- 27 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:19İzlediğiniz için teşekkürler.
00:00:59İzlediğiniz için teşekkürler.
00:01:29İzlediğiniz için teşekkürler.
00:01:30Hep böyle tıkır tıkır işlemiyor.
00:01:32Müzakereler devam ederken saldırılar başlayabiliyor.
00:01:35Diğer taraftan karşılıklı açıklamalar, saldırılar, gerginlikler ardı ardına gelebiliyor.
00:01:40Ama planlananın bu olduğu yönünde konuşulanlar var.
00:01:44Konuklarımıza soralım.
00:01:45Tolga Sakman, İslamabad'da pazartesi gününden itibaren yeni bir sürecin başlayacağı söyleniyor.
00:01:51Tabii ki İran'dan gelecek mesaj çok önemli.
00:01:54Amerikan Başkanı çok kısa süre içinde yanıt bekliyorum demişti.
00:01:57Ama onun tahmin ettiğinden biraz daha uzun sürdüğünü söyleyebiliriz.
00:02:00Burada gerçekten 30 gün sürecek bir müzakere sürecini mi başlatmaya çalışıyor?
00:02:06Yani bu Amerikan Başkanı Donald Trump'ın çok kısa süre içerisinde bu işi sonlandırma isteğinin biraz aksi durumuna geliyor.
00:02:13Amerika Birleşik Devletleri'nin planı değişti mi?
00:02:15Ya da Trump'ın planı değişti mi?
00:02:17Bu 30 günlük süre hem bölgeye hem ülkelere hem de dünyaya ne kazandıracak ya da ne kaybettirebilir?
00:02:23Şimdi aslında yani çok hızlı şekilde çözüp gitme derdini evet yani hepimiz biliyoruz Trump burayı kapatmaya çalışıyor.
00:02:32Ama yani bu 14 maddelik bir kağıdın gidip gelmesiyle çözülecek bir konu olmadığını bence artık Trump da fark etti.
00:02:39Yani işte İran Pakistan'a bir 14 maddeyi sunuyor Pakistan Amerika'ya götürüyor.
00:02:46Amerika yeni 14 maddeyi Pakistan'a o tekrar İran'a.
00:02:49Bu iş böyle çözülmeyecek.
00:02:50İlla ki bir şekilde masaya oturmaları gerekiyor.
00:02:53Çünkü şimdi kritik noktaları sadece kağıda yazmayla karşı tarafa anlatamıyorsunuz veya sizin o kırmızı çizgi dediğiniz şeyler karşı tarafta tam
00:03:05bahsettiğiniz şekilde anlaşılmıyor.
00:03:07Her iki taraf için de söylüyorum bunu.
00:03:09O yüzden yani bir şekilde masanın kurulma ihtiyacı daha net ve Trump da artık yani tamam şu 14 maddeyi hatta
00:03:16şöyle bir şey söyledi ya bir buçuk sayfa bir metin imzalayın bitsin artık bu iş falan dedi.
00:03:20Yani o metnin içeriğindeki o kritik noktalar hiç yokmuşçasına.
00:03:25Ama yani bu en azından bir aya uzatmak yani en azından görüşüyor olmak noktasını da şu anda Amerikan tarafı satın
00:03:34alıyor.
00:03:34Artık bunu görüyoruz.
00:03:35Çünkü şimdi bu 60 gün mevzusu var biliyorsunuz ve ateşkesin bu 60 güne sayacını durdurduğunu söyleyen de bir Amerikan yönetimi
00:03:45var.
00:03:46Şimdi her an yeniden başlayan bir gerilim 60 gün sayacını yeniden başlatır.
00:03:53Ki bence zaten öyle bir şey yok yani yani metin anayasanın verdiği izin öyle bir izin değil.
00:04:01Hele ateşkes öyle bir ateşkes değil yani yazılı bir anlaşma yok sonuçta ortada.
00:04:06Ama yani...
00:04:07Tabukada savaşın bir farklı versiyonu olduğu için zaten Amerika Birleşik Devletleri'nin Hürmüz Ablukası da savaşın devam ettiğini söylüyor.
00:04:13Kesinlikle öyle.
00:04:14Özel operasyon.
00:04:15Yani sürekli böyle yeni isimlerle zaten onu işte barış projesi vesaire gibi isimler veya işte bölge operasyonları falan yaparak bir
00:04:25şekilde o savaşı yeniden başlatmıyoruz.
00:04:28Mesela vuruyor bir yerleri bu ateşkesin bitti anlamına gelmez.
00:04:32Geçtiğimiz gece Hürmüz'de yaşanan olayla ilgili Rubio buna benzer bir şey söyledi.
00:04:36Yani o yüzden burası...
00:04:37Bu özel bir operasyonda savaş saymayalım bu savaşın içinde değildi dedi mesela.
00:04:40Yani o yüzden bunu bir şekilde bu 60 gün sayacını yeniden başlatmak istemiyorlar.
00:04:47Müzakere bu iyi bir alternatif olur bu anlamda baktığımızda.
00:04:52Ve üstelik de karşı tarafa da artık bir şekilde hani Trump hep diyor ya kim olduğunu bilmiyorum karşı tarafta yöneticinin.
00:05:00Yani müzakere kimle konuşacağım bilmiyorum vesaire dediği bir ortam var.
00:05:05Biliyorsunuz bu da yani açıkçası işe de yaradı.
00:05:07İran'ın içini de uluslararası toplumu da belli bir yola kanalize etti bu laflar.
00:05:13E şimdi buraya kadar gelmişken böyle bir müzakere hattı Amerika'nın işine gelir aslında.
00:05:18Yani savaşı uzatmaz.
00:05:20Süreci belki uzatır.
00:05:22Yani barış sürecini uzatır ama en azından o yola girer.
00:05:25O yüzden ben Amerika için hani ehvenişer görüyorum.
00:05:30Kötünün iyisi görüyorum mevcut böyle bir bir aylık süreci.
00:05:35Ama tabii iki tarafında asıl siyasetinin istediği çözmek.
00:05:40Ama güvenlik bürokrasisinin iki tarafında güvenlik bürokrasisinin istediği de savaş.
00:05:45O yüzden bir şekilde orta yolu bulmaya çalışıyorlar kendi iç politikalarında da.
00:05:49Evet Necimettin Bey siz beklentiniz ne?
00:05:52Diğer taraftan tabii İran'dan da açıklamalar geliyor.
00:05:55Sert açıklamalar.
00:05:56İran özellikle devrim muhafızları tarafından gelen açıklamaların daha tonunun sert olduğunu hep biliyoruz.
00:06:03Farkındayız.
00:06:04Yine Amerika Birleşik Devletleri hedefimiz vuracağız.
00:06:07Hep tehditler devam ediyor.
00:06:09Diğer taraftan geçtiğimiz gün hürümüzde yaşanan olay ve sonrasında yaşanan yine küçük çaplı çatışmalar.
00:06:15Çatışmalar bu savaşın içinde değilmiş gibi sanki iki tarafın ateşkesi noktalama geçim bir ortaya koyduğu bir sebep değilmiş gibi görünüyor.
00:06:25İki taraf da sanki o çatışmalar yokmuş gibi davranıyor.
00:06:29Ateşkesin devam ettiğini açıklıyor.
00:06:31Tabii tarafların burada birbirlerine bu ateşkes masasında, anlaşma masasında bazı şartlara zorlamaya çalıştıklarını görüyoruz.
00:06:41Biraz da işte gücünü göstermeye gayret ediyorlar ama sonuç itibariyle ortada 14 maddelik bir metin var.
00:06:473 aşağı 5 yukarı o maddelerin ne olduğu belli.
00:06:50Zaten savaş başlamadan önce de konuşuluyordu.
00:06:53Savaş başladığı andan itibaren de konuşuluyor.
00:06:55Hangi maddelerin tıkayacak maddeler olduğu net bir şekilde ortada.
00:07:00Peki burada taraflar bu kırmızı çizgilerini biliyor.
00:07:04Şartları biliyor.
00:07:05Neden anlaşamıyorlar?
00:07:06Ya anlaşamazsınız ya anlaşırsınız.
00:07:08İkisinin ortasında bir yerde durarak, sürüncemede bırakarak ne yapmaya çalışıyor taraflar?
00:07:13Şimdi burada tarafların davranışlarını aslında biraz tahliye edersek Amerikalılar artık bu işi uluslararasılaştırmaya çalışıyor.
00:07:20Küreselleştirmeye çalışıyor.
00:07:21Yani bunu sadece Amerikalıların meselesi olmaktan çıkıp dünyanın meselesi haline getirmeye çalışıyor.
00:07:26Bu konuda da muvaffaklar.
00:07:28Yani gidişat şunu gösteriyor.
00:07:30Şimdi yine çok sıcak projeksiyonunu da anlık güncelliyoruz.
00:07:34İngilizler Dragon'u bölgeye sevk etmiş.
00:07:38Yani Çastegol Kızıldeniz'e girdi.
00:07:40Şimdi bu adımlardan da anlaşılacağı üzere bir İngiliz Fransız öncülüğünde buraya bir uluslararası Hürmüz Koalisyonu artık gelecek gibi bir görüntü
00:07:50var.
00:07:51Şimdi bu İran'ın aleyhine bu süreç Erhan Bey.
00:07:53Çünkü bu önceden bir İran ABD meselesiydi.
00:07:56Fakat artık İran ve dünya meselesi olmaya başladı.
00:07:59Hani bunu çok konuşuyorduk.
00:08:01İran, Farslar dünyada satrancı hani ilk oynayan ilk ve çok uzun süre oynayan medeniyet olarak savaş boyunca da bu adımları
00:08:14doğru atıyorlar diye.
00:08:15Fakat bu süreçte biraz Hürmüz kartını abartarak bu süreci biraz aleyhlerine döndürmeye başladılar.
00:08:22Evet Hürmüz çok önemli bir kart.
00:08:24Fakat Hürmüz'ün önemi giderek azalacak.
00:08:26Öyle görünüyor.
00:08:26Yani ilk kapattıklarında Hürmüz'ün etkisi şoku 100 ise bu 80, 50, 30, 20 olarak düşecek bana sorarsanız.
00:08:38Ve Hürmüz'e bu kadar sarılarak bence bir taktik stratejik hata yapıyorlar.
00:08:42Bütün dünya özellikle batıyı tek cephe karşılarına alarak burada taktik stratejik hata yapıyorlar.
00:08:48Fakat doğru yaptıkları bir hamle var benim gördüğüm.
00:08:51O da şu Birleşik Arap Emirlikleri'ni hedef alarak doğru yapıyorlar.
00:08:55Neden? Artık Körfez ülkeleri Suudiler ve Birleşik Arap Emirlikleri olarak ikiye bölünmüş durumda.
00:09:02Yani Birleşik Arap Emirlikleri'ni bu konuda artık özellikle güvenlik olarak bir tarafa zorladılar.
00:09:09Suudiler adadan ayrıldı. OPEC'ten çekildiler. OPEC Plus'tan çekildiler.
00:09:14Burada Suudi Birleşik Arap Emirlikleri ikiliye ortaya çıktı.
00:09:17Şimdi önceden bölge hep İran ve Suudi karşıtlı üzerinden şekilleniyordu.
00:09:21Şimdi artık Birleşik Arap Emirlikleri izole olmaya başladı bölgede.
00:09:24Yani ilerleyen günlerde insanın aklına şu da geliyor.
00:09:27Acaba Suudilerle İran Birleşik Arap Emirlikleri'ne karşı ittifak yapabilir mi diye de insanın aklına gelmiyor.
00:09:33Değil. Neden?
00:09:34Çünkü teyide muhtaç olmakla birlikte özellikle son işte Trump'ın yapacağı son özgürlük operasyonunu
00:09:41Suudilerin üstleri kullandırmak istememesi nedeniyle iptal ettiği de yazılıp çizildi.
00:09:47Tabii bunun doğrulanmadı yani sağlamasını yapacak bilgiye de ben erişemedim.
00:09:52Ama burada belli ki artık Birleşik Arap Emirlikleri izole olmaya başladı.
00:09:57Yani Hürmüz kartı biraz İran'ın aleyhine çalışıyor fakat Birleşik Arap Emirlikleri lehine çalışıyor gibi bir manzara var.
00:10:04Ama Amerikalılar bu işi artık Rubio'nun da söylemlerinden anlayacağımız üzere küreselleştirmeye çalışıyorlar.
00:10:10Şunu da söylüyor Rubio.
00:10:12Yani bir uluslararası su yolu eğer bu hale geliyorsa dünya bunun gelecekte emsallerinin de olabileceğini fark etmeli şeklinde mesajlar vermeye
00:10:22başladılar.
00:10:22Rubio Roma'daydı.
00:10:24Roma'yı ziyaret etti.
00:10:25Şimdi bir yandan biliyorsunuz Batı'nın içinde de bir asker çekme meselesi var.
00:10:30O da ayrı bir dalga NATO'nun Avrupa kanadında.
00:10:34Ama Hürmüz meselesi giderek tıpkı 87-88 döneminde olduğu gibi tanker savaşlarına doğru evriliyor.
00:10:42Yani takip edebildiğim kadarıyla herhalde son bir haftada zaten vurulan birçok tanker oldu.
00:10:50Vurulan, operasyon yapılan, yine aynı şekilde burada Birleşik Arap Emirlikleri'nin özellikle İsrail'in yaptığı silah yardımlarının da alameti farikası
00:10:59anlaşıldı.
00:11:00Antidron sistemlerinin sebepleri anlaşıldı.
00:11:03Çünkü Birleşik Arap Emirlikleri'ni sanırım bu akşam da Trump İHA'ları kelebek gibi düşüyordu falan diye bir şeyler söyledi.
00:11:11Yani belli ki artık Birleşik Arap Emirlikleri'ni bu konuda artık bir güvenlik ittifakına zorlayacaklar.
00:11:17Ama eğer toparlarsak toplam denklem içinde artık Hürmüz meselesi önemini giderek yitirmeye ve küreselleşmeye başladığı gibi bir manzara var.
00:11:28Ama Erhan Bey şunu ekleyeyim müsaade ederseniz.
00:11:30Şimdi bu uluslararasılaşma konusu çok önemli.
00:11:34Bunu ilk Trump başlattı.
00:11:35Yani ben burayı zaten çok kullanmıyorum kullananlar gelsin dediğinde aslında bu konu uluslararasılaştı.
00:11:42Ama ondan sonra eğer bu konu uluslararasılaşırsa Amerika buradan istediğini alamayacağını düşündüğünden çok hızlı şekilde kapattı o defteri.
00:11:50Yani çağırdık gelmediler dedi bitirdi onu.
00:11:53Ama özellikle İngiltere ile görüşmelerden sonra söylem değişince yani yeniden savaş öncesi durum konusu gündeme gelince ondan sonra Fransa'nın
00:12:04İngiltere'nin de bölgeye gelmeye niyet ettiğini gördük.
00:12:07Yani aslında burada şu var Amerika ile birlikte hareket etmek istemiyorlar.
00:12:11Yani ne İngiltere ne Fransa veya yarın öbür gün oraya gelmeye niyet eden başka ülkeler.
00:12:17Ama İran'ın politikaları onları buna zorluyor.
00:12:18Evet yani yine Amerika ile hareket etmek istemiyorlar aslında.
00:12:24Ama burada mesela Amerika ile mi hareket etmek istememeleri yoksa savaşın içinde olan İsrail ile yan yana mı görünmek istememeleri?
00:12:30Yani tabi Amerika ile hareket etmek.
00:12:31Son bir ayda İsrail'in kendini geri çekmesinden de aslında böyle bir strateji algılayabilir miyiz?
00:12:36İsrail çok uzun zamandır İran üzerine Netanyahu'dan ya da bakanlarından yetkililerden ordu yetkililerinden İran'a yönelik o duyduğumuz savaşın başlangıcında
00:12:46öncesinde duyduğumuz tehditler işte hedef göstermeler bu tip açıklamaları görmüyoruz.
00:12:50Hep geri planda kalıyor.
00:12:51Lübnan ile ilgili projeleri devam ediyor saldırıları katliamları devam ediyor ama İran üzerinde çok fazla etkin olmamaya gayret ediyorlar ki
00:12:59kenara çekilmiş durumdalar.
00:13:01Ama ne kadar Avrupa ülkelerinin biraz geri kalmasında İsrail'in yanında olmamak da olabilir mi bilmiyorum.
00:13:07Yani tabi ki şimdi Amerika ile birlikte burada hareket etmek İsrail ile birlikte hareket etmek.
00:13:12Bundan çok imtina ettiklerini biliyoruz söylediler de zaten ama yani İsrail bugün söylemini daha azaltmış olması hareketini azaltmış olması kendini
00:13:22dışarıda tutmaz.
00:13:23Çünkü savaşı başlatanlar belli bölgedeki aktörler belli.
00:13:27O yüzden burada yine Amerika ile birlikte hareket etmenin İsrail ile birlikte hareket etme olduğunu kabul eder.
00:13:35Uluslararası toplum da bu devletlerin kendi vatandaşları da.
00:13:38O yüzden bir kere buradan hala imtina ettikleri kanaatindeyim bu kesin.
00:13:42Ama bir yandan da Amerika'nın da özellikle Trump'ın o üstten konuşması Avrupa'ya ders verme çabası vs. NATO
00:13:50üzerinden veya Avrupa Birliği üzerinden söylemleri Amerikan bayrağı altında bir koalisyon oluştuğunda Trump'ın o koalisyona nasıl etki edeceğini veya
00:14:01etki etmeye çalışacağını bütün bu ülkeler biliyor.
00:14:03O yüzden bir Amerikan bayrağı altında koalisyon oluşturmaktan imtina ediyorlar.
00:14:08Şimdi bir de şöyle bir şey var hocam çok pardon.
00:14:10Birleşmiş Milletler çok enteresan bir tekerrür daha var.
00:14:1487-88 o İran-Irak savaşı Birleşmiş Milletler 598 sayılı kararla bitiyor.
00:14:20Yani BM'den karar çıkıyor ve oraya bir küresel koalisyon giriyor.
00:14:24Dronları temizliyor.
00:14:27Düzeltiyorum.
00:14:28Mayınları temizliyor.
00:14:30Şimdi baktığınız zaman şu anda da benzer bir gidişat var.
00:14:33Amerikalılar şunu gözlemledi.
00:14:34Acaba İran'da bir ekonomik kriz çıkıyor mu?
00:14:37Bir.
00:14:37İkincisi acaba bu harktaki sistem kitleniyor mu?
00:14:41Şimdi harktaki hatta geçtiğimiz günlerde bir CIA raporundan bahsedildi.
00:14:46İran ekonomik krize dayanabiliyor.
00:14:48Yani bu süreçte onu gözlemlediler.
00:14:50Gerçi o doğru mu?
00:14:51Yani o raporun da 3-4 ay ifadesi var.
00:14:533-4 ay ifadesi var.
00:14:54Yani hala Amerika'yı bölgeye çekme niyeti de olabilir orada.
00:14:57Yani gitme bak burası hala direniyor.
00:15:00Daha fazla baskı yapılması lazım.
00:15:01Ama sanki benim de şahsi gözlemim.
00:15:02Ya evet öyle bir şey.
00:15:03İran'ın bu konuda dayanabiliyor.
00:15:06Şöyle.
00:15:07Hiç değilse savaş şartlarında dayanabileceği yönünde.
00:15:09Ama şurada bir sorun var.
00:15:11Harktaki sistemde problem ortaya çıkabilir.
00:15:14Harktan sızıntılar olduğu yönünde.
00:15:16Evet.
00:15:17Uydu gözlem raporları da ortaya çıkmaya başladı.
00:15:20Denize mi?
00:15:20Evet.
00:15:21Evet aslında burada yayınlarımızda biz konuşmuştuk.
00:15:23Konuşmuştuk.
00:15:24Bu kadar böyle savaşın, bombalamanın olduğu, tankerlerin vurulduğu bir ortamda işte o 1. Körfez Savaşı'nda gördüğümüz görüntüleri görebilir miyiz
00:15:33diye geçen hafta konuşmuştuk.
00:15:34Evet.
00:15:34Ve bunun da bir çevresel hassasiyet üzerinden bir kampanyaya dönüşme ihtimalini bile tartışmıştık burada.
00:15:41Ben konuyu oraya getirmiştim.
00:15:42Daha Trump'ın bir anda çevreci olacağı da tutabilir demiştik burada.
00:15:47Ama anladığım kadarıyla siz bugün Cihan Bey'i konuşturmamaya niyetlenmişsiniz.
00:15:52Ona bütün bir söz gelmiyor.
00:15:53Cihan Bey.
00:15:54Hocalarım da güzel konuşuyor.
00:15:55Ben de dinlerim onları.
00:15:56Cihan Hocam şey dedi, siz gençsiniz, beni yormayın, siz konuşun dedi.
00:16:00O yüzden öyle bir karar aldım.
00:16:02Evet Cihan Bey.
00:16:02Gençlere verdim sözü.
00:16:03Burada uluslararası bir koalisyon oluşturma çabaları Trump'ın biraz önce Tolga Bey'in de ifade ettiği gibi çok böyle istekle
00:16:11dillendirdiği.
00:16:12Sonra da bir anda sessizliğe gömüldüğü bu konuda gördüğümüz Trump'ın içten içe Amerika Birleşik Devletleri'nin bir çabası, lobisi
00:16:19mi var?
00:16:20Bu sonuç vermeye mi başladı?
00:16:22Gerçekten Fransa ve İngiltere Amerika Birleşik Devletleri'nin hürmüzü açmak için uluslararası bir koalisyon kurulması konusunda destek verecek mi?
00:16:30Bir arada hareket edecek mi?
00:16:31Şimdi bu ülkelerin buraya Amerika Birleşik Devletleri'ne destek olarak gelmesiyle birlikte ki tabii ki hem İngiltere hem Fransa geldiğinde
00:16:40başka Avrupa ülkelerine gelebileceğini tahmin edebiliyoruz.
00:16:43Bu da bölge ülkelerinin de tavrı önemli.
00:16:45Bölge ülkeleri de bu koalisyonun içine dahil olabilir.
00:16:48Geniş kaplı bir oluşumun içinde İran'a karşı hürmüzü açmak için.
00:16:53Böyle bir gelişme bekliyor musunuz yakın zamanda?
00:16:56Olma ihtimali nedir sizce?
00:16:57Ben bazı faktörlere bağlarım bunu.
00:16:59Birincisi İngiltere ve Fransa evet bölgeye gemilerini gönderdi ama yanlış hatırlamıyorsam İngiltere'de yaptığı açıklamada bir savaşa dahil olmak değil.
00:17:09Daha doğrusu bu süreç tamamlandıktan sonra burada aslında bu misyonda yer almak istediğini belirtiyor.
00:17:16Şimdi bildiğim kadarıyla da Almanya'da Fulda isimli mayın temizleme gemisini yine bölgeye gönderiyor.
00:17:23Gönderiyor evet yola çıkmış ama şu açıklamayı yapıyor Almanya yetkililer.
00:17:28Bu süreç bir ateşkesi veyahut da bir barışla çözüldükten sonra bu bölgede misyon göstereceklerini yani bu da savaş olmayan bir
00:17:37durumu hali ifade ediyor.
00:17:38Şimdi bir diğer faktörün şu olduğunu düşünüyorum Erhan Bey.
00:17:43Burada ülkelerin ne kadar yani küresel çapta konuştuk ama bir savaşı girmeyi riske alacak kadar çıkarları çok test altına girecek
00:17:52mi?
00:17:52Bence bunu değerlendirmek gerekir.
00:17:54Şimdi sanki daha bu süreçte biraz ülkeler bir şekilde aldıkları önlemlerle baktığımızda sanki bu süreçte en azından girmeme adına o
00:18:06önlemleri üzerinden hareket ettiğini söyleyebiliriz.
00:18:09Fakat tabii ki bazı durumlar da ufak ufak ortaya çıkmaya başladı.
00:18:13Burada kastettiğim şu örneğin Almanya demişim Avrupa'da şu an patates fiyatlarında mesela çok garip %700'lik bir enflasyon oranı olduğu
00:18:24saptanmış ve bunun sebebi de özellikle körfez ülkelerinden gelen gübre sıkıntısı özellikle endüstriyel tarımda kullanılan ama belirsizlik çok ciddi bir
00:18:37şekilde etkilemeye başlamış.
00:18:38Şimdi Avrupa ülkelerinin enerji konusunda en azından bazı ülkelerin başka adımlar attığını söylememiz gerekebilir.
00:18:46Örneğin İtalyanların daha çok doğalgazda aslında bu bölgedeki ya daha doğrusu örneğin Birleşik Arama Mükleri veyahut da Katar'ın değil
00:18:55daha çok Cezayir'den mesela doğalgaz tedariği yaptığını biliyoruz.
00:18:59Yani ülkelerin burada kendi ekonomileri daha ciddi bir hasar olmadığı sürece girmek isterler mi?
00:19:05Çok emin değilim çünkü bunun bir diğer tarafı var. O da şu kendi iç kamuoyularına bunun hesabını vermek.
00:19:11Şimdi bakıyoruz İngiltere'de Starmer yerel seçimler düzenlendi.
00:19:16İşçi Partisi belki de son yılların en kötü seçim sonuçlarından birini aldı.
00:19:22Almanya'da yine Frederik Mers.
00:19:24Kayelerde üçüncü parti olmuşlar.
00:19:26Çok yaşayın hocam. Mers'in koltuğu sallanıyor.
00:19:32Güven oyu istediği gibi değil.
00:19:33Şimdi Fransa'da Macron bildiğim kadarıyla artık son döneminde başka bir artık Cumhurbaşkanı gelecek.
00:19:42Ve içerideki yapı sizin bir savaşa girip girmemenizi belirleyecek.
00:19:46Tabi bunun dışında bir de şöyle bir süreç var.
00:19:49Avrupa ülkelerinin buna İngiltere'ye de katarak söylediğimizde odaklandıkları nokta neresi?
00:19:55Ukrayna-Rusya savaşı ve Avrupa güvenlik mi imarisi mi?
00:19:57Bir de bunun üstüne Hürmüz'de çok riskli bir operasyona girişmek mi?
00:20:02Zaten başlarken siz de aslında biraz geriye gidelim.
00:20:062025'ye Trump'ın Ocak ayı itibariyle koltuğa oturmasıyla beraber şunu gördük.
00:20:11Zaten Avrupalı müttefikleriyle ilişkilerinin oldukça gerildi.
00:20:15Batı İttifakı'nın en kötü sürecinin yaşandığı bir döneme girmiştik.
00:20:20Ve bu evet Hürmüz Boğazı üzerinde çok fazla artık nasıl söyleyelim gün yüzüne çıktı.
00:20:25NATO'dan çıkmak veyahut da örneğin İspanya'nın politik tutumundan kaynaklı olarak NATO'dan çıkartılması yönünde ortaya çıkan haberler.
00:20:36Bunların her biri evet bir içeride zaten bir tartışma noktasını getiriyor.
00:20:40Şimdi Avrupa güvenlik mimarisine odaklanılmışken içeride bir sonuç itibariyle seçimler ve sizin üzerinizde bir kendi toplumlarınızın yaklaşımı baskısı varken
00:20:52ve sizin Hürmüz'de baktığımızda ekonomik kaybınız ne kadar olacak bunları bir kenara yazmanız gerekiyor.
00:21:00Bence bunun üzerinden tabii şunu da değerlendirmek gerekir.
00:21:03Bu noktada körfez ülkelerinin tutumu.
00:21:05Şimdi Avrupa ülkeleriyle veyahut da İngiltere ile olan ilişkilerine bakmak lazım ki bu ülkelerde başka bir kartı devreye sokacak mı?
00:21:12Yani bu ülkelerde daha doğrusu Trump'ın yanında sıralanıp bu ülkelerin dahil olması veyahut da dahil olmazlarsa örneğin ilişkilerini veyahut
00:21:24da o ekonomik ilişkileri hatta askeri soğunma işbirliklerini askıya alacaklar mı?
00:21:29Şimdi ben birçok faktör olduğunu düşünüyorum ama buradaki en önemli noktanın da şu olduğunu söylemek isterim.
00:21:35Avrupalılar veyahut da İngiltere veyahut da Fransa daha önde gelen özellikle geneleksel müttefikleri bir strateji var mı Trump'ın elinde?
00:21:45Trump çok dengeli ve tutarlı mı?
00:21:48Bunların her biri tartışma bir strateji yok ortada sürecin nereye evrileceği yok.
00:21:52Hürmüz Boğazı gibi çok hala İran'ın tehdit oluşturduğu ve açık söylemek gerekirse hala elinde tuttuğu diyelim.
00:22:01Çünkü gemilerin çok fazla girip savaş gemilerinin gidip geldiğini göremiyoruz.
00:22:05Böyle bir durum varken bu riski alır mı?
00:22:08Bence bu faktörlerin önemli olduğunu düşünüyorum.
00:22:12Ve biraz da bu iş Trump'ın kendi müttefikleriyle ilişkilerini bozması.
00:22:17Ama siz de çok iyi hatırlattınız.
00:22:18Bir de İsrail'in yanında artık çok hizalanmak istiyorlar mı?
00:22:21Ki İsrail'in uluslararası kamuoyundaki durumunu düşündüğümüzde artık soykırım yapan, baktığımızda savaş suçlusu bir başmakana sahip ki bunun yanında da
00:22:33yer almak istemiyorlar.
00:22:34Ama en net noktalardan birisi burada Avrupa Güvenlik Mimarisi ön plana çıkıyor.
00:22:39Diğeri de bence Trump'ın hala bir stratejisinin olup olmaması ve belirsizliği burada çok etkili.
00:22:46Ve bu ülkeleri de yani daha doğrusu Avrupalı müttefiklerinin yaptığı açıklamalara bakalım.
00:22:52Onun üzerinden söyleyeyim.
00:22:53Sürekli bir savaş sonrası senaryodan bahsediyorlar.
00:22:57Tabii önümüzdeki günler gösterecek ama Avrupalıların da kendi faktörleri, şartları bence biraz şimdilik sanki önlerini en azından onları sınırlandırıyor diyebiliriz
00:23:11Erhan Bey.
00:23:12Peki Avrupalı ülkelerin ABD'ye bu konuda destek vermemesini belirleyecek önemli nokta nedir?
00:23:19Burada İngiltere sanki biraz fikrini değiştirmiş ABD'ye daha yakın duruyor gibi bir imaj ortaya çıktı sizin yorumlarınızdan.
00:23:26Burada Kral Çağrıs'ın ABD'ye seyahatinin etkisi var mıdır yoksa başka bir kırılma noktası mı oldu?
00:23:32Çünkü geçmiş dönemde özellikle 12 gün savaşı döneminde biliyorsunuz Yemen'de Husilerin Mabul Mendep üzerindeki baskıları ve işte boğazı kapatmaları, kontrol
00:23:44altında tutmaları sonrasında bir misyon oluşturulmuştu.
00:23:47Avrupa ülkeleri bu misyona destek verdiler ama birçok Avrupa lideri bu misyonun başarısız olduğunu ve Hürmüz'de de benzer bir misyonun
00:23:54içine girmek istemediklerini sık sık dile getirdiler.
00:23:56Ve bunu en üst seviyede genelde ülkelerin Cumhurbaşkanları ya da başbakanları dile getirdi net bir şekilde Trump'a cevap olarak.
00:24:04Şimdi yani Hürmüz'de de böyle bir başarısızlık unsurunu göze alamıyorlar belli ki katılmak da istemiyorlar.
00:24:10Çünkü tabii orada Husiler vardı ama diğer tarafta burada gerçekten önüne gelene füzelerini gönderen bir İran var.
00:24:18Ki Avrupalı siyasiler de risk sevmezler çok net bir şekilde herhangi bir gemilerinin İran füzeleri tarafından hedef alınması riskini kaldırabilecek
00:24:29durumda değiller.
00:24:30Biraz önce Cihan Hocam'ın da dediği gibi şu anda Avrupa'nın önde gelen ülkelerinin başında bulunan başbakanlar, cumhurbaşkanlarının siyasi
00:24:38olarak şu anda hem kendilerinin hem partilerinin çok iyi durumda olmadıklarını sıkıntılı bir dönemden geçtiklerini halk desteğinin bir hali düştüğünü
00:24:45de biliyoruz.
00:24:46Bu şartlarda bunun gerçekleşmesi biraz zorla olur gibi geliyor.
00:24:51Katılır mısınız bana?
00:24:51Yani Trump'ın hangi konuda zorlayacağı önemli galiba bu.
00:24:55Yani şimdi Avrupa'da bir lider sorunu var.
00:24:58Biz bunu zaten sürekli konuşuyoruz.
00:25:00Lider sorunu, yönetim sorunu.
00:25:02O yüzden zaten böyle net şekilde hiçbir lider de Avrupa'da hareket etmek istemiyorlar.
00:25:08Hep böyle yani Trump'ın da çok karşısına dikilmek istemiyorlar ama Trump'la birlikte de hareket etmek istemiyorlar.
00:25:14Mesela böyle değişik bir durum oluştu Avrupa'da.
00:25:17Ama ben İngiltere Amerika'ya yaklaştı demekten ziyade şöyle demeyi tercih ediyorum.
00:25:24İngiltere'nin derdini anladı Amerika.
00:25:26Yani İngiltere'nin derdi de aslında Avrupa'ya nüksedecek bir dertti.
00:25:33O da yani burada buranın uluslararası statüsünü bozmadan herkesin kabul edeceği şekilde müdahale edilmesi bölgeye.
00:25:41Yani biliyorsunuz Amerika sadece Trump için değil, Amerika her zaman kendi normlarını üreten, kendi standartlarını üreten bir devlet.
00:25:48Yani buraya müdahale etmek isterse uluslararası hukukun gerekli normları bu tarafa evrilir.
00:25:55Başka bir şey yaparsa o tarafa evrilir.
00:25:57Bugüne kadar Amerika bunu hep yaptı.
00:25:59Burada ama yani asıl geçerli olan normlardan uzaklaşılmaması gerektiğinin altını çiziyor Avrupalı devletler.
00:26:07Bunu şu nedenle yapıyor.
00:26:10Şimdi bir kere burada oluşacak olan yeni statü herkesi etkileyecek.
00:26:16Sadece şey için söylemiyorum.
00:26:18Evet buradan petrol geçişini etkiler.
00:26:20Evet ticareti, uluslararası ticareti etkiler.
00:26:23Yani para kaynakları vesaire.
00:26:25Yani bu somut birçok şeyi etkilediğini görüyoruz.
00:26:28Tartışıyoruz zaten.
00:26:29Ama aynı zamanda her su yolunda o su yoluna kıyısı olan devletlerin de söz sahibi olması gibi bir algı oluşturur.
00:26:41Veya devletlerin uluslararası sularda, boğazlarda, belki yarın öbür gün hava sahasında vesaire başka türlü önlemler, tedbirler almasına neden olur gibi
00:26:54aslında biraz daha geniş bir yerden bakıyorlar.
00:26:57O yüzden de ben bugün Avrupalıların Amerika'yı zorlayan bir noktada olduğu kanaatindeyim.
00:27:05Yani o ziyareti yine geçen hafta konuşmuştuk yanlış hatırlamıyorsunuz.
00:27:10Yani İngiltere'nin ziyareti Amerika'yı hatırlattı bazı şeyleri.
00:27:15Ve buna göre yeniden hareket etmek zorunda kaldı.
00:27:18Şimdi şunu da görmek lazım.
00:27:21Hürmüz dediğiniz nokta önemli ama bunun etrafını da düşünmek lazım.
00:27:28Yani Hürmüz'ün güvenliğini sağlamak, işte az önce sizin söylediğiniz çevre güvenliğine kadar gelen noktalardan artık bir skala oluştu.
00:27:37İstediğinizi seçip Hürmüz'e müdahale edebilirsiniz.
00:27:39Öyle bir nokta oldu.
00:27:41Ki bunlardan biri de iletişimle ilgili bazı konuların da gündeme geldiğini görüyorum ben bir iki gündür.
00:27:49Buradaki hatların da yani o fiber kabloların da İran onları da yönetmek istiyor.
00:27:55İzleyicilerimize biraz açıklayalım.
00:27:57Tabii bu boğazın içerisinden fiber optik kablolar özellikle körfez ülkelerini besleyen büyük internet ağları.
00:28:04Yani tüm dünyayla birleştiren tabii bu kişisel kullanımda evde insanların internetinin kesilmesi anlamına gelmiyor sadece.
00:28:13Orada çok önemli finans kuruluşları var.
00:28:15Ve tabii ki orada körfez sermayesinden bahsediyoruz ve tüm dünyayla olan bağlantısının tamamen kopması anlamına gelecek.
00:28:22Bunu da İran stratejik bir unsur olarak kullanabileceğinin sinyalini veriyor.
00:28:27Orada şuna da takıklar.
00:28:28Birleşik Arap Emirlikleri'nde kurulan veri merkezleri var.
00:28:31Doğru.
00:28:32G42 diye bir proje var.
00:28:34Tüm dünyayı ilgilendiren önemli merkezler var.
00:28:36Evet hatta son Trump ziyaretinde orada böyle bir maketin etrafında beraber Steve Witkoff, Trump hala hatta görüntüleri var sosyal medya
00:28:43hesabında.
00:28:44Orada verdikleri pozlar var.
00:28:46Çip.
00:28:47Ondan sonra hatta Amerikaların içinde bu bayağı bir tartışma konusu olmuştu.
00:28:51Bu çipleri bunlara vermeyelim.
00:28:52Çin gelip bunları alabilir diye.
00:28:54Yani o İran asıl o veri merkezleri projelerine takık.
00:28:59Onu ifade etmek lazım.
00:28:59Yani küresel verinin %15 ila %20'sinin bu hatlar üzerinden geçmesi özellikle de bu emirliklerdeki veri merkezinden sonra böyle bir şeyden
00:29:10bahsediliyor.
00:29:11Şimdi %15, %20 küresel veri yani biz hani Babil Mendeb'den bahsederken küresel ticaretin %20'si buradan geçiyor dediğimizde bunun alternatifi var.
00:29:21Ama verinin alternatifi şu anda yok.
00:29:25Bunu yeniden döşemek vs. gerekir.
00:29:27Şu ortamda kimse bunun ne maliyetini alabilir ne de bununla uğraşabilir.
00:29:33Hele o ortamda.
00:29:34Yani o coğrafyada.
00:29:35O yüzden yani bu önemli.
00:29:37Ve bütün dünyada işte az önce Necmettin Hoca'nın söylediği nokta.
00:29:42İran bunu optimum seviyeye kadar yani bence getirdi ama hadi biraz daha şey yapalım getirmek üzere.
00:29:52Ve bu optimum seviyeye geldikten sonra işte bütün dünyayı konsolide ediyor artık buranın karşısında.
00:29:58Amerika hep böyle zamanı oynayarak buna niyet etmişti.
00:30:02Ve amacına ulaştı gibi görünüyor.
00:30:05Ve eğer bütün dünya özellikle işte Avrupa ülkeleri de buranın üzerinden Hürmüz üzerinden İran'a bir cephe oluşturursa
00:30:15bu cepheye de yanlış anlaşılmasın yani bir savaş anlamında değil burada İran'la çatışmaktan bahsetmiyoruz.
00:30:21Bu devletler gelip Hürmüz'de bayrak göstermeleri yeterlidir.
00:30:25Amerika için bunu söyleyemiyoruz.
00:30:28Amerika bölgeye girdi aynısını yaparım zannetti ki Rubio'ydu sanırım bir sadece ya da Hexat
00:30:33bir sadece bayrak göstereceğiz ve bununla durduracağız dedi durduramadı.
00:30:38Çünkü sonuçta savaş içerisinde ama savaşmadığı bir devlet Hürmüz'e girip bayrak gösterirse
00:30:44onu vurmaya yani göze alır mı İran orası yani ben çok...
00:30:51Burada anda savaşın içine çekeceğini bilecek.
00:30:53Yani o yüzden yani bir şey daha istemeyecektir savaşa bir cephe daha açmak istemeyecektir.
00:30:59Sonuçta bu ülkelerde buraya gelip bayrak gösterdiğinde nüfuz etmiş olurlar ve İran elindeki
00:31:05en önemli kartı bir anda kaybeder ve o kartı kaybederse diğer hani 14 madde diyorsak
00:31:12diğer 13 madde diyelim bir anda Amerika'nın lehine döner.
00:31:16Yani o şey önemli Avrupa'daki liderlerin konumu, niyeti, Amerika'nın bu süreci nereye doğru evriyeceği bunlar çok önemli.
00:31:27Artık sadece bölgedeki ülkeler üzerinden yorumlayamayız buradaki problemi.
00:31:32Evet tabii İran Hürmüz'ü kapatarak çok önemli bir kozu devreye sokmuştu.
00:31:37Başlangıçta önemli kazanımlar da elde ettiğini net bir şekilde söyleyebiliriz.
00:31:40Masada da bunu görebiliyoruz ama zaman ilerledikçe sanki işler biraz daha farklı bir noktaya gidiyor.
00:31:46Necmeddin Bey siz sık sık dile getirmiştiniz.
00:31:48Hürmüz boğazı kapattığı zaman alması gereken stratejik kararlar var.
00:31:53Daha derinlikli düşünmesi gerekiyor.
00:31:55Bence kapitülasyon benzeri hocalarla konuşmuştuk bunu yine beraber konuşmuştuk.
00:32:00Hani Almanlara ya da Fransızlara kapitülasyon verirlerse ittifak içi bölerler diye konuşmuştuk evet.
00:32:05Belki de bu ihtimal üzerine de Amerika Birleşik Devletleri Hürmüz'e kendi ablukasını koydu.
00:32:10Ya da belki de İran'ın ablukasının karşısında İran'ın arasının iyi olduğu ülkelerle bu boğazı kullanmasının önüne geçmek için
00:32:19daha doğrusu Çin'den bahsediyoruz.
00:32:22Bu ablukayı kurdu ve işler biraz daha sanki farklı bir noktaya gelmeye başladı.
00:32:26Şimdi tabii ki Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın Çin'e seyahati var.
00:32:30Bu hafta içinde Perşembe günü orada olacak ve çok önemli.
00:32:33Tüm dünya aslında yavaş yavaş o noktaya dönmeye başladı.
00:32:36Ne konuşacaklar dünyanın iki dev ülkesinin lideri ki Trump'ın gelişiyle birlikte iki ülke arasındaki gerginlik de artıyordu.
00:32:44Şimdi Hürmüz boğazındaki bu gerginliği Amerika Birleşik Devletleri'nin yapılan bazı analizlerde aslında Hürmüz üzerindeki ablukanın hem İran'ın ablukasının
00:32:53hem kendi ablukasının devamında fayda gördü.
00:32:55Özellikle Çin'e yapacağı seyahatte de bunu bir faktör olarak Çin'in üzerinde bir baskın usuru olarak kullanabileceği söyleniyor.
00:33:03Neden?
00:33:03Çünkü Çin kendi ürettiği petrolü kullanarak sürdüremiyor ekonomisini net bir şekilde.
00:33:12Bağımlılığı dışarıdan almak zorunda.
00:33:14Ve bunu Venezuela'da bir kapı kapandıktan sonra İran'da da bir kapı kapanınca biraz sıkıntıya düşmeye başladı net bir şekilde.
00:33:21Çünkü İran'dan resmi ya da gayri resmi olarak çok fazla petrol aldığını biz biliyoruz.
00:33:27Şimdi bu ablukayla birlikte artık İran'dan da alamamaya başladı.
00:33:30Venezuela'dan almaya devam ediyor diye biliyorum ama.
00:33:33Ama hangi seviyede tabii.
00:33:34Yani eğer orada almaya devam ediyorsa Amerika'dan alıyor demektir.
00:33:38Amerika'dan petrol alıyorsa da zaten sistem çoktan bir rayına oturmuş demektir.
00:33:43Tabii Çin'den yapılan açıklamalarda savaşın başında 116 gün yetecek petrol var ifadesi gelmişti.
00:33:50Geçtiğimiz hafta yapılan açıklamada şu an için depolarımızda 113 gün yetecek petrol var ifadesi.
00:33:56Eğer bu gerçekse de zaten bunun yerini doldurabildiğini anlıyoruz.
00:34:00Yani bir sıkıntıya girmediğini anlıyoruz.
00:34:01Şimdi burada Hürmüz'ün kapalı kalmasıyla Amerika Birleşik Devletleri Çin üzerinde bir baskı oluşturmayı istiyor olabilir mi?
00:34:07Yani Hürmüz'ün kapalı olmasından Trump biz rahatsız değiliz.
00:34:12Bizim ekonomimizi net bir şekilde etkilemiyor.
00:34:13Aksine buraya gelen tankerler artık bizim ülkemize geliyor.
00:34:17Teksas'tan, Louisiana'dan petrol alıyorlar.
00:34:20Livanlardan dolu dolu gidiyorlar.
00:34:22Biz de para kazanıyoruz ifadelerini kullandı.
00:34:24Burada Hürmüz'ün kapalı olması Çin üzerindeki Amerikan baskısını artırma konusunda bir fayda sağlıyor mu Trump'a?
00:34:30Sağlıyor gibi neden?
00:34:31Scott Besant.
00:34:33Bir hafta 10 gün önce şöyle bir enteresan bir ifade kullandı.
00:34:37Buradaki Hürmüz'e, küresel koalisyona Çin'i de davet ediyoruz.
00:34:42Çin de buraya müdahale etmeli diye.
00:34:43Ve baktığınız zaman Çin de evet burası bir uluslararası su yolu ve buna uygun hareket edilmeli şeklinde açıklamalar yapmaya başladılar.
00:34:54Şimdi insanın aklına şu soru içeride geliyor.
00:34:56Acaba bu iş böyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne gidecek de.
00:35:00Çin gitti ama Çin ve Rusya aleyhde soru vererek karar alınmasını önledi onu söyleyeyim.
00:35:05Önledi.
00:35:06Şimdi acaba hani BMGK'da Çin desteği de mi isteniyor diye insanın aklına gelmiyor değil.
00:35:13Ama tabi bu iş Rusların işine yaradı biliyorsunuz.
00:35:17Ruslarda çünkü ciddi bir savaş yorgunluğu var.
00:35:20Yani içeride hatta Zuganov diye bir adam var.
00:35:23Onların 81 yaşında Komünist Parti lideri.
00:35:25Şöyle bir çok enteresan doğu.
00:35:27Ben onu bir kenara not ettim yani.
00:35:30Rusya'da 1917 Bolçevik devrimi benzeri bir devrim yaşanabilir.
00:35:34Çünkü artık halk çok yorgun diye Putin'e açıktan tenkit edebilecek bir adam.
00:35:40Yani bu işler Rusya'da çok kolay.
00:35:42Tenkit değil tehdit hocam artık.
00:35:43Yani bu işler Rusya'da çok kolay değil biliyorsunuz.
00:35:46Yani şimdi orada 81 yaşında Komünist.
00:35:50Yani Rusların işte bu hani Slovikilerin abisi gibi bir adam Zuganov.
00:35:55Bunu açık açık söyledi.
00:35:56Şimdi Ruslar bu işten kar etmeyi böyle bir sıkışık konjöktürde kar elde ediyor.
00:36:01Zaten dünyada iki tane bir Teksas rafinerileri bir de Ruslar kar ediyor zaten.
00:36:06Geri herkes zarar ediyor.
00:36:07Çin'de dahil.
00:36:09Ama Çin'in tavrına yönelik evet baskı dediğiniz çok önemli.
00:36:12Çünkü geçtiğimiz hafta Tayvan yine orada bir silah satışını onayladı.
00:36:16Yani Amerikalılar bir yandan Tayvan'a silah satışını onaylıyor.
00:36:20Bir yandan Hürmüz kartları toplayıp gidecekler belli ki.
00:36:23Ama pazarlık asimetrileri de var.
00:36:26Kendi içlerinde konuşuyorlar.
00:36:28Tomahawk'ların üretiminde kullanılan galyumların yüzde 95 üretimini Çinliler yapıyormuş.
00:36:35Yani böyle masada böyle başlıklar da olacak muhtemelen.
00:36:38Orada pazarlığa oturacak.
00:36:40Dealmaker Trump yani işte pazarlıkçı Trump orada pazarlığa oturacak.
00:36:44Ama pazarlıktan belli ki bir İran Rusya Çin ikiliği çıkmayacak.
00:36:50Onu anlayabiliyoruz.
00:36:51Amerikalılar sürekli bunun hayalini görüyordu çünkü.
00:36:53Acaba biz Rusya ile Çin'ler arasında bir ikilik çıkarabilir miyiz?
00:36:57Acaba bölebilir miyiz diye.
00:36:59Neden böyle söylüyorum?
00:37:01Bu Rusya'daki şeyde biliyorsunuz anma törenlerinde Çin askerleri yürüdü.
00:37:08O çok enteresan bir görüntüydü.
00:37:09Ondan sonra yani belli ki artık bu noktada Rusya ve Çin bir blok ve Amerikaların gördüğü rüya burada işlemeyecek.
00:37:20Ama artık karşıda tek bir Asya bloğu var ama tek bir Batı bloğu yok artık öyle görünüyor.
00:37:26Avrupa artık ki Avrupa bile içinde bambaşka yerlere çekiyorlar.
00:37:30Amerika başka yerde, Doğu Avrupa başka bir yerde, Batı Avrupa başka bir yerde.
00:37:35Yani Çin görüşmesinden İran'ın lehine bir şey çıkar mı?
00:37:39Ben çok zannetmiyorum.
00:37:41Çünkü Çin çok pragmatik, çok rasyonel.
00:37:45Bütün dış politika hamlelerinde böyleler.
00:37:48Şimdi mesela Suudilerden de alıyorlar.
00:37:50Körfez'de birçok ülkeden alıyorlar.
00:37:52İşte Venezuela'dan almaya devam ediyorlar.
00:37:54Mesela yani...
00:37:56Çünkü hala 113 günlük depo almışsa belli ki başka yerlerden de almayı başarmışlar.
00:38:01Hatta şöyle bir problem de var.
00:38:02Yani sadece İran'dan değil, Körfez'deki diğer ülkelerden de aldığı için
00:38:06İran'a hani bırakın İran lehine, İran'a şöyle bir baskı bile yapabilir.
00:38:10Yeter artık şurayı aç.
00:38:12Çünkü ben oradan senden alıyordum.
00:38:15Hadi senden de alamıyorum.
00:38:17Artık yani Körfez'deki petrole ihtiyacım var diye...
00:38:20Aslında sorumdaki amacım oydu yani.
00:38:23Evet, evet, evet.
00:38:23Bunu mu sağlamaya çalışıyor?
00:38:25Çin'in yeter artık yani sana da desteğim buraya kadar.
00:38:29Sen bana zarar vermeye başladın demesini mi istiyor İran'a?
00:38:31Yani şunu söyledi aslında.
00:38:33Çin Paseşkiy'e göre destekleri yok.
00:38:35Yok, isyan etti artık.
00:38:37Gelmiyor dedi.
00:38:38Finansal da yok dedi yani.
00:38:39Parı da yok dedi yani.
00:38:40Bir tek istihbarat desteği veriyor.
00:38:43Ki ona da yaptırım uygulamışlar.
00:38:45Çinli uydu şirketlerine yaptırım uygulamışlar.
00:38:47Çok taze.
00:38:48Ama orada şöyle bir durum da var.
00:38:50Bana kalırsa.
00:38:51Tabii Çin'in ilişkilerine bakarken İsrail'le de bakmak gerekiyor.
00:38:55Yani Hayfa'da liman işletmelerinin dışında önemli bir ticari partneri.
00:39:00Çin bence yani şöyle düşünüyor herhalde genel olarak insanlar.
00:39:05Burada Batı bloğu var.
00:39:07Çok işte sorunlar yaşıyor ama çok artık bir nasıl söyleyeyim sıkı bir müttefikli ilişkisi var.
00:39:13Burada da İran, Rusya, Çin'de bu şekildeymiş gibi bir algı oluşturuluyor ama iş öyle değil.
00:39:20Yani bir defa bana sorarsanız Rusya'da, Çin'de şu an için kendisini çevreleyen önce yakın çevresinde bir Amerikan hegemonyası üzerinde aslında
00:39:31bir baskı tehdit görüsü hareket eden ülkeler.
00:39:33Bir de bunun tabii ki başka bir yanı var.
00:39:36Şimdi Çin'in Amerika'yla da bakmak gerekir ilişkilerine, Avrupa'yla olan ilişkilerine bakmak gerekiyor.
00:39:42Çok fazla derecede acaba İran'ın yanında olursa kendisinin alacağı ambargolar kendisinin ekonomisini nasıl etkileyecek?
00:39:49Yani burada ilişki ağları da çok karışık artık Erhan Bey.
00:39:52Yani konuşurken biraz önce aklıma da geldi.
00:39:55Örneğin biz İngiltere veyahut da Fransa bu işin dahilinde olacak mı, olmayacak mı diye konuşurken
00:40:02şimdi Avustralyalıların, Fransızların ve İngilizlerin bölgede askeri üstleri var yani körfez ülkelerinde.
00:40:08Hatta Birleşik Arap Emirlikleri'nin ilk savaşın başladığı günlerde bir Avrupa medyası diyelim
00:40:15ismini açıklamadığı bir Birleşik Arap Emirlikleri yetkilisiyle üst düzey yaptığı yetkilinin açıklama ki
00:40:20bunu hani yine sizin yayınınızda söylemiştim ben.
00:40:23Şunu ifade ediyor, Fransızlara teşekkürünü sunmuş çünkü yaptıkları o savunma iş birliği çerçevesinde
00:40:31Rafal uçaklarıyla da savunma görevinin üstlenip İran'ın attığı füzelere ve drone'lara karşı beraber hareket etmişler.
00:40:37Aslında ilişkiler çok karmaşık hocam yani bir seferde çözebilmek çok kolay olmuyor.
00:40:42Yani Çin'in burada çok böyle saf bir şekilde İran'ın yanında olduğunu söylemek de doğru değil.
00:40:50Yapamıyor zaten onu.
00:40:52Ülçeli olan aslında ekonomik ilişkilerini veyahut da ticari ilişkilerini düşündüğümüzde çok da kolay değil.
00:40:59Kusura bakma hocam bu arada.
00:41:00Esnaf ol hocam yani bu konuda rasyonel pragmatik davranıyor.
00:41:04Yani bu konuda çok ben ittifak bakış açısıyla ideolojik davranacağını düşünmüyorum.
00:41:09İran'ın lehine görüşmeden herhangi bir sorun çıkacağını da açıkçası düşünmüyorum.
00:41:13İran bu konuda ama gardını almıştır.
00:41:17Yani hazırlığını yapmıştır.
00:41:19Çünkü İran'ın şu an en büyük handikapı Hürmüz kartını çok fazla abartmak.
00:41:25Hürmüz kartına çok fazla abanmak.
00:41:28Hürmüz'ü çok abartmaya başladılar.
00:41:30Ve bu süreç aleyhlerinde işliyor.
00:41:32Umarız ilerleyen günlerde de belki bu ki savaşın başından beri aslında çok asimetrik adımlar atmışlardı.
00:41:39Ama geldiğimiz nokta itibariyle bu konuda biraz geri sarmaya başladılar.
00:41:44Çin konusunda açıkçası düşüncelerim bu.
00:41:47Çin'le ilgili şunu da bir cümle ekleyeyim.
00:41:50Hatırlarsanız birkaç hafta önce Çin'den yapılan açıklamada o Çin gemisi vuruldu mu vs. konuşulurken
00:41:57Amerika Körfez'de istediğini yapabilir.
00:42:00Çin'in ekonomik varlıklarına müdahale etmediği sürece demişti.
00:42:05Şimdi bu açık çeki de baştan verdikten sonra bu Amerika ile müzakereler yani görüşmede o Pekin'deki görüşmelerde
00:42:13yani herhangi bir ülke için Çin kendi ekonomik gelişmesini siyasi müzakereleri vs. hiçbir ülke için zora sokmaz.
00:42:23Orada ne çıkarını ise ekonomik olarak siyasi olarak çıkarını olan ne ise onu konuşacaklar.
00:42:30Ve orada ben de Necmettin Hoca gibi düşünüyorum.
00:42:32Yani İran burada bir faktör zorlayıcı faktör olmayacak Çin için.
00:42:37Çözülmesi gerekiyorsa çözülür.
00:42:39Her nasıl çözülecekse.
00:42:40Evet tabii burada.
00:42:41Ama süpüre süpüre gittiler Erhan Bey.
00:42:43Belli ki bunu planlamışlar.
00:42:46Venezuela, Küba, ondan sonra işte Groenland başarısız olsa da İran.
00:42:52Küresel güneye yönelik kafalarında bir müdahale planı kurmuşlar.
00:42:57Ve müdahale ede ede gidip en son Çin'le masaya oturuyorlar.
00:43:02Belli ki bu bir plan daha elinde işte.
00:43:04Yani şu plan yani İran üzerinde Amerika'nın planladığı neredeyse hiçbir şeyi gerçekleştiremediğini vs. konuşabiliriz.
00:43:12Groenland'de yine olmadığını söylüyoruz vs.
00:43:14Ama majör baktığınızda eğer Amerika ve Çin ilişkileri üzerinden konuşuyorsak
00:43:19bence Trump burada istediği rotada gidiyor.
00:43:23Yani Çin'le masaya oturup iş birliği yapacak bir Trump görüyoruz.
00:43:28Ve iş birliğini yapacak kanalları bir şekilde ya zorlayıcı ya kolaylaştırıcı faktör olarak tek tek oluşturduğu.
00:43:36Hocam Panama, Venezuela, Groenland, Alaska, Trump koridoru, Zengezur, İran, Hürmüz.
00:43:45Şimdi ortaya Malakka atıldı.
00:43:47Endonezya, Malezya, Filipinler tartışılıyor.
00:43:50Yani magajlar...
00:43:51Afrika'da da bir şeyler oluyor ki...
00:43:53Afrika, Güney Afrika...
00:43:53Tüm Afrika ülkelerine gümrük vergilerini sıfırladı tek bir ülke dışında.
00:43:58Geçtiğimiz hafta biliyorsunuz.
00:44:00Yani orada da bazı hamleler yapıyorki Amerika Birleşik Devletleri'nin de belli ki bir niyeti var.
00:44:05Orada çalışmaları var ki bunun üzerine hamle yapıyor.
00:44:06Kesinlikle yani magajlar şöyle oturup dünyaya çalışmışlar ve hamlelerini yapıp şu an Çin'le masaya oturacaklar.
00:44:16Yani şunu bile görebiliriz yani Çin'le Amerika'nın bir ticaret anlaşması yaptığı bir görüntüyü görebiliriz bu.
00:44:24Trump koridorunda ortaklık mümkün mü?
00:44:25Neden?
00:44:26Çünkü işte Kars gümrü arası yenip o demir yolunun tekrardan canlandırılması konuşuluyor Ermenilerle.
00:44:32Ya bakıyorsunuz Afrika'da Mali-Nijal-Burkina Faso bölgesi karışıyor.
00:44:37Fransızlar bölgeden kovuluyor.
00:44:40Macron geliyor Yunanistan'da işte adımlar atıyor.
00:44:43Karşılığında Türkiye'ye gidiyor Cezayir'le anlaşıyor.
00:44:47Dolayısıyla sahada satranç tüm hızıyla devam ediyor.
00:44:51Evet tabii burada Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim tüm dünya ekonomisini etkiliyor.
00:44:56Çin'de işte İran'da ilişkileri iyi.
00:44:58Oradan petrol alıyor.
00:44:59Ekonomisi etkilenecek mi diyoruz ama.
00:45:02Çin'de gümrük idaresi Nisan ayı verilerini, dış ticaret verilerini açıklamış.
00:45:09Hiç de Çin'in negatif etkilendiği falan yok açık söyleyeyim.
00:45:13Rekor kırmışlar.
00:45:15Bu dönemde yani Nisan ayında, Nisan 2026'da Çin'in ihracatı yıllık %14.1 artmış.
00:45:22359,4 milyar dolara ithalatı da %25 artmış.
00:45:29Ama buna rağmen dış ticaret fazlası 84.8 milyarla ki Mart ayında 51 milyar fazla vermiş.
00:45:38Nisan ayında 84 milyar dolar fazla vermiş ve rekor kırmış.
00:45:42Yani Çin ekonomisi rayında gidiyor, daralmıyor.
00:45:47Hatta rekorlar kırıyor.
00:45:48Herhangi bir sıkıntı da yaşamamış.
00:45:49Bu konuda İMF ile anlaşamıyorlar.
00:45:52Şunu söylüyor İMF, bu kadar ucuz işçilik ve ihracat fazlasıyla dünyayı borca sürüklüyorsunuz.
00:45:59Yani dünya sizin yüzünüzden borca batıyor.
00:46:01Eğer dünyada küresel borç bu kadar şişiyorsa bunun sorumlusu sizsiniz.
00:46:06Evet bu da bir strateji.
00:46:08Çin'in stratejisi bu zaten.
00:46:09Bu kuşak yolu için söylenen şeylerden biri buydu.
00:46:13Yani borç diplomasisi oluşturuyor ve bütün ülkeler kendine borçlandırıyor diye.
00:46:17Ama tabii burada enerjiyi bir şekilde buluyor.
00:46:20Ama eğer ticaretini kapatacak bir adım olursa, yani transferi engelleyecek mesela Babil Mendebin kapatılması gibi.
00:46:28Ancak o şartlarda Çin'in ekonomisinin daraldığını görürüz.
00:46:33Yoksa şimdi fiyatlar yükselince Amerika'daki üretim maliyeti arttı.
00:46:38Avrupa'daki üretim maliyeti arttı enerjiye ulaşım azaldığından vesaire.
00:46:42Buradaki insanları, şimdi Avrupa'da şunu da göz ardı etmeyelim.
00:46:46Bazı tedbirler de alınıyor.
00:46:49Şirketler, o çalışanlarını bir şekilde memnun etmek için vesaire.
00:46:55Ama Çin'de böyle bir dert yok.
00:46:56Çin aynen dümdüz yoluna devam ediyor.
00:46:58Doğal olarak Çin malına daha fazla rağbet bile oluşabilir fiyat dengesini oluşturabilmesi açısından.
00:47:06O yüzden yani Çin'i böyle kriz zamanlarında daha iyi yönettiğini düşünüyorum ben bu dönemleri.
00:47:12Evet Çin bu tozluman arasında yine işini bildiği işi yapmaya devam ediyor.
00:47:17Aslında bu rakamlardan bunu görüyoruz.
00:47:19Ve bu karmaşanın içine çok da fazla girmeyerek, kenarda durarak kendi stratejilerini devam ettirdiklerini
00:47:25ve bu krizden de çok fazla etkilenmediklerini ortaya çıkan rakamlarda da görebiliyoruz.
00:47:30Cihan Bey, tabi burada Amerikan Başkanı Donald Trump'ın seyahati çok çok önemli demiştik.
00:47:34Bir kere ertelenmiş bir seyahatten bahsediyoruz.
00:47:37Burada İran meselesini çözüp gitmek istediği hep konuşuluyordu.
00:47:40Ama bunu başaramadan gideceğini net bir şekilde söyleyebiliriz.
00:47:44Burada stratejiler değişmiş midir?
00:47:46Donald Trump'ın Şii'nin karşısına çıkmak istediği şekliyle bu seyahati gerçekleştiremeyeceğini anlıyoruz.
00:47:53Dosyalarda değişiklikler olacak, stratejide, söylenlerde değişiklikler olacak.
00:47:58Dünyanın iki devi, gerçek anlamda dünyanın iki devi karşı karşıya.
00:48:02Ve hem bu bölgede yaşanan gerilimle ilgili, hem dünyayla ilgili, hem iki ülke ilişkileriyle ilgili neler getirecek bu zirve sizi?
00:48:11Evet, şimdi şöyle en azından pozları göreceğiz.
00:48:17Trump'ın PİNK'te çok samimi olduğu, Çin Devlet Başkanı'yla her şeyin çok iyi gittiği.
00:48:24El sıkışırken yine böyle kendisine çekip üstüne elini koymaya çalışacak mı göreceğiz.
00:48:30Çünkü Çinli yetkililerin ve diplomatların da buna çok dikkat ettiğini gördük.
00:48:35Evet, yani bu üstünlük göstergesi olarak tabii ki Trump seviyor böyle jestleri.
00:48:42Ama Şii'ye karşı yapabilir mi? O da ayrı.
00:48:44Xi Jinping'in o soğuk, sert duruşu engelliyor biraz.
00:48:48Yani çok uzaktan tokalaşıyor.
00:48:50O biraz önlem alıyor yani.
00:48:52Bir de şimdi şöyle bir durum da var.
00:48:53Trump çok deneyimli bir devlet adamının yanına gidiyor.
00:48:58Şimdi işin şu gerçeği var.
00:49:01Avrupalı liderler sürekli belki işte Macron'un uzunca bir süredir tabii o sistemi 8 sene yanlış düşünmüyorsam 2 dönem üst
00:49:08üste.
00:49:09Ama liderler çok değiştiği için genel itibariyle çok uzun süredir görev yapan tabii bununla beraber karizmatik otorite dediğimiz,
00:49:18daha lider odak yani liderlik vasıfları üst seviyede diyebileceğimiz devlet yöneticilerinin yanına gittiği zaman
00:49:25Trump'un biraz bu noktada yani biraz daha bence rakibine göre saygılı davranıyor biraz da.
00:49:33Saygılı davranıyor diyelim hocam.
00:49:35O öyle bir durumu var.
00:49:37Yani burada da şimdi Çin devlet başkanıyla birinci döneminde de yanlış hatırlamıyorsam yine görüşmüştü ki.
00:49:46O da çok konuşulan bir yine Çin ziyareti olmuştu.
00:49:49Şimdi son süreçte şöyle bir durum var ama.
00:49:51Görüntülerde de izleyenlerimiz görüyor zaten ekranda.
00:49:54Bunlar malikanesinde falan da görüştüler galiba.
00:49:56Trump'ın malikanesinde.
00:49:57Maralago'da da görüştüler galiba.
00:49:59Şimdi seyahatin sonrasında planlanan bu seyahatin sonrasında Şii'nin Amerika Birleşik Devletleri'nde
00:50:06Beyaz Saray'da Trump'ı ziyareti de söz konusu bu görüşmenin sonrasında.
00:50:11Ya değil ziyareti.
00:50:12Görüşme nasıl geçtiğine göre değişebilir.
00:50:15Nezaket ziyareti olabilir diyorsunuz.
00:50:17Tabii bir de o ilk döneminde şu çok tarihi olmuştu.
00:50:20Kuzey Kore lideriyle Kuzey Kore sınırında Trump'ı biliyoruz ama tabii netice itibariyle resimler baktığımızda tabii ki uluslararası kamuoyuna ve
00:50:31hatlamasına sıcak samimi görüntüler verilecektir.
00:50:35Fakat tabii işin diğer tarafı var.
00:50:38Bugün Trump'ın gelişiyle beraber hocalarım da bahsetti.
00:50:40Biz Grohlant'ı da konuştuğumuzda kendi müttefikinin bir adasında ki hatta Amerika'nın burada üstü olduğu halde neden bir şekilde
00:50:51bu adayı istiyor?
00:50:51Veyahut da Kanada'ya ilgili baktığımızda yaklaşımını burada Çin karşımıza çıkıyor.
00:50:58Panama dediğimizde Venezuela, İran meselenin bir özünde de tabii ki uluslararası sistemle iki büyük aktörün güç çekişmesini de görüyoruz.
00:51:05Daha doğrusu Amerika önümüzdeki süreçte kendisine meydan okuyabilecek, challenger olacak rakibinin de aslında şimdiden sadece Asya Pasifik'teki müttefikleriyle bir çevreleme
00:51:18içerisinde değil.
00:51:18Aslında Çin'in attığı adımları tüm belki de küresel sistem içerisinde karşısına çıkmaya çalışan bir Trump'lı Amerika Birleşik Devletleri
00:51:28'nde görüyoruz.
00:51:29Bunu tabii elinde şimdi hocalarım da bahsetti.
00:51:32Kartlarla gidecek ama bu kartlar yani iyi midir bir şekilde Trump'a katkı sağlar mı ama bir kartla daha gideceğini
00:51:39söylememiz gerekir.
00:51:40O da Endonezya ile yaptığı savunma işbirliği anlaşması.
00:51:44Bu da Malakka Boğazı'nı çok iyi ilgilendiriyor ki Çin'in belki de şimdi Hürmüz evet dünyanın belki enerji boğazı
00:51:52dediğimiz gerçekten de ana damar noktası ama diğer taraftan Çin için çok önemli olan bir Malakka Boğazı var ki.
00:51:59Neden önemli onu da söyleyelim.
00:52:00Hürmüz'den çıkan her geminin Çin'e gidebilmek için oradan geçmesi gerekiyor.
00:52:04Diğer taraftan Babil Mendeb'den çıkan ya da Ümit Burnu'nu dolaşan her geminin de Çin'e gitmesi için oradan geçmesi
00:52:09gerekiyor.
00:52:09Aslında hepsinin birleştiği nokta.
00:52:11Tabi bir de şimdi ihracat rakamlarını verdiniz.
00:52:13Bu ihracatlar özellikle otomotif sektörü Malakka Boğazı üzerinden geçip Avrupa özellikle piyasalarıyla, dünya piyasalarıyla buluşuyor.
00:52:23Şimdi belli ki Trump burada da bir adım atmaya çalışıyor ve elinde aslında olabildiğince kartlarla gidiyor.
00:52:29Tabi burada bunu yakından izleyecek bir ülke daha var.
00:52:31O da Japonya.
00:52:32Özellikle Asya Pasifik'te geçmişe dayanan rekabet halindeki ülkenin ki Japonya Çin'in yükselişinden kaynaklı olarak çok ciddi bir şekilde artık
00:52:43hatta anayasasını da yanlış bilmiyorsam değiştirme kararı aldığı noktalar var.
00:52:49Özellikle silahlanma ve tekrardan savunma bütçelerine hatta silahlanma işte savunma harcamalarının üzerinden askeri yapılandırmasını yükseltmeye çalışıyor.
00:52:59Burada da şöyle bir durum var.
00:53:01Japonya'nın da arada yaptığı açıklamaları var.
00:53:05Takaiçi yanlış bilmiyorsam ismini Japonya ilk kadın başbakanı hatta kendisine tehdit olabileceği noktalarda da çok ciddi uyarıları da vardı.
00:53:16Biz burada yayındaydık hatta hatırlarsanız Erhan Bey Okinawa adası.
00:53:20Evet.
00:53:20Orada aslında bildiğim kadarıyla Çin uçaklarıyla bir Japon, Amerikan uçakları arasında bir gerginlik yaşanmıştı.
00:53:31Ve süreç orada da Japonya'nın çok yakından takip edeceği bir süreç olarak karşımıza çıkıyor.
00:53:38Tabii burada sadece hürümüz meselesi üzerinden değil.
00:53:42Bence Çin'in Amerika'da biliyorsunuz birçok yatırımı var.
00:53:48Bununla beraber özellikle burada baktığımızda tavil, bono diyebileceğimiz birçok Amerikan hisi devlet hisselerini almış durumda.
00:53:59Bu aslında bakarsanız Çin için çok önemli bir kost.
00:54:03Biraz da Amerika'nın bu noktadan değerlendirmek gerekiyor.
00:54:07Sadece kendi elinde bir avantajla veyahut da kartlarla değil.
00:54:10Ama diğer taraftan da Çin'in yine önemli bir kartı var.
00:54:13O da nadir toprak elementleri.
00:54:15İşte biz İran Savaşı'na kadar bu nadir toprak elementleri üzerindeki mücadeleyi konuşuyorduk.
00:54:21Şimdi bunun üzerinde nasıl bir gelişme olacak?
00:54:23Çip meselesi var.
00:54:25Bunu da muhtemelen ön plana çıkacak.
00:54:29Bunu da bence görmek gerekir.
00:54:30Fakat Times'ın bir kapağı vardı.
00:54:34Hatırlarsanız savaşın ilk zamanlarında yayınlamışlardı.
00:54:38Trump'ın ve Jinping'in olduğu bir resim.
00:54:42Şunu yazmışlardı.
00:54:45Düşmanın bir işle meşgulken onu rahatsız etmediği, sanki Çin, Amerika, İran'da daha doğrusu hürümüzde diyelim, savaşla meşgulken,
00:54:53Çin kendi stratejisinde bir şekilde devam ediyor.
00:54:56Ama Trump çok istediği bir şekilde gider mi?
00:55:01Bu soru işareti bence karşısında her yıl daha güçlenen biçim var.
00:55:07İlk dönemine göre daha zorlu bir aslında yolculuk.
00:55:12Onu bekliyor, onu söyleyebiliriz.
00:55:13Ve Trump'ın açıkçası burada her ne kadar basının önünde bir baktığımızda zafer fotoğrafı vermek istese de
00:55:27veyahut da böyle geçtiğini söylese de çok istediği gibi geçmeyebilir ki.
00:55:32Şunu da hemen hatırlatarak çok uzatmadan lafı bırakayım.
00:55:36Hatırlarsanız Çin'e karşı gümrük vergilerini yükseltme kararı aldığında
00:55:40Çin de karşılığını vermiş ve Trump geri adım atmak zorunda kalmıştı.
00:55:44Şimdi bu açıdan da...
00:55:46Çin'e de görüştüler.
00:55:47Bu açıdan da değerlendirmek gerekiyor.
00:55:50Acaba Amerika'nın mı çok kartı var yoksa Çin'in elinde mi?
00:55:54Az ama daha iyi kartlar mı var?
00:55:56Bence mesele bir noktada da oraya gelecek ama
00:55:58çok basına yansıyan haliyle çok Trump tarafından
00:56:03oldukça iyi bir görüşme geçti şeklinde de okuyacağız bunu.
00:56:06Evet, Cihan Bey'in basına yansıyan şekliyle ifadesinden
00:56:09hemen aklıma dünyanın çok merakla beklediği
00:56:14sonucunu çok merakla takip ettiği bir zirve vardı Alaska'da biliyorsunuz.
00:56:18Evet.
00:56:19Amerikan Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Putin arasında
00:56:23o görüşmenin ardından da basına hiçbir şey yansımamıştı.
00:56:26Yani burada da böyle bir şey olabilir belki de bilemiyoruz.
00:56:29Tabii orada masa başında konuşulacak...
00:56:32Orada bir savaş...
00:56:33İcanet meselesi var iki ülke arasındaki uygulanan vergiler var.
00:56:38Gümrük vergileri.
00:56:40Diğer taraftan bir Tayvan meselesi var.
00:56:42Tabii ki Çin bunu masaya getirecektir ve isteklerini net bir şekilde ortaya koyacaktır.
00:56:47Belki de ABD'nin dünya üzerinde uyguladığı politikaların
00:56:51ve başarısızlıkla aslında çoğunlukla sonuçlanan ve eleştirilen politikalarını da
00:56:56önüne koyacak.
00:56:58Biz de artık bu konuda adım atmak istiyoruz da diyebilecek.
00:57:01Bilmiyorum tabii biz İran ekseninden çok fazla uzaklaşmadan bu zirveyi biraz daha konuşalım istedik.
00:57:08Umut ediyoruz İran konusunda, İran savaşı konusunda daha faydalı olur sona ermesi açısından.
00:57:14Ama tahmin ettiğim gibi olabilir değil mi?
00:57:18Çıkışta böyle çok önemli şu kararlar aldık bu kararlar aldık gibi açıklamalar duymayacağız.
00:57:23Bununla ilgili bir ek yapabilir miyim hocam?
00:57:25Şimdi Putin'le olan zirve biraz farklıdır şundan dolayı.
00:57:28Yani orada bir Ukrayna savaşı var.
00:57:32Batı ambargolar uyguluyorsunuz ve hatta Putin'in baktığımızda tutuklanma kararı üzerinden birçok sorunu vardı.
00:57:41Şimdi o görüşmeye girdiğimde çok kritik bir durum vardı.
00:57:43Yani savaş ambargoları uygulanan bir ülke, daha doğrusu Avrupalı müttefikleri hatta Biden döneminde de böyleydi, tehdit düşman olarak görülen bir
00:57:52ülkenin lideri olarak gitti.
00:57:53Bir savaş halinde gitti Erhan Bey.
00:57:55Yani burada aynı durumdan bahsetmiyoruz.
00:57:57Bundan dolayı...
00:57:59Daha rahat eli.
00:58:00Hem eli rahat hem Çin'le böyle bir durumda...
00:58:02Birazdan şöyle bir şey var yani görüşme bittikten sonra basın toplantısında Şii, Trump'ı yanına alıp basın mensuplarının sorularını cevaplarken
00:58:10Amerikan Başkanı'na ya da Amerika Birleşik Devletleri politikalarına eleştiren, sert ifadeler kullanan bir tarzı olacağını da sanmıyoruz.
00:58:19Tabii ki de.
00:58:20Söz konusu olmayacak.
00:58:21Yani bir kere iki liderin böyle yan yana gelip de soruları cevaplaması vesaire yani orada kışkırtıcı soruların da geleceğini her
00:58:30iki lider de biliyor.
00:58:31O yüzden yani yan yana gelip de birbirine karşı...
00:58:35Bir de tabii konuşma nereye doğru gidecek o da önemli.
00:58:39Ben zannediyorum hepimiz de nispeten olumlu bir yere doğru gideceği kanaatindeyiz ama sonuçta Trump'tan bahsediyoruz.
00:58:47Burada anlamsız bir çıkışla konuyu çok başka bir yere de getirebilir.
00:58:53Bunu da göz ardı etmemek lazım.
00:58:55Ama yani iyi gittiğini varsaysak bile yani kışkırtıcı sorularla o arayı yeniden gelmek istemeyeceklerdir.
00:59:02O yüzden de yani bir açıklama yapılacaksa da soru alınmayacak, iki taraf da çok böyle jenerik cümlelerle konuyu geçiştirecek vesaire
00:59:12bir ortam olacaktır.
00:59:14Veya sizin de söylediğiniz gibi hiçbir açıklama yapmadan herkesin kendi basınla konuştuğu bir şeyle de sonuçlanabilir.
00:59:22Çünkü burada şunu unutmayalım, yani biz şu anda İran özelinde konuşuyoruz tabii ama iki tarafında kendi ajandaları da var.
00:59:33Yani orada konuşulması gereken çok başka konular da var ve bunu iki tarafta kendi kamuoyundan da saklamak isteyeceği adımlar da
00:59:42atacaklardır.
00:59:42Sanki daha çok daha öncelikle onları konuşacaklar yani aslına bakarsanız kendilerini ilgilendiren konular asıl onlar için baş ağrıtan şu an
00:59:52için görüşme öncesinde problemler gibi görünüyor.
00:59:55Tabii biz yine İran konusundan uzaklaşmadan değerlendirmelerimizi sürdüreceğiz.
00:59:59İlginç bir haber İsrail medyasında yer alan bir haber üzerinden.
01:00:04Tabii burada görüşmeler 14 madde üzerinde devam ediyor.
01:00:08İslamabad'da belki hafta başında başlayacak karşı karşıya gelecekler bunun 30 gün sürebileceği bunu başlangıçta hep konuştuk ama burada en önemli
01:00:15konulardan biri tabii ki Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'ın nükleer programını sonlandırması ya da elindeki zenginleştirilmiş uranyuma Amerika Birleşik
01:00:24Devletleri'nin sahibi olması ya da başka bir ülkeye gönderilmesi.
01:00:27Yani İran'ın elinden çıkması meselesi.
01:00:30İsrail medyasına yansıyan bir haber Kanal 13 televizyonuna konuşan üst düzey bir İsrail yetkilisi bunu söylemiş.
01:00:37Trump Netanyahu'ya İran'ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum konusunda taviz vermeyeceği taahhütünde bulundu ifadesini kullanmış.
01:00:47Ve devam ediyor Tel Aviv Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasındaki müzakerelerde bir sakınca görmüyor.
01:00:58Yani dil de enteresan yani tabii görüşebilirler sıkıntı yok demiş İsrail Amerika Birleşik Devletleri'ne.
01:01:08Değerlendirmelerimize göre müzakereler bir noktada çökecek.
01:01:12Trump'ın bizim tarafımızdan bir savaşa sürükleniyormuş hissine kapılmaması için panik göstermekten kaçınıyoruz.
01:01:20Süreci kendisinin yönetmesine izin vermek istiyoruz ifadesini kullanmış.
01:01:27Bir ilginç ifade daha kullanmış.
01:01:28Mosat'ın Netanyahu'ya sunduğu rapora göre saldırılara geri dönülmesinin Tahran yönetiminin devrilme sürecini hızlandıracağı yönünde değerlendirmeler yapıldığı ifade edilmiş.
01:01:42Yani bu ilk aşamadaki Mosat raporları gibiyse geleceği çok parlak değil.
01:01:47Yani İsrail'in klasik söylemleri devam ediyor.
01:01:49Ama benim en ilgimi çeken tabii ki görüşmelerinde bir sakınca görmüyoruz tabii görüşebilirler ifadesi.
01:01:55Hep konuşulan Amerika Birleşik Devletleri, İsrail arasındaki ilişkide hangi taraf patron meselesi tartışılıyor, hep konuşuluyor.
01:02:04Birincisi bu.
01:02:04İkincisi daha dikkat çekici.
01:02:06Biraz önce ilk bölümde size söylediğim yani yaklaşık bir aydır bu işte geri planda kalmaya çalışan bir İsrail bunun stratejik
01:02:12bir sebebi olmalı diye konuşmuştuk.
01:02:16Trump'ın bu savaşı bizim istediğimiz için yürüttüğü imajı doğmaması için panik yapmıyoruz, sessiz kalıyoruz.
01:02:24Geride kalarak onun karar almasını bekliyoruz ifadelerini kullanmış.
01:02:30Bu açıklamalardan ne anlıyoruz?
01:02:31Tabii başlangıçta da kesinlikle Netanyahu'ya Trump'ın zenginleştirilmiş uranyuma sahip olacakları sözünü verdiğini de belirterek sözü size bırakayım.
01:02:43Şimdi Trump kendi hesabında paylaşmış şöyle bir şey söylüyor, bir anket paylaşmış bu magacıların anketçilerinden konuştuk sizinle.
01:02:52Evet.
01:02:52Şöyle söylüyor, diyor ki Amerikaların %53'ü nükleer programın yok edilmesinin öncelik olduğunu düşünüyor.
01:03:00Yani sözü şuraya getiriyor.
01:03:02Diyor ki bir askeri operasyona Amerikaların %53'ü destek veriyor.
01:03:07Bunu tabii kendi anketçilerinden bir tanesi bu rakamı önüne getirmiş.
01:03:11Ama bunu şu açıdan ben değerlendiriyorum.
01:03:14Nerede yapılmış bu anket hocam?
01:03:15Scott Rasmussen diye bir adam.
01:03:17Ama biliyorsunuz kendi anketçisi.
01:03:19Geçtiğimiz dönemlerde Trump'ın yine verdiği bir rakamda iş savaşa destek konusunda çok yüksek bir sayı çıktığını söylemişti.
01:03:29Sonra anketin nerede yapıldığı araştırılmış.
01:03:32Cumhuriyetçi Parti'nin bir kongresinde ya da bir organizasyonunda partililer arasında yapılmış.
01:03:37Orada bile 80'lerde çıkmıştı.
01:03:40Evet.
01:03:40Demek ki o grubun içinde bile savaşı desteklemeyenler varmış.
01:03:45Bu önemli.
01:03:46Ölçek mükemmelmiş gerçekten.
01:03:47Şimdi bu önemli şu açıdan da önemli.
01:03:50Şimdi belli ki Trump'ı burada askeri seçeneğe ikna etmeye çalışan birileri var.
01:03:57Buradan bunu anlıyoruz.
01:03:59Birileri diyor ki Trump'ı durduran şey hep konuştuk seçimdi.
01:04:04Seçim tokadı geliyor çünkü.
01:04:06Miami gitti.
01:04:07İşte Florida gitti.
01:04:09Texas gitti.
01:04:10New York.
01:04:12Yerelden gelen bir demokrat dalga var.
01:04:15Karşıt dalga var.
01:04:17Trump'ı frene bastır.
01:04:17Trump'ı kazandığı seçimde olduğunun tam tersi şu anda.
01:04:20Tam tersi ve Trump'ı frene bastıran şey bir tek bu.
01:04:23Demek ki arka tarafta da şöyle bir kanaat var.
01:04:26Ya bu adamı ikna edelim.
01:04:28Bak Amerikalılar aslında İran'a askeri seçeneği destekliyor diye.
01:04:33Demek ki böyle bir destek var.
01:04:35Şimdi İsrail bağlamı bu yüzden önemli.
01:04:38Ama işin şöyle bir tarafı var.
01:04:40İsrail'in içinde de seçim var.
01:04:42Yani Naftali Bennett çok hızlı başladı.
01:04:45Hatta Kanal 12, Kanal 13 işte o İsrail televizyonlarının bütün anketlerinde Naftali Bennett'in önde gösteriyor.
01:04:53Karşıt koalisyonun cephesi şu an Netanyahu'ya karşı seçim kazanıyor gibi görünüyor.
01:04:58Ama savaş Trump'ı kaybettirdiği kadar Netanyahu'ya kazandırıyor içeride.
01:05:03Netanyahu ne kadar savaşırsa, ne kadar savaşı körüklerse, savaş makinesini ne kadar çalıştırırsa içeride o kadar seçim, koalisyon kurabiliyor.
01:05:16İnsanları o kadar mobilize edebiliyor.
01:05:18Bu işin böyle bir matematiği var.
01:05:21Ben en çok açıkçası artık Amerikan seçimleri perspektifinden değil, İsrail seçimleri perspektifinden değerlendirmenin doğru olduğunu düşünüyorum.
01:05:29Yani Netanyahu gibi bir kriminalin düşmemesi lazım.
01:05:34Tek çaresi var, koltuktan düşmemesi lazım.
01:05:36Düşerse bütün dünya üzerinde tepinecek.
01:05:39İsrail de dahil, hatta kendi siyonist ortakları da dahil üstüne tepinecekler yani.
01:05:45O yüzden bir şekilde burada operasyonu ki bu operasyon başarısız Erhan Bey şu an.
01:05:51İran halkı sokağa çıkıp yönetimi devralmadı.
01:05:54Yani yükselen aslan operasyonu, yükselen kedi operasyonu oldu.
01:05:58Yani aslanı kediye boğdurdular.
01:06:00Ama hala Mossad raporlarına göre saldırılar yeniden başlarsa İran'da halkın sokaklara çıkacağını ve yönetimin devrilmesinin mümkün olduğunu iddia ediyorlar.
01:06:10Yani yok en sistem muhalifleri bile şu an İsrail denkleme girdiği an burada mobilize oluyor.
01:06:20Şimdi bunu görmüyor mu Mossad ya da burada tabii ki yönlendirme mi var?
01:06:24Görüyor.
01:06:24Yönlendirme var çünkü Mossad'ın başkanı da değişti biliyorsunuz yani.
01:06:27Netanyahu sağ kolunu getirdi.
01:06:30Hatta istihbarat kökenli değil diye o tartışılıyor da İsrail'lerin içinde.
01:06:33Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in başlattığı savaştan itibaren ki öncesinde İran'da biliyorsunuz gösteriler vardı.
01:06:43Muhalifler çok güçlü bir şekilde ayaklanmıştı.
01:06:47Şimdi geçmişten...
01:06:47Düzeltiyorum Şimbet başkanı değişti.
01:06:49Evet.
01:06:49Mossad değil.
01:06:50Geçmişten bugüne gelen önemli bir muhalefet söz konusu İran'da ve yurt dışında yaşayan çok sayıda sanatçı da önde gelen isim
01:06:59de dünyaca ünlü bilinen isim bile savaşla birlikte İran'a desteklerini açıkladılar.
01:07:04Yani bugüne kadar rejimi hedef alan birçok ünlü sanatçı, sinemacı, müzisyen, yazar, bilim adamı İranlı İran devletine desteğini açıkladı.
01:07:17Şimdi buna rağmen Mossad, CIA işte orada devrim olacağını, işte yönetimin devrileceğini yani kamuoylarını inandırmak pek mümkün gibi görünmüyor.
01:07:27Yani liderleri de inandırmak zorunda.
01:07:28Yani hatta şunu söyleyelim Erhan Bey.
01:07:30Bence gördüğüm savaş bugün bitse yarın İran muhalefeti veya İran toplumu kendi içinde bugünden daha fazla tartışmaya başlar rejimin geleceği.
01:07:43Evet ama savaş halinde zaten rejim tartışılmıyor aksine öyle ya da böyle ya arkasında ya yanında duruyorlar hiç kimse karşısında
01:07:52durmuyor.
01:07:53Çünkü savaş hali var.
01:07:54Yani bunu devam ettirmek oradaki insanları yıldırmak için yapılacak bir şey değil.
01:07:59Çünkü o insanlar zaten uzun zamandır yaptırımlar altında vesaire vesaire yaşadılar.
01:08:04Önemli olan burada bunu tartışabilecekleri alanın olmaz.
01:08:10Tartışacak alan bırakmıyorlar bu saldırıların devam etmesiyle.
01:08:15Yani bence o stratejik hata yani öyle bile düşünsek, niyetlerinin bu olduğunu bile düşünsek bu stratejik hata.
01:08:21Çünkü savaşı bitirecekler ki insanlar da seslerini yükseltsinler.
01:08:26Bu kadar güvenlikleştirilmiş bir politikanın içerisinde hangi İran toplumunun hangi parçası ayağa kalkıp da rejime karşı bir şey söyleyecek de
01:08:34rejimi devirip yerine herhangi bir sistemi dayatacak.
01:08:39Yani bu söylemlerin bir karşılığı yok aslında halk nezdinde ama zaman zaman Trump da Netanyahu da bu söylemlerin arkasına saklanıyor.
01:08:47Ve savaşa bahane, saldırılara bahane arıyor ama bu yetkilinin açıklamasında dikkat çekici bir nokta.
01:08:53Yani İsrail'in savaşı ne kadar istediğini yani bu ateşkes sürecinden ne kadar rahatsız olduğunu net bir şekilde ifade ediyor.
01:09:01Trump'ın bu süreci kendi kararlarıyla yürütmesini bekliyoruz.
01:09:05Panik göstermemeye gayret ediyoruz.
01:09:07Aslında yani savaşmak için elimiz ayağımız titriyor ama yine de beklememiz gerekiyor.
01:09:13Ve böylesi daha iyi ifadelerini kullanmış.
01:09:16Cihan Bey siz nasıl değerlendirirsiniz?
01:09:18Burada tabii ki nükleer konusunda Trump'ın Netanyahu'ya bir söz vermiş olma ihtimali var mı?
01:09:23Diğer taraftan İsrail aslında hem Amerika Birleşik Devletleri'nin savaşa sokmak hem kendisi yeniden İran'a saldırmak istiyor ama beklemeyi
01:09:31seçmiş gibi görünüyor.
01:09:32Neden böyle bir stratejinin arkasına geçtiler bu kadar saldırgan bir stratejiden ve ne kadar buradaki yetkilinin de dediği gibi ne
01:09:41kadar paniklemeden sabredecekler?
01:09:42Ya şimdi şunu söylemek gerekir burada.
01:09:45Şimdi 12 gün savaşı olduğunda şunu gördük biz.
01:09:48İsrail'in hava saldırılarıyla İran'da bir rejimi veyahut da o rejimi devirmeye geçelim.
01:09:56Askeri kapasitesini ne kadar sınırlandıracağı ki beceremedi bunu ve daha sonrasında şunu gördük.
01:10:04Amerika'nın şu 12 günü sonunda işte o nükleer testlerine saldırıyı düzenlediğini ve bir ateşkes sürecine gittiğini.
01:10:12Fakat o zaman da şunu konuşmuş ki Erhan Bey ortada bir ateşkesi yok.
01:10:16Evet Trump söyledi ama bunun bir yazılım mutabakat yok, bir kalıcı ateşkesi yok, bir barış sürecine gidecek adımlar yok.
01:10:23Bu tekrardan 12 Haziran yani 13 Haziran'da o zaman saldırı 12 Haziran pozisyonuna getirmişti tarafları.
01:10:30Çünkü bir taraf tekrar savunmaya ağırlık verecek diğer taraf da aslında saldırı hazırlığı yapacaktı.
01:10:35Şimdi bu 40 günlük savaşta da netice itibariyle Amerika'yı yanına aldığı halde istediği hiçbir hedefi tutturamadılar.
01:10:42Fakat ben bunun çok kısa vadeli bir İsrail hedefi olduğunu düşünmüyorum.
01:10:47Yani ben çok uzun elimle attıklarını düşünüyorum adımları.
01:10:50Şimdi 12 gün savaşının sonunda 6 ay geçtikten sonra çok ciddi bir aslında ekonominin kötü gidişinden kaynaklı olarak İran'da ciddi
01:10:58protesto gösterileri olmuştu.
01:10:59Ve belki de son dönemlerinin en şiddetli protesto gösterileriydi ve resmi rakamlara göre de 3000'in üzerinde insan hayatını kaybetmişti.
01:11:08Şimdi bu bağlamda düşünmek gerekirdiği düşünüyorum kendi adıma.
01:11:12Çünkü bunun bir şekilde İsrail uzun elimde çünkü bir varoluşsal mesele üzerinden ele aldığı için bunu sürekli konuşuyoruz.
01:11:20Ya karşı taraf ya ben.
01:11:22Burada rejimi değiştirmek hedefleri olduğunu düşünmüyorum.
01:11:25Bakın şimdi İran'da bir rejim değişikliği olacaksa bu yukarıdan atacağınız bombalarla olacak bir durum değil.
01:11:32Bu çok uzun elimli bir durum.
01:11:34Yani toplumun kolektif olarak hareket etmesi bir örneğin lider veyahut da bir siyasi oluşumun ortaya çıkması,
01:11:43bunun çerçevesinde bir alternatif sunması gibi birçok faktör var.
01:11:46Ama bir ülkenin kalkıp bir ülkeyi bombalamasıyla oranın halkının da buna nasıl söyleyelim bunun üzerinden hareket edeceğini düşünmek çok yanıltıcı
01:11:56olur.
01:11:56Ama uzun elimde bence bir rejim değişikliğinden ziyade aslında rejimin çökmesi burada istiklarsız bir yapı da olabilir.
01:12:03Bence İsrail'in hedefi bu.
01:12:05Yani bunu çok kısa elimde tuttuğunu düşünmüyorum.
01:12:07Şimdi gücü belli bir noktada belli bir yere kadar gidiyor bunun 3 senedir savaşla aslında nasıl söyleyelim soykırım yapmakla etrafına
01:12:17savaş açmakla meşgul olan bir İsrail var.
01:12:20Tabi bu İsrail'in İranlı olan politikası.
01:12:22Bir de İsrail'in bana sorarsanız yakın çevresindeki politikası var.
01:12:27Onun da hiçbir zaman vazgeçmediği.
01:12:29Yani hemen hemen 48'den itibaren kurulduğu günden itibaren politikası.
01:12:33O da kendi yakın çevresindeki yayılmacı politikası.
01:12:36Şimdi şöyle düşünelim Erhan Bey hatırlarsanız Gazze'de soykırım sürecini yaparken daha sonrasında Suriye'ye saldırmaktan hiç geri kalmadı.
01:12:45O dönem Esed rejimi vardı.
01:12:46Daha sonrasında Lübnan savaşını açtı.
01:12:48Daha sonrasında İran 12 gün savaşı geri döndü.
01:12:52Baktığımızda Gazze'de o yine açlık politikalarıyla soykırımı devam ettirdi.
01:12:58Şimdi Lübnan'da devam ediyor.
01:13:00Lübnan'ın güneyini işgal ediyor.
01:13:01Hatta şunu belirtmek gerekir.
01:13:04Gazze'de hala tamamen işgal etmek isteyen, oradaki barış sürecini de hemen hemen sonlandırmak isteyen bir İsrail var.
01:13:11Yani İsrail'in İran'la bence uzun erimli bir yaklaşımı var.
01:13:14Fakat diğer taraftan da yakın çevresinde o yayılmacı politikalarını kurulduğu günden beri hayata geçiren ve onu da devam ettiren bir
01:13:23anlayış var.
01:13:24Bir cepheyi durdururken diğer cephede devam ediyor.
01:13:27Daha sonrasında bu cepheyi durduruyor, diğer cepheye yöneliyor.
01:13:31Ben biraz böyle düşünüyorum.
01:13:33Yani bu çok uzun elimde bir yaklaşım İsrail'in.
01:13:36İki politikasından da vazgeçmiyor.
01:13:38Bunun üzerine şekillendiriyor.
01:13:39Üç sene sonra Trump olmadığında da yeni Amerikan yönetimiyle de bu politikalarını hayata geçirmek için o dönemki yönetimle diyelim ki
01:13:48Netanya olmasa bile ben yeni gelecek hükümetinde paralel politikalar sürdüreceğini düşünüyorum.
01:13:55Cihan Güneyen, Necmet'i Mutlu ve Tolga Saklan çok teşekkür ediyoruz.
01:13:59Teşekkür ederim.
01:13:59Yayına katkılarınızdan dolayı.
01:14:01Bugün tabii önemli bir gün.
01:14:02Altını çizmeden de noktalamayalım.
01:14:05Bugün anneler günü.
01:14:05Tüm annelerin ve annelerimizin anneler gününü kutluyoruz ve noktalıyoruz.
01:14:10İyi geceler efendim.
Yorumlar