve Beyrut'un bütün vanyoylarında da ağır bir hava bombardımanı sağlıyor ki,
00:38:48Lübnan ordusunun bugün, Lübnan hava sahasının kontrolü mümkün olmadığı gibi,
00:38:52İsrail'in isterse Beyrut'a kadar varabileceği bir kara koridorunu açtığı kanaatini taşıyorum ben.
00:38:58Yani genel hükümler ve genel analizlerin dışında,
00:39:01Hizbullah'ın direnişi önemli.
00:39:02Hizbullah bir takım hava indirme unsurlarına karşı Lübnan'ın güneyinde direnişler gösteriyor.
00:39:09Dahiye bölgesine girilmesi halinde Hizbullah'ın büyük mukavemet söz konusu olabilir.
00:39:14Ama ben askeri üstünün bugün İsrail'in elinde bulunduğu kanaatini taşıyorum.
00:39:18Yani bunu Lübnan makamları da teyit etmektedir.
00:39:20Bu son derece tehlikeli bir nokta.
00:39:22Yani en az İran savaşı kadar bütün Orta Doğu'yu, bütün Akdeniz coğrafyasını ve bu anlamıyla küresel meseleyi ve yakın
00:39:30coğrafyamızı teyit altına alabilecek olan bir işgal hareketidir.
00:39:34Bu asla Suriye'den bağımlı sokunamaz.
00:39:37Bu asla Türkiye olduğu ne kadar, Akdeniz'e kadar yanaşmış olan İsrail'in askeri varlığından bağımlı sokunması mümkün olmayan bir
00:39:44tablodur.
00:39:45Gazze süreci de İsrail'in istediği istikamette halle doğru gidiyor.
00:39:50Yani burada İsrail konusundaki bazen objektif realist analizlerimiz reaksiyonla da karşı karşıya kalıyor Türkiye medyasında ama maalesef Gazze Barış Planı
00:40:01da İsrail'in sarı şeritte yeniden hareketlenmiş olduğu bir askeri potansiyelini meşrulaştırmış oldu.
00:40:07Yani bu Trump planı gibi ortaya çıktı ama Netanyahu kabinesi de bunu 48 saat içerisinde onayladı.
00:40:13Ve bugün Sarıvat'taki İsrail askeri varlığı Gazze üzerinde uluslararası bir anlaşmayla meşru hale gelmiş oldu.
00:40:21Batı şeriyeye müdahale eden bir İsrail var ve bugün İran rejimini istediği gibi zayıflatmış olan bir İsrail rejimi var.
00:40:28Çökmemiştir rejim.
00:40:30Hürmüz kozu onu jeopolitik bir üstünlüğe sevk etmiştir.
00:40:34Hala önemli bir kara ordusuna sahip devlet yapılanmasını sürdürüyor.
00:40:39Devrim muhafızları ve İran ordusu emir komuta yapısını sürdürüyor.
00:40:43Ama belki de tarihinin görmüş olduğu en büyük fiziki ve askeri talibatlardan birisini aldı.
00:40:49İsrail'in temel hedeflerinden birisinin bu olduğu kanaatindeyim.
00:40:52Uzun süre anlaşmalara rağmen ve küçük saldırılara rağmen İran rejiminin dönüşebileceği baskıyı adım adım ortaya koyacak bir İsrail tablosu var.
00:41:01Yani İsrail'de siyasal yapı değişmez.
00:41:03Netanyahu ve sonrası halk tarafından dizayn edilmez.
00:41:07İsrail'in bu saldırgan yayınmacı politikası İsrail seçmeni tarafından cezalandırılmazsa bunun çok kolay durdurulması mümkün değil.
00:41:16Elbette ki Türkiye'nin faaliyetleri, diplomatik adımları İsrail için bir mania meydana getiriyor.
00:41:22En azından Suriye'nin bir bölümünde bir bölgesinde İsrail'in yayılmasına mani olacak, İsrail ile Suriye arasında bir normalleşmeyi destekleyebilecek
00:41:30bir pozisyonda ve aynı zamanda Suriye söz konusu olduğunda Trump yönetiminin de İsrail'e karşı daha dengeli politika yürütmesini Türkiye
00:41:39sağlamış durumda.
00:41:40Tabii ki Gazze meselesinde de, Filistin meselesinde de ve Filistin'in bağımsızlığını bugün tek başına savunmuyor Türkiye.
00:41:47Bu entelektüel çıkışı, bu insani ve adil diplomatik yorumu bugün Mısır tarafından sahiplenilmiş durumda.
00:41:54Bugün Suudi Arabistan tarafından sahiplenilmiş durumda.
00:41:57Bugün Katar tarafından sahiplenilmiş durumda.
00:41:59Yani uzun vadede bağımsız Filistin ve başkentte Doğu Kudüs olan bir Filistin'in tanındığı ve 67 sınırları vurgusu Türkiye merkezi
00:42:08olarak Ortadoğu'da daha fazla dillendiriyor.
00:42:10Bu da İsrail için önemli bir diplomatik mani meydana getirmiş.
00:42:13Evet, peki.
00:42:14Sayın Şahin, şöyle bir toparlayacak olursak.
00:42:20Amerika Birleşik Devletleri ve İran savaşıyor, kazanan İsrail oluyor diye bir manşet çıkarabilir miyiz?
00:42:28İşte Lübnan'da, Gazze'de, İran'ın zayıflamasında.
00:42:34Yani kazanan kesinlikle İsrail oluyor bu süreçte.
00:42:37Ne yazık ki çünkü hem Lübnan sahasına baktığımızda hem İsrail'in, İran ile bu savaş sürecinde biliyorsunuz İran'ın birçok
00:42:45hava unsuruna, deniz unsuruna zarar vermiş bir Amerikan yapısı var.
00:42:50Yani İsrail kendisi belki savaştı evet ancak daha çok Amerika'yı savaştırdı ve Amerika'nın gücünü oraya yığdı.
00:42:56Bu aslında Körfez ile İran arasında da bir zıtlığı beraberinde getirdi, karşıtlığı beraberinde getirdi.
00:43:07İsrail her sahada kendisine meşru bir zemin arıyor.
00:43:11Bu vesileyle Birleşik Arap Emirlikleri'nde aksiyosun iddiasına göre bu yalanlanmadığı ifadesini özellikle söylüyorum.
00:43:17Çünkü Birleşik Arap Emirlikleri en basit haberi dahi İsrail ile ilgili ya yalanlıyor ya kabul ediyor.
00:43:23Ancak oradaki demir kubbenin kurulmasıyla ilgili bir yalanlama hala gelmiş değil yaklaşık bir aydır.
00:43:30Demek ki orada bir demir kubbe varlığı var.
00:43:32Bu da aslında İsrail'in Körfez coğrafyasındaki bir ülkeye askeri olarak artık girdiğini de gösteriyor.
00:43:40Şimdi böyle baktığımızda İsrail'in lehine gibi duruyor.
00:43:45Fakat aleyhine de bir sürü durum var.
00:43:47Yani bunu da görmemiz gerekiyor.
00:43:49Bu aleyhine durum bence lehine olan durumdan pek de az tarafı yok.
00:43:55Nedeni şu bölge bir defa Amerika'nın güvenlik mimarisine karşı yeni bir güvenlik mimarisi öneriyor.
00:44:01Bu da Türkiye ile Pakistan'ın başını çektiği yeni bir askeri denklemden geçiyor.
00:44:05Katar'ın, Pakistan'ın, Suriye'nin, özür dilerim, Suudi Arabistan'ın, Türkiye'nin, Mısır'ın kuracağı bir askeri ittifak.
00:44:11Bir siyasi ittifak dahi Trump'a belli baskıyı beraberinde getirirken bir askeri ittifak elbette ki İsrail'i korkutuyor.
00:44:19Bunu nereden anlıyoruz?
00:44:20Trump'ın geçtiğimiz gün İran ile anlaşma şartı olarak Türkiye'yi de dahil ettiği ülkeleri İbrahim anlaşmalarına, Abraham anlaşmalarına katılmaya
00:44:29bir şart olarak sunmasından anlıyoruz.
00:44:31Aslında İsrail'in çekinceleri burada karşımızda duruyor.
00:44:35Ancak İsrail'in bu yayılmacı politikaları artık Lübnan'dan bahsediyoruz.
00:44:39Lübnan ile Hatay arası 170 kilometre Tunç Bey.
00:44:42Sadece 170 kilometre.
00:44:45Aslında tehditin ne kadar bize doğru yaklaştığını biz şu anda görüyoruz.
00:44:49Evet İsrail belki şu anda Türkiye ile savaşabilecek güce sahip değil.
00:44:53Belki İsrail Türkiye'yi sıraya koyabilecek bir ülke hiç değil.
00:44:56Ama Amerika'yı yanına aldığında nasıl bir denklem oluşturduğunu İran sahasında gördük.
00:45:03Ve hiçbir hukuk tanımadan savaş sahasına girdiğini gördük.
00:45:06Terör gruplarını desteklediğini ve Türkiye aleyhine faaliyetlerini defalarca gördük.
00:45:11Buna nazaran Türkiye'de hem Doğu Akdeniz'deki askeri varlığını, hem Kıbrıs'ta hem Suriye içerisindeki askeri üslerini ve az önce belirttiğim gibi
00:45:18Mısır'la, Suudi, Arabistan'la, Katar'la askeri işbirliklerini arttırıyor.
00:45:22Keza Sudan'da, Libya'da da askeri varlığını arttırıyor.
00:45:26Bu da İsrail'i köşeye sıkıştıran bir gelişme.
00:45:29Şimdi İsrail böyle bir denklemde İran tarafından baktığımızda, İran sahasındaki savaş ortamına baktığımızda evet kazanan görünüyor.
00:45:38Amerika ile İran savaşında ama bence şu anda Cumhurbaşkanımızın da bir tabiri vardı.
00:45:45Çok iyi hatırlıyorum, Gazze savaşı sırasında Lübnan saldırılarında şöyle demişti, Lübnan'ın direnişi, Gazze'nin direnişi gibi olmaz demişti.
00:45:53Netanyahu'ya çok sert ifade kullanmıştı.
00:45:56Yani artık Lübnan'la beraber Türkiye'ye doğru bu yayılmacı politikası ya da Suriye içerisine yayılma politikası devam edecek olursa,
00:46:05gün geçtikçe İsrail-Türkiye hattında da çatışma ihtimalinin artabileceği günleri beraberinde yaşayabiliriz.
00:46:11Ama İran tarafından baktığımızda biz Amerika-İran savaşının en fazla şu anda İsrail'in işine yaradığını net bir şekilde söyleyebiliriz.
00:46:20Evet, Sayın Demirtürk şimdi hala İran'ın elinde güçlü bir kart olarak hürmüz duruyor mu?
00:46:30Bu kart bu kadar güçlüyse İran tüm bu kadar gerilme, tehdide, uzayan krizlere rağmen bu kartı neden kullanmıyor?
00:46:41Yani kullanıyor, müzakerelerin kilitlendiği veyahut da ABD'nin bir anlaşma arayışındaki temel meselelerden bir tanesi hürmüz meselesi.
00:46:50Ama tek mesele değil, tek güçlü jeopolitik kos hürmüz değil.
00:46:55Bütün Basta Körfezi'ni ve Uman Denizi hattını da isterse askeri müdahale olarak kontrol edebilecek pozisyonda.
00:47:02ABD'nin ablukaya yapmış olduğu bölge, ABD'nin ablukaya karşı geliştirmiş olduğu abluka bölgesinden de hala tankerlerini geçirmeye devam ediyor.
00:47:11Hem Çin'e karşı, Çin'e doğru petrol sevdiyatı devam ediyor.
00:47:15Hem de Hindistan'a ve Bangladeş gibi önemli ülkelere ve bazen Batı ülkelerine ve Rusya'ya da petrolünü hala ablukaya
00:47:23rağmen geçirebilen bir ülke konumunda.
00:47:25Bununla birlikte ben az konuşulan bir konuya savaş boyunca da vurgu yaptım.
00:47:30İran'ın önemli bir kara ordusu var.
00:47:32Yani bu İran coğrafyasında bir kara harekatının kalıcı olarak yapılmasına mani olan bir pozisyon.
00:47:39Bir kere bu sayı bile bilinmiyor.
00:47:41İran'ın her yerine yayılmış ve Tahran'da bir yönetim değişikliği bile olsa savaşı uzun yıllar sürdürebilecek bir pozisyonda güçlü bir
00:47:49kara geleneği ve kara ordusu yapılanması.
00:47:52Önemli kozulardan bir tanesi tahminime göre yüzde kırkını kullandığı ve sarf ettiği ve vurulmasına rağmen hala elinde önemli bir avantaj
00:48:02sağlayan balistik füze potansiyeli.
00:48:03Bunu üretmeye devam ediyor.
00:48:05Bunlar basit başlıklarla da konumlanabiliyor ve Hürmüz üzerinde, Basra Körfezi üzerinde ve Körfezi ülkeleri üzerindeki ABD ve İsrail varlığına karşı
00:48:14önemli bir etkiyle beraberinde getiriyor.
00:48:17Bununla birlikte tabi İran askeri bir ittifaka içinde yer almasa bile Rusya Federasyonu ve Çin'den destek görüyor.
00:48:25Yani onun diplomatik ağını, diplomatik alanını Çin'deki temasları sırasında Trump'a da hissettirdi Xi Jinping ve aynı zamanda Rusya Federasyonu
00:48:36da İran'daki rejimin düşmesi noktasında önemli desteklerini sağlıyor.
00:48:40Ve bu anlamıyla tüm Avrupa ülkeleri ABD gibi düşünmüyor.
00:48:44Yani Fransa'da, Almanya'da da, İspanya'da da, İtalya'da da yani bu anlamıyla AB ülkelerinde ya da kıta Avrupa'sında da ABD politikalarının
00:48:53tam desteklenmediğini ve İran'ın kendi kartlarını ve kendi diplomatik tezlerini bu coğrafyada daha net ifade edebildiklerini ve yeni bir
00:49:02hattı oldu.
00:49:02Muhammed Masar Hoca da ifade etti.
00:49:05Türkiye'nin içinde yer aldığı, Pakistan'da Türkiye'nin askeri ve siyasi müttefikliğinin ve kardeşliğinin içerisine Azerbaycan'ın dahil olduğu ve
00:49:14bir başka yönüyle Arap Yarımadası'nda, Orta Doğu'da,
00:49:18Suudi Arabistan'ın ve Katar'ın da destekleyeceği tezlerle birlikte İran'la, İsrail ve ABD arasında bir denge kurabilecek olan
00:49:26yeni bir Müslüman ülkeler ittifakı.
00:49:28Yani Orta Doğu'dan, Kafkas'a ve Merkezi Asya'ya kadar uzanabilecek olan yeni bir diplomatik hat, yeni bir siyasi ittifaklar
00:49:35zemini ve bu da aynı zamanda İran için bir nefes borusu gibi.
00:49:40İran için aynı zamanda ara buluculuk faaliyetleri üzerinden İsrail'in ve ABD'nin bu saldırganlığını dengeleyebilecek yeni bir hat oluşturdu.
00:49:49Bunu analizlerimiz içerisinde bir saat boyunca ifade ettik ve değerlendirdik.
00:49:54Yani İran pek çok kartı aynı zamanda kullanıyor, masaya koymuş durumda.
00:50:01Hülmüz meselesini ben etkili kullandığı kanaatindeyim.
00:50:04Hülmüz herhangi bir adaya yapılabilecek olan bir hava indirme harekatı, bir deniz çıkarma operasyonu veya buradaki bir kısmı işgale rağmen
00:50:13tam olarak açılamayacak.
00:50:14Yani bunun için binlerce, on binlerce ABD askerine ihtiyaç var, onlarca geminin buraya sevk edilmesine ihtiyaç var, muazzam bir hava
00:50:23operasyonuna, hava harekatına ihtiyaç var.
00:50:25O bakımdan savaş boyunca ABD burada Fransız ve İngiliz gemilerinin de Japon gemilerinin de konuşlanmasını istedi.
00:50:32Yani sembolik bile olsa savaşı ABD'nin istikametinden çıkartarak uluslararası bir konsorsiyumun hülmüzle konuşlanmasını, adeta küresel bir armadan hülmüz açmasını
00:50:44talep etti ama cevap dahi alamadı bazı ülkelerden.
00:50:47Haliyle bu hülmüz tam olarak açılamayacak.
00:50:50Jeopolitik olarak İran'ın buradaki kontrol gücü ve üstünlüğü coğrafyanın kendisine vermiş olduğu bir hak ve imkan gibi gözüküyor.
00:50:58Fakat bir analizi yine diyeyim, sıkıntı ifade ettim ben sizin programlarımızda.
00:51:03İran barışı ABD'den ve İsrail'den daha fazla isteyen bir taraf.
00:51:07Çünkü İran bir normalleşmeye ihtiyaç duyuyor.
00:51:11İran biraz önce devrim muhafızları analizini yaptık, tahlilini yaptık ama ulusal onurlarını zedelemeyecek bir anlaşma noktasında hem hülmüz konusunda bir
00:51:22yeni denge arayabilir,
00:51:24hem de zenginleştirilmiş uranyumun teslimi noktasında da tavizler verebilecek bir ülke olduğunu pek çok defa ortaya koymuş durumda.
00:51:32Çünkü önüne bakmak zorunda.
00:51:34Dünyadaki izolasyonu kaldırarak ekonomik normalleşmesini ve sosyal reformlarını ortaya koymak suretiyle
00:51:41halkla hükümet arasında, halkla devlet arasındaki rejim arasındaki bu büyük kırılmayı izole edebilecek ve rejime belki 5 yıl, 10 yıl,
00:51:5015 yıl kazandırabilecek olan yeni bir solağa, yeni bir sayfaya ihtiyaç duyuyor.
00:51:54Bakın da İran'ın ben müzakerelere daha peşni olduğunu, pek çok tavizi verebilecek bir noktada olduğu kanaatini taşıyorum.
00:52:02Fakat 17 Nisan'dan itibaren neyi görüyoruz?
00:52:05Hem Trump'ın hem G.D. Vance'in, Michael Rubio'nun veya İsrail tarafının müzakereyi yürütebilecek olan heyetlerin
00:52:14İran toplumuna karşı, İran'ın müttefiklerine karşı, rejimi destekleyen unsurlarla karşı teşvik edilmesine mani olması.
00:52:22Yani İran'ın ulusal kimliğini ve onurunu kırabilecek beyanlarda bulunuyor.
00:52:26Ne demek İran medeniyetini yok edebiliriz?
00:52:29Yani İran uygarlığını yok etmekten bahseden bir ABD başkanı var.
00:52:33İran'ı taş derine döndürmekten bahseden bir ABD başkanı var.
00:52:37Şimdi bu da müzakere isteyen tarafları İran kamuoyu nezdinde ve devrim muhafızları önünde daha zora sokuyor.
00:52:44O bakımdan ben İran'ın ABD ile mukayese edildiğinde daha anlaşmaya yakın olduğunu,
00:52:51anlaşmak noktasında daha tutarlı bir dil kullandıkları kanaatini taşıyorum ki
00:52:55İran'ın politikasını, İran'ın tavrını bütünleşip okumak gerekiyor.
00:52:59Diplomasiye daha açıklar.
00:53:01Uluslararası kamuoyunu psikolojik unsurlar istikametinde,
00:53:05kamuoyu diplomasi istikametinde yönlendirmeyi tercih ediyorlar.
00:53:09Ama dediğimiz gibi daha dengeli, makul ve uluslar onurlarına bağlı rejimin geleceğini
00:53:16garanti altına alabilecek olan bir anlaşma hükmü noktasında da ısrarcılar
00:53:20ve bunu adım adım gerçekleştirmeyi hedefliyorlar.
00:53:23Yani bir meseleyi halledip diğer meseleyi geçmek ve bu anlamıyla ABD'nin ve uluslararası
00:53:30kamuoyunun izolasyonlar ve yaptırımlar konusunda aynı adımları eş zamanlı atmasını sağlamak.
00:53:35Belki nükleer konusu ve Hürmüz konusu sona bırakılabilir ama İran aşama aşama bu konuları
00:53:41geride bırakmak noktasındadır.
00:53:42Bakınız bugün herhangi bir anlaşma söz konusu olduğunda 27 Şubat itibariyle Hürmüz üzerinde
00:53:49çok net hukuki hakları olmayan bir İran.
00:53:52Bir statü elde ederse ne kaybetmiş olur Tunç Bey?
00:53:55Yani bunun ABD ile imzalanmış bir anlaşma istikametinde sabitlenmiş olması noktasında.
00:54:01Yani Hürmüz'ün kontrolünün İran'a kısmen bırakıldığı,
00:54:04yani buradaki haklarını ummanla hatta Birleşik Arap Emirliklerle kısmi olarak paylaşmış bir İran.
00:54:10Hiçbir şey kaybetmiş olmayacak.
00:54:11Hürmüz üzerinde uluslararası ve hukuki bir meşruiyet bir hak kazanmış olacak.
00:54:16Bence Trump'ı bir anlaşmayı imzalamaktan uzak tutan konuların başında bu geliyor.
00:54:21O bakımdan ben Hürmüz meselesinin farklı veçeleriyle kullanıldığını
00:54:25ve ABD'yi daha zora sokan bir kart olduğunu görmekteyim.
00:54:29Çünkü bu böyle devam ederse 6 ay ya da 1 yıl boyunca dünyada küresel bir krizin oluşması
00:54:36tıpkı küresel pandemiye benzer büyük bir ekonomik asesiyon oluşmasına kimse mani olamaz.
00:54:42O bakımdan bu Trump üzerindeki ve ABD kamuoyu üzerindeki en büyük baskı araşlarından bir tanesi.
00:54:47Sayın Demirtürk yaklaşık 1,5 dakikamız var reklama gideceğiz.
00:54:51Ama gitmeden evvel yine hem İran halkının hem de Amerika'nın, Amerikan toplumunun sürece bakışını da yorumlamanızı rica edeceğim.
00:55:01Şimdi İran'da muhabir arkadaşlarımız sık sık röportajla yapıyorlar.
00:55:07Gidiyorlar oradaki İranlılarla da görüşüyorlar.
00:55:09Orada dert şu sonuna kadar gidelim.
00:55:14Savaşsa savaş sonuna kadar gidelim.
00:55:16Şimdi böyle bir bakış var.
00:55:19Peki Amerika'da nasıl bir bakış var?
00:55:22Bir şöyle toparlar mıyız iki ülkenin kaboyunun bakış açısını?
00:55:28Evet İran'da tabii İran sokağına çıkanların rejimi net bir şekilde destekleyen ve desişle daha bağlantılı olan bir kitle olduğunu analiz
00:55:36etmek gerekiyor.
00:55:37Ben CNN Türk'ün bu haberlerini çok değerli buluyorum.
00:55:40Fulya'nın ve diğer muhabir arkadaşlarının aktarımları son derece kıymetli sağlam bize veriler oluşturuyor.
00:55:46Bu genel bir kanaat yani ABD ve İsrail'e karşı İranlılık kimliği etrafında, İran'ın bayrağı etrafında, İran'ın toprağı,
00:55:54vatanı etrafında bir kenetlenmenin olduğu açık ama İran'ın büyük kitlesi yani İran'ın büyük makul çoğunluğu net bir anlaşma
00:56:02istiyor Tuğuş Bey.
00:56:03Çünkü İran'da bir normalleşmeye ihtiyaç var. İran'da bir ekonomik, normalleşmeye, sosyal ve demokratik bir normalleşmeye ihtiyaç var.
00:56:12Sokağa çıkanlardan ziyade büyük kitlenin rejimi desteklesin ya da desteklemesin, muhalif olsun ya da olmasın asıl istediği konunun dünyaya açık
00:56:21bir İran.
00:56:22Müzakerelerini tamamlamış olan ve dünya ile meşru olarak adım atmış olan bir İran olduğu kanaatini taşıyorum.
00:56:28Aynı şey kısmen ABD kamuoyu için geçerli. Belki yüzde otuz radikal bir seçmen var.
00:56:33Yani o vasfın içerisinde değerlendireceğimiz yani beyaz, anglasakson ve protestan ana seçmen kitlesinin yüzde otuzluk bir bölümü Trump gibi düşünüyor.
00:56:43Neokonlar gibi düşünüyor. ABD ve Orta Doğu Savaşı'nı destekliyorlar ama yüzde yetmişlik büyük bir kitlenin ABD'nin huzur istediği
00:56:51kanaatindeyiz.
00:56:52Bu bakımdan asıl mesele kamuoylarının meselesi. Biz sokaktaki radikal çoğunluklara değil makul çoğunluklara bakmak mecburiyetindeyiz.
00:57:00Peki. Sayın Demirtürk, Sayın Şahin bir reklama gidelim. Devam edeceğiz.
00:57:16Gece haberlerinin artık sonuna yaklaştık.
00:57:19Katar Lusayl Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Sayın Muhammed Mazhar Şahin ve Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Sayın Sinan Demirtürk yayın
00:57:27konuklarımız.
00:57:28Hemen bu son dilimde de Sayın Şahin'e döneyim.
00:57:33Sayın Şahin, evet savaş devam ediyor.
00:57:36Üç ay, üç buçuk ay civarında bir zaman geride kaldı.
00:57:42Enerji maliyetleri yükseliyor.
00:57:45Efendim Brent Petrol'deki varil fiyatı yüz dolarlar civarında.
00:57:49Maliyet yükseliyor sadece bölge ülkeleri için değil, küresel ekonomi büyük bir gerilim içinde.
00:57:58Bu koşullarda nasıl devam edeceğiz hayata?
00:58:04Avrupa'dan artık sesler yükselmeye başladı.
00:58:07Zor günler yaşıyoruz diyorlar. Ne dersiniz?
00:58:12Zaten aslında İran'ın elinde koz olan şey de tam olarak bu.
00:58:16Hürmüz'ü kapattığında sadece Trump'ı etkilemiyor.
00:58:20Dünyanın tamamını etkiliyor.
00:58:21Bakın NATO üyesi ülkelerin hiçbirisi şu anda Trump'ın yanında değil.
00:58:25Körfez ülkelerinin hiçbirisi şu anda Hürmüz boğazının açılması için Trump'ın izlediği siyaseti desteklemiyor.
00:58:32Körfez ülkeleri şu anda İngiltere'nin başını çektiği biliyorsunuz Hürmüz'ü açma koalisyonu var.
00:58:37Orada yer alıyor ama Trump'ın bulunduğu denkleme içerisinde yaranmıyorlar.
00:58:41Çünkü onlar da aslında Trump'ın Hürmüz'ü açma noktasında gücünün yetmeyeceğini,
00:58:47en azından kendi ülkesindeki o siyonist lobiye güç yetiremeyeceğini düşünüyorlar.
00:58:52Ve bölgede diyalog yoluyla bunun aşılmasını bir şekilde destekliyorlar.
00:58:57Tekrar savaş sahasına dönmek istemiyorlar.
00:58:59Bunun temel hedefi şimdi örneğin Katar, LNG sıvılaştırılmış doğalgazı,
00:59:06İngiltere'deki evlerin %40'ını ısıtıyor Tunç Bey.
00:59:10Yani savaş olduğunda biz kıştan artık çıkmak üzereyelik belki ama İngiltere'de hala şu anda soğuk havalar var belki.
00:59:17Şimdi siz İngiltere'deki %40'ın doğrudan cebine aslında müdahale etmiş oluyorsunuz İran olarak.
00:59:24Keza Suudi Arabistan'ın petrolü belki de dünyaya satılan petrolün %20'sini oluşturuyor.
00:59:31Şimdi baktığımızda Körfez'de dünyaya satışın gerçekleşmediği enerji ve petrol krizi bugün 2,5 dolardan 5 dolara yükseldiyse,
00:59:44bu devam ederse 2,5 dolardan 10 dolara yükselebilir.
00:59:47Aslında Trump'ın şu söylemi bence boş değil biliyorsunuz petrolün varil fiyatıyla ilgili 200-250 dolarlara çıkar sanmıştım ama çok
00:59:57da yükselmedi 100 dolar.
00:59:59Aslında bu bence Trump'ın bir işareti de yani bu savaş devam edebilir ederse 200'leri de görebiliriz.
01:00:06Ha bizim beklentimiz ve analizlerimiz zaten bu şekildeydi'nin bir mesajı.
01:00:10Çünkü İran'ın ciddi olduğunu, İran'ın geri adım atmayacağının farkına varmış durumda.
01:00:15Ama bence bu süreç cumartesi günü toparlanamadı ise Türkiye'nin eninde bulunduğu devlet başkanları ve Müslüman ülkelerin liderleriyle Trump arasındaki
01:00:27görüşmeden sonra da toparlanamadı ise tekrar toparlanması zor bir süreç gibi duruyor.
01:00:33Çünkü biz o günün ardından İran'dan olumlu adımı gördük.
01:00:37Şimdi İran'ı yeri geliyor eleştiriyoruz. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü çıktı ve dedi ki biz Hürmüz'de para almasak da
01:00:45olur.
01:00:46Sadece orada çevre bedeli gibi bir şey söyledi. Demek ki İran Hürmüz noktasında geri adım atabiliyormuş.
01:00:51O zaman Amerika'nın da belli noktalarda geri adım atması artık gerekiyor.
01:00:56Çünkü bu savaş artık sizin de belirttiğiniz gibi Avrupa'nın tamamına ve bölge ülkelerine zarar veriyor.
01:01:02Ve savaş devam ederse işin kötü tarafı Babel Mendep'ten, Süveyş kanalından ve Orta Doğu'nun tamamından biz bu sıkıntıların oluşacağını
01:01:12göreceğiz.
01:01:13Ve bu da dünyayı uzun sürecek bir petrol-doğalgaz krizini beraberinde getirecek gibi duruyor.
01:01:21Evet peki. Sayın Demektürk sizin değerlendirmeniz nasıl olur? Ekonomik penceresinden baktığımızda özellikle Avrupa isyanlarda.
01:01:32Evet tabi bu yalnızca petrol ve LNG ile sınırlı değil, başta azot olmak üzere, azotlu gübre olmak üzere özellikle plastiğin
01:01:44yoğunluklu maddeleri, mikroplastik sektörü ve bu anlamıyla çiftler, mikroçiftlerin hürmüz boğazı kullanılarak geçiş sağlanıyor.
01:01:52Bunlarda da petrolden daha yüksek oranlar söz konusu. Bu da sektörleri fevkalade etkiliyor. Bugüne kadar 3 ila 4 bin arasında
01:01:59tankerin boğazı geçemediği görülmekte.
01:02:03Bu da başta ABD olmak üzere. Aynı zamanda es zamanlı olarak Çin'de, Hindistan'da, Tayland'da, Bangladeş'te ve Pakistan'da da bir takım
01:02:13sorunlar meydana getiriyor.
01:02:15O bakımdan bu kriz çok yönlü bir kriz haline geldi. Bunu hissetmeyen hiçbir dünya ülkesi yok. Yani hissetmeyen ülkeler bu
01:02:23anlamıyla piyasaları sübvanse eden ülkeler, destekleyen ülkeler.
01:02:27ABD'de bile yaklaşık %400'lük bir artış söz konusu oldu. Avrupa'da ise sübvansiyonlara rağmen %200'ün üzerinde bir litre fiyatında
01:02:38artış söz konusu oldu.
01:02:39Bu da önlenemez bir enflasyon meydana getiriyor. Bir küresel düşüş meydana getiriyor. Bir resesyon meydana getiriyor.
01:02:46Bunun 3-5 ayda devam etmesi 3-5 ay sonrası içinde yani 6 ay sonrası içinde daha büyük etkilerin meydana
01:02:54getirecek.
01:02:54Biz tam olarak hissetmiyoruz henüz. Dünya henüz hissetmiyor.
01:02:57Yani bu geride bıraktığımız 4 ay zarfında hala etkilerinin bir bölümünü gördük.
01:03:03Buna artı 6 ayda eklediğiniz zaman yani üretim maliyetlerinin yükseldiği ve bu anlamıyla üretim sektörlerindeki çöküşün eş zamanlı olarak gelişmiş
01:03:12olduğu bir iklim krizi, bir köklü küresel krizinde beraberinde gelmesi mümkün ki
01:03:18Hümüz meselesi temelde bu şekilde cereyan ediyor.
01:03:21Bakımdan bir sur sağlanabilir. Yani bir geçici sur sağlanabilir.
01:03:26Bu özellikle ABD ve Çin arasında da ortak bir mutabakat, ortak bir temel nokta olarak da görülüyor.
01:03:33Ve yine Muhammed Bey'in de ifade ettiği gibi köklüz ülkeleri de bu konuda taraf.
01:03:38Yani Hürmüz'ün güvenli bir şekilde açılması.
01:03:41Aynı zamanda İran daha çok müzakere şartı ortaya koyan bir ülke.
01:03:46Yani elinde 4-5 ayrı formül söz konusu.
01:03:49Yani belgilendirmeyi kısabileceğini söylüyor.
01:03:52Hukuki statüsüyle ilgili bir takım tabirler verebileceğini müzakere metinlerine yansıtmış olan bir ülke konumunda.
01:03:58O bakımdan Hürmüz'ün açılması elzem ama bu savaştan bağımsız da yürüyebilir.
01:04:04Yani Hürmüz açılsa bile İran üzerindeki baskı yine anlaşmalara rağmen sürdürülebilir.
01:04:10O bakımdan ben krizin artarak devam edebileceği kanaatindeyim önlenmemesi halinde.
01:04:16Sayın Demirtürk, Sayın Şahin çok teşekkür ederiz katkılarınıza.
01:04:20Güzel bir gece diliyorum ve Kurban Bayramınızı da en içten dileklerimle kutluyorum.
01:04:26Kurban Bayramınızı bari olsun saygılar sunuyorum.
01:04:28Teşekkür ederim.
01:04:29Evet sevgili hisleyiciler, birlik ve beraberliğimizin güçlendiği sevgi ve paylaşmanın arttığı nice bayramlara diyelim.
01:04:37Kurban Bayramınız kutlu olsun.
01:04:39Güzel bir gece diliyorum. Hoşçakalın.
Yorumlar