00:00So, Fia, para sa ating mga ka-RSP na mga parents, mga mommies and daddies dyan,
00:05ngayong vacation, familiar na ba kayo sa linyang,
00:07Mommy, Daddy, I'm bored!
00:09Oy!
00:10At ang nagiging quick solution ng marami,
00:13iabot agad yung mga gadgets o cellphones.
00:15Daming ganyan.
00:16Yan, para maging busy yung mga bata.
00:18Pero alam nyo ba, ang epekto nito kapag nasobrahan,
00:22yan, bago natin pag-usapan ito, panoorin po muna natin ito.
00:27Ngayong vacation, eto na naman ang pambansang linyo ng mga chikiting.
00:32Mommy, Daddy, I'm bored!
00:35At ang nagiging quick solution ng nakararami,
00:38iabot agad ang cellphone o tablet para lang maging busy sila at instant tahimik.
00:43Pero teka, alam nyo ba ang totoong kaakibat nito kapag nasobrahan?
00:48Bad posture, tantrums, at ang tinatawag na digital addiction.
00:53Mga bagay na ayaw nating maranasan, di ba?
00:56Don't worry mga mommies and daddies,
00:59dahil may paraan para ma-enjoy nila ang bakasyon
01:01nang hindi masyadong marami ang screen time.
01:05Alamin kung paano dito lang sa Rise and Shine, Pilipinas.
01:10Ayan na, totoo nga yung sinasabi nila na lahat ng sobra ay masama.
01:15Pero don't worry mommies and daddies,
01:17dahil ngayong umaga, we'll give you some tips
01:19kung paano natin may iwasan ang sobrang screen time na ating mga chikiting.
01:23At para gabayan tayo,
01:25makasama natin ngayong umaga ang parenting coach na si coach
01:28Richard Uyap Jr.
01:30Coach, good morning.
01:31Welcome to the Rise and Shine, Pilipinas.
01:33Good morning, coach.
01:34Good morning po.
01:34Good morning.
01:35Okay.
01:36Well, una po sa lahat, coach,
01:38bakit nga po ba tila takot yung mga magulang?
01:41Hmm.
01:42Kapag sinabi nila ng mga anak nila,
01:44gusto kong cellphone,
01:45o kaya kinuha na yung phone or yung gadgets,
01:48bakit hindi kaya kontrahin ng mga magulang ngayon yung mga bata?
01:52Marami pong reasons,
01:54pero siguro to simplify things,
01:55is unang-una ho dyan,
01:57hindi ko kasi alam or hindi kasi kaya ng mga magulang
02:01yung magiging repercussions kapag hindi nila binigay yung gadgets.
02:04So unang-una dyan,
02:05baka mamaya mag-galit yung bata,
02:07magwala, mag-tantrums.
02:09Usually, nagiging panapal ho natin yung gadgets
02:13just to make sure na mag-settle down yung bata
02:16or mag-relax siya.
02:17So, nagiging reason yun
02:19para mas maging plansyado lahat,
02:22tahimik ang mundo natin,
02:24especially tayo din bilang mga magula.
02:26Okay, pero not necessarily na hindi pwedeng
02:29din mibigay yung cellphone or yung tablet.
02:30When do we say na ito ay on the dangerous level
02:34or like something like,
02:35I don't know,
02:36is there a term for kid addiction?
02:38Something like that?
02:38Yes.
02:40Katulad nung the way we understand the concept of addiction
02:44and also dependence is that
02:46when we say about dependence,
02:48kasi parang you use it on a casual basis.
02:50Okay, ginagamit mo lang siya from time to time.
02:52Pero addiction kasi,
02:53it increases from time to time.
02:55Tapos parang nagkakaroon na siya ng effect.
02:57Sa bata,
02:58nagkakaroon siya ng effect sa emotional regulations.
03:01Either, yun nga po,
03:02katulad na sabi natin kanina,
03:03nagkakahalit sila,
03:04pag hindi nila nakukuha,
03:05even impulse control,
03:06nagkakaroon ng issue.
03:07So, ibig sabihin,
03:08kapag nag-imply din siya sa ibang bagay,
03:11pagka hindi nila nakukuha yung food na gusto nila,
03:14binibigay ni mommy yung karga na kailangan niya,
03:17so nagkakaroon din ho ng implication yun
03:19sa ibang aspect ng buhay ng bata.
03:22Bakit ba kasi phone na na yung binigay ng mga nanay at tatay?
03:26Yes, that's the sad part about it,
03:29but it's also a generational thing.
03:31Particularly, kasi yung generation natin ngayon,
03:33even for us, parents,
03:35kasama na ho sa kultura natin ngayon yan.
03:38Kasama na ang pag-gadget.
03:40So, it's really challenging for us
03:42to get away from that concept
03:44kasi nandun na tayo eh.
03:46Nandito na tayo,
03:47palaging may access tayo ngayon.
03:48So, we can stereotype dahil tama ng parents?
03:50Well, we...
03:51Well, pwede po natin siyang gamitin na...
03:53Or busy siguro.
03:54Pwede rin ho.
03:55Nag-busy ang mga magulang,
03:56pero pwede rin ho kasi natin siyang gamitin.
03:58Magiging effective din ho siya
04:00pag nagamit natin siya na mas tama.
04:01Okay.
04:02Base po sa pag-aaral,
04:04sinabi ng ilang eksperto
04:05na yung boredom sa mga bata,
04:10magandang senyales ito.
04:11At ito yung nagbubukas
04:13para maging creative yung kanilang kaisipan.
04:16So, ano ba yung mga tips
04:17para hindi naman puro gadgets lang yung mga bata?
04:19Para kapag boredom bata,
04:21meron silang ibang activities.
04:22Yes.
04:23I think being intentional
04:25would come a long way.
04:27Meaning, tayo bilang magulang,
04:29kailangan natin maging intentional.
04:30Okay.
04:31So, pagka wala akong,
04:33hindi ko binigay ang gadget,
04:34iisipin din natin bilang magulang,
04:36ano ba yung mga pwede kong ipagawa sa kanila?
04:38Example,
04:39po pwede natin as simple as
04:41including them in our daily occupation.
04:45Turuan natin sila.
04:46Okay, naglalabas si nanay,
04:47isama na natin yung anak natin.
04:49Sige, baka magkaroon din siya ng interest
04:51na gumawa ng mga gawaing bahay.
04:54Example, nagdidilig si tatay.
04:56Yes, cooking, also one thing.
04:58And also, there's a lot of things that we can do.
05:00It's just, we just need to be very intentional about it.
05:03Paminsan, tayo rin din hong kasi bilang magulang,
05:05nagkakaroon tayo ng konting limitations
05:07kasi yun yung easiest way din eh.
05:10Hindi lang para sa bata.
05:11Pati rin hong sa atin bilang magulang.
05:13Easier way din na,
05:14ibigay ko na lang gadget para makapaglaban ako mabilis.
05:17Para makapagluto na ako,
05:18para makapaglinis na ako,
05:20at kung ano-ano pa mga kailangan natin gawin.
05:22Okay.
05:23Kasi minsan, may mga magulang din na parang
05:25ayaw nilang darating sa point na
05:26umiiyak na yung anak nila.
05:28Yes.
05:28Na, naaawa sila.
05:30They feel for their children or their child.
05:33Pero, ano ba ang dapat gawin?
05:35What could be the approach para sa parents
05:37para mapatupad yung rules sa screen time?
05:40I think that's somehow important eh.
05:42Kasi, tell us more.
05:44Indeed, that's really important.
05:46But, it's also challenging at the same time.
05:48Kasi, when we impose something,
05:50they also need to see it with us.
05:53So, example,
05:54nag-impose ako na bawal ang cellphone.
05:56Pero, si tatay nagsa-cellphone habang kumakain.
05:59So, yes, totoo, habang kumakain.
06:02So, kailangan mapag-usapan din muna natin
06:04within the people that is taking care of the child,
06:07ano ba ang rules natin?
06:09So, example,
06:10if we want to impose something,
06:12it also needs to be applied to us.
06:14So, example,
06:15even pag-uwi natin sa bahay,
06:17siguro meron tayong work time.
06:19Pero, kapag after ng work time,
06:21baka kailangan na natin ng family time.
06:23So, and also,
06:24quality is more important than the duration.
06:26Kasi, example,
06:27binabantayan nga natin si Bunso,
06:29pero, naka-cellphone ka naman
06:31habang nagbabantay.
06:32So, hindi rin po pwede.
06:33Kailangan pantay ho.
06:34Kasi,
06:35paminsan,
06:36nagre-resort din sila sa gadgets,
06:38ang mga bata.
06:39Kasi, kailangan,
06:40wala rin silang relationship
06:42na nabibuild.
06:43Tayo rin mismo,
06:44at hindi ko po sinisisi ang magulang,
06:46no, dahil sa hirap ng buhay,
06:48at medyo meron tayong mga
06:49kailangan ding asikasuhin.
06:51Magkakaroon din po tayo
06:52ng limitations
06:53bilang magulang.
06:54So, kailangan natin mag-intentional.
06:56At magkaroon ng atensyon sa mga bata.
06:58Yes, indeed po.
06:59Nung panungkos na namin yan,
07:00wala namang kaming gadgets nun.
07:01So, ginagawa ko,
07:02pag-board ako,
07:03sinusulat ako yung ding-ding.
07:04Ayan, oo,
07:05nagbabasagang gamit.
07:06Sisirain yung mahiwagang piano.
07:08Pagkakulit ka,
07:08ng perits mo,
07:09ha-hat.
07:10Open siya.
07:11Well, maraming salamat ko,
07:13Richard,
07:13sa mga tips
07:14kung paano natin
07:15malelesen yung screen time
07:16ng ating mga chikiting
07:17ngayong bakasyon.
07:18Malaking tulong po ito
07:19para sa ating mga parents dyan,
07:21mga ka-RSP.
Comments