00:00Sevgili izleyiciler, Cumhuriyet TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:15Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası bugün beklediği enflasyon oranlarını açıkladı.
00:21Biz de bunun üzerinde konuşacağız.
00:23İktisatçı Prof. Dr. Serap Durosoy konuğumuz.
00:27Serap Hocam hoş geldiniz.
00:28Teşekkür ederim Erdem Bey. Hoş buldum. İyi yayınlar diliyorum.
00:32Teşekkür ediyorum.
00:33Şimdi sevgili hocam Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nın açıkladığı enflasyon beklentisini öğrendik.
00:39Bugün aslında bir önceki raporlarına göre beklentinin yükseldiğini görüyoruz.
00:452025 yılı sonunda enflasyonun %20 ile 29 arasında olması gerektiğini bekliyorlar.
00:522026 sonu içinse tahminleri enflasyonun %13 ile 19 olacağı.
00:59Buradan itibaren sözü size bırakayım.
01:02Gerçekçi bir tahmin gibi geldi mi Merkez Bankası'nın bu enflasyon beklentisi?
01:07Evet.
01:07Erdem Bey teknik olarak aslında doğru bir uygulamaya gidildiğini söyleyebilirim.
01:13Yani burada Merkez Bankası aslında olumlu bir adım attı.
01:17Şöyle ki ara hedefle enflasyon tahminini ayrıştırdı.
01:22Yani hedef ayrı tahmin edilecek.
01:25Ayrı tahmin ayrı belirlenecek.
01:28Daha doğrusu öyle söyleyeyim.
01:29Tabii bu anlamda tahminlerin biraz daha gerçekçi bir hale geldiğini söyleyebiliriz.
01:35Ve bir anlamda ara hedefle birlikte hem taahhüt hem de çıpa şeklinde bir uygulamaya gidileceğini söyleyebilirim.
01:45Şimdi evet bu bağlamda değerlendirirken 2025 ve 2026 yılına ilişkin olarak ara hedef ve tahminlerde bir değişikliği erir.
01:55Yukarı yönlü bir revizyona gidildiğini söyleyebiliriz.
01:57Şimdi 2025 yılının aşağı yukarı %29'larda kapanacağına yönelik beklenti oldukça güçlü.
02:05Yani önemli olan burada bu 29'un üzerine çıkılıp çıkılmayacağı.
02:09Ama burada benim dikkatimi çeken en önemli nokta 2026 yılı.
02:15Şimdi şöyle Sayın Karahan değerlendirmede bulunurken enflasyonun ana eğiliminde kademeli bir düşüş olacağı yönünde bir açıklamada bulundu.
02:24Ama buna rağmen 2026 yılının ara hedefe tahmine baktığımız zaman önceki ara hedef 12'yken 16'ya çıkarıldı.
02:34Tahmin ise 12 ile 16 arasındayken 13 ile 19 arasında çıkarıldı.
02:40Yani daha öncekinden 6 puan daha farklı bir tahmin aralığı gerçekleşti.
02:47Bu da eğer ki biz gerçekten enflasyonun düşeceği beklentisini görüyorsak Merkez Bankası'nda o zaman bu sapmanın biraz daha az olması gerekirdi 2026 yılı için.
02:59Şimdi tabii ki değerlendirmelerde çok dikkat çekici noktalar oldu.
03:05Daha önce de söylenen işte o otopilotta değiliz faiz indirme enflasyon görümüne bağlı olarak gerçekleşebilecektir yönündeki açıklamayı tekrar etmiş olsa da
03:15burada enflasyon beklentisinin tüm sektörlerde gerilediğine yönelik bir vurgusu var.
03:22Şimdi ben açıkçası bu değerlendirmenin içerisinde bir şekilde hane halkı beklentilerine de değinmesini isterdim ki daha sonra soru yanıt kısmında zaten bası mensuplarından bir tanesi bu soruyu da sordu.
03:37Yani hane halkı beklentilerinin de aslında bu anlamda oldukça önemli olduğunu belirtmemiz gerekiyor ama Sayın Karahan'ın değerlendirmesinde bu yoktu.
03:47Bu neden önemli çünkü hane halkı beklentisi kırılamadığı zaman daha doğrusu düşürülemediği zaman tüketim her defasında öne çekiliyor ve o dezenflasyon sürecini destekleyici etkinin de giderek azalmaya başladığını görüyoruz.
04:01Şimdi diğer yandan vurguda şunu da gördüm bakın tüketici kredilerinin iç talebin dengelenmesinde destekleyici seviyede devam ettiğini ve sıkılaştırma sürecinin koşullarının enflasyon düşüşüne etkiyi artırdığını belirtti.
04:17Yani bu şu demek bu sıkılaştırma sürecindeki koşullara baktığım zaman burada daha çok neyi gördük biz şu ana kadar geçen iki yıllık süreç içerisinde ücretli kesimin ücretlerin baskılanması şeklinde bir uygulama var.
04:32Dolayısıyla da aslında burada bir anlamda onu söyledi.
04:34Yani sonuçta enflasyonun yükünü daha çok ücretlilerin üstlendiğini bu bağlamda söyleyebiliriz.
04:41Yine önemli bir noktanın altını çizeceğim.
04:45Burada da dedi ki harcama disiplini korunuyor.
04:49Şimdi bu gerçekten bana göre talihsiz bir açıklama.
04:52Çünkü 6 aylık süre içerisinde bütçenin 1 milyon dolara yakın bir açık verdiğini düşünecek olursak,
04:58yani harcama disiplini konusunda daha doğrusu uygulanmakta olan para politikasını eşlik etmeyen bir maliye politikasının var olduğunun tabii ki bu biraz daha cesaret istiyor elbette böyle bir değerlendirme yapma konusunda.
05:12Ve yine kira enflasyonuna ilişkin olarak evet endişelerin olduğunu söyledi ama kira enflasyonunda bir azalma eğilimini bekledikleri yönde bir değerlendirmesi oldu.
05:23Orada da ben buna katılamayacağım.
05:26Zira bakın inşaat maliyet endeksine baktığımız zaman haziran ayı için önceki aya göre %1,37 artarken yıllık bağlamda %23,58 oranında bir artış var.
05:40Bu inşaat maliyetlerinin artması aynı zamanda hani o ekonomi yönetiminin hep beklediği konut arzının artacağı yönündeki gelişimleri aslında zorlayıcı bir durumu beraberinde getirecek.
05:55Bu da haliyle hem konut fiyatlarına hem de kiralara yansıyacak.
05:59Dolayısıyla da kira konusundaki ve konutun enflasyon üzerindeki baskısının ben bu kadar kolay ortadan kalkacağını düşünmüyorum.
06:10Zira bakın en son gelen enflasyon verisinde konut yıllıkta %62 aylıkta ise %5,78 oranında arttı ki bu oldukça yüksek.
06:19Ha keza özellikle gıda enflasyonu bakın orada da şu bana göre yanlıştı değerlendirmede gıda enflasyonunda özellikle iklim koşullarının etkili olduğu yönünde bir değerlendirmesi oldu.
06:34Ama ben açıkçası buna hiç katılamayacağım çünkü gıda enflasyonu Türkiye'nin uzun yıllardır gündeminde yer alan bir ekonomik sorun.
06:43OECD ülkeleriyle karşılaştırdığımız zaman bakın Türkiye'de %40'lar civarında olan gıda enflasyonu OECD ülkelerinde %5'i geçmiyor.
06:52Ve burada şu gerçekliği kabul etmeliyiz.
06:55Bu sadece iklim koşullarına bağlı olarak gelişen bir durum değil.
06:59Aksine tarım sektörüne ilişkin yapısal reformların hayata geçirilememesinin bir sonucu olarak değerlendirilebilir.
07:07Yani ben şunu eklemek isterim tabii.
07:10Elbette ki enflasyonu önleme sorumluluğu Merkez Bankası'nda ki enflasyon hedeflemesi politikasında da bu benimselmiş durumda.
07:20Ama TCMB ne yaparsa yapsın bu hedefleri aslında TÜİK'in verileri belirleyecek diyebiliriz açıkçası.
07:29Peki sevgili hocam bir de şimdi emekliler konusu var.
07:33Emeklilere bir teklif sunuldu.
07:35Yılın ilk 6 ayında %10 zam, ikinci 6 ayında %6'lık bir zam.
07:40Yani artık açlık sınırının da hemen hemen kafa kafaya belki de daha altına düşecekleri bir teklif bu.
07:47Mevcut koşulları düşündüğümüzde zaten alım gücü çok düşük.
07:50Fiyatlar çok yüksek.
07:52Yurttaş, tüketici, emekli, asgari ücretli geçinmek için kendini paralıyor tırnak içerisinde.
07:59Bu teklifi nasıl değerlendirmek gerekiyor?
08:01Emekli bu zam oranlarıyla ne yapacak?
08:04Yani şimdi açıkçası ben talep karşılanır mı diye soracak olursak Erdem Bey, ben çok kolay bir şekilde bu taleplerin karşılanacağını düşünmüyorum.
08:16Zaten biliyorsunuz Temmuz ayında asgari ücretliye de bir zam verilmedi.
08:20Özellikle kamu işçilerinin talepleri de karşılanmadı.
08:24Ama bu aslında toplumun her kesimini yani ücretli kesimi gerçekten yoksullukla ve açlıkla baş başa kalmasına yol açacak gibi görünüyor.
08:35Özellikle de tırnak içerisinde belirtmek isterim ki emeklilerin durumu gerçekten çok vahim.
08:41Ve nüfusun bakın neredeyse yaradan fazlasının açlık ve yoksulluk sınırının altında bir ücret aldığı ekonomiden söz ediyoruz.
08:50Yani açlık sınırı son gelen veriyle birlikte 26 binlere geçti.
08:55Yoksulluk sınırı da 86 bini geçti.
08:57Ve İPAN'ın yapmış olduğu değerlendirmeye baktığımız zaman da 4 kişilik bir ailenin İstanbul'daki yaşama maliyetinin 96 binlere ulaştığını dikkate alacak olursak
09:08gerçekten bu talep edilen rakamlarla teklif edilen rakam arasındaki uçurum kabul edilebilir değil.
09:16Çünkü ilk 6 ayda %10, ikinci 6 ayda %6 olarak teklif etti kamu işvereni.
09:23Ama memur ne istiyor dersek ilk 6 ayda %10 artı %25 zam ve 10 bin TL taban aylığına bir artış istiyor.
09:32İkinci 6 ayda da %20 yani kümülatif olarak toplamda %80'lerin üzerinde %88 civarında bir artış talep ediliyor.
09:41Ki bu artışı ekonomi yönetiminin şu ana kadar yapmış oldukları açıklamaları dikkate alacak olursak gerçekleşmesinin topik olduğunu söyleyebilirim.
09:54Çünkü hep vurguşu mali disiplin mali disiplin ama ne yazık ki biz bu mali disiplinin sadece ücretlilerle ilişkin kısmının hayata geçirildiğini görüyoruz.
10:04Ve ben bundan sonraki süreçte de açıkçası bunun böyle devam edeceğini düşünüyorum.
10:09Yani yoksullukla, sefaletle baş başa kalan bir çalışan ve ücretli kesimin olduğunu söyleyebiliriz.
10:18Yani emekli için, emekçi için zor günler daha da katlanarak geliyor gibi.
10:24Evet, evet kesinlikle.
10:27Pekala sevgili Duru Soy çok teşekkür ediyorum bugün bizleri kırmadınız.
10:30Doğal olarak şu anda belki ülkede siyasi olarak bazı konuşmalar daha da öne çıkıyor ancak yurt dışın gerçekten bilinci sorunu, ekonomi, insanlar geçinmekte zorluk çekiyorlar.
10:43Sürekli bir ekonomik iyileşme beklemekteler.
10:46Biz de bu konuda yine yurt dışı yalnız bırakmamaya çalıştık.
10:50En doğru bilgiyi vermeye çalıştık.
10:51Siz de bizleri kırmadınız.
10:53Programa konuk oldunuz.
10:54Ağzınıza sağlık.
10:55Teşekkür ederim.
10:56Hoşçakalın.
10:57İyi günler dilerim.
10:57İyi günler dilerim.
10:58Evet sevgili izleyiciler, iktisatçı Prof. Dr. Serap Duru Soy konuğumuzdu.
11:04Merkez Bankası'nın açıkladığı enflasyon beklentisi üzerine konuştuk.
11:09Bir diğer taraftansa emeklilere açlık ve yoksulluk sınırının da altında kalacak bir maaş teklifinde bulunuyorlar.
11:16Bakalım emekli maaşları ne olacak?
11:18Enflasyon yıl sonunda ne kadar olarak karşımıza çıkacağız?
11:22Hep birlikte göreceğiz.
11:23Bu programı artık burada noktalıyoruz.
11:25Başka programlarda yeniden görüşmek ümidiyle.
Yorumlar