00:00Müzik
00:10Sevgili izleyiciler Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:14Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Nisan ayı enflasyon verileri açıklandı.
00:19Bunu tartışacağız, bunu konuşacağız.
00:21Ekonomist Prof. Dr. Serap Durusoylu yayınımızın konuğu.
00:25Sayın hocam hoş geldiniz yayına.
00:27Hoş bulduk Erdem Bey çok teşekkür ederim.
00:31Hocam öncelikle bir yıllık ve aylık enflasyonu değerlendirerek başlayalım isterseniz.
00:37TÜİK'in açıkladığı verilerde yıllık enflasyon yani TÜFE %32,37 olarak aylık enflasyonsa %4,18 olarak ifade edildi.
00:49Yani bu bize neyi gösteriyor açıklanan enflasyon verileri?
00:52Evet Erdem Bey aslında önce göstergeler bu ay enflasyonda bir hızlanma olacağı yönünde bir sinyal vermişti elbette.
01:01Ancak bu ay hakikaten en akın açıkladı rakama neredeyse yakın bir rakamla karşı karşıya kaldık.
01:08Tabii ki bu rakamı diğer aylardaki rakamlardan ayıran şey sadece rakamın büyüklüğü değil aslında.
01:16Aynı zamanda enflasyonun karakterinde bir değişimin olduğunu söyleyebilirim.
01:20Çünkü talep enflasyonuyla birlikte maliyet enflasyonunun da aslında çok daha bariz bir şekilde görünür hale geldiğini gözlemledik.
01:29Rakamla birlikte aslında birçok sorun da beraberinde geldi diyebilirim.
01:37Zira ekonomi yönetiminin bir sarsılmaz söylemi var biliyorsunuz.
01:43Düşük enflasyona ulaşılacağı inancı var.
01:46Ve bu inancın sarsılarak enflasyon hedefinde bir değişikliğe gidip gidilmeyeceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.
01:5314 Mayıs'taki enflasyon raporunda biz bunu göreceğiz.
01:57Ama diğer yandan özellikle dezenflasyon politikasını besleyen önemli bir unsur olan beklentilerde enflasyonun ana eğilimdeki artışın sürmesi durumunda olumsuz etkileneceklerini,
02:11etkilenildiğini de aslında gözlemleyeceğiz önümüzdeki aylarda.
02:14Bu da dezenflasyon politikasının aslında olumsuz yönde etkilenmesine yol açacak.
02:20Zira beklentilerdeki güçlenme özellikle hane hakkındaki artış ki zaten biliyorsunuz 50'nin üzerinde daha fazla tüketime yönelterek tüketimin öne çekilmesini
02:30yine enflasyonu tetikleyen bir süreci beraberinde getirecektir diyebilirim.
02:36Bir de TÜİK dışında da işte ENAK gibi, İTO gibi, İstanbul Ticaret Odası gibi kurumlarda kendi araştırmalarını, kendi çalışmalarını paylaşıyorlar.
02:46Burada da mesela hocam ENAK'ın açıkladığına göre yıllık enflasyon %55,38, İTO'ya göre ise %36,83.
02:56Yani bu 3 farklı kurum var. Birisi direkt olarak devletin kurumu ve işte zam yapılacağı dönemlerde.
03:03Evet yani devlet onu referans alıyor ama ENAK'ta daha yüksek açıkladı.
03:08Yani hangisi tüketicinin, yurttaşın yaşadığı gerçekliğe daha uygun veriler?
03:13Çok güzel bir soru sordunuz Erdem Bey.
03:16Hani az önce beklentiler dedim ya, beklentilerleri aslında yönlendiren bir önemli unsur da bu farklı kurumların yapmış olduğu hesaplamalar arasındaki
03:26makasın çok geniş olması.
03:27Bu da aslında enflasyon beklentilerini olumsuz yönde etkiliyor ama sizin sorduğunuz soruya gelecek olursak,
03:33şimdi her ay aslında biz bir ritüel yaşıyoruz ve her ay resmi rakamlar açıklandığı zaman ekonomik aktörler ve özellikle aynı
03:42halkları, vatandaş diyor ki yani benim yaşadığım enflasyon bunun çok üzerinde.
03:46Öyle değil mi? Biz bunu sürekli duyuyoruz.
03:48Yani resmi rakamların yaşanılan enflasyonun yansıtmadığı yönündeki serzenişlere sıklıkla tanıklık ediyoruz.
03:54Şimdi bunun temel nedeni aslında özellikle dar gelirlerin, düşük gelir grubunun harcama kalemi içerisinde gıdanın payının çok yüksek olması ki
04:03son gelen veriye göre bakın ben söyleyeyim,
04:05düşük gelir grubunun bütçesinin %30,4'ünü gıdaya ayırdığı dikkate alındığında özellikle bu enflasyon rakamı içerisinde de biliyorsunuz geçen aya
04:14göre gıdada çok yüksek bir artış var.
04:173,70 civarında yıllık bağlamda da %34,55 civarında geldi gıda enflasyonu.
04:23Bu da aslında dar gelirlinin cebindeki yangını büyütüp sofrasına olumsuz yansımasına neden oluyor diyebilirim.
04:33Yani geçinme mücadelesini çok daha zorlaştıran bir süreci beraberinde getiriyor.
04:41Şimdi tabii ki bu ayki enflasyonda şüphesiz ki savaşın etkisine gözlemledik ama savaşın varlığına sığınarak enflasyonun bu ay yüksek geldiğini
04:55söylemek bana göre biraz miyop bir bakış olur.
04:58Elbette ki etkisi var ama Türkiye'de zaten kronikleşmiş bir enflasyon sorunuyla çok uzun süredir mücadele ediliyor.
05:06Kaldı ki bakın bu rakam açıklandıktan sonra Sayın Şimşek enflasyondaki yükselişin geçici olduğunu vurguladı.
05:13Bence sorun tam da burada.
05:15Yani bu enflasyonu geçici olarak görmek sorunun görmezden gelinmesi demektir.
05:22Bu da aslında sorunu çözmeye ilişkin alternatif politikaların uygulanmasını geciktirici bir durumu beraberinde getiriyor.
05:29Zaten bakın şu ana kadar uygulanan politikanın içeriğine baktığımız zaman her ne kadar Sayın Şimşek bazı profesörler uygulanmakta olan dezenflasyon
05:39politikasının sadece para politikasından ibaret olduğu yönde eleştiri getiriyorlar dedi ve biz profesörlere serzenişte bulundu.
05:46Ama aslına bakacak olursak gerçekten enflasyonu önleme yükümlülüğü tamamen Merkez Bankası'na devredilmiş durumda.
05:54Elbette ki enflasyon hedeflenmesi politikasının bir gereği olarak Merkez Bankası'nın asli görevi fiyat istikrarını sağlamak ama sadece para politikası
06:03üzerinden yürütülen bir politikanın aslında eksik ayaklı olduğunu söylememiz gerekiyor.
06:08Ve bence bu ay gelen rakamın savaşın yaratmış olduğu bir takım olumsuzluklara sığınılarak değerlendirilmesini çok yanlış buluyorum.
06:20Çünkü burada temelde yapısal sorunlarımız var. Örneğin gıda enflasyonu gibi kaldı ki bakın arz enflasyonu bence bizim için çok daha
06:28önemli halede geldi.
06:30Zaten enflasyon önlemeniz için talep azaltılırken arzın arttırılması gerekir.
06:35Ama son dönemlerde özellikle konkordata ilanlarını dikkate alırsak, iflas eden şirketleri dikkate alırsak ki real sektörün bugün temel sorunu finansmana
06:46erişim.
06:46Yani finansmanda çok ciddi sıkıntılar var. Kaldık hemen söyleyeyim. Özellikle ticari kredilerden takipdeki kredi sayısı insan ayında 408 milyar TL
06:56'ye ulaşmış.
06:56Bu çok vahim bir durum. Ve yine real sektör için çok önemli bir gösterge.
07:01PMI verisinin bakın aylardır eşik değerin altında geliyor olması arz tarafının da kolay kolay yükselemeyeceği gerçekliğiyle bizi karşı karşıya bırakıyor.
07:10Dolayısıyla da şunu söylemek istiyorum yani savaş sona erse dahi Türkiye'nin uzunca bir süre daha enflasyonla belasıyla uğraşmak zorunda
07:20kalacağını söyleyebilirim.
07:21Peki Sayın Serap Durusoy şimdi bir taraftan da yılın ilk 4 ayını geride bıraktık ancak ne yazdık ki maaşlar eridi.
07:31Yani şimdi örneklerini vereyim.
07:3220 bin lira olan en düşük emekli maaşı yılın ilk 4 ayında 2928 lira eridi.
07:40Ve 28 bin 75 lira olan asgari ücretse yılın ilk 4 ayında toplam olarak 4 bin 110 lira bir kayba
07:49erimeye uğradı.
07:51Bu ilerleyen aylarda daha da artacak mı?
07:53Yani aldığımız maaşlar emekli, asgari ücretli bu sene içerisinde daha ne kadar zorluk çekecek?
08:01Erdem Bey zaten aslında Ocak ayından itibaren biz erimeyle karşı karşıya kaldık.
08:06Zaten hemen şunu belirteyim özellikle asgari ücret için söylüyorum.
08:11Geçen seneden alacaklılar aslında asgari ücretle çalışanlar.
08:14Çünkü geçen biliyorsunuz Temmuz ayında bir artış söz konusu olmadı ki ben bu yılda asgari ücrete ilişkin olarak herhangi bir
08:22artışın geleceğini düşünmüyorum.
08:23Olması gerekir mi derseniz elbette ki bu yaşam koşullarında asgari ücrete de bir zam söz konusu olmalı.
08:30Ama savaş konjonktürü ve mali disiplin gerekçe gösterilerek ben özellikle ücretlerin baskılanmasına devam edileceğini ve bu bağlamda o emeklinin beklediği
08:43refah payı ve asgari ücretlinin beklediği Temmuz zammı gibi bir iyileşmelerin olacağına ihtimal vermiyorum.
08:52Ancak diğer yandan seçim konjonktürüne de aslında girmiş bulunuyoruz.
08:57Her ne kadar erken seçimden bahsedilmese de atılan adımlar ya da söylemlere baktığımız zaman bir seçim süreci içerisinde olduğumuzu söyleyebiliriz.
09:06Bu bağlamda bir iyileştirme olur mu zaman içerisinde göreceğiz.
09:10Ama şu an için gerçekten yoksullukta aslında açlık zaten çok vahim bir tablo da yoksullukta da aslında eşitlendiğimizi söyleyebilirim.
09:20Çünkü açlık ve yoksulluk sınırına baktığımız zaman açlık sınırı 30 binleri çoktan geçti.
09:27Yoksulluk sınırı 112 binin üzerine çıktı.
09:30Şimdi bu açıdan değerlendirdiğimizde artık eskiden diyorduk ki nüfusun yarısı açlık sınırının altında ücret alıyor.
09:36Artık öyle bir noktaya geldi ki nüfusun yarısı yani yoksulluk sınırının altında ücret alıyor.
09:42Yani şöyle söyleyeyim eşitlendik yoksullukta açlıkta zaten tablo çok vahim de yani o yaradan fazlası açlıkla boğuşuyor da geri kalan
09:52o yoksulluk grubunda da bir eşitlenmenin söz konusu olduğunu söyleyebilirim.
09:58Bu açıdan değerlendirdiğimizde yani emekli ve memur zamları ne kadar belli olursa olsun çünkü şöyle söyleyeyim SSK ve Bağkur emekliler
10:07için bu açıklanan rakamla birlikte %14,64'lük bir zam enflasyon farkı kesinleşti.
10:15Memur ve memur emekliler için de %10,5 civarında bir kesinleşme söz konusu oldu.
10:21Önümüzdeki ay gelecek rakam son iki ayda gelecek rakamla da belirlenecek ama bu zamlar yeterli olacak mı dersek açıkçası elbette
10:32ki yeterli olmayacak çünkü yaşanılan enflasyon resmi rakamı çok üzerinde.
10:36Ancak ne yazık ki para politikası ve ücret artışları resmi enflasyon rakamı üzerinden gerçekleştiği için gerçekleşeceği için dolayısıyla bu gelecek
10:48zamların da ücretli kesimi rahatlatacağını söylemek mümkün görünmüyor diyebilirim.
10:54Son olarak hocam sürekli iktidarda ekonomi yönetiminde bir enflasyonu bitireceğiz işte bir sonraki sene her şey daha iyi olacak hatta
11:04eski bakanlar şey diyordu hatırlarsınız yani daha ballı olacak daha bereketli olacak ama biz her geçen sene verilerde şunu görüyoruz
11:16bir önceki seneden ne yazık ki daha kötü ekonomik koşullarla yaşamak zorunda kalıyor.
11:21Türkiye'de yaşayan insanlar. Peki bundan sonraki süreçte gerçekten iktidar vaat ettiği bu enflasyon sorununu çözebilecek mi 2027-2028 için nasıl
11:33bir tablo bekliyor bizleri?
11:35Erdem Bey şimdi 2027 için aslında 2026'nın ikinci yarısından diye başlamak isterim. Ne olacağı konusunda çok öngörüde bulunmak mümkün
11:46değil ya da daha doğrusu şöyle söyleyeyim sağlıklı bir öngörüde bulunamayız.
11:49Çünkü savaşın ne yöne erileceğini bilmiyoruz. Yani bir burada savaşın süresi belirleyici olacak ikincisi de savaşın ölçeğinde bir değişme olacak
11:59mı? Bunlar önemli bir etken çünkü bizim şu anda yaşadığımız enflasyon da biliyorsunuz özellikle petrol fiyatları ve emtia fiyatlarındaki artışın
12:06üretim maliyetlerini çok artırmasıyla ilişkili olduğunu söyleyebiliriz.
12:09Kaldı ki bu noktada kapanan şirket sayıları ciddi şekilde fazlalaştı. Concordata ilanları ha keza çok yüksek her ne kadar İTO
12:17başkanı işte kazanımları yok sayamayız.
12:20Yani dezenflasyon politikasından bir kazanım elbette ki sağlandı ancak şunu da ekliyorlar bakın kur kaynaklı yönetilen politikanın güncellenmesi gerekir.
12:33Çünkü bu politikada baktığımız zaman aslında hani dezenflasyon politikasının iki aya var. Bir para politikası bir de kur üzerinden.
12:40Ama şimdi burada şöyle de bir tablo ile karşı karşıyayız. Bakın kur kontrolüne rağmen bu ay üfedeki artışın ne kadar
12:49yükseldiğini gördük.
12:50Üfedeki artış aynı zamanda tüfenin de bir habercisi. O nedenle önümüzdeki aylarda nasıl bir sürece gireceğimizi şimdiden tahammül etmek çok
13:01mümkün değil.
13:01Ama şunu söyleyebilirim ki özellikle 2007'den itibaren bir seçim konjonktürünün daha belirgin hale gelmesiyle birlikte zaten seçim ekonomisiyle eklenince enflasyonun
13:12düşmesini beklemek hayal olur.
13:17Peki sanırım noktaladığınız cümleyi hocam.
13:21Evet.
13:22Tamamdır. Çok teşekkür ediyorum.
13:24Ben teşekkür ederim.
13:25TÜİK tarafından dün açıklanmıştı. Bugün yapabildik biz programa ama tabii yine de herkesin derdi ortak. Hepimiz bir geçim derdinin içindeyiz.
13:35Ağzınıza sağlık. İyi ki katıldınız hocam.
13:38Çok teşekkürler. İyi yayınlar.
13:40Sağ olun. İyi günler dilerim.
13:42Evet sevgili Cumhuriyet TV izleyicileri ekonomist Prof. Dr. Serap Duruso yayınımızın konuyla efendim.
13:48TÜİK tarafından açıklanan enflasyon verilerini ele aldık ve önümüzdeki yıllara ilişkin bir tablo çizmeye çalıştık.
13:55Bir taraftan da yılın ilk 4 ayında hem asgari ücret hem de emekli maaşları ne yazık ki eridi.
14:02Yani alınan paralar ne yazık ki yurttaşa yetmiyor.
14:05Çünkü hayat pahalılığı çok fazla. Enflasyon hala çok yüksek.
14:09Cumhuriyet ekonomiyi takip etmeye sizlere aktarmaya devam edecek.
14:13Ancak şimdilik noktalıyoruz. Başka programlarda yeniden görüşmek dileğiyle.
14:27Çeviri ve Altyazı M.K.
Yorumlar