00:00ABD, İsrail, İran savaşıyla birlikte dünyanın yeni gündemi enerji krizi.
00:06Öyle ki Amerika'da bir havayolu şirketi iflasını açıkladı bu krizden dolayı.
00:11Ve bu kriz büyüyecek mi? Bundan sonra ne olacak?
00:14Türkiye'nin bu süreci nasıl ilerletecek, nasıl yönetecek?
00:18İşte bununla ilgili tüm ayrıntıları konuşacağımız değerli bir konumuz var yanımızda.
00:22Türkiye'nin en büyük dış yatırımcısı Sokar'ın CEO'su Elçin Ibadov.
00:27Yayın konuğumuz onunla konuşacağız.
00:28Hoş geldiniz yayınımıza efendim.
00:30Hoş buldum, çok teşekkür ederim.
00:31Şimdi öncelikle Sokar'ı tanıyalım esasında.
00:34Türkiye'de yaptığınız yatırımlar nelerdir?
00:36Bir sizden dinleyelim.
00:37Sonrasında da enerji kriziyle alakalı sorularımız olacak sizlere.
00:40Tabii ki memnuniyetle.
00:42Sokar bildiğiniz gibi Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi.
00:46Azerbaycan'da petrolün tarihi çok eskilere dayanıyor.
00:501846 yılında dünyada ilk ham petrol kuyusu 21 metrelik kuyuydu gerçi ama
00:55bugün modern enerji dünyasının başlangıcı olarak görüyoruz biz o kuyuyu.
01:031846 yılından başlayan bir serüven.
01:07Azerbaycan'da petrol ve doğalgaz serüveni.
01:11Tabii çeşitli yıllarda farklı isimlerle devam etti ve son olarak da Sokar,
01:18Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi olarak vücut buldu.
01:20Türkiye'deki faaliyetlerimiz 2008 yılında başlıyor.
01:26O yıl biz Petkim'in özelleştirilmesiyle birlikte Türkiye piyasasına dahil oluyoruz.
01:32Ve son yaklaşık 18 yılda o yıldan itibaren 19 milyar dolarlık yatırımla sizin de az önce not ettiğiniz gibi
01:42Türkiye'nin en büyük dış yatırımcısı olma gururunu, haklı gururunu yaşıyoruz.
01:49Tabii en büyük olmak, ilk olmak bunlar ne kadar önemliyse en az o kadar da elimizdeki tesisleri verimli olarak çalıştırmak,
02:00Türkiye ve Azerbaycan'ın ortak stratejik çıkarlarına uygun şekilde onları konumlandırmak da en az o kadar önemli.
02:08Faaliyetlerimizi bu istigametlerde yürütüyoruz.
02:10Şimdi biliyorsunuz gündem savaş, bunu sormak istiyorum.
02:13ABD-İsrail-İran savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndaki sorun devam ediyor ve stratejik rafineri yatırımları daha da önem kazandı.
02:22Bu süreçte bunu görüyoruz dünyada.
02:23Bu bağlamda Sokar'ın Türkiye'deki operasyonlarını değerlendirebilir misiniz?
02:28Nelerdir bu operasyonlar?
02:30Tabii ben bir jeopolitik uzmanı değilim ama piyasalar açısından, enerji piyasaları açısından bunu değerlendirecek olursak,
02:41Türkiye hem petrokimya'da hem de rafineri ürünlerinde short bir piyasa.
02:47Yani talep arzın çok üstünde ve bu bağlamda da hem petrokimya alanında hem rafineri alanında üretim yapan tesislerimiz olduğu için
02:59biz önemli bir rol oynuyoruz Türkiye enerji piyasasında.
03:04Özellikle petrokimya'da Petkim Türkiye'nin tek entegre petrokimya üreticisi.
03:09Ve bu sektörün dışa bağımlılığın çok olduğunu dikkate alırsak bazı ürünlerde %70, bazı ürünlerde %90'a varan bir dışa bağımlılık
03:21söz konusu.
03:23Bunu dikkate aldığımızda Sokar Türkiye'nin yerli petrokimya ihtiyaçlarının yerli üretimle karşılanması hususunda yaptığı çok önemli çalışmalar var.
03:34Petkim'i biz yaklaşık 2 milyar dolar bir yatırım bedeliyle özelleştirmiştik.
03:41Ama o yıldan itibaren de yaklaşık 1.7 milyar dolarlık ilave kapasite artışı ve diğer tepsi yatırımlar yaparak
03:51aslında Petkim'e toplamda 3.7 milyar dolarlık bir yatırım yaptık.
03:55Ama bu hikayenin diğer güzel yönü de Petkim bize yanına hemen star rafinerisini kurmamızı sağladı.
04:02Ona ön ayak oldu, ona kapı açtı.
04:05Dünyada yaklaşık 700 küsur rafineri ve 3 bin küsur petrokimya tesisi var.
04:10Ama bunların içerisinde en başarılı olanlar birbiriyle entegre şekilde çalışanlar.
04:16Bildiğiniz gibi rafineriden çıkan bazı ürünler petrokimyada ham madde olarak kullanılıyor veya tersi de nadir de olsa mümkün olabiliyor.
04:25Entegre olarak çalıştığı zaman bu tesisler, rafineri ve petrokimya tesisleri bu anlamda önemli bir değer yaratmış oluyorlar.
04:32Biz de savaşın devam ettiği veya bu piyasalarda ürün bulmanın zorlaştığı bu günümüzde
04:41Türkiye piyasasına bu ürünleri kesintisiz bir şekilde hem petrokimya hem rafineri anlamında kesintisiz bir şekilde sunmanın,
04:52ülkenin arz güvenliğine katkı sağlamanın gururunu yaşıyoruz.
04:56Hocam da onu soracaktım aslında. Dünyada bir enerji krizi var. Yine petrol de bunlardan biri.
05:02Türkiye'deki boyutuyla alakalı Sokar'ın buradaki süreci yönetme planlaması nedir acaba?
05:08Ham petrol biliyorsunuz rafinerilere ham madde olarak girer.
05:12Rafineriden çıkan ürünlerin bir kısmı akaryakıt olarak dizel, benzin, LPG uçak yakıtı.
05:20Bir kısmı da petrokimya tesislerine ham madde olarak girer.
05:26Şimdi bu anlamda bizim rafineride kapasitemizin yüzde yüzüne varan bir süreç yürütüyoruz.
05:35Çünkü arz güvenliği çok önemli. Türkiye için önemli olan her şey bizim için oldukça önemli.
05:41Herhangi bir olumsuzluk yok.
05:42Herhangi bir olumsuzluk yok. Kapasiteyi rafineride yüzde yüz, on üç milyon ton,
05:47aslında on milyon tonla başlayan rafinerimizi çeşitli mühendislik çalışmalarıyla on üç milyon ton ağa çeşitli yatırımlarla arttırabildik.
05:55Şu an tam kapasite devam ediyoruz.
05:58Ürünlerimizin özellikle jet yakıtta çok büyük bir kısmını iç piyasaya,
06:03hatta son aylarda hepsini iç piyasaya yönlendiriyoruz.
06:06Bazen ihracat anlamında iyi fırsatlar çıksa da arz güvenliği,
06:10tabii işin ekonomik boyutu da çok önemli, onu da hassas davranıyoruz paydaşlarımızın ekonomik olarak korumak için.
06:21Ama jet yakıtında, dizelde ve diğer rafiner ürünlerinde iç piyasayı gerekli ürünlerle temin etmek adına bütün fedakarlıkları yapıyoruz.
06:33Tabii bunu yaparken petro kimyayı da besliyoruz.
06:36Çünkü tam kapasite çalışan bir rafineri, yüksek kapasitede çalışan petro kimya demek.
06:41Ham madde temini oradan geldiği için.
06:44Orada da dediğim gibi herhangi bir sorun yaşamadan, üretim anlamında herhangi bir sorun yaşamadan devam ediyoruz.
06:51Tabii ham madde anlamında, ham madde bulma anlamında, özellikle ham petrol bulma anlamında zorluklar var.
06:59Özellikle işin fiyat kısmı inanılmaz boyutlara ulaştı.
07:01Tamam da onu soracaktım. Bu süreçte dizel ve jet yakıtta Türkiye'de bir sıkıntı yaşanır mı?
07:07Yine jet yakıt fiyatlarında yükseliş var, siz de bahsettiniz.
07:10Bu fiyat oluşumu nasıl gerçekleşiyor ve yine hava yolu şirketleriyle birlikte de özel anlaşmalarınızda stratejik noktalar belirliyor musunuz?
07:18Bunlar da çok önemli. Sizden dinleyebilir miyiz?
07:20Şimdi özellikle ham petrol fiyatı ürün fiyatlarına direkt etki ediyor.
07:28Bunlar zaten uluslararası piyasalarda endekslerle belirlenen fiyatlar.
07:32Ham petrol fiyatı doğal olarak yükseldikçe, jeopolitik son durumlardan dolayı, jet yakıt, dizel gibi ürünlerin fiyatında da önemli bir artış
07:44var.
07:44Bu uzun vadede sürdürülebilir değil.
07:49Çünkü uzun vadede bu devam ederse bir müddet sonra artık bu akaryakıtı veya bu ürünleri, rafinaj ve petrokümya ürünlerini kendi
07:59üretimlerinde ham madde olarak kullanan şirketler artık bir noktadan sonra bunu alamayacak duruma gelebilirler.
08:06Ama şu an mevcut durumda, yakın gelecekte, öngörülebilir gelecekte diyelim bununla ilgili bir sıkıntı yaşanmadığını görüyoruz.
08:16Okuduğumuz piyasa raporları, okuduğumuz öngörü raporları yakın gelecekte bununla ilgili çok önemli bir sıkıntı olmayacağını gösteriyor.
08:23Bize düşen görev üreticiler olarak full kapasite, tam kapasite üretimi yapmak, alokasyonları yaparken ihracat mı, iç piyasa mı, iç piyasa
08:33yönünde takdirimizi kullanmak, arz güvenliğine destek olmak.
08:37Elimizden geldiğince bunları yapmaya çalışıyoruz.
08:40Ve devam ediyor yine Hürmüz Boğazı'nda bundan özellikle söz etmemiz gerekiyor.
08:44Son dönemin en çok konuşulan Boğazı, Hürmüz Boğazı.
08:49Öyle ki bu sıkıntının başka etkileri de var.
08:51Bunlar bir abluka devam ediyor.
08:52Eğer ki bu abluka devam ederse hangi sektörlerde sorun yaşanabilir?
08:57Yine enerjiyle birlikte diğer sektörlerde sorun yaşanabilir mi?
09:00Tabii bugün hayatımızda özellikle petrokimya tarafta dokunduğumuz her şeyin içinde, bir odaya girdiğimizde, bir ofise girdiğimizde ve bir eve girdiğimizde
09:11etrafımızda olan bütün eşyaların, bütün kıyafetlerin içinde bir şekilde petrokimya rol alıyor.
09:18Bir petrokimya girdisi var.
09:21Dolayısıyla petrokimya fiyatını ve onun arzını etkileyen her şey, bütün ürünleri, hayatımıza dokunan gıda dahil bütün ürünleri, rafinede o şekilde,
09:35mesela rafinede kükürt üretiliyor, kükürt tarımda kullanılıyor gübre olarak.
09:41O da gıda ürünlerinin arzına önemli bir katkıda bulunuyor.
09:47Dolayısıyla birçok sektörü etkileyebilir.
09:48Enerji bugün pozitif anlamda söyleyeyim, bu bulaşıcı bir emtia.
09:53Yani her şeyi, her bir emtianın, her bir ürünün içerisinde olduğu için mutlaka birçok sektörü etkileyecektir.
10:01Burada önemli olan iyi planlama yapmak, A, B, C, D planlarına sahip olmak.
10:08Sokar Türkiye olarak da bizim çalışma prensiplerimizden birisi hep alternatif planları olmak, çoklu planlara sahip olmak, o planlara hazırlıklı durumda
10:18olmak.
10:18Biz yıllardır bu şekilde faaliyetimizi yürütüyoruz ve Türk ekonomisine, Türk insanına katkı sağlayacak her şeyin içinde kendimizi aktif bir şekilde
10:31bulmaktan gurur duyuyoruz.
10:33Anladığım kadarıyla bu savaş süreci sizi ve Türkiye'yi pek etkilememiş görünüyor.
10:39Onu sormak istiyordum.
10:40Siz Türkiye'nin en büyük dış yatırımcısı olarak, Sokar olarak bu savaş sürecinde, enerji sektöründe, dünyanın konuştuğu bu gündemde hem
10:48Türkiye hem de Sokar olarak nasıl bir ilerleyiş öngörüyorsunuz?
10:52Son olarak bunu sormak istiyorum.
10:54Etkilendi mi, etkilenmedi mi, nasıl devam edecek?
10:57Şimdi genelde koridorlardan bahsederiz ya, işte enerji koridoru, ticaret koridoru, altyapı koridoru, lojistik koridor.
11:05Şimdi bu koridorlar sadece haritada güzel gözüktüğü zaman koridor olmuyor.
11:10Koridorları koridor yapan şey, stres anında, jeopolitik problemler yaşandığı anlarda hala güvenli şekilde, test edilmiş şekilde kullanılabiliyor olmasıdır.
11:21Şimdi Türkiye'de bu rüştünü defalarca ispat etti, özellikle bu son dönemde.
11:27Azerbaycan ve Türkiye'nin birlikte hareket ederek, özellikle Sokar'ın ve Türkiye'deki muadili olan BOTAŞ veya Türk Petrolleri Anlamış Şirketi
11:37'nin hep birlikte hareket ederek,
11:40stratejik ortak çıkarlara uygun şekilde iş birliği yaparak, bu süreci başarılı bir şekilde atlatabileceklerini ben umut ediyorum.
11:52Türkiye açısından da, Azerbaycan açısından da aslında fırsatların da oluştuğu bir dönem.
11:57Her kriz beraberinde fırsatları da oluşturuyor.
12:00İşte bu fırsatları kullanabilmek için hem Azerbaycan tarafından hem de Türkiye tarafında önemli atılımlar da yapılıyor bildiğiniz gibi.
12:08Ben umutluyum, kendi adıma bir enerji şirketi yöneticisi olarak tabii ki, kendi çerçevemizde baktığımızda gelecek adına umutluyum.
12:18İnşallah savaş olumsuz bir durum, inşallah bir an önce son bulur ve enerji piyasaları tekrar o güçlü pozisyonuna geri döner.
12:28Ve biz de elde ettiğimiz fırsatları olumlu şekilde hem Azerbaycan hem de Türkiye adına kullanırız.
12:33Çok teşekkür ederiz efendim, çok sağ olun.
12:35Ben teşekkür ederim.
12:36Evet, ABD, İsrail, İran savaşı nedeniyle dünyada ciddi bir enerji krizi vardı.
12:43Biz de bunun Türkiye etkilerini ve yine de Türkiye'nin en büyük dış yatırımcısı olan Sokar'ın nasıl bu süreci
12:50yönettiğini, nasıl ilerleyiş kaydettiğini Sokar'ın Türkiye CEO'su Elçin İbadov'la konuştuk.
12:56Simdilik sözü buradan size bırakalım.
Yorumlar