- 36 minutes ago
2026 | HD
Η ιστορία μιας πόλης ζωντανεύει μέσα από αφηγήσεις ανθρώπων και σπάνιο αρχειακό υλικό που συνδέει το παρελθόν με το σήμερα.
Χτισμένη αμφιθεατρικά σε επτά λόφους, στο νοτιοανατολικό άκρο της Λέσβου, η Μυτιλήνη απλώνεται σαν μια πόλη που συνομιλεί διαρκώς με τη θάλασσα αλλά και τις απέναντι γειτονικές ακτές. Πρωτεύουσα και επίνειο του νησιού, η πόλη κουβαλά μια ιστορία που έχει αφήσει παντού τα σημάδια της.
Η ιστορία μιας πόλης ζωντανεύει μέσα από αφηγήσεις ανθρώπων και σπάνιο αρχειακό υλικό που συνδέει το παρελθόν με το σήμερα.
Χτισμένη αμφιθεατρικά σε επτά λόφους, στο νοτιοανατολικό άκρο της Λέσβου, η Μυτιλήνη απλώνεται σαν μια πόλη που συνομιλεί διαρκώς με τη θάλασσα αλλά και τις απέναντι γειτονικές ακτές. Πρωτεύουσα και επίνειο του νησιού, η πόλη κουβαλά μια ιστορία που έχει αφήσει παντού τα σημάδια της.
Category
📚
LearningTranscript
00:12Υπότιτλοι AUTHORWAVE
00:43Υπότιτλοι AUTHORWAVE
01:07Υπότιτλοι AUTHORWAVE
01:41Υπότιτλοι AUTHORWAVE
02:16Υπότιτλοι AUTHORWAVE
02:53Υπότιτλοι AUTHORWAVE
03:14Υπότιτλοι AUTHORWAVE
03:31Υπότιτλοι AUTHORWAVE
03:34από την κατασκευή του βιολογικού καθαρίσμου όπου είχαμε την τύχη να δούμε εγκαταστάσεις από την κλασική εποχή μέχρι και την
03:45ελληνιστική εποχή, κρυπιδώματα και τα λοιπά και τη μορφή αυτό το καναλιό δεν βρέθηκε τίποτα από αυτά.
03:55Στην Μητυλίνη λοιπόν τα ίχνη κατοίκησης ανάγκονται από τον 8ο αιώνα π.Χ. με μια μεγάλη ακμή κατά τους ελληνιστικούς
04:04και ρωμαϊκούς χρόνους και συνεχίζεται η κατοίκησή της μέχρι και το 14ο αιώνα π.Χ.
04:11Όταν ο Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος παραδίδει το κάστρο και την ευρύτερη περιφέρειά του στο γαμπρό του Φραγκίσκο Γατελούζο ως δώρο
04:21για τον γάμο που επισύναψε με την αδερφή του Κωνσταντίνα την Παλαιολογίνα.
04:26Το 1462 με την κατάκτηση της Λέσβου από τους Οθωμανούς η πόλη της Μητυλίνης παίρνει έναν άλλον χαρακτήρα.
04:36Γίνεται πλέον το κέντρο των Οθωμανικών Αυτοκρατορικών Αυπηγείων, η πόλη αυξάνεται στην περιοχή των προαστείων νοτίως του κάστρου, το λεγόμενο
04:45Βάρος,
04:45χτίζονται τζαμιά, οθωμανικά λουτρά, ενώ οι Οθωμανοί αφήνουν στους Έλληνες υπηκόους να χτίσουν τις κριστιανικές τους εκκλησίες
04:56και αυτές να επιβιώσουν έως τις μέρες μας όπου πλέον η σημερινή πόλη της Μητυλίνης, καντακτώντας και φέραντας τις μνήμες
05:05στους παρελθόν τους,
05:06διατηρεί τον χαρακτήρα που θα λέγαμε σήμερα ότι είναι ένας ανατολικός με μήμες και επαφές με την απέναντι μικραισιατική ακτή
05:17που ήταν πάντα και είναι μέχρι και σήμερα η περέα της, δηλαδή η γειτονική της απέναντι ακτή με την οποία
05:25έχει πάντα πολιτισμικές επαφές.
06:05Υπότιτλοι AUTHORWAVE
06:06Είναι η λέξη που σημαίνει μεταρρύθμιση. Είναι η περίοδος που ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός αρχίσει να διεισδεί στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
06:16Το λεσβιακό ελαιόλαδο αρχίζει σταδιακά να εξάγεται από τη Λέσβο.
06:22Οι εξαγωγές ήταν απαγορευμένες στους προηγούμενους αιώνες και να εισάγεται κυρίως στις σαπονοβιομηχανίες της Μασαλίας.
06:32Και έτσι έχουμε ακόμα Οθωμανική κατοχή η τοπική κοινότητα η οποία είναι κρατεά οικονομικά γιατί δεν είναι τυχαίο που λένε
06:44μερκάντε ντυόλιο, μερκάντε ντυόρο, έμπορος λαδιού, έμπορος χρυσού.
06:50Κατασκευάζονται νέες βιομηχανικές μονάδες.
06:53Εισάγεται επίσης καινούργια τεχνογνωσία από το κέντρο αναφοράς που ήταν τότε η κοσμοπολίτικη Σμύρνη.
07:01Όπου υπάρχουν βιομηχανικά εργοστάσια τα οποία παράγουν τα εξαρτήματα των ελαιοτριβίων και τις ατμομηχανές,
07:11τα δέα εξαρτήματα των ελαιοτριβίων, ο ελαιόμυλος, είναι αντίγραφο του ρωμαϊκού ελαιόμυλου.
07:18Ένας από τους πολύ σπουδαίους βιομηχανούς είναι τα εργοστάσια Ισηγόνη, τα οποία συνεργάζονται με εταιρείες αγγλικών συμφερόντων στη Μικράσια και
07:31συγκεκριμένα στη Σμύρνη.
07:33Και ένας από τους απογόνους αυτών των βιομηχάνων ήταν και ο Ισηγόνης, ο Άλεκ Ισηγόνης, που έχει κατασκευάσει το Μίνι
07:45Κούπερ και έγινε διάσημος.
07:46Η οικονομική άνθεση της Λέσβου συσχετίζεται με την ανάπτυξη των αθμοπλοϊκών δρομολογίων της εποχής.
07:55Μέσω της Βουλγαρίας τα ατμόπλια μετεπιβίβαζαν τα βαρέλια με το ελαιόλαδο σε ποταμόπλια και αυτά έφταναν μέχρι την κεντρική Ευρώπη.
08:06Επίσης μπορούσαν τα λεσβιακά προϊόντα να εξαχθούν και στην Ιταλία και στην Μαύρη Θάλασσα,
08:14στην σημερινή Ουκρανία, στην Οδυσσό.
08:17Έτσι λοιπόν η Λέσβος άρχισε σιγά σιγά να αναπτύσσεται οικονομικά, να ιδρύονται τράπεζες.
08:26Στο τέλος του 19ου αιώνα ένας μεγάλος λέσβιος τραπεζίτης, ο Πάνος Κουρτζής,
08:33ίδρυσε τράπεζα στην Μητυλίνη που είχε υποκαταστήματα σε όντλη την Οθωμανική Αυτοκρατορία,
08:38στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, αλλά και στην Αίγυπτο, στην Ελλάδα, μέχρι και το Άγιον Όρος.
08:44Αποτέλεσμα της οικονομικής άνθεσης ήταν και η ίδρυση ευρωπαϊκών προξενείων στη Μητυλίνη.
09:18Υπότιτλοι AUTHORWAVE
09:32Το 1840 λειτουργεί το Γυμνάσιο Μητυλίνης ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων.
09:40Σε λίγα χρόνια, μέσα σε μια 20 αιτία, από καμιά δεκαεραγιά σχολεία από εκεί το νησί, φτάνουν τα 59.
09:47Έτσι βγαίνουν καινούργοι μορφωμένοι άνθρωποι, έχουν τελειώσει ένα είδος πανεπιστημίου της εποχής,
09:54οπότε αναγκάζονται να προσλάβουν καινούργιους δασκάλους, περισσότερο μορφωμένους, σπουδαγμένους στην Ευρώπη,
10:01οι δημογέροντες όλα αυτά.
10:03Και ο κύκλος αυτός συνεχίζεται, ανατομφωδόνται στις ιδιαριακές.
10:08Αποτέλεσμα της οικονομικής άνθησης του 19ου αιώνα ήταν και η ισροή πολλών χρημάτων στα πορτοφόλια,
10:18στα βαλάντια ευεργετών, οι οποίοι άρχισαν να δίνουν χρήματα για να χτιστούν σχολεία, να εξορειστούν εκκλησίες.
10:28Ένα τέτοιο σχολείο ήταν το Ελληνικό Γυμνάσιο της Μητυλίνης, το οποίο ξαναχτίστηκε το 1890 σε ρυθμό νεοκλασικό.
10:39Το σχολείο αυτό εμπλουτίστηκε με μία βιβλιοθήκη από δωρεές διαφόρων και κληρικών και λαϊκών της εποχής εκείνης.
10:48Σήμερα διαθέτει μεταξύ των άλλων και μία σειρά παλετύπων που τυπώθηκαν στην Βενετία γύρω στο 1500
10:55και έχουν σαν θέμα τον Αριστοτέλη.
11:00Οι αρχοντοαστεί θέλοντας να δείξουν στον κόσμο ότι είναι Έλληνες και είναι επίσης και Ευρωπαίοι
11:09και ξεχωρίζουν από τους μουσουλμάνους, επέλεξαν να εξοραίσουν τις επάβλεις τους
11:16με ρυθμούς νεοκλασικούς αλλά και ευρωπαϊκούς.
11:20Οι γοί της τρίτης γενιάς των Λανδεμπόρων εισάγουν και καμιά φορές φέρνουν τα σχέδια
11:28ακριβώς τα οποία τα υλοποιεί.
11:30Ένας μεγάλος αρχιτέκτονας της Λέσβο, Αργύρης Αδαλής, μαθητής και συνεργάτης του Ερνέστου Τσίλερ,
11:39αλλά στην Λέσβο ελάχιστα τείσματα καθαρού νεοκλασικισμού υπάρχουν,
11:45όπως τα κεντρικά γλύκια που είναι ένα έργο του Αργύρη Αδαλή.
11:49Έχουν επιρροές διάφορες, όπως μπορεί να είναι Μπαρόκ ή το λεγόμενο Τουρκομπαρόκ,
11:57αυτό δεν το καταλαβαίνω, Αρ Νουβό και σε μια συνοπτική περιγραφή θα μπορούσαμε να τα πούμε
12:05ότι είναι αναφέρονται στην περίοδο του εκλεκτικισμού.
12:11Τα υλικά, τα τούβλα παράγονται και στην Λέσβο και στην απέναντι ακτή από κεραμοπία που αφθουνούν.
12:21Τα κεραμίδια, τα οποία είναι αρρίστης ποιότητος, έρχονται μερικές φορές από τη Μασαλία
12:27και έχουν δύο τύπους κεραμιδιών.
12:31Το ένα είχε ένα ελιφαντάκι και το άλλο μία μέλισσα και λέει παραγωγή Μασαλίας.
12:36Γιατί στη Μασαλία πηγαίναν τα καΐκια, κυρίως από το πλουμάρι αλλά και από εδώ,
12:42για να εξάγουν σαπούνι και ταλκ.
12:47Ερχόμενο όμως το εστειοφόρο για να έχει έρμα, επειδή τα ξίδευε με πανιά,
12:53έπρεπε να έχει ένα βάρος, ένα έρμα και γεμίζουν και φέρνουν κεραμίδια.
13:10Υπότιτλοι AUTHORWAVE
13:34Ο 20ος αιώνας ξεκινά με την πολιτική των κανονιοφόρων.
13:38Έτσι λοιπόν το 1901 η πόλη της Μητυλίνης καταλαμβάνεται για μία βδομάδα περίπου,
13:45το Νοέμβριο του 1901, από μοίρα του γαλλικού στόλου.
13:49Η αιτία της κατάληψης ήταν η άρνηση της Οθωμανικής κυβέρνησης να ξεπληρώσει το χρέος που είχαν ξένοι τραπεζίτες
13:59και άλλοι Γάλλοι επιχειρηματίες που είχαν κατασκευάσει έργα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία όπως ήταν η προκυμαία της Κωνσταντινούπολης.
14:10Ο τερματισμός της κατάληψης του λιμανιού της Μητυλίνης ολοκληρώθηκε όταν η Οθωμανική κυβέρνηση υποχώρησε σε όλες τις απαιτήσεις της Γαλλικής.
14:22Το 1905 η κατάληψη του λιμανιού της Μητυλίνης επαναλήφθηκε αυτή τη φορά από διεθνή στόλο.
14:30Η αιτία της κατάληψης ήταν το γεγονός ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία δίσταζε να επιβάλλει οικονομικές μεταρρυθμίσεις στην Μακεδονία.
14:44Έτσι το 1909 τυπώνονται οι πρώτες τρεις εφημερίδες στο νησί.
14:50Ο Μητυλίνιος, η Σάλπινγκα πολιτική εφημερίδα και ο Σκορμπιός.
14:56Μητυλίνιος και Σκορμπιός, σαν τυρικά, αλλά με τσουχτερά κείμενα και σχόλια, ακόμα και για τον Σουλτάνο.
15:04Ο Μητυλίνιος, 5 Ιουνίου 1954.
15:08Στην πόλη Τζόρτσταουν της Βρετανικής Γουιάρνας ανατινάχτηκε με δυναμήτιδα ο Αδριάντας της Βασίλισσας Βικτορίας, που υψωνόταν στην αυλή του δικαστηρίου.
15:19Αθλία είναι η εποχή μας, αθλία και αχάριστη.
15:22Ούτε με το μάρμαρο δεν μπορεί κανείς να είναι βέβαιος πως θα εξασφαλίσει την αποθανάτιση της μορφής του.
15:29Ασφαλώς, το πάθημα του Αδριάντος της Βασίλισσας Βικτορίας θα βάνει σε θλιβερές σκέψεις όλους όσοι ζουν και έχουν αποκτήσει οι
15:37Αδριάντες στημένους σε αυλές.
15:39Την επόμενη χρονιά, 1910, τυπώνεται το ανεπανάληπτο για όλες τις εποχές, πιθανά και με πανελληνία εμβέλεια, περιοδικό «Η Χαραυγή».
15:50Δεκαπενθήμυρο περιοδικό στην τονκοκρατούμενη τότε Ελλάδα.
15:54Σε αυτό γράφουν και περαλάβουν όλα τα ονόματα της λεσβιακής διανόησης, πως θα την ορίσουμε μετά.
16:01Αλλά και η πλήθος λογοτεχνών από την υπόλοιπη Ελλάδα. Παλαμάς, Λαπαθιώτης, κυρίως πρέπει να αναφέρουμε τον Αλέξερνο Παπαδιαμάντη,
16:12ο οποίος τα τρία τελευταία διηγήματά του που έγραψε, τα δημοσίευσε με πληρωμή στο πυροδικό «Η Χαραυγή».
16:19Ακολουθούν, από εκεί πήρα είπα έκραξη στον τύπο. Τυπώνονται 60-70 πυροδικά και εφημερίδες.
16:26Σημαντική αναφορά πρέπει να γίνει στην καμπάνα του Μεριβίλη που βγαίνει το 1923.
16:34Δημοσιεύεται σε συνέχεια «Η ζωή εν τάφο» και με το τέλος του μηδιστορήματος, το νούμερο του Ηλία Βενέζη.
16:42Στα πετρογικά, ο Κοντουράς γράφει τα ανεπανάληπτα άρθρα του «Κλείστε τα σχολιά» στην καμπάνα.
16:47Ιδέα τερόν στοιχείο είναι ότι η λεσβιακή άνοιξη, όπως εκ των στέρων ονομάζεται και αυτή η πολιτισμική κίνηση,
16:55και δεν ήταν μόνο λογοτεχνική όπως στην αρχή την έχουν εκείνη οι πρώτες καταγραφές,
17:01μπολιάστηκε και εμπλουτίστηκε με τους μικρασιάτες που ήρθαν μετά την μικρασιαντική κατεστροφή του 1922.
17:07Ο Φόντος Κόντογλου, ο Θανάσης Γκράβαλης, η Σίτσα Κραϊσκάκη, τα αδέρφια Σημεριώτη,
17:17ο Κώστας Φριλίγκος και αρκετοί άλλοι με λιγότερη συμμετοχή.
17:59Εξίσου σημαντικό στοιχείο είναι ότι σε αυτή την περίοδο που μιλάμε,
18:02δηλαδή την πρώτη-δεύτερη δεκαετία του περασμένου αιώνα, είχαμε και γενική ασυμμετοχή.
18:08Είναι οι Λέσβιες λογοτέχνητες της Λεσβιακής Άνοιξης, η Μαρία Κλονάρη, η Πέπη Δαράκη,
18:17η πρώτη επαγγελματίας δημοσιογράφος στο νησί του 1928, η Ελένη Σαραντάκο Μερογιάννη, η Ελένη Συφνέου, η Έλιζε Ιμπέκη.
18:29Συμμετείχαν ισότιμα ακόμα και στις παρέες, στο Πανελλήνιο Καφενείο, στο Δημοτικό Κήπο,
18:36δεν ήταν χωριστά ή στο σπίτι ή μόνο με τα κειμενά τους.
18:40Μπορούμε να πούμε μετά τη Σάρκμιγκα, ακολουθάει ο Ελεύθερος Λόγος, ο Κήρυκας, ο Λαϊκός Αγών,
18:48κλείνουμε με τον Τρίβολο, ο Δημοκράτης, στα πυροδικά υπάρχει η Λεσβιακή Μούσα, Λεσβιακές Σελίδες, το Πρώτο, το Χρονικό,
18:59η Λεσβιακή Άνοιξη είναι ένα πάνθησμα, μια μίξη δημιουργίας στη λογοτεχνία, στο θέατρο, το ερωτεχνικό,
19:12στα καλλιτεχνικά, με υποστήριξη στο Δημοτικισμό, σε ένα άλλο τρόπο λειτουργίας της εκπαίδευσης.
19:20Ήταν κάτι πρωτοπόρο για την εποχή του, γιατί μάλλον το έχουμε συναντήσει σε άλλη περιοχή.
19:27Δεν ήταν σχολή, ήταν μια κίνηση μεγάλη, η οποία αναπτύχθηκε στην άκυνα της Ελλάδας,
19:34στο μετέχμιο της απελευθέρωσης στο χρονικό του νησιού, 2012,
19:38και προς την ενσωμάτησή της με τον κόρμο της Ελλάδας.
19:44Κάποιος θα αναρωτηθεί γιατί σε ένα τόπο υπάρχουν τόση πολλοί άνθρωποι
19:51και έχουν βγει τόση σπουδηματικά ονόματα, όπως στην πίηση Ισαφφού,
19:57ο Ειλίτης, στη λογοτεχνία Βενέζης, Μυριβίλης και άλλοι,
20:01στη ζωγραφική, ας πούμε, Ιακουβίδης, Θεόφιλος, Κοντοβού και τα λοιπά.
20:05Γιατί τι είναι αυτό. Υπάρχουν πάρα πολλοί λόγοι.
20:09Ένας βασικός λόγος είναι η γεωμορφία του εδάφους της Λέσβου,
20:12που δεν έχει μονοτονία.
20:15Το μισό νησί είναι δασωμένο με πεύκα και με ελιές,
20:18το άλλο μισό είναι γυμνό, έχει άγρια βράχια,
20:21που κλείνουν από πάνω του ρόμου και φοβάσαι να περάσεις,
20:24έχει και ο νομοσίου του Συγρίου και τα απολυθωμένα.
20:27Ένας άλλος λόγος είναι οι βιωματικές καταστάσεις που έχουν περάσει
20:30οι άνθρωποι οι οποίοι έζησαν εδώ πέρα.
20:34Ιστορική, πολιτική, κοινωνική, όλοι αυτοί οι λόγοι
20:37και όλες αυτές οι βιωματικές καταστάσεις.
20:39Και ένας τρίτος και σημαντικός λόγος
20:41είναι το φως το οποίο κυριαρχεί στον πορεονατολικό Αιγαίο.
20:54Υπότιτλοι AUTHORWAVE
21:10Στις 8 Νοεμβρίου του 1912 με το παλιό ημερολόγιο
21:15καταλήφθηκε η πόλη της Μουτιλίνης από τον ελληνικό στόλο.
21:19Ο ελληνικός στόλος με επικεφαλή στο θορυκτό Αβέροφ
21:24και τον άβροχο Κουντουριώτη είχαν αποπλεύσει από τον κόλπο του Μούδρου
21:29από τη Λίμνο και έξω από την πόλη της Μητιλίνης
21:33συνάντησαν μοίρα μεταγωγικών πλοίων που μετέφεραν ελληνικό στρατό
21:38από το λιμάνι του Πειραιά.
21:39Η απελευθέρωση της πόλης έγινε ανέμακτα
21:44αφού ο Ναύρος Κουντουριώτης και ο Εκρέμ Μπέης
21:48ήρθαν σε συμφωνία ώστε να αποφευθεί άσκοπη αιματοχυσία
21:54στον άμαχο πληθυσμό.
21:55Έτσι δόθηκε προθεσμία λίγων ωρών
21:59και ο Οθωμανικός στρατός και η Οθωμανική χοροφυλακή
22:03αποχώρησε από την πόλη της Μητιλίνης στο εσωτερικό του νησιού.
22:06Η απελευθέρωση όλης της Λέσβου
22:09ολοκληρώθηκε ένα μήνα αργότερα στις 8 Δεκεμβρίου
22:13όταν ήρθαν ενισχύσεις και άλλες στρατιωτικές ενισχύσεις
22:18από την Ελλάδα
22:19και μετά την μάχη του Κλαπάδου
22:23ο Οθωμανικός στρατός 8 Δεκεμβρίου
22:26υπέγραψε το Σύμφωνο Παράδοσης.
22:28Νομίζω ότι η συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων
22:31κατά την ύστερη νεότερη περίοδο
22:33δηλαδή κατά τον 18ο, 19ο μέχρι και το 1900
22:38πιστοποιείται κυρίως από τα μνημιώδη κτίρια
22:42που κατασκεύασαν οι δύο κοινότητες.
22:45Μιλάω για τα τζαμιά
22:46δηλαδή τα θρησκευτικά τεμένη των Οθωμανών
22:49αλλά επίσης και από τα σποδαία Οθωμανικά Λουτρά
22:52που μαρτυρούνται ότι υπήρχαν στις πόλεις
22:55άλλοτε ανδρικά ή άλλοτε γυναικεία.
22:57Και από την άλλη μιλάω για τα θρησκευτικά
23:00χριστιανικά μνημεία της πόλης
23:02που επιβιώνουν την ίδια περίοδο στη Λέσβο.
23:06Και ποια είναι αυτά.
23:07Είναι ο Ιερός Ναός των Αγίων Θεοδόρων
23:10που χρονολογείται στο 18ο αιώνα.
23:13Είναι ο περίφημος Ναός του Αγίου Θεράποντος
23:16που αποτελεί και κεντρικό το πόσιμο
23:18της σημερινής πόλης και της χριστιανικής πίστης.
23:21Και φυσικά μιλάμε για τον Μητροπολιτικό Ναό
23:25του Αγίου Αθανασίου
23:26επίσης δείγμα της χριστιανικής Ορθόδοξης Ναοδομίας
23:30του 18ου και 19ου αιώνα
23:33ναοί και τεμένοι
23:35τα οποία συνυπήρχαν την ίδια περίοδο μαζί
23:38και τα οποία έδιναν τη δυνατότητα
23:40στους Οθωμανούς Χριστιανούς
23:42και στους Οθωμανούς Μουσουλμάνους
23:45να εκτελούν τα καθή θρησκευτικά τους κατοίκοντα
23:48και να έχουν τα ίδια προνόμια.
23:50Στην Λέσβο, την ωραία νήσων του Αγίου
23:52μετασονομαστάς φυσικάς καλονάς
23:54έγιναν τα εγγένεια της παλαισβιακής εκθέσεως.
24:02Η συμβολή της Λέσβου
24:04εις την εθνική οικονομία
24:05τόσο από γεωργικής όσο και από αλλιευτικής απόψεως
24:08είναι εξαιρετικό σημαντική.
24:31Στη Λέσβο το χριστιανικό στοιχείο πάντοτε πλειοψηφούσε.
24:36Το ποσοστό τους ήταν πάνω από 80%.
24:39Το 1912 έχουμε περίπου 100.000 Έλληνες
24:44και 20.000 Μουσουλμάνους.
24:46Μετά την μάχη του Κλαπάδου
24:49η περίοδος των φοβίων, τα φόβια
24:51ήταν μια περίοδος ομοτήτων
24:54που συνέβησαν εδώ στο νησί
24:56από ανταρτικές ομάδες
24:59και τουρκικές, μουσουλμανικές
25:01αλλά και ελληνικές
25:02που δυστυχώς σε ένα πόλεμο
25:04έχουμε και ομότητες και αγριότητες
25:07συναντίον του άμαχου πληθυσμού.
25:09Γι' αυτό το λόγο
25:10πολλοί μουσουλμάνοι
25:12που υπολογίζουμε περίπου σε 50% του
25:15πληθυσμού της Λέσβου
25:16αποχώρησαν, έφυγαν για πάντα
25:18από το νησί.
25:19Το 1914 με την έναρξη
25:22του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου
25:23έχουμε ένα οικονομικό πισωγύρισμα.
25:26Τα εμπορικά πλοία επιτάσσονται
25:28από τους στρατούς για τις ανάγκες
25:30του πολέμου, κόπτεται ο ομφάλιος
25:32λόρος μεταξύ Λέσβου
25:34και Μικράς Ασίας και σταματά
25:36σχεδόν κάθε οικονομική
25:38δραστηριότητα. Κατά τη διάρκεια
25:40του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου
25:42πολλοί Λέσβοι είχαν πολεμήσει
25:44στο Μακεδονικό Μέτωπο
25:46στην περιοχή του Μοναστηρίου
25:48όπου πολέμησε
25:50ο μεγάλος Λέσβιος
25:52Λογοτέχνης Στράτης Μυριβίλης
25:54και έγραψε τη ζωή εντάφω.
25:56Επίσης, πολλοί Λέσβοι
25:58στρατιώτες σκοτώθηκαν στη μάχη
26:00του Σκρά το 1918
26:01πάνω από 300 άτομα
26:03μέσα σε μία μέρα μόνο
26:05προσπαθώντας να εκπορθήσουν
26:07τα οχυρά των Βουλγάρων.
26:09Πολλοί Λέσβοι έπεσαν
26:12στα πεδία των μαχών
26:13της Μικρασιατικής Εκστρατείας
26:15και γι' αυτό το λόγο
26:17πάρθηκε η απόφαση να
26:19τοποθετηθεί στην είσοδο
26:21του λιμανιού της Μυτιλίνης
26:22το άγαλμα της ελευθερίας
26:25το οποίο είναι ομοίωμα
26:26του αγάλματος της ελευθερίας
26:29που βρίσκεται στη Νέα Υόρκη.
26:30Τον Αύγουστο και το Σεπτέμβριο του 1922
26:33όταν
26:34χιλιάδες πρόσφυγες
26:37κατέκλυσαν την πόλη της Μυτιλίνης
26:39αλλά και όλο το νησί
26:40αντιμετώπισαν μία δυσαρέσκεια
26:43από το γενινή πληθυσμό.
26:45Ωστόσο, όσοι
26:47κατάγονταν από την απέναντι
26:49Μικρασιατική Ακτή
26:50ήταν δηλαδή οι Βαλιώτες, Αδραμιτιανή,
26:53Σμυρνή, Φωκαής
26:54η αντιμετώπιση που είχαν
26:56από τον τόπιο γενινή πληθυσμό
26:58ήταν πολύ καλύτερη
26:59διότι πολλοί από αυτούς γνωρίζονταν
27:02και στο παρελθόν
27:03και έτσι η προσαρμογή
27:06των προσφύγων αυτών ήταν πολύ καλύτερη
27:09από ό,τι σε άλλα μέρη.
27:11Όταν ήρθαν οι πρόσφυγες
27:12με την ανταλλαγή των πληθυσμών
27:14εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα της πόλης
27:16και σε κάποιους δόθηκαν κάποια μαγαζάκια
27:19τα οποία παλιά τα είχαν οι Τούρκοι.
27:22Στο βόρειο λοιπόν τμήμα αυτό
27:23άρχισαν σιγά σιγά
27:24οι πρόσφυγες που είχαν φέρει
27:26μία τεχνογνωσία από απέναντι
27:29η οποία ήταν αρκετά σημαντική
27:31να δραστηριοποιούνται
27:34και να ανθίζουν σιγά σιγά
27:37ως ποτοποιοί
27:39ως τεχνίτες
27:42ακόμα και στραγαλοποιοί
27:44στην αρχή βέβαια οι κάτοικοι
27:46τους πρόσφυγες τους θεωρούσαν κατώτερους
27:48αλλά αργότερα
27:49επειδή αναπτύχθηκαν κοινωνικά
27:52και οικονομικά
27:53άλλαξε αυτό το αφήγημα
27:55και οι πρόσφυγες θεωρούνται
27:57ότι έφεραν μεγάλο πολιτισμικό
27:59κεφάλαιο στο νησί.
28:16Υπότιτλοι AUTHORWAVE
28:42Υπότιτλοι AUTHORWAVE
29:01Στο Μεσοπόλεμο
29:03το μεγαλύτερο ζήτημα
29:05κοινωνικά και πολιτικά
29:06ήταν η διαχείριση του προσφυγικού πληθυσμού.
29:08Οι πρόσφυγες οι οποίοι
29:10στη μεγάλη τους πλειοψηφία ήταν βενιζελικοί
29:13βρέθηκαν σε ένα οικείο πολιτικά περιβάλλον
29:15που το 1920ς εκλογές του 1920 ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα
29:20κατατροπώθηκε η βενιζελική παράταξη.
29:23Στην Λέσβο ο Βενιζέλος είχε μια νίκη.
29:27Μετά το 1930 όμως με το δεδομένο της συμφωνίας του Κεμάλ
29:33με το Βενιζέλο οι πρόσφυγες διαπίστωσαν ότι η προσδοκία τους
29:39για την επιστροφή στα πάτρια δάφη ουσιαστικά είχε εγκαταλειφθεί πλέον
29:44και ότι θα έπρεπε να ζήσουν στη νέα πραγματικότητα.
29:46Αυτό σε συνδυασμό με την ανάπτυξη του κομμουνιστικού κινήματος
29:51που ξεκίνησε στο νησί μετά το 1922
29:55με την δημιουργία των πρώτων κομμουνιστικών πυρήνων
29:58οδήγησε αρκετούς από τους ριζοσπάστες φιλελεύθερους
30:02στο κομμουνιστικό στρατόπεδο.
30:03Το πολιτισμικό φαινόμενο της Λεσβιακής Άνοιξης
30:06λίγο μετά το 1930 αρχίζει να αυθύνει.
30:09Οικονομική κρίση παγκόσμια
30:12φέρνει και οικονομική στενότητα
30:14αλλά ταυτόχρονα το 1932 έχουμε δύο σημαντικές συναχωρήσεις από το νησί.
30:21Φέρει πρώτος ο Μερβίλης να καθίσσεται στην Αθήνα εικογενειακώς
30:24και τον ακολουθεί σε ένα-δυο μήνες ο Ελίας Βενέζης.
30:27Τα δύο πρώτα ονόματα της Λεσβιακής Άνοιξης.
30:30Ο Σημένος συνεχίζουν να δημιουργούν
30:31αλλά όχι με τον ίδιο ρυθμό.
30:34Η δικτατορία του Μεταξά όπως και σε όλη την Ελλάδα
30:36διέλυσε το κομμουνιστικό κόμμα
30:38έτσι και στη Λέσβο οι πυρήνες του διαλύθηκαν
30:42και εκατοντάδες κομμουνιστές βρέθηκαν στις εξορίες και στις φυλακές.
30:46Ο Ελληνοιτελικός πόλεμος το 1941
30:49δημιούργησε μια στοιχειώδη ανάταση στον πληθυσμό του νησιού
30:57καθώς εκατοντάδες Μητυλινοί μπαίναν στα καράβια
31:02για να πάνε να πολεμήσουν στο Αλβανικό μέτωπο.
31:05Ήρθε και η Γερμανική κατοχή
31:07καθώς στις 4 Μαΐου του 1941
31:104.000 Γερμανοί στρατιώτες αποβιβάστηκαν στο νησί
31:14και πολύ γρήγορα οι Μητυλινοί ανακάλυψαν τις συνέπειες αυτής της κατοχής.
31:20Την ίδια περίοδο οι μεγάλες ελλείψεις σε τρόφιμα και η πείνα
31:25έφερε τους ανθρώπους μπροστά στην ανάγκη
31:28να αντισταθούν στη νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε.
31:32Έτσι κάποιοι διανοούμενοι
31:36οι οποίοι ανήκανε στο Βενιζελικό στρατόπεδο
31:40μαζί με νέους δασκάλους, γιατρούς,
31:43τους καθηγητές μαζεύτηκαν
31:47να φτιάξουν μια αντιστασιακή οργάνωση.
31:50Αυτοί που συγκρότησαν την οργάνωση,
31:52παλιοί Ριζοσπάστες Βενιζελικοί,
31:55μαζί με την προοδευτική διανόηση και κάποιοι αμεμονωμένοι κομμουνιστές,
32:00την ονόμασαν Κεντρική Επιτροπή Αγώνα
32:02για την Απελευθέρωση της Λέσβου, κάτι τέτοιο.
32:04Στην τοπική ιστορία και γενικά στο ομοιημένος κόσμος στον χώρο της αντίστασης,
32:13την έλεγε οργάνωση.
32:14Και όταν λέγανε οργάνωση ήξεραν πάρα πολύ καλά τι σημαίνει αυτό.
32:20Πρώτες κατευθύνσεις και η πρώτη δράση της οργάνωσης
32:23ήταν κυρίως η προστασία, όπως είπαμε, από την πείνα,
32:25αλλά και η προστασία και οι διαφυγές των νέων που ήθελαν να περάσουν απέναντι
32:32στα Μικραισιατικά παράλληλα και από εκεί να ενσωματωθούν με το στρατό στη Μέση Ανατολή.
32:37Το 1943 η οργάνωση ενσωματώθηκε στο ΕΑΜ Λέσβου,
32:41καθώς ήλθε στο νησί η μπροσούρα του Γλινού,
32:46τι είναι και τι θέλει το ΕΑΜ,
32:47και μετονομάστηκε η οργάνωση σε ΕΑΜ Λέσβου.
32:51Στις 10 Σεπτέμβρη 1944 οι Γερμανοί εγκαταλείπουν τη Λέσβου
32:56και το νησί απελευθερώνεται.
32:58Η τοπική εξουσία έμεινε στο ΕΑΜ.
33:03Την ίδια στιγμή φρόντιζε να έχει άριστη συνεργασία
33:05τόσο με τους Άγγλους, τόσο και με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση.
33:34Υπότιτλοι AUTHORWAVE
34:00Αυτό που θα ήθελα να τονίσω είναι ότι η όψη της πόλης της Μιτιλίνης έχει αλλάξει.
34:07Η ακτογραμμή η παλιά δεν υπάρχει πια.
34:10Οι κυριότερες τότε βιομηχανικές μονάδες, είτε αυτά είναι, σαπωνοπία,
34:17είτε αλευρόμυλη, είτε μηχανουργία, είτε βυρσοδεψία, είναι παράκτεια.
34:23Δηλαδή το μέτωπο της πόλης, όταν κοιτάξετε παλιές ιστορικές φωτογραφίες,
34:28θα δείτε, εκτός από τα περίφημα ξηνοδοχεία και νεοκλασικά κτίρια που έχει η Προκυμαία,
34:33τα οποία προσουμιάζαν πάντοτε, θέλω να το τονίσω, στην Προκυμαία της Σμύρνης,
34:39εκτός από αυτά είναι τα βιομηχανικά κτίσματα, γιατί είχαν τη δικιά τους σκάλα,
34:45εννοώ προβλήτα, για την εξαγωγή, εισαγωγή, ηλικών ή την εξαγωγή, το εμπόριο.
34:52Τις επόμενες δεκαετίες αρχίζει η δειλά-δειλά η αστική ανάκαμψη της πόλης.
35:00Οι άνθρωποι κατέβαιναν στην αγορά τότε, ήταν σαν να πήγαιναν σε ένα μικρό Παρίσι
35:05όταν κατέβαιναν στην αγορά της Μητυλήνης, συγχροτιζόταν πάρα πολύ με τους καταστηματάρχες
35:10και ουσιαστικά είχαν μία επαφή προσωπική.
35:14Επίσης ενημερωνόταν για τις νέες τάσεις, τα νέα προϊόντα,
35:18υπήρχε μία ελπίδα για ανάπτυξη και για καλύτερη ζωή.
35:22Ένα νέο σημαντικό έργο υποδομής που θα συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη
35:26και την πρόοδο της Μητυλήνης εγκαινιάστηκε.
35:28Πρόκειται για την επέκταση του μόλου του Πολυμένου στη Σωρεία Νήσου
35:31κατά 226 μέτρα και την ενίσχυση του Παλαιού Τμήματος του Μόλου
35:35που στήχησε 15,5 εκατομμυρίες δραχμές.
35:38Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 70 είχε αρχίσει η λεγόμενη αντιπαροχή.
35:45Σε αυτήν χάθηκαν πάρα πολλά αρχοντικά
35:49και ταυτόχρονα η πόλη επεκτάθηκε στο άκτιστο τμήμα της, στον Προσνότο
35:54με την έκρηξη της κατασκευής πολυκατοικιών
35:58σε οικόπεδα τα οποία γύρω τους δεν είχαν καμιά υποδομή.
36:01Η διάσωση των οικημάτων ευτυχώς άρχισε με το ενδιαφέρον του Νίκου του Σιφουνάκη
36:09και της τοπικής αρχιτεκτονικής κοινότητας
36:13σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση
36:16ασχέτως άμα είχαν πολιτική σχέση ή όχι
36:20υιοθέτησαν την ιδέα να μεταθραπούν εγκαταλειμμένα πλέον βιομηχανικά κτίσματα
36:26σε πολιτιστικά κέντρα.
36:49Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά την πτώση της δικτατορίας
36:53το δημοψήφισμα που επακολούθησε
36:55πάνω από 70% των ψηφοφόρων ψήφισαν υπέρ της κατάργησης της βασιλείας.
37:02Αυτό που θυμάμαι βασικά από εκείνες τις μέρες είναι δύο περιστατικά.
37:08Το πρώτο είναι η επίσχυψη του Πατακού στο νησί
37:12όπου όταν του παραπονέθηκαν ότι δεν είναι καλή η τιμή του λαδιού
37:18αντέτεινε ξεριζώστε τις ελιές και φυτέψτε αμυγδαλιές.
37:23Το δεύτερο είναι η επιστράτευση.
37:25Μετά την ειζολή στην Κύπρο και το πραξικόπημα που είχε προηγηθεί
37:32επιστρατεύθηκαν όλοι οι Λεσβοί και μετακινήθηκαν εκτός Λέσβου
37:36εν ώψη της άφηξης της Λέσβου στρατιωτών από την υπόλοιπη Ελλάδα.
37:41Δηλαδή μια εντελώς γελία κατάσταση να μην σου επιτρέπουν
37:46ενδεχομένως να υπερασπιστείς τον τόπο σου
37:48να φύγεις από τον τόπο σου και να έρθουν άλλοι να τον υπερασπιστούν.
37:52Ο στρατής Ελευθεριάδης στα γαλλικά Τεριάντ καταγόταν από μια αστική οικογένεια της Λέσβου.
38:00Ο πατέρας του ήταν ο θρασίβουλος Ελευθεριάδης, είχε σαμβολοποιείο, γεννήθηκε εδώ το 1897
38:06και μέχρι το 1915 έζησε εδώ, φίτησε εδώ και θέλει στο γυμνάσιο εδώ.
38:15Μετά ο πατέρας του τον έστειλε στη Γαλλία να σπουδάσει νομικά.
38:20Πηγαίνοντας εκεί γράφτηκε στην νομική σχολή, άρχισε να κάνει παρέα
38:24με ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών
38:26και γοητεύθηκε πάρα πολύ από όλο αυτό το κλίμα
38:32και άρχισε μάλιστα να συνεργάζεται με τον Κριστιαντερ Ρεζερβος
38:35έναν εκδότη που έβγαζε τα τετράδια τέχνης
38:39και ανέλαβε τη στήλη κριτική της μοντέρνας τέχνης
38:43κάτι το οποίο του άρεσε και το γοήτευε.
38:45Και αφού τέλησε και το μικί, ασχολήθηκε πια εξ ολοκλήρου
38:49με την τυπογραφία και με την διάδοση της μοντέρνας τέχνης
38:54η οποία τον εγωήτευε.
38:56Πρώτα γνώρισε τον Γουναρόπουλο στον Παρίσι, τον ζωγράφο
38:59στο εργαστήριο του οποίου είδε εικόνες του Θεόφυλλου
39:02ενδιαφέρθηκε γι' αυτό και όταν ήρθε στη Λέσβο γνώρισε τον Θεόφυλλο.
39:06Άλλωστε μην ξεχνάμε ότι την περίοδο εκείνη
39:08μες ουρανούσε στο Παρίσι ο κυβισμός και ο πριμμιτισμός
39:12δηλαδή η πρωτόγωνη τέχνη.
39:15Κάπως έτσι ήταν και η τέχνη του Θεόφυλλου.
39:18Έκανε ένα μουσείο με δικά του χρήματα στο δικό του χώρο
39:22το μουσείο Θεοφύλλου το οποίο βρίσκεται κοντά στο μουσείο Τριάντ.
39:26Αυτό εγκαινιάστηκε το 1966 πέρα καλό.
39:29Τον πέθανε ο Θεόφυλλος το 1934
39:33ο Τριάντ του οργάνωσε μια μεγάλη έκθεση στο Παρίσι το 1936
39:41και καθιερώθηκε λοιπόν ότι ένας από τους τηλοβάτες της ελληνικής
39:46της νεότητας της ελληνικής ζωγραφικής
39:48ιδιαίτερα της λαϊκής ζωγραφικής να είναι ο Θεόφυλλος.
39:52Και μετά το 1979 πια σκέφτηκε να κάνει και το μουσείο Τριάντ
39:58μέσα να στεγάσει τα βιβλία τα οποία είχε πια αρχίσει να εκδίδει ο ήλιος
40:03με δικά του έξοδα, το Βέρβε και το Μινοταύρο.
40:07Έβαλα μέσα και μερικά από τα έργα του Θεόφυλλου
40:10και έτσι λοιπόν μπορεί κάποιος να δει και έργα του Θεοφύλλου εδώ
40:14αλλά και τα έργα του Πικάσο, του Ματής, του Φερνάν Λεζέ, του Σαγκάλ
40:19και κάθε ζωγράφος είχε αναλάβει να κάνει και μία ενότητα.
40:24Ο Σαγκάλ Παναμεντοσκάρη έκανε το Δάφνης και Χλόη.
40:26Πικάσο έκανε το τραγούδι των νεκρών σε ποίηματα κάποιου άλλου ποιητή.
40:31Ο Τζακομέτη έκανε το Παρίσι χωρίς τέλος.
40:34Καθένας αναλάβαινε ένα θέμα και το έκανε με την λιθογραφική μέθοδο.
40:54Υπότιτλοι AUTHORWAVE
41:14Το 1987, όπως θυμάστε καλά, ήταν μία περίοδος έντασης
41:19ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, ανάμεσα στις δύο χώρες.
41:24Εκείνη τη χρονιά, όμως, συνέβη ένα εξαιρετικό γεγονός.
41:28Ο δήμαρχος του Δικελή, ο Σμάνος Μπιβεν,
41:33το Δικελή είναι η τουρκική πόλη ακριβώς απέναντι από την πόλη της Μετιλίνης,
41:38μας έστειλε μία πρόσκληση να πάρουμε μέρος στο φεστιβάλ που οργάνωνε εκεί.
41:45Ανταποκρίθηκα με άμεσο τρόπο.
41:48Μια μεγάλη αντιπροσωπεία, γύρω στα 100 άτομα από την Μετιλίνη,
41:52επισκέφθηκε και συμμετείχε στις εκδηλώσεις του φεστιβάλ του Δικελή.
41:57Ήταν ένα φεστιβάλ ειρήνης, φιλίας και αλληλεγγύης.
42:02Στο Δημαρχείο του Δικελή ήταν κρεμασμένες δύο τεράστιες σημαίες,
42:06μια τουρκική και μια ελληνική,
42:08εικόνα η οποία μας εντυπωσίασε εξαιρετικά κατά την άφηξή μας.
42:13Την επόμενη χρονιά ανταποδώσαμε την επίσκεψη αυτή,
42:17επίσης με τον καλύτερο τρόπο,
42:19και αυτοί οι δεσμοί συνεχίστηκαν και τα επόμενα χρόνια.
42:22Γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ιδρύσαμε την κίνηση πολιτών συνύπαρξη και επικοινωνία στο Αιγαίο
42:28με σκοπό να στηρίξουμε τις σχέσεις φιλίας, ειρήνης και αλληλεγγύης
42:34ανάμεσα στους πολίτες των δύο γειτονικών ακτών.
42:38Μία από τις πιο σημαντικές δραστηριότητες της συνύπαρξης
42:42ήταν να επιτραπεί η επίσκεψη στο νησί της Λέσβου
42:48χωρίς μακροχρόνιες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
42:52Και με αποτέλεσμα να υπάρχει μια εκτόξευση της επίσκεψης τουρκων πολιτών στα νησιά
42:58σήμερα στη Λέσβου αντιπροσωπεύουν το 50% των αιτήσιων τουριστών που επιστέπτουν το νησί.
43:29Υπότιτλοι AUTHORWAVE
44:04Υπότιτλοι AUTHORWAVE
44:27Υπότιτλοι AUTHORWAVE
Comments