- 9 saat önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:28İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Bu soruların cevabını arayacağız konuklarımızla birlikte.
01:29İzlediğiniz için teşekkürler.
01:40İzlediğiniz için teşekkürler.
01:59Bu da önemli.
02:00Ne anlama geliyor?
02:01Tabii ki biz anlamaya çalışacağız.
02:04Analisisin de başlayalım.
02:05Tabii ki burada geçtiğimiz günlerde bir beklenti söz konusuydu.
02:10Hafta başında yani bugünden itibaren, pazartesi gününden itibaren belki de İslamabad'da,
02:16Pakistan'da tarafların yüz yüze görüşmelere yeniden başlayabileceğini, masanın yeniden kurulabileceğini değerlendiriyordu.
02:24Birçok kişi ve tabii ki Amerikan medyasına yansıyan haberler de bu yöndeydi.
02:29Ama işte İran'ın cevabı neredeyse pazartesi gününe saatler kala geldi.
02:35Ve Trump'tan da biz memnun olmadık açıklaması.
02:40Şimdi burada bu müzakereleri tıkayacak bir durum mudur?
02:44Yoksa tabii ki bu müzakere süreçinde tarafların birbirlerine şartlarını kabul ettirmek için yaptığı manevralardan biri mi?
02:54Nasıl değerlendirmek, okumak lazım İran'ın verdiği cevap ve Amerika Birleşik Devletleri'nin memnuniyetsizliğini?
03:01Şimdi şöyle yani İran'daki bu cevaba baktığımız zaman birazdan belki içeriğini de konuşuruz.
03:08İranlı yetkililer şunu anlıyoruz bu cevaptan.
03:11Bu savaşı kaybettiklerine inanmıyorlar.
03:15Ve tam tersine ciddi bir direnç ve stratejik dayanıklık gösterdiklerini iddia ediyorlar.
03:21Mesela bu yöndeki taleplerinden biri Hürmüz Boğazı'ndaki yönetimin Taslim Haber Ajansı'nın duyurduğu bilgilere dayanarak bunu söylüyoruz tabii ki.
03:31Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin İran'da kalması yönünde bir talepleri var Amerika Birleşik Devletleri'nden.
03:38İkincisi nükleer konusunda herhangi bir taviz vermiyorlar ve bu meseleyi ayrı tutmak istiyorlar.
03:45Yani öncelikle 30 günlük bir süre zarfında savaşın ateşkesini sağlanması ve bu süre zarfında müzakerelerin devam etmesi.
03:55Aynı şekilde bu süre zarfında da İran'a yönelik yaptırımların kaldırılmaya başlanması ve İran'ın petrol ihracatına yönelik engelin ortadan
04:05kaldırılması.
04:06Bloke edilmiş varlıkların İran'a verilmesi.
04:09Dondurulmuş varlıkların da aynı şekilde İran'a iade edilmesi gibi talepleri var.
04:14Tabii bunların birçoğu müzakerelerde taraflar karşılıklı taviz vererek ilerleyebilir ama burada süreci tıkayan iki temel mesele var.
04:23Birincisi Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin İran tarafına ki eğer bu Taslim Haber Ajansı'nın verdiği bilgi doğruysa bu çok süreci
04:32tıkayabilecek bir başlık.
04:34İkincisi ise nükleer meselelerin ertelenmesini istiyor İran tarafı.
04:39Burada 2015'te ortak kapsamlı eylem planı antlaşması vardı.
04:45İran'la Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkeler arasında imzalanan.
04:50Bu antlaşma imzalana kadar neredeyse iki buçuk senelik bir süre zarfında müzakereler gerçekleşmişti.
04:58Umman'da yürütülmüştü bu müzakereler.
05:00Yani iki buçuk yılın sonunda bir antlaşma taslağı ortaya çıkmıştı.
05:06İranlar aynı taktiği ve yöntemi aslında talep ediyorlar.
05:10Yani bu nükleer meseleyi uzun bir süreye yayarak bu meseleden ayrı tutmak istiyorlar.
05:16Çünkü 2015 anlaşması onlar açısından çok çok iyi bir antlaşmaydı.
05:20Ama Trump burada Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla birlikte yani karşılıklı Abluka'nın kaldırılmasıyla birlikte iyi bir nükleer antlaşma imzalamak istiyor.
05:30İyiden kastım şu 2015'te Obama döneminde imzalanan o antlaşmayı Trump yönetimi kötü bir antlaşma olarak değerlendiriyor.
05:39Yani İran'a alan açan İran'ın önünü açan bir antlaşma olarak değerlendiriyor.
05:44Ve ondan çok daha iyi bir antlaşmayla masadan ayrılmak istiyor.
05:48İran ise bu nükleeri zamana yayarak burada bir avantaj sağlamak istiyor.
05:54İki temel anlaşmazlık noktası aslında bu.
05:57Bu meselenin birinci tarafı.
06:00İkinci tarafı şimdi İran'da iç yönetimine de bakmak lazım.
06:05Şimdi bu içeriklere baktığımız zaman evet İranlılar antlaşma istiyor ama antlaşmayın İran tarafından dikte edilmesini isteyen bir tarafın kontrolünde yazılmış
06:16bir metin bu.
06:17Yani sertlik yanlılarının hazırlamış olduğu ve talep ettikleri bir metine benziyor bu.
06:24Yani bu eğer metine baktığımız zaman şöyle değerlendirebiliriz.
06:27Bu savaşı bugüne kadar hiç takip etmeyen bu meseleye hiç ilgisi alakası olmayan birinin ilk bakışında şöyle bir intiba ortaya
06:39çıkabilir.
06:39Bu galip devletin karşı taraftan taleplerine benzeyen bir içerik.
06:44Böyle gözüküyor metin.
06:46Yani İran'da da bu sertlik yanlıları demin de söyledim savaşı kaybettiklerine kesinlikle inanmıyorlar ve o anlamda kendi taleplerini dikte ederek
06:57Washington'u yani Trump yönetiminden taviz koparacaklarını zannediyorlar.
07:01Bu da İran yönetiminden işte Trump'un o Transsocial'da yaptığı açıklamada sözde temsilciler olarak nitelendiriyor onları.
07:10Çünkü orada İran'da da şu an birazdan belki onu konuşuruz.
07:14İki grup var.
07:15Antlaşmayı isteyen pragmatist generaller olarak nitelendiriyorum.
07:19Şu an çok etkinler İran siyasetinin ama diğer tarafta da sertlik yanlıları kendi taleplerini dikte ederek Trump'tan taviz koparacağını düşünüyorlar.
07:30Bu metinin o sertlik yanlılarının etkisi ve baskısıyla yazıldığı çok açık.
07:36Yani ilk girişte bu şekilde bir değerlendirme yapmak mümkün diye düşünüyorum.
07:41Evet Muhammed Masar Şahin size döneceğim ama Hasan Oktay da bize katıldı.
07:46Hoş geldiniz Hasan Bey.
07:49Hoş bulduk Erhan, iyi yayınlar, iyi geceler.
07:52Muhammed Bey merhaba, Anar merhaba.
07:54Muhammed Masar Bey tabi burada İran'ın verdiği cevap ve Trump'ın ilk yorumu çok çok önemli.
08:01Anar Ali de aslında özellikle İran medyasına, ajanslara yansıyan bu içerikle ilgili bilgileri paylaştı.
08:09Önemli noktalar var.
08:11Tabi ki burada Hürmüz Boğazı'nda Amerikan ablukasının kaldırılması İran'ın temel isteklerinden biri.
08:19Ayrıca savaşın tüm cephelerde sonlandırılmasını istiyorlar.
08:24Ve saldırmazlık garantisi ki savaş süresince aslında bu sık sık dile getiriliyordu.
08:32İran'ın geçmişte yaptığı müzakerelerden aldığı dersle birlikte net bir saldırmazlık taahhüdü beklediği,
08:40çünkü müzakere sürerken ya da bir anlaşma yapılmışken bile ABD'nin İsrail'le birlikte kendisine saldırdığının farkında ki bu yaşandığı.
08:50Diğer taraftan petrol satışını yasaklayan yaptırımların 30 gün içinde kaldırılmasını istiyorlar.
08:57Burada tabi ki bunun devamında da dondurulan varlıkları da İran'ın talep ettiğini söyleyebiliriz.
09:05Diğer taraftan nükleer konusuna da hiç değinmemiş İran'da yarı resmi haber ajansı tasnimin geçtiği,
09:15bu detaylara baktığımız zaman, maddelere, şartlara baktığımız zaman İran sanki nükleer programını ya da zenginleştirilmiş uranyumunun taşınmasını,
09:26ABD'ye verilmesini ya da seyreltilmesini tartışmaya bile açmamış gibi görünüyor.
09:32Şimdi bu şartlara baktığımız zaman, Anar Ali'nin de ifade etmeye çalıştığı gibi,
09:38ABD'nin böyle bir anlaşmaya yaklaşması pek de mümkün gibi görünmüyor.
09:43İran anlaşma yapmak istemiyor mu?
09:47Yani masanın dağılmasını mı istiyor?
09:51Yoksa yine Anar Ali'nin yorumladığı gibi kendilerinin savaşın galibi olduğunu ve karşı tarafa istediklerini diktat edebileceklerini mi düşünüyor sizce?
10:02Şimdi Erhan Bey ben şöyle düşünüyorum, Anar Ali hocama şurada katılıyorum.
10:08İran tarafı baktığımızda kendisini savaşın net bir şekilde galibi görüyor.
10:12Tabii galibiyet kime göre neye göre bunu tartışmak gerekiyor ama onların tarafından baktığımızda
10:17Amerika'yı ve dünyayı iki ayı aşkın bir süredir kilitleyen bir İran siyaseti var.
10:23Yani hürümüzü kapattı.
10:25Alternatif yollar en son OPEC'ten ayrılmasının ardından biliyorsunuz Birleşik Arap Emirlikleri tarafından bir fujerah limanı ortaya çıktı.
10:33Oranın geliştirilmesi gündeme geldi.
10:35Hatta oradan petrol ticaretini arttırmayla ilgili çalışmalar başlamışken İran orayı da vurdu.
10:41Yani İran aslında hürmüzü alternatiflerin oluşmasına da izin vermiyor.
10:46Ve İran bu noktada kendisini savaşın galibi görüyor.
10:49Tabii dediğim gibi galibiyet ülkeden ülkeye pozisyondan pozisyona durumdan duruma değişebilir.
10:54Ama bizim şu anda gördüğümüz İran bir ay önce sunmuş olduğu şartlarla şu anda herhangi bir farklılık yok.
11:02Ve hatta savaş başlamadan önce masaya getirdiği şartlarla şu an arasında yine bir fark yok.
11:08Çünkü İran kendisi bu savaşı kaybetmediği inancında ve üzerine bir de hürmüzü eklemiş durumda.
11:19Hürmüzü de biliyorsunuz 30 gün içerisinde kademeli açacak.
11:22Peki ben size başka bir siyasetten bahsedeyim.
11:25Örneğin benim de bulunduğum Katar'da bugün bir sıvılaştırılmış doğalgaz gemisi hürmüz boğazını açtı ve Pakistan'a gitti.
11:35Yani bu çok önemli bir detay.
11:37Demek ki İran şu anda yeni bir siyasete doğru yol alıyor.
11:41Nedir o?
11:42Körfez'de benimle doğrudan zıplaşmaya gerekirse Amerika ile ilişkileri devam edebilir.
11:47Çünkü Katar Başbakanı iki gündür Amerika'da orada görüşmeler yapıyor ama oradayken aynı zamanda İran Dışişleri Bakanı ile de görüştü.
11:54Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail, Amerika, Bahreyn hattından uzak duran ya da en azından kendisine çok net bir şekilde karşı tutum
12:03içerisinde olmayan ülkelere hürmüz konusunda belli imtiyazları sağlayacak gibi duruyor en azından şu an itibariyle İran.
12:11Bu kendince bir iyi niyet göstergesi aslında.
12:13Fakat ben İran'ın geldiğimiz noktada herhangi bir geri adım atmamakta ısrarcı olduğunu, bana göre Amerika'nın tekrar savaşa dönme
12:24niyeti içerisinde olmadığına emin olduğunu ve bu sebeple el yükseltmeye gerekirse anlaşmasak da biz bu şartlarımızdan geri adım atmayacağız demeye
12:36devam edeceği kanısındayım.
12:37Ama burada İsrail faktörünü unutmamak lazım.
12:41Evet şu anda Trump savaşa dönmek istemiyor.
12:43Kendi ülkesindeki Siyonist lobby'e rağmen savaşa dönmek istemeyen bir Trump var.
12:49Fakat İsrail'in ve Netanyahu'nun Trump ve Amerika üzerindeki etkisini düşündüğümüzde her an savaşın tekrar başlayabilme ihtimalini düşünmek gerekiyor.
12:59Ve böyle bir durumda yeniden başlayacak savaşta İran'ın bölgede imajının zedeleneceğini bilmek gerekiyor.
13:08Yani şu anda siz İran olarak dünyayı bir şekilde kilitleyebilme gücünüzü herkese ispat ettiniz.
13:15Fransa Cumhurbaşkanı sizinle görüşmek için uğraşıyor.
13:18Görüşüyor ona hemen haber yaptırıyor.
13:20Kendince bir şeyleri açıklamaya çalışıyor.
13:22Hürmüz Boğazı meselesiyle Avrupa ile Trump'ın arasında çok yani yüksek dağlar girmiş durumda.
13:29Ve Körfez ile yine Trump arasında belli ayrışmalar Hürmüz noktasında yaşanıyor.
13:34Böyle bir noktada siz tekrar savaşa dönme seçeneğine eğer başvuracak olursanız İran olarak bölge ülkeleri ve dünyanın geri kalanında sizin
13:43karşınızda konumlanmak mecburiyetinde kalacaktır.
13:46Hatta size ara bulucu olan Pakistan dahi sizinle ilgili soru işaretleri barındırabilir.
13:52Bunu İran'a eleştirdiğim için söylemiyorum.
13:54Sahadaki gerçeklikten bahsediyorum.
13:56Ve bence Hürmüz İran'ın elinde güçlü bir kart olarak durmaya devam ettikçe bu masanın kuşkusuz psikolojik üstünlüğü İran'ın
14:07elindedir.
14:08Hatta Amerika'nın uygulayabileceği baskı oranı arttıkça Babel Mendebin de kapanması gündeme gelecek.
14:15Ve zaten dünyayı belli anlamda kilitlemek üzere olan İran'ın eline yeni bir koz geçecek.
14:21Ve dünyanın bu savaştan etkilenmeyen kalan kısmı da bir şekilde bu savaştan doğrudan etkilenmiş olacak.
14:28Onun için ben yeniden bir savaştan ziyade Trump'ın yeniden bir teklif sunmasını bekliyorum.
14:34Ama bu teklif sunulduğu esnada veya sunulmadan önce İsrail'in de bunu sabote etmek için geçtiğimiz hafta içerisinde yaşadığımız gibi
14:42Birleşik Arap Emirlikleri hattından bir İran saldırısını veya İran tarafını bir şekilde sabote edip bir şekilde Birleşik Arap Emirlikleri saldırısında
14:52görebileceğimizi düşünüyorum.
14:53Çünkü bu saatten sonra çatışma biraz daha Birleşik Arap Emirlikleri İran hattında ilerleyebilecek kanısındayım.
14:59Evet Muhammed Bey tabi bu Hürmüz'ü geçen LNG tankeri aslında biraz daha detaylandırmak gerekiyor.
15:10Yani Hürmüz kapatıldığından bu yana ilk kez bir LNG tankeri geçmeyi başardı ki Katar bu konuda çok büyük çabalar sarf
15:19etmişti.
15:19Yani oradan geçişin sağlanabilmesi için İran'la müzakereler de yürütmüştü.
15:25İki tankerle bir deneme de yapmıştı ama sonra geri dönmek zorunda kalmıştı bu tankerler.
15:30Şimdi hem Amerika Birleşik Devletleri hem İran Hürmüz'ü kapatmışken bu LNG tankeri ki detayları da verelim.
15:41İran Hürmüz'ün lafen limanından yüklenmiş ve Hürmüz'ü geçmeyi başardı ve sonrasında Pakistan'a doğru yol aldığı bilgisi geçildi.
15:54Şimdi bu nasıl oldu yani iki ülke hem Amerika Birleşik Devletleri hem İran kapatmışken iki ülkenin de izni olmadan bu
16:02tankerin geçme ihtimali yok herhalde değil mi?
16:05Bu ne anlama geliyor? Yani Hürmüz Boğazı'nın sınırlı olarak kullanılmasına gelecekte işaret eder mi sizce bu?
16:14Şöyle söyleyebilirim Elhan Bey. Ben Katar'da yaşadığım için bu noktayı çok yakinen takip ediyorum.
16:19Rastlafan dediğiniz bölge hatırlarsak İran'ın saldırısına uğramış ve %30 oranında kayba uğramış.
16:27Fakat bu uğrayan kısım Amerikan ortaklığı olan kısım ve oradan sonra Katar İran'ın askeri ateşesini ve güvenlik ateşesini istenmeyen
16:36adam ilan etmişti.
16:37Ve hat çok gerginleşmişti. Daha sonra Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan burayı ziyaret etmiş ve belli bir diyalog oluşturmuştu.
16:43Aslında burada ben Katar'ın körfez içerisinde uyguladığı siyaseti çok doğru buluyorum.
16:49Çünkü Katar az önce de belirttiğim gibi Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman El Sani.
16:55Bakın hem Amerika'nın Orta Doğu'daki en büyük askeri üssünü İran'a karşı saldırılara karşı kapatacaksınız.
17:01El Udeid hava üssünü ve hiçbir şekilde açmayacaksınız.
17:04Bunun yanında İran ile diyalogları sürdüreceksiniz.
17:07Ve şu anda da Amerika'da olan Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı oradayken İran Dışişleri Bakanı ile de görüşecek.
17:14Ve görüştü de bugün.
17:15Ve o görüşmenin ardından biz bu geminin vurulmuş olan Raslafan Limanı'ndan çıkıp Hürmüz Boğazı'nı geçtiğini ve herhangi bir
17:24ne İran tarafından ne de ardında kurulmuş olan Amerikan bloğu tarafından engellenmediğini görüyoruz.
17:30Demek ki hem Gazze sahasında hatırlayacağımız üzere hem Suriye sahasında hem de birçok sahada bizim Türkiye olarak diplomasi ve ara
17:39bulucu çabalarını takdir ettiğimiz Katar'ın burada yine devrede olduğunu
17:44ve Amerika ile İran arasında şu anda görünmese de belki de bir ara bulucu rolünü üstlenmeye de hazır olduğunu ve
17:51Hürmüz noktasında da en kritik ülke konumuna gelmek üzere olduğunu görüyoruz.
17:56Çünkü sizin de belirttiğiniz gibi 28 Şubat'tan beri geçen ilk tanker ve bu tankerin çıkmış olduğu liman ise İran'ın
18:04vurmuş olduğu bir liman.
18:05Yani çok önemli bir başarıdır ve bu saatten sonra demek ki körfez ülkelerin ve dünyanın kalan kısmı Katar ile koordineli
18:15uygulamış olduğu siyaseti belki de İran üzerinde uygulayabilir ise
18:20o zaman Hürmüz noktası tamamen açılmasa dahi bireysel ilişkilerle kendi ülkelerin gemilerinin geçişleri noktasında hem Amerika ile hem de İran
18:29ile koordine edip bu süreci yürütebilirler.
18:31Çünkü Katar bunu başardı.
18:33Evet tabii burada bu tankerin Katar'dan çıkmış olması önemli.
18:38Neden? Çünkü sizin de belirttiğiniz gibi Katar farklı bir siyaset izliyor.
18:42Savaş devam ederken yaptığı açıklamalarla çok net bir şekilde savaşın tarafı olmayacağını belirtmişti.
18:48Ve İran bizim komşumuz binlerce yıldır burada ve burada olmaya devam edecek.
18:54Biz onlarla komşuluk ilişkisi dışında farklı bir ilişkiyi geliştirmek istemiyoruz açıklamasıyla yerini net bir şekilde belirtmişti.
19:01Diğer taraftan tabii ki tankerin gittiği yerde önemli.
19:04Herhalde burada hangi limandan çıktığı ya da hangi limana gittiği burada Hürmüz'de rahat geçişi sağlayacak önemli etkenler.
19:11Pakistan'da Port Kasım limanına gittiği bilgisini de hatırlatalım.
19:16Bu iki ülkenin de İran'la yakın zamanda sizin de belirttiğiniz gibi ilişkilerinin iyi düzeyde olduğunu söyleyebiliriz.
19:22Tabii bu gelişmelerde özellikle uluslararası piyasaların yakından takip ettiği sizin bahsettiğiniz bu geminin geçmesi önemli bir gelişme.
19:32Çünkü Hürmüz Boğazı'ndan en azından eski seviyesinde olmasa bile akışın kısıtlı da olsa sağlanabilmesi dünya piyasalarını yakından ilgilendiriyor.
19:44Hasan Bey sizinle devam edelim.
19:46Tabii burada İran'ın cevabı merakla bekleniyordu.
19:49Cevap geldi.
19:50Trump beğenmedi bu cevabı.
19:53İran'ın şartlarını biraz önce dile getirdik.
19:56Aslında Muhammed Mazhar Bey de, Anar Ali de çok net bir şekilde ifade ettiler.
20:01İran aslında duruşunu pek değiştirmiyor.
20:04Taviz verme niyetlisi de değil.
20:07Ama sonuç itibariyle karşınıza ABD ve gerçekten çok yüksek bir ego'ya sahip bir Trump var.
20:15Ve taviz vermediğiniz müddetçe ABD ile bir barış ortamının sağlanması mümkün olabilecek mi?
20:23En azından iki tarafın da karşılıklı olarak taviz vermesi herhalde bu işin sonuçlanması için önemli olacak.
20:30Trump şöyle diyor, İran 47 yıldır ABD ve dünyayı oyaladı diyor.
20:38Ve Barack Obama ile önceki başkan Biden'ı suçluyor.
20:44İran'la onların istedikleri seviyede İran için çok iyi anlaşmalar yaptılar.
20:50Biz böyle bir şeyi asla yapmayacağız ifadelerini kullanıyor.
20:54Trump da net bir şekilde duruşunu değiştirmiyor.
20:58İran da net bir şekilde duruşunu değiştirmiyor.
21:00Hasan Bey bu barış nasıl olacak?
21:04Evet bu barış olacak.
21:07Başka çaresi yok.
21:08Çünkü barış olmazsa bunun alternatifi savaş olarak karşımıza çıkıyor.
21:11Hatta özellikle bugün devrim muhafızları üzerinden dünya başına Habibi ile başlayan bir meşhur anekdot yayınladı.
21:21Bu konuda Muhammed Şahin'e buradan uyarmakta fayda var.
21:24Dikkat edersin çünkü Körfezi ülkelerin ciddi anlamda İran'ın saldırısıyla karşı karşıya kalabilir ama sizin de az önce ifade ettiğiniz
21:31gibi özellikle Katar'ın bu konuda üstlenmiş olduğu ara buluculuk rolü ve Türkiye ile eşküdüm içerisinde sürece yaklaşması ve siz
21:43de ifade ettiğiniz gibi Erhan Bey bu tankerin Pakistan'a gidiyor olması bölgede bir nebze olsa barış umutlarını.
21:53Gerçekten yeşertmekle ilgili bizim daha meseleye mutedir bakmamızın önünü açıyor.
22:00Biz baştan beri Trump'ın bu bölgedeki çatışmalara çok hevesli olmadığı ama özellikle Netanyahu Amerika'daki avutu lobisi ve silah lobilerinin
22:11etkisiyle Trump bu savaşa mecbur aldığını ama bir an önce de bu savaşı hatta Amerikan tabiriyle bu çatışmadan ve hatta
22:20düşük yoğunluk savaştan bir an önce çıkmak arzusunda.
22:23Her ne kadar Detenyahu ve Netanyahu'yu destekleyen lobiler çeşitli provokasyonlarla Trump'ın bu çatışmayı da daha da derinleştirmesiyle ilgili
22:33bir gayretleri söz konusuysa da ama yavaş yavaş bu çatışmaların ateşi düşmek üzere.
22:40Devrim muhafızları kendi varlıklarını İran'da devam ettirebilmekle ilgili bir ölüm kalım savaşı veriyor.
22:45Bir taraftan Hürmüz Boğazı'nı kapatarak İran'ın sigortasının kendileri olduğunu İran'da kendilerinin muhatap alınmasının gerektiğini ifade ederken ama aynı
22:56zamanda da Mesut Peşiksyan da ifade ettiği gibi özellikle günlük bir milyar dolara yakın İran ekonomisine kalıcı hasarlar oluşturacak bir
23:05katma değer olursa
23:08anlamda sağladığı göz önünde bulundulursa devrim muhafızları bir taraftan direnilmeye çalışırken diğer taraftan da kendi ipini çekmekle karşı karşıya.
23:17Zaten Amerika ile İran'ın doğrudan bir anlaşma yapamadıkları için hem Haziran Savaşı çıktı hem bu 28 Şubat Savaşı çıktı.
23:27Çünkü muhataplık konusunda teorik anlamda ciddi sıkıntı yaşanıyor.
23:31Bu bizim kamuoyunda zaman zaman dillendiriliyor ama bunu çok teferruatlı bir şekilde gözden geçirmek gerekir.
23:38Yani şu anda yaşayıp yaşamadığı, nerede olduğu belli olmayan dini rehber Müstebih Hamene'in bu anlaşmayı imzalanmakla karşı karşıya kalırsa
23:51imzalayacak mı?
23:52Çünkü İran Anayasası'nın bütün atıf maddelerinde Amerika büyük şeytan olarak atfediliyor.
23:59Böyle olunca da büyük şeytanla dini rehber, Tanrı adına hareket ettiği iddia edilen, yani İran'ın şu andaki ideolojik yapısı
24:06için söylüyorum,
24:07bir mekanizmanın Amerika ile bir anlaşma imzalayabilir mi?
24:11Zaten bu imzalayabilir mi sorusuna devrim muhafızları imzalayamayız diye cevap verdiği için
24:16hem Haziran Savaşı hem de bu savaşla İran karşı karşıya kaldı.
24:20Aslında İran karşı karşıya kaldığı gibi gözükse de Amerika ile, İsrail ile devrim muhafızları karşı karşıya kaldı.
24:28Ve bu arada İran sivil halkı ve İran seçimle iktidara gelenler bu süreci soğukkanlı bir şekilde yürütürken,
24:37işte Mesut Bey'in yani Ruhu Başkan'ın yapış olduğu açıklama müzakere teslimiyet değildir açıklaması bile,
24:43bir anlamda İran'ın yöneticiler arasındaki bir uçurumun veyahut da mesela bakış açısının farklılığını ortaya koymakta.
24:52Bu bağlamda Amerika, İran ile bir anlaşma imzalayacaksa, anlaşma maddeleri hiç önemli değil ne olursa olsun,
24:59bunun İran tarafından kim imzalayacağı henüz netleşmediği için bu süreç uzadıkça uzuyor.
25:05Hatırlayalım, Kalibaf Meclis Başkanı Pakistan'daki birinci tur görüşmelerden sonra İran'a dönerken meşhur bir açıklama yaptı.
25:14Yani biz kimin adına oradayız, yetki konusunda sıkıntı yaşıyoruz.
25:19Bir uçak dolusu Panayr'a gider gibi Pakistan'a gittik ama orada her İran'daki dini grupların temsilcileri adeta anlaşma değil,
25:29anlaşmayı bozmakla ve hatta anlaşma sürecini takip ederek, Tahran'a raporlar vererek bir süreçle karşı karşıya kaldık.
25:37Bir muhataplık konusunu, sıkıntısını yaşıyoruz diye Kalibaf'ın kendisi ifade etmişti.
25:44Zaman zaman bizim basına da yansıdığı için altını çizmekte fayda var.
25:47Üç önemli siyasi figürün, işte Meclis Başkanı'nın, Dışişleri Bakanlığı ve Cumhurbaşkanı'nın devrim muhafızları tarafından bir iki günlük de
25:55olsa gözetim altında tutulduğu,
25:57ev hafızında tutulduğu haberlerle karşı karşıya kaldık.
25:59Yani kısaca şunu söyleyeyim, İran bu konuda devrim muhafızları tarafından postmodern bir darbeyle yönetilmeye çalışılıyor ama yönetilemiyor.
26:10Bunun yanında savaşın devam ettirilmesi konusunda devrim muhafızları son derece kararlı ama devrim muhafızlarının içerisinde önemli bir grup bu savaşın
26:20yürütülmesi tarafları değil,
26:21bir an önce barış anlaşması imzalayarak İran devletini ve İran halkını korumak arzusunda.
26:26Bu noktada hem Cumhurbaşkanı hem Dışişleri Bakanı hem de devrim muhafızlarının içerisinden gelmiş olmasına rağmen dünya siyasetini çok iyi görebilen
26:34Meclis Başkanı da bir mutedil çizgi etrafında birleşerek süreci sürdürmek arzusundalar.
26:42Yani açıktan devrim muhafızlarını eleştiremiyorlar, açıktan devrim muhafızlarının karşısında bir tavır ortaya koyamıyorlar ama devrim muhafızları da İran'ı yönetemediği
26:51için şu anda İran'ı müthiş bir karanlık taş devrine doğru çevirecek sürecin adeta ellerinde tutarak bu sürecin istemesini sağlıyorlar.
27:01Devrim muhafızları iki problem psikolojiyle karşı karşıya.
27:05Birincisi yani Hizbullah'tan, Suriye yenilgisinden, Irak'tan çekilerek başkendine geldiler ve devrimi korumakla ve devrimin rehberini korumakla görevliyken hem Ali Hamene
27:17'yi korumadılar hem de Müştefe Hamene'yi öldü veya çok ağır yerler olduğu gözünde bulundulursa,
27:21hatta Rusya'da olduğu gözünde bulundulursa devrim muhafızları şu anda varlık sebepleri ortadan kalktı, direnebildiği kadar direnecekler ve dikkatler Hürümüz Boğazı
27:31'na çekerek İran'da varlıklarını sürdürmeye çalışacaklar ki İran'da günlük kayıpı Hürümüz Boğazı'nın kapalı olması hasabıyla 1 milyon dolar civarında
27:40ki bu 1 milyar dolar civarında ki bu önemli bir rakam bu İran halkına ciddi anlamda olumsuz yaşayacak.
27:46Her ne kadar İran'da şu anda bir enflasyonun baskısı İran halkına kendini hissettirmiyorsa da ama birkaç zaman sonra bu kontrol
27:56dışına çıkacak ve İran'da muazzam bir ekonomik darboğazla karşı karşıya kalınacak.
28:01Mesut Pecik Siyan seçilmiş bu başkanı bunu gördüğü için bir an önce mutedil bir barış ve bu görüşmelerin teslim olmak
28:09anlamına gelmediği ifadeleriyle tekrar Amerika'yı Pakistan'daki toplantıya çekmek arzusunda.
28:17Tabii bunun için de Katar'la Pakistan'dan birine gelerek bu körfezin ambargosunu delildiği anlamına gelebilecek bu tankerin geçmesini de önüne
28:29açmış oldular ve böylece körfez ülkelerine karşı İran'ın baskıları da biraz azalacak gibi ama Muhammed Bey'in de ifade
28:36ettiği gibi.
28:37Birleşik Arap Emirlikleri'nin tutumu özellikle OPEC'ten çıkması ve peşinden bir liman üzerinden Ferfeciye limanı üzerinden ihracata kalkış olması ve
28:48İran tarafında da bu limanı bulması şu anda İran ile körfez ülkeleri arasında bir gerginliği ortaya koyuyor.
28:55Bu da Fatura Birleşik Arap Emirlikleri'ne kesecek gibi gözükmekte.
28:59Körfez ülkeleri bunu gördüğü ve bu olumsuz sonuçla karşılaşmamak adına Pakistan üzerinden Türkiye üzerinden diplomasi kanallarını canlı tutarak İran'da bir
29:10körfezde bir İran körfez ülkeleri savaşı olmasının önüne geçmeye çalışıyorlar.
29:15Kısaca şunu söyleyeyim sözü Anar'a ve Muhammed'e bırakmak istiyorum Erhan Bey.
29:20İran Amerika ile imza atma konusunda bir yetkiliği ortaya çıkarıp bunun atacağı imza geçerlidir dedikleri takdirde bu barış anlaşması imzalanacak.
29:33Devrim muhabalar bu süreci uzatmaya çalışıyor ama bunda başarılı olamayacaklar.
29:37Diğer taraftan İran ile Amerikalıların görüşmelerinde kesinlikle ve kesinlikle Hürmüz Boğazı'ymış, vekalet savaşı yürütenlermiş, Amerika'nın ambargoyu kaldırmasıymış veyahut
29:49da el altında tutulan varlıkların geri iadesiymiş veyahut da Lübnan'da Hizbullah'mış.
29:54Bu meseleler önemli meseleler ama bundan daha önemlisi Netanyahu hükümetinin bir an önce hem Amerika üzerindeki başkısını hem de İsrail
30:04'i kıyamete sürüklemekle ilgili arkayık bir düşünceden hareketle bölgede ciddi anlamda probleme dönüşmüş Netanyahu hükümetinin bir an önce Amerika ile
30:12İran görüşmelerinde gündeme getirilerek bu hükümetin tasfiye edilmesi
30:16ve İsrail'de, İsrail'in de bölgede harça yaşayabileceği bir hükümete dönüşmesini İran pazarlık yapması lazım.
30:26Bunun dışında yapılan bütün maddeler üzerindeki görüşmeler ne Amerika'ya ne İran'a kısa ve orta vadede fayda sağlamaz.
30:33Bu barışı veyahut da bu görüşmeleri oldukça uzatır.
30:36Bu uzatmadan da hem İsrail'i Netanyahu istifade eder hem de bir postmodern darbeyle İran ele geçiren devrim muhafızları tutunabildiği
30:44kadar tutunmaya çalışır.
30:46Ama ne Netanyahu ne de devrim muhafızlarının yeni gelecekte politikada şansları söz konusu değil.
30:54Bu iki arkayık düşünceli yapı tasfiye olduktan sonra hem İran hem de İsrail ciddi anlamda bölgede önemli ülke haline gelecek.
31:02Hem İran'ın hem de İsrail'in bölgedeki güvenlik garantisinin Türkiye olduğunu açık bir şekilde söyleyip sözü size bırakmak arzusundayım.
31:10Anar Ali tabi burada en başında söyledik İran'ın cevabı Trump hoşuma gitmedi dedi.
31:16Aslında baktığımızda İran'ın yaptığı Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderdiği son 3 teklifin tamamen birbiriyle aynı olduğu ifade ediliyor.
31:26Hiçbir şekilde bir yumuşama, değişiklik bir adım söz konusu değil.
31:34Tabi Trump'ın tepkisi üzerine İran tarafından da ilginç bir tepki geldi.
31:40Yine Taslim Haber Ajansı şu ifadeleri kullanmış.
31:44İran'da hiç kimse Trump'ı memnun edecek planlar hazırlamaz.
31:47Müzakere heyeti planları sadece İran'ın hakları için hazırlamalıdır.
31:52Trump'ın bunlardan memnuniyetsizlik duyması daha iyidir ifadeleri kullanılıyor.
32:00Birincisi Amerika Birleşik Devletleri ile İran tabi ki bir savaşın içinde bir ateşkes söz konusu ama ne olursa olsun karşı
32:08karşıya gelmiş oturmuş bir barış inşa etmeye çalışan taraflar.
32:12Yani İran'ın bu tarz bir dil kullanması çözümsüzlüğe yol açmıyor mu?
32:20Daha doğrusu çözümün önüne kapı kapatmıyor mu?
32:22Birincisi bu. İkincisi de Amerikan Başkanı Donald Trump'ın yine bugün yaptığı açıklamalardan biri İran'ın nükleer programına ilişkin ilginç
32:31bazı ifadeler kullandı.
32:33Uzay kuvvetleri vasıtasıyla yerin altında gömülü İran uranyumunu an be an takip ediyoruz.
32:41Adım adım izliyoruz ifadelerini kullandı.
32:43Ve o uranyuma kimse yaklaşmasın saldırırız diye de çok sert bir dille tehdit etti.
32:50Diğer taraftan İsrail'den de Netanyahu'dan da bugün açıklamalar gelmeye başladı ki İsrail özellikle son bir ayda bir hayli sessiz bu
32:58işin içine fazla girmemeye gayret ediyordu.
33:02Ama İsrail'den de Netanyahu'dan da İran'ın elinde bulunan zenginleştirilmiş uranyumun alınmasına ilişkin bazı ifadeler duyduk.
33:12Şimdi burada Trump'ın ve Netanyahu'nun ifadelerini bir araya getirdiğimiz zaman Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ın elinde bulunan
33:22yüksek seviyede zenginleştirilmiş yüzde altmış seviyelerinde ve daha yüksek seviyede olma ihtimali olan bir bölümden bahsediliyor.
33:32Amerika Birleşik Devletleri'nin en önem verdiği kısım da bu zenginleştirilmiş uranyumun içerisinde.
33:36Bunu Amerika Birleşik Devletleri'nin bir operasyonla el koyması, İran'dan çıkartması, başka bir noktaya götürmesi, sahip olması mümkün olabilir mi?
33:47Yani İran'ın içinde derinliklerinde bulunan bir merkezden ki yani çok küçük miktardan bahsetmiyoruz, büyük miktarda uranyumdan bahsediyoruz.
33:58Bu mümkün mü?
33:59Trump'ın kafasında bu mu var bu açıklamalardan Netanyahu'nun açıklamasıyla birlikte.
34:03Bunu mu anlıyoruz? Bu iki sorunun cevabını rica edeceğim.
34:07İran çözümsüzlük mü istiyor? İkincisi Trump'ın kafasında uranyumu almak mı var?
34:12Şimdi şöyle İran'ın cevabına baktığımız zaman demin de söyledim yani savaşı kaybettiklerine kesinlikle böyle düşünmüyorlar tam tersine ve kendi
34:22şartlarını dikte edebileceklerini düşünüyorlar.
34:25Diğer bir husus şu, şu cevap İran'ın cevabı bize şunu gösteriyor ki zenginleştirmiş uranyum hakkından ve Hürmüz Boğazı'nda
34:34İran lehine bir yasal statü hakkından vazgeçmeyeceğini bize gösteriyor İran'ın cevabı.
34:41İkisinden de taviz vermek istemiyorlar. Ne zenginleştirmiş uranyum hakkından ne de Hürmüz Boğazı'ndaki bu fiili üstünlüklerinden kendi lehlerine bir
34:51düzenleme yapılmasını talep ediyorlar.
34:54Şimdi böyle olduğu zaman Trump'ın karşısında, ABD'nin karşısında iki seçenek var.
35:00Birincisi ya İran'ın bu kırmızı çizgi olarak belirlediği şartlarda tavizler vermek ve bu tavizler doğrultusunda İran'la anlaşma yapmak.
35:10İkinci seçenek de tekrar rejim değişikliği opsiyonuna geri dönerek İran'a yönelik çok daha geniş kapsamlı,
35:19bu sefer belki de kongreden savaş yetkisi alma ihtimalini de bu anlamda değerlendirebiliriz.
35:25Çok daha kapsamlı İran'a yönelik bir bombardıman ve askeri harekatı başlatmak.
35:31Yani kara operasyonu da bu opsiyon içerisinde değerlendirilebilir.
35:35Yani bu iki seçenek kalıyor.
35:37Peki bunlardan hangisini Trump tercih edecek?
35:41Eğer İran bu yönde bir uzlaşmaz tavrını sürdürürse askeri operasyonların başlama ihtimali çok çok yüksek.
35:52Şimdi İran'ın yönetimine baktığımız zaman, demin ondan bahsetmeye çalıştım, Hasan Hocam da bahsetti.
35:57Bu içeriği, bu cevabı hazırlayanların sertlik yanlıları olduğunu görüyoruz.
36:04İran'da her iki taraf, yani ılımlılar da sertlik yanlıları da bir antlaşma istiyorlar.
36:10Ama antlaşmanın hangi koşullarda ve nasıl gerçekleşeceğini her iki taraf da belirlemek istiyor.
36:18Şimdi İran'da Ali Hamene'in öldürülmesinden sonra pragmatist generaller olarak nitelendiriyorum.
36:26Onlar şu an yönetimde çok etkinler ve bunlar Trump'la bir antlaşma imzalamak istiyorlar.
36:32Neden? Çünkü İran'da gücü ve parayı devrim muhafızları kontrol ediyor.
36:37Ve dolayısıyla gücü ve parayı elinde tutmak için anlaşmadan başka mantıklı bir seçeneğin olmadığını bu pragmatist generaller görebiliyorlar, değerlendirebiliyorlar.
36:49Ve bu sebeple Amerika ile müzakerelerde Galibaf üzerinden bu müzakereyi yürütmek istiyorlar.
36:56Ve Amerika ile ticari ilişkilerin kurulması, ilişkilerin normalleştirilmesi, Amerika'dan bir takım Boeing uçakları dahil olmak üzere birçok güven artırıcı önlemler
37:08konusunda da aslında taviz vermeye hazır bu pragmatist generaller.
37:13Çünkü başka seçeneğin olmadığını görüyorlar ve değerlendiriyorlar.
37:17Ama bir de İran'da çok sertlik yanlısı bir grup var.
37:21Bu ön plana çıkmaya başladı.
37:23Bu Ali Hamene'nin öldürülmesinden sonra paydari cephesi olarak bilinen bir grup.
37:28Bunlar tırnakçası kıyamet doktrinine inanıyorlar.
37:32Kendilerini süper devrimciler olarak nitelendiriyorlar.
37:35Batı ile asla bir müzakerenin yapılmaması gerektiğini, reformlara karşı olan Amerika'ya kendi şartlarını dikte ederek bir antlaşma imzalamak istiyorlar.
37:46İçerideki tartışmanın ana sebebi aslında bu.
37:49Ve bir örnek vereceğim.
37:51Geçtiğimiz günlerde İran parlamentosunda bu grubun en yetkili temsilcilerinden biri Mahmut Nabavyyan bir Twitter hesabından bir paylaşım yaptı.
38:00Şunu ifade etti dedi ki şu anki müzakere heyetinden 2015 müzakerelerini yürüten ve ABD'ye taviz veren grupların çıkarılması lazım.
38:12Abbas Arakçı'yı kastediyor.
38:14Yani bir parlamentor diyor ki bu müzakerelerde Abbas Arakçı'nın kesinlikle müzakere heyetinden çıkarılması lazım.
38:22Dolayısıyla şöyle de bir çıkmaz söz konusu.
38:26Trump'ın işaret ettiği aslında biz orada bize söyledikleri başka, kamuoyu önünde söyledikleri çok başka.
38:32Çünkü yönetimdeki farklılıkları işaretleri aslında bunu dile getirmeye çalışıyor.
38:37Bunu belirtmek lazım.
38:38Dolayısıyla eğer İran bu uzlaşma tavrını devam ettirirse askeri operasyon seçeneğini güçlü bir şekilde biz masada görme ihtimali çok yüksek.
38:48Uranyumun İran topraklarından çıkarılması meselesine sorusunuza gelecek olursak bunun çok kolay olduğunu ben düşünmüyorum.
38:56Hatırlarsınız ABD'nin pilotunun arama operasyonunu gerçekleştirirken Amerikan medyasına da yansıdığı bir test operasyonu olarak da değerlendirildi.
39:06Acaba İran'ın İsfahan'ın delinliklerine kadar ABD ordusu bir çıkarma yaptı.
39:12Belli bir operasyon yaparak pilotu kurtardı.
39:16Ama orada bir takım zayiatlar verdi.
39:18Yani uçakların düşürülmesi çok da kolay olmadığı değerlendirildi.
39:23Bunun yerine Trump'un o işaret ettiği yani uranyumun oradan nokta atışı bir operasyonla çıkarılmasının gibi çok riskli bir operasyondan
39:34ziyade eğer müzakereler tıkanırsa ve İran bu zenginleştirilmiş uranyum meselesinde ve Hürmüz Boğazı'nda kendi lehine bir yasal statüde ısrar
39:44edecek olursa o Trump'ın hep işaret ettiği
39:48İran'ın altyapısı, enerji tesisleri, ekonomik tesislerine yönelik bir bombardıman dalgasının tekrar başlama ihtimali var.
39:59Bunu ben İran'da demin örnek verdim bu paydari cephesi yetkililerinin çok ciddiye almadığını görüyorum, değerlendiriyorum.
40:07Onlar şöyle düşünüyor.
40:09Bu acıya ve bu savaşa dayanma kapasitemiz bizim ABD'den ve Körfez'den çok daha fazla.
40:16Ve olabildiğince biz dayanabildiğimiz kadar dayanıp kendi şartlarımızı ABD'ye dikte edebiliriz düşüncesinde.
40:25Ve bu anlamda aslında İran'ı bu İran için çok çok çok tehlikeli.
40:29Ve devrim muhafızlarının, bu pragmatist generallerin bütün antlaşmayı imzalama isteğine rağmen bu grupun hala İran siyasetinde ciddi bir etkinliğinin olduğunu
40:43bize gösteriyor.
40:44Diğer husustan demin ondan bahsettiğiniz bu Katarlı elenci ile ilgili onunla da birkaç bir şey söyleyerek sözlerimi tamamlamış olayım.
40:52Bu çok çok önemli.
40:53Çünkü İranlı yetkililer Pakistan kanalına ek olarak bir de Katar'ın ara buluculuğuna önem veriyorlar.
41:01Özellikle devrim muhafızaları içerisindeki bir kanat Katar'ın ara buluculuğuna önem veriyor.
41:07Çünkü bir grup İran içerisinde Pakistan içerisindeki yetkililerin çok fazla ABD ile yakın olduğu değerlendirmesine ve bunun biraz da güvensizlik
41:18ortaya çıkarma ihtimaline karşı ki Katar Haziran savaşından önce de bir ara buluculuk faaliyeti vardı.
41:25Bu konuda deneyimi olan bir ülke.
41:28Ve özellikle Katarlı yetkililer bu anlamda devrim muhafızları kanalıyla da bir diyalog başlatmış durumdalar.
41:35Bu elenciğinin bu şekilde geçirmesini bu anlamda da değerlendirmek lazım.
41:40Sonuç olarak şunu söyleyelim Erhan Bey.
41:42İran Hürmüz Boğazı'nda kendi lehine bir yasal statü elde edecek ve zenginleştirmiş uranyum meselesinde bu hakkında ısrar edecek kadar
41:53bu savaşta kazandığını söylememiz doğru olmaz.
41:58Doğru bir değerlendirme olmaz.
42:00Diğer taraftan da ABD'nin İran'a kapitülyasyon dayatacağı kadar da İran bu savaşı kaybettiğini söylememiz doğru olmaz.
42:09Buradaki en makul çözüm çünkü İran şu kararı vermesi lazım.
42:14Yani zenginleşmiş uranyum hakkından vazgeçmiyorsa, yüz ve nükleer bomba da yapmak istemiyorsa peki zenginleşmiş uranyumun kritik bir seviyeye kadar niye
42:26getirdi?
42:27Eğer bir bomba yapmayacaksa niye bu %60 oranında?
42:31ARGE faaliyetleri için yani sivil enerji için %3 bile yeterli iken eğer bu seviyeye getirdiyse bu müzakereye ve tartışmaya açık
42:41bir konu.
42:42Onun için ABD'nin de 2015'ten çok daha iyi bir antlaşma imzalamadan yani uranyum konusundaki o İran'ın hakkını tanıyacaklarını
42:52ben düşünmüyorum.
42:53Bu müzakerelerin bir sonuç vereceğini öngörmüyorum ve bu anlamda artık İran'ın bu tavrı biraz daha askeri seçeneğin daha fazla
43:03olma ihtimali de artırıyor.
43:06Evet tabii burada İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum ne kadar ve ne anlama geliyor biraz da onu açıklamak herhalde daha
43:14mantıklı olacak.
43:15400-450 kilogram arasında %60 oranında zenginleştirilmiş uranyum bulunduğu iddia ediliyor.
43:22Tabii ki ABD ve İsrail'in hep belirttiği konu İran'ın nükleer bir bombaya sahip olma olasılığı ki bu miktarla
43:3410 adet nükleer bomba yapılabildiği uzmanlar tarafından yorumlanıyor.
43:40Onu da söyleyelim bu miktarı ABD'ye bir operasyonla el koyabilir mi?
43:45Tabii yakın zamanda yaşanan bir Venezuela örneği var ama bu İran'da böylesine bir operasyonu gerçekleştirebileceği anlamına da gelmiyor.
43:56Trump'ın açıklamalarından nükleeri işaret edip tehdit etmesi tabii ki önümüzdeki günlerde farklı gelişmelerin yaşanabileceği de anlamına gelebilir.
44:06Muhammed Masarşahin tabii Katar'ın öne çıkmasından bahsettik.
44:09Özellikle bu LNG tankerinin geçişi Katar'dan Pakistan'a gitmesi yola çıktığı ülke de önemli.
44:18Varacağı ülke de önemli.
44:19Bu iki ülkenin son dönemdeki İran'la ilişkileri ve siyasette öne çıkışı tabii ki dikkat çekici.
44:27Ve bundan sonra da Katar'ın bölgedeki durumu, duruşu ve İran'la arasındaki ilişkiler merak konusu.
44:35Diğer taraftan tabii bu akla farklı bir konuyu da getiriyor.
44:38Özellikle Katar her ne kadar daha dikkatli bir siyaset izlese İran'la dikkatli ilişkiler kurmaya gayret etse de
44:47diğer tarafta hemen yakın komşusu Birleşik Arap Emirlikleri de tam tersi agresif bir politika tercih ediyor.
44:53Şimdi Birleşik Arap Emirlikleri'nin son dönemdeki adımlarına baktığımızda
44:57ABD ve İsrail'le savaşa girmeye yakın bir noktaya geldiği şeklinde yorumlanıyor.
45:04Tabii bu gerçekleşir mi bilemiyoruz ama Katar'ın da durumu, duruşu ve son yaşanan gelişmeyi de göz önüne alırsak
45:13Körfez'de çok net keskin bir ayrılık kutuplaşma olduğunu söyleyebilir miyiz?
45:18Ve bu ayrışma ki özellikle tabii ki Birleşik Arap Emirlikleri üzerinde
45:23Suudi Arabistan'la da arasındaki ilişkilerin son dönemde çok iyi olmadığını
45:27ve artık farklı yönlere doğru hareket ettiklerini net bir şekilde söyleyebiliriz.
45:31Bu ayrışma Körfez'de gelecekte bütün dengeleri değiştirecek yeni bir çağ mı açıyor?
45:38Nasıl değerlendirirsiniz?
45:40Yani burada Körfez ülkelerinin hep birlikte hareket ettiğini biz geçmişte biliyoruz ama
45:44artık öyle olmayacak gibi görünüyor doğru mu?
45:48Yani kesinlikle aslında Körfez kendi içerisinde ciddi bir siyasi ayrılık yaşıyor.
45:54Örneğin 2017 yılında Körfez ülkelerinin tamamı biliyorsunuz Katar'ı köşeye sıkıştırmaya çalışmış.
46:01Siyasi baskı kurmuş, ambargo kurmuş.
46:03Neredeyse Epstein dosyalarına bakarsak bir askeri harekat gerçekleşecekten
46:07Türk Silahlı Kuvvetleri'nin burada askeri yüz kurması bu işin önüne geçmiş.
46:12Ve Türkiye ile Katar ciddi bir dostluk kurmuş.
46:16Ve bununla beraber hem Gazze sahasında hem Suriye sahasında hem Libya sahasında
46:21Somali, Sudan ve bölgede nerede bir kan akıyor ise ve nerede İsrail'in o akan kanda parmağı var ise
46:28Türkiye ile Katar omurgalı bir şekilde durmuş ve bunun karşısında mücadele etmişti.
46:33Ve özellikle Katar'ın uluslararası arenadaki diplomasi alanındaki başarısı ve kabul görünüşü,
46:41tabi ki ekonomik gücü ve Körfez'deki kritik konumu hasebiyle birçok savaş bölgesinde de ara bulucu olması vazgeçilemez görülmüştür.
46:52Örneğin Gazze'de Hamas'a ara bulucu olmuştur.
46:56Hamas İsrail meselesinde ara bulucu olmuş ve İsrail tarafından saldırıya uğramış.
47:01Ve Netanyahu'ya Trump Washington'da özür dil etmiştir Katar'dan.
47:06Bu oldukça önemli bir müttefik olduğu anlamına gelir.
47:09Keza Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan'ın söylediğini aynen anlatmak gerekirse,
47:15bu savaş başlamadan bir saat öncesine kadar Katar Başbakanı Amerika ve İran tarafıyla görüşme yapıyordu.
47:21Ve çok büyük bir çalışma içerisinde, çok büyük bir uğraş içerisindeydi.
47:26Şimdi bölge aslında Birleşik Arap Emirlikleri'nin siyasi olarak bulunduğu uç nokta ile Katar'ın bulunduğu itidalli nokta arasında kalmış
47:36durumda.
47:36Ve ülkeler de buna göre siyaset belirlemek üzereler.
47:40Özellikle Suudi Arabistan'ın Pakistan'la yakınlaşan askeri ilişkileri, Amerika ile belli alanlardaki siyasi zıtlığı,
47:47İsrail ile günden güne çatışma ihtimalinin artması, Birleşik Arap Emirlikleri ile siyasi karşıtlığı,
47:53Suudi Arabistan'ı da Katar'la aynı pozisyonda konumlandırmış durumda.
47:57Ve burada biz baktığımızda Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Mısır ve Türkiye ekseninin,
48:03bu beş kritik ülkenin bölgedeki birçok problemi bir araya gelerek çözebilme ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu görüyoruz.
48:10Mesela Gazze sahasında bunu gördük.
48:13Trump'a geri adım attırma noktasında, Netanyahu'ya rağmen geri adım attırabilme noktasında bunu gördük.
48:19Onun için bu LNG sıvılaştırılmış gaz sankerinin Hürmüz'den geçmesi meselesi,
48:27hiç de öyle bir gemi ne olacak diye Birleşik Arap Emirlikleri medyasının harfi aldığı gibi bir mesele değil.
48:35Yani siz iki buçuk aydır oradan bir gemi geçirememişsiniz.
48:40Fakat Katar hem İran tarafıyla hem Amerika tarafıyla görüşerek bir şekilde bu gemiyi oradan geçirmiş
48:46ve dünyaya, Pakistan'a da olsa, bundan sonra biz Avrupa'ya gideceğini de görebiliriz.
48:51Belki Türkiye'ye de oradan bir gemi gönderecek.
48:53Burada aslında biz çözümün nerede olduğunu net bir şekilde görüyoruz.
48:59Çözüm şu anda İran ile tamamen zıtlaşmaktan ziyade hem İran'ın taletlerini Katar gibi net bir şekilde dinlemek,
49:08hem de Amerika'nın isteklerini ve beklentilerini dinlemek,
49:11fakat İsrail'in beklentilerini de net bir şekilde karşısında durmak siyaseti.
49:16Aslında Türkiye'nin çizdiği siyasi durum da bu.
49:18Türkiye'de bu süreçte Katar'la tam olarak aynı noktada konumlandı.
49:22Ben burada hem nükleer meselesinin, zenginleştirilmiş uranyum meselesinin,
49:28hem de Hürmüz Boğazı meselesinin,
49:30Amerika ile İran tarafından kurulan bu masada değil,
49:35Körfez ile İran arasında kurulabilecek olan bir masada çözümleneceğine inanıyorum.
49:40Yani buranın çözümü, buranın reçetesi,
49:43Amerika'nın 11 bin kilometreden gelip Hürmüz konusunda İran'a bir dayatma uygulamasında değil,
49:49keza Anar Ali Bey'in de dediği gibi İran'ın net bir zaferi ortada yokken,
49:52Hürmüz noktasında ki Körfez'den saydığımızda 6 ülke,
49:57hatta Irak'da sayarsak 7 ülke buradan doğrudan etkilenirken,
50:02İran'ın orada ben yaptım olduğu ve buranın hakimi benim duruşuyla çözümlenebilecek bir nokta değil.
50:08Burada İran'ı ve Körfez'i baş başa bırakmak ve bir anlaşmaya varma noktasında
50:13bu bölgeyi kendi kaderine terk etmek değil ama kendi kaderlerini kendilerinin çizmesine izin vermek gerekiyor.
50:23Yani şimdi İran uranyum geliştiriyor, bir nükleer silah üretti.
50:26Burada ilk tehdit kimde?
50:28Körfez ülkeleri hedefi altında olabilir.
50:30O zaman bunu Körfez ile İran konuşabilmeli.
50:33Katar konuşabiliyor.
50:34Katar modelini bundan hep örnek veriyoruz.
50:36Körfez şayet Katar modeliyle İran ile iletişim kurabilir ise
50:41Hürmüz barajını ve hemen Hürmüz'den sonra da Amerikan blokajını bir şekilde aşmayı başarabilir.
50:48Çözüm ancak bu modeli uygulayabilmekte.
50:51Ve ben nereye gidersek gidelim şayet bu savaş tekrar başlamayacak ise
50:57Bir şekilde İran tarafından Anaral Bey'in de dediği gibi
51:01Katar'ın masaya oturması istenecek.
51:04Bakın Katar dediğimiz ülke Amerika ile ciddi bir ilişkiliği var ama
51:08İran'ın yıllardır ambargosunu bir şekilde uluslararası arenada engellemeye çalışan
51:15ve İran'a bir kapı açmaya çalışan bir ülke.
51:18Türkiye ile beraber ifadesini çok sık zikrediyorum ama
51:21Aynen o şekilde bu savaş başlamadan önce de yine
51:25Trump'ın mektubunu bizzat Tahran'a giderek sunmuş bir ülkeden bahsediyoruz.
51:30O zaman biz Körfez'in bir şekilde artık işin içine dahil olması
51:34ve Amerika'nın bu barışı istiyor ise
51:37İsrail'in oyununa gelip onun yönlendirmesiyle
51:40Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden bir siyasi plan değil
51:44şayet çözüm isteniyor ise
51:46Katar ve Suudi Arabistan'ın bulunduğu konumda
51:49İran ile muhatap olmaya gayret etmesi
51:51bence çözüm için olmazsa olmaz reçetedir.
51:55Yoksa bölge daha birçok çatışmayı görecek
51:59hatta İran Birleşik Arap Emirlikleri hattı gittikçe ısınabilir
52:03ve yine belirttiğimiz gibi Babel Mendebin de kapanması
52:06Körfez'i daha büyük bir tehlikeye atabilir
52:09ve bu da Amerika'nın bölgedeki menfaatlerin
52:12tamamen yok olması demektir.
52:14Bunu Trump istemeyecektir.
52:16Onun için Trump artık doğruyu görüp
52:18Körfez'de doğru adresi seçip
52:20İran ile yapılacak müzakereleri
52:22Katar ve Suudi Arabistan'ın bulunduğu noktadan yönetilmesini
52:26bir şekilde teşvik etmeli ve desteklemelidir.
52:29Evet Anar Ali son 3 dakikada sözü size bırakalım.
52:33Tabii önemli bir haftaya giriyoruz.
52:35İslamabad'da bir müzakere masası beklentisi vardı
52:39ama son yaşanan gelişmeden
52:40Trump'ın açıklamasından sonra nasıl olacak göreceğiz.
52:44Diğer tarafta tabii ki
52:45Trump'ın Çin seyahati de var.
52:47Neler bekliyorsunuz bu hafta
52:49Amerika Birleşik Devletleri İran Savaşı'na ilişkin?
52:53Tabii yani burada son önümüzdeki bu 24 saat
52:57çok çok önemli.
52:58Trump'ın vereceği yanıt
52:59bu Pakistan'daki müzakerelerin tekrar başlayıp
53:04başlamaması Trump'ın vereceği yanıta bağlı ki
53:07beğenmemiş gördüğümüz kadarıyla İran'ın yanıtını.
53:11Burada şunu söylemek lazım.
53:15Şimdi Amerika Birleşik Devletleri Başkanı
53:18aslında bir antlaşma istiyor.
53:20Demin İran'daki o pragmatist generaller gibi bir antlaşma istiyor.
53:24Çünkü 2026 ara seçimler var.
53:27Ve burada hem Hürmüz'deki Ablukay'ın kaldırılmasını
53:30hem de iyi bir nükleer antlaşmayla
53:322026 seçim propagandasına tırnak içerisinde
53:35muzaffer bir komutan olarak gitmek istiyor.
53:39Ve bunun için hızlı bir şekilde bir antlaşma.
53:42Ama İranlılar 2015 antlaşmasını 2,5 sene müzakere edip
53:48160 sayfalık bir metin çıkartmışlardı.
53:51Yine aynı şeyi yapmak istiyorlar.
53:52Tahtikleri ve stratejileri onun üzerine.
53:55Onun için nükleer meseleyi ayrı tutmak istiyorlar.
53:58Hiç ona değinmek istemiyorlar.
53:59Bunun hemen bir oldu bittiyle
54:01olabilecek bir şey olduğuna inanmıyorlar.
54:03Ama Trump'ın öyle bir hem mizacı
54:07hem karakteri, politika yapma şekli
54:09öyle uzun uzun kendisi ifade ediyor.
54:1147 yıldır bütün dünyayı oyalıyor.
54:14İran'a yönelik suçlaması bu.
54:16Bu bir anlamda da aslında doğru.
54:19Niye doğru?
54:19Çünkü bir şekilde İran bu müzakere taktiğiyle
54:23bu klasik bir İran diplomasi yöntemidir.
54:26Zamana yaymak, bıktırmak
54:28ve sülüncende bırakmak
54:30ve sonuç elde etmek.
54:32Mesela 2015 antlaşmalarını
54:34bu şekilde elde ettiler ama
54:36o şarkının sözlerinde söylediği gibi
54:39güzel günler mazide kaldı bu anlamda.
54:42Bunu şunun için söylüyorum.
54:44Yani 2015'teki o mükemmel
54:46nükleer antlaşmaya benzer bir antlaşmayı
54:49bugünkü ABD yönetimiyle
54:52İran'ın imzalaması mümkün değil.
54:54Bir şekilde buradan
54:56bir anlamda da İran tarafının da
54:58geri adım atması lazım.
54:59Aksi takdirde hem İran
55:02hem bölgenin tekrar bir ateş çemberi
55:04içerisine girme ihtimali
55:06maalesef çok yüksek.
55:08Bu olaylardan da elini avuşturan
55:10ve alan açılan ülkede
55:11İsrail.
55:12Onu da vermek lazım.
55:13Çok teşekkür ediyorum.
55:15Anar Ali, Muhammed Masarşahin,
55:17Hasan Oktay konuklarımızdı.
55:19Değerlendirmelerinize çok teşekkür ediyoruz.
55:22Efendim süremizi doldurduk.
55:23Noktalıyoruz.
55:24İyi geceler.
55:26İzlediğiniz için teşekkür ederim.
55:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
55:30İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar