- 2 dakika önce
Jeofizik Mühendisi Ali İlker Bulut, Türkiye’de artan deprem hareketliliğinin “deprem fırtınası” değil, levha hareketlerinin doğal sonucu olduğunu belirtti. 2025’te deprem sayısının 50 bini aştığını söyleyen Bulut, özellikle Yedisu Fayı, Türkoğlu-Osmaniye hattı, Marmara Bölgesi, Ege ve Girit çevresinde büyük deprem riskinin sürdüğünü vurguladı. Erzincan, Tunceli, Bingöl, Erzurum, Bayburt ve Gümüşhane için dikkat çeken Bulut, Marmara’da ise 7’nin üzerinde deprem beklentisinin devam ettiğini ifade etti. Girit ve Ege hattında ise tsunami riskine dikkat çekerek, “Depremin ne zaman olacağını bilemeyiz ama nerede olabileceğini biliyoruz. Hazırlık şart” dedi.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Şimdi deprem fırtınası kavramında biz Balıkesir depremleri gibi yerlerde yani aşağıda volkanik kaynakla oluşan depremlerde fırtına ifadesini kullanıyoruz.
00:08Ama siz sıklıktan bahsediyorsanız ki bu ara depremler sıklaştı gibi bir görüntü sergiliyor.
00:14Bu tabi 6 Şubat depremlerinin tetiklediği alanlarda.
00:18Bu arada artçı depremlerinin devam ediyor olması, işte Balıkesir ve Kütahya'daki o jeotermel köken depremlerin de bu işin içine girmesi.
00:25Girit Adası'nda özellikle biliyorsunuz yoğun bir aktivasyon var bu arada.
00:30Oradaki depremlerle bizim yıllık 18 bin 24 bin olan deprem aralığımız 2025'te 50 binin üzerine çıktı.
00:3750 bin tane 1 ile 7 büyüklüğü arasında depremle karşılaştık.
00:40Dolayısıyla bir sıklık görüntüsü veriyor.
00:43Ancak bu depremler biliyorsunuz tektonik hareketli diye bizim ülkemizde ve bunların periyotlarına bağlı.
00:49Bizi sıkıştıran levhalar var. Afrika levhası, Arap levhası gibi.
00:53Yukarıda Avrasya levhası önümüzde sımsıkı duruyor.
00:56Biz öne doğru batıya doğru gitmek istiyoruz.
00:58Bu arada Arap levhasının üstüne çıkmak istiyoruz.
01:01Yükseliyoruz Girit Adası üzerinde.
01:03Bu hareketlilik devam ettiği sürece de deprem aktivasyonu devam ediyor.
01:07Ve bu rijit bir ortamda olduğu için yani sürtünme kuvvetini yenmesi gereken bir süreçte olduğu için de belirli periyotlarda büyük
01:14depremler üretiyor.
01:15Küçük depremlerle de ben bu aktivasyonun içindeyimi bize hatırlatıyor, gösteriyor.
01:20Aslında önlem almamız gereken sizin cümleniz içinde geçen o sürecin hızlı ilerlemesi gerektiğini, bir an önce buna dönmemiz gerektiğini hatırlatan
01:28depremlerle karşı karşıya kalıyoruz yıl içinde.
01:30Evet. Şimdi burada yedi su fayı bizim için önem arz ediyor ve korkulan şu ki eğer yedi su fayında böyle
01:37bir kırılma olursa Tunceli, Erzincan, Bayburt, Gümüşhane yedi su fayı sebebiyle bayağı etkilenir korkuları var.
01:49Medyaya yansıyan kimi değerli uzmanların da görüşleri bu yönde. Siz ne dersiniz? Hakikaten böyle bir risk var mı bu iler
01:56için?
01:57Şimdi bugünkü ismiyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın o zamanki ismiyle Bayındırlık ve Eskiyam Bakanlığı'nın 1996 yılında yaptığı yayında,
02:04çalışmalar sonucunda yaptığı yayında potansiyel büyük deprem üretmesi beklenen alanlardan biri de bahsettiğiniz yer.
02:11Niye bunu konuşuyoruz? Erzincan'da deprem oldu, Doğu Anadolu fay hatında kırılan bir alanımız var, Van'da deprem var.
02:18Ve bu arada kalan o Erzincan'la Bingöl arasındaki yedi su segmenti bizim için tarihsel dönemde yapılan paleosismik çalışmalar, sismik
02:26çalışmalar, tarihsel çalışmaların tamamında daha evvel büyük deprem üretti ki bu yedinin üzerinde diye ifade etmemiz lazım.
02:32Biz büyük depremlere altı ve üzeri depremlere büyük deprem derken potansiyel alan ifadesini genelde yedi üzeri depremler beklediğimiz alanlarda kullanıyoruz.
02:40Erzincan'ın devam eden yani Erzincan'ın 1939-1996-92 o kırılmayan kısmından Bingöl'e kadar uzanan alanda yedi su
02:49segmenti bizim için potansiyel bir alan.
02:51Bunun bir hareket etme hızı var.
02:54Yaklaşık 20 mm yılda hareket etmek istiyorum.
02:58Ben bu aktivasyonu sağlayamamışım.
03:00250 yıllık gibi bir periyoda yaklaşıyorum.
03:02Dolayısıyla yedi büyüklüğündeki bir depreme karşısızlık gelen enerjiye ihtiyacım var üzerinden, devam eden ve birçok bilimsel çalışmalar ispat edilmiş bir
03:10alanı konuşuyoruz.
03:11Burada gelecek deprem tabii birçok parametreye bağlı, nereleri etkileyeceği, işte fayın hangi ucunda kırılacağı, kuzey ucunda ya da doğu ucunda
03:19ya da güney ucunda neresinde olacağı o deprem, o dağının ve ne kadar alanı kıracağı ilk etapta,
03:25sizin bulunduğunuz alandaki jeolojik yayılımın ne olacağı, derinliğin ne olacağına göre değişen ama ancak ifade ettiğiniz gibi muhtemel Erzincan, Tunceli,
03:34Bingöl, Erzurum, Bayburt ve Gümüşhane'nin büyük bir kısmında etkili olacağı,
03:38sismik dalganın yayılma enerjisine göre etkili olacağı düşünülen bir deprem bekliyoruz orada.
03:43Peki bu bölgede, bu illerimizde madem ki 7 büyüklüğünde bir deprem bekleniyor, oralarda özellikle bu depreme karşı önlemler alındı mı?
03:54Yerel yönetim noktasında, vatandaşların bilinçlendirilmesi noktasında hakikaten bu illerimiz 7-8 hiç fark etmez gelsin, biz hazırız diyorlar mı acaba?
04:04Ve Türkiye'de bunu %100 söyleyecek bir ilin olduğunu düşünmüyorum ama biz 99 depremini referans alıp bu işlere maalesef biraz daha
04:12geç başlamış bir ülkeyiz.
04:14Bizde milat olarak kabul edilen bir depremdir 99 depremi çünkü ekonomik ve nüfusun en çok olduğu alanda çok büyük bir
04:21deprem ve çok büyük bir yıkımla ilk defa karşılaştı Türkiye.
04:24Ve dolayısıyla ondan sonra işte AFAD'ın kurulması, yönetmeliklerin çıkması gibi bir süreç gelişti ve yönetmelikler sıklıkla yenilendi.
04:31Ve 2009'da sizin şu an ekrana getirdiğiniz AFAD'ın yayınladığı risk haritası mesela 2019'da yayınlanan bir harita ve gördüğünüz gibi
04:37bu alanlar kırmızıdan sarıya doğru.
04:39Yani Erzincan depremini beklediğimiz alanlarda zaten haritalanmış durumda ve önlemlerin bu şekilde neden bahsediyoruz?
04:46Yapı denetimlerin işte inşaatlarda uygulaması gereken kurallar, inşaatın yapılma aşırıları, zemin etüt çalışmaları gibi birçok sürecin bu arada eğitim çalışmaları
04:55da bunun içinde AFAD'la birlikte.
04:56Bu alanda, kırmızı olan alanda zaten yoğun olması tavsiye edilen, önerilen hatta mecbur olan alanlar.
05:02Ama %100 hazır mı sorusuna maalesef %100 hazır cevabını vermem mümkün değil.
05:07Mümkün değil.
05:08Peki.
05:08O halde değerli hocam şunu da soralım.
05:10Şimdi bu 2019 yılında hazırlanmış olan bir harita dediğimiz.
05:14Peki kaç yılda bir güncelleniyor bu haritalar?
05:17Güncellenme şöyle gelişiyor.
05:19Eğer büyük bir deprem gelişti ve bizim beklemediğimiz bir alanda yeni bir kırık oluşturdu.
05:24Ancak bu haritada yeni kırmızı alanları öyle oluşabilir.
05:27Bu çünkü biliyorsunuz biraz önce de ifade ettim.
05:30Bizi sıkıştıran bir lehva buradaki yumuşak bölgesini bulunca kırıyor bizi oradan ve orada bir faryat da oluşuyor.
05:36Kabaca ifade ediyorum.
05:37Ve ben bunu haritaya geçiriyorum.
05:38Diyorum ki burada tarihsel dönemde bu alanda büyük depremler üretti.
05:42Tekrarlama periyodu var.
05:43Dolayısıyla kıpkırmızı benim için diyorum.
05:45Dolayısıyla böyle bir güncelleme tarihi yani iki yılda bir güncellene son kullanma tarihi vardır gibi bir cümle sarf etmemiz mümkün
05:52değil.
05:52Bu tamamen o bölgedeki hareketliliğe bağlı.
05:55Olağanüstü bir süreç gelişirse haritaya eklemeler ya da çıkarmalar yapılabilir.
05:59Sayın Bulut peki biz neden birkaç gündür Türkoğlu-Osmaniye hattını konuşuyoruz?
06:05Şimdi bazen sosyal medyada bazı yayınlanan makaleler başka türlü yorumlanabiliyor.
06:11Bu makaleler yani bilim insanları bu alanların tümünde çalışıyorlar.
06:16Herkesin, her üniversitenin çalıştığı bölgeler hatta her depremden sonra yurt dışından ülkemize gelip bu fay hatları üzerinde çalışmak isteyen yabancı
06:24üniversiteler ve yabancı kaynaklar da oluyor.
06:26Şimdi burada bir uzun sürede hareket ettiğini bildiğimiz Doğu Anadolu fay hattının özelliği bu.
06:32Yani Kuzen Anadolu fay hattında 100, 150 ve 250 yıllık periyotlarımız varken Doğu Anadolu fay hattında 500, 850 ve 1500
06:38yıllık periyotlarımız olan depremlerle karşılaşıyoruz.
06:41Ve biz Kahramanmaraş depremlerinde kırılan faylara baktığımızda 1000 yıllık, 800 yıllık periyodu olan faylarda depremlerle karşılaştığımız için bu bölge çalışmaya
06:51açık bir alan.
06:51Ve sıklıkla tekrarlamadığı için tarihsel dönem haricinde yani 1900 yıllardan sonra aletsel dönemde büyük depremi olmayan bir alanla karşılaşıyoruz.
07:01İlk büyük depremini neredeyse 6 Şubat'ta yaşıyor olağanüstü bir süreçte ve biz bunları aletle ölçen, bunlarla ilgili yorum yapan ve
07:08çalışan hale dönüşüyoruz.
07:09Dolayısıyla makaleler bu alanda biraz daha yoğunlaşıyor ve biraz sosyal medyada bu işin üzerine hani oradan cümleler seçilerek gidilip vatandaşımızın
07:18da ilgisi var biliyorsunuz, korkular var.
07:20Bundan fayda alınan bir süreç var.
07:22Evet bu alanda sizin bahsettiğiniz yani Osmaniye'ye doğru uzanan Türkoğlu dediğimiz o parçada bir sismik boşluk oldu.
07:29Bizim bütün haritalarımız da var.
07:30Burada da bölge zaten kırmızı ve 6 Şubat depremlerinde kırılmadığını bildiğimiz 1500'luk periyodda sahip olduğu ifade edilen ama aletsel
07:40dönemde de büyük deprem üretmemiş tarihsel kayıtlarla buna vardığımız bir süreç var.
07:44Zaten haritamızda da kırmızı bilmediğimiz tek şey ne zaman olacağıyla ilgili bilgimiz yok.
07:50Dolayısıyla tüm konuşmalarımız nereye varıyor?
07:53Hazırlık yoksa yapılabilecek bir şey yoka varıyor.
07:56Ama makaleler böyle değerlendirilmemeli.
07:59Makaleler o alandaki çalışma, bilgi aracını geliştirme, işte bu haritalarda yeni verilerin elde edilmesi için yapılıyor.
08:05Bu makaleleri kim, nasıl değerlendirmeli?
08:07Bu akademik çevrede değerlendirilmesi gereken süreçtir.
08:10Yani vatandaşın bir makaleyi okuyup buradan işte benim bölgemde deprem olur, bunu irdelemesi çok mümkün değil.
08:17Gerekmez de zaten.
08:18Bu siz bilimsel çalışmaları yaparsınız, devlet buna göre yönetmelikleri üretir, çalıştaylar yapar.
08:24Biliyorsunuz üniversitelerle birlikte sonra kanunlar çıkar, yönetmelikler üretir.
08:27Sonuçta benim bu alanda bir deprem yönetmeliğim zaten mevcut.
08:31Yeni yapılan binalarımın tamamını, kentsel dönüşüm çalışmalarının ve yasaların tamamını bu alanda da uyguluyorum.
08:37Dolayısıyla İstanbul için ne geçerliyse aşağıda Osmaniye, Antep, Adıyaman, bu hattaki, o Türkola hattı üzerindeki yayılım için de aynı şey
08:45geçerli.
08:46Dolayısıyla makaleler biraz daha akademik çevre için ve sonrasında devlet verilerinde kullanılmak, olası değişiklikleri yapabilmek adına yayınlanıyor.
08:53Sayın Bulut, tabii bu tür yayınlarda hep izleyicilerimizin de aklına gelen iki bölge var.
09:00Ege ve Marmara bölgesi.
09:02Şimdi yeri gelmişken oraları da bir konuşalım.
09:04Şimdi İstanbul, Kocaeli, Yalova, Sakarya, Düzce, buralar çok riskli olan bölgeler.
09:13Acaba deniyor yine, bütün bu deprem, fay sözcükleri, bize Büyük Marmara depreminin habercisi olur mu sorusu geliyor.
09:22Yani Türkiye'nin öteki ucunda bir deprem olsa İstanbul ve civarı eyvah diyor bize Mısır'a geliyor diyor.
09:29Biraz daha aşağı iniyorsunuz işte İzmir'de, Manisa'da, Aydın'da keza aynı kaygılar başlıyor, tetikleniyor.
09:36Bu tür haberler önlem alının habercisinden çok sanki toplumda bir kaygıyı, ansiyeteyi daha da tetikliyor gibi.
09:46İsterseniz bu bölgeyi Marmara ve Ege'yi de biraz konuşalım.
09:49Tabii, çok haklısınız. Yani her haber iyi niyetli yapılmıyor.
09:54Bazen sizin yanınızda konu konup bunları anlatmaya çalışıyoruz.
09:57Şimdi biz tektonik hareketliklerde, yani Doğu Anadolu fay hattında ayrı bir tektonizma üzerinde olan bir depremin,
10:04Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde bir yeri tetiklemesini beklemeyiz.
10:08Bu tetiklemeler ancak 8,5-9 büyüklüğünde olağanüstü depremlerden, mega depremlerden sonra,
10:13belki o tektoniğin tamamını hareket ettirir gibi bir hesaplama ve algılama üzerinden düşünülebilir.
10:18Ancak 7-7,5'luk gibi bir deprem sonrasında ben, işte Maraş'ta olan bir depremden sonra,
10:24Kuzey Anadolu fay hattının en kuzey ucunda neredeyse, işte batıya doğru gelmişiz,
10:28burada bir depremi tetikler ifadesini bir hesap yöntemiyle bir mühendis olarak söylemem mümkün değil.
10:33Ancak biraz önce söylediğim gibi bizim potansiyel alanlarımızdan biridir.
10:36Periyodunu doldurmuş, konsensüste yani akademik alanda %98 makalelerin tamamında,
10:43devletin yaptığı çalıştaylarda ve yönetmelik hesaplamaların tamamındaki senaryo depremde,
10:487'nin üzerinde bir deprem üreteceği ifade edilen ve şu ana kadar değiştirilen bir şey yok.
10:53Farklı görüşler olsa da değişen bir konuyla karşılaşmadığımız için bunu ifade etmemiz gerekiyor.
10:58Biz Marmara'da bir deprem bekliyoruz.
10:59Niye bu endişe oluşuyor?
11:01Çünkü 99 depremini biraz önce söyledim, burası özel bir bölge.
11:05Yani sanayinin ne olduğu, nüfus yoğunluğunun ne olduğu, olası etkilenecek,
11:09illerin içinde çokça büyük şehir belediyesinin ne olduğu, dolayısıyla nüfus yoğunluğu, jeopolitik alan...
11:13Türkiye ekonomisiyle bir anlamda da merkezi gibi düşünmek.
11:16Çok net öyle düşünmemiz lazım.
11:18Dolayısıyla her soru oraya dönüyor.
11:20Biz ısrarla ifade ediyoruz, sizin yayınınızda katıldığımız bütün ortamlarda.
11:25Bakın burada 250 yıllık bir periyoddan bahsettik.
11:28Bu 260 yılı ya da 280 yılı da çıkabilir.
11:30Bizim burada bu deprem yarın olacak ya da bir yıl sonra olacak gibi bir mühendislik hesabı yapma imkanımız yok maalesef.
11:38Böyle bir formizasyon yok.
11:39Ben şunu sormayayım size Sayın Bulu.
11:40Diyecektim ki, önümüzdeki 5 ile 10 yıl arasında çok riskli olan deprem beklediğimiz noktalar var mı diyecektim.
11:47Sormayayım o zaman.
11:48Bunu da ancak şöyle söyleyebiliyorum.
11:50Bu soruya inanın ben orasını söyleyerek cevap vereyim.
11:53İstatistikleri olarak bir programın içine atıyorsunuz.
11:55Daha evvel olmuş depremler gerçekleşmiş.
11:57Periyodu bu diyorsunuz.
11:58O da size diyor ki, %80 ihtimalle 10 yıllık da olur.
12:01Ama bu işte onun olacağının net hesabı değil.
12:04Biz mühendisler konuya, ben biraz öyle bakıyorum.
12:07Bilim, hani hocalardan farklı olarak bizim bakış açımız olur.
12:10Hesaplayamıyoruz ya.
12:11O benim için net değilse size verebileceğim bir bilgi değildir.
12:15Ya ben statik hesabı yapamıyorsam size işte %80 binanız bu işten kurtulur diyemem.
12:19Ben onu hesaplamak ve önünüze koymak zorundayım.
12:21Duygusal değil, bilimsel konuşalım.
12:23Yani hesapla konuşmak zorundayım.
12:24Net mühendislik olarak böyle yaklaşmak zorundayım.
12:26Alanda bir beklentimiz var ve biz burada bir kol değil, biliyorsunuz bir adaların önünden geçen avcıları devam eden bir kolumuz
12:35var.
12:35Yine düzceden sonra, gelebilir miyim buraya bilmiyorum ama düzceden sonra kırılmamış ve içeriye doğru Bursa'nın önünden devam eden başka
12:43bir kolumuz var.
12:44Bunların ikisi de riskli.
12:46Yani biz sadece adaların önündeki ya da avcılar segmenti Marmara Çukuru'nu değil, bu aşağıdan geçen güney kolunu da konuşuyoruz.
12:53Çünkü burası da İstanbul'a yakın ve 7'in üzerinde bir deprem üretme durumunda.
12:56İstanbul, Kocaeli, işte Yalova, Tekirdağ, Çanakkale, bu arada Bursa'da çok ciddi bir tehlikeye sebebiyet verecek riskli bir süreç var.
13:05Dolayısıyla İstanbul bu yüzden önemli.
13:06Yani Ege'ye döndüğünüz zaman İzmir'de, sizinle daha evvel yayınlarda da ifade ettik, ben mesela Kütahya, Balıkesir bu alanda 6
13:14ile 7 arası depremlerle karşılaşırken,
13:17İzmir'de, İzmir'in altından geçen biliyorsunuz Gediz Grabeni gibi birçok böyle büyük deprem daha evvel tarihsel dönemde de,
13:24ailesel dönemde de üretmiş alanlarla karşı karşıyayız.
13:26O yüzden kırmızıyız.
13:28Ama son günlerde biz Girit'i ve Antalya Körfezi'ndeki depremleri sıklıkla konuşuyoruz.
13:34Çünkü bunlar ailesel dönemde büyük depremler üretmemiş, tarihsel dönemde mega depremler üretmiş.
13:41Yani 8'in üzerinde deprem üretmiş alanlar.
13:43Dolayısıyla biraz Girit bu süreçte hareketli.
13:46Son şeyde baktığınızda 72 deprem gerçekleşti.
13:50Bunun yanlış hatırlamıyorsam 10 tanesi 5 ile 6 arasındaydı.
13:543 tanesi de 6'nın üzerinde depremler gibi gözüküyordu.
13:57Dolayısıyla o alanda bir beklentimiz var.
13:59Bunun Türkiye'ye birebir yansıması ne olur konusunda da burada en büyük problemimiz biliyorsunuz
14:05deniz içi depremlerde orada yerleşim alanları olmasa da bize 100-150 kilometrelik uzaklıkta da olsa
14:10işte tsunami'lerle karşılaşabiliyoruz.
14:12Tarihsel dönemde de böyle etkilerinin olduğunu görüyoruz.
14:14Dolayısıyla orası da bizim için potansiyel haritalarda ve risk alanlarında önlem almam gereken
14:19o yüzden de kırmızıyla gösterilmiş alanlar olarak karşımıza çıkıyor.
14:23İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar