00:00Tatalang na nga sa pagliliti sa International Criminal Court,
00:03si dating Pangulong Rodrigo Duterte para sa kinakarap niyang kasong crimes
00:07against humanity of murder and attempted murder.
00:11Kawag na niya, mapanamin natin si ICC Assistant to Council, Atty.
00:14Christina Conti.
00:15Maganda umaga po, Atty.
00:17Maganda umaga.
00:19Kailan inaasaang sisimulan ng ICC ang trial proper?
00:22Baka matagal pa.
00:24One po ang bibilangin, between eight months to one year.
00:28So sabihin natin, between October to February 2027 pa ito.
00:35Trial proper na po yun?
00:37Opo, kasi kailangan may yung paghahanda, behind the scenes na natin makikita
00:43or walang public hearing, yung magaganap na status conferences,
00:48magaganap na discussions.
00:50Kaya po, kapag nagsimula naman ang trial proper, eh halos tuloy-tuloy na ito.
00:55Okay, may option ba si dating Pangulong Duterte na i-waive yung kanyang karapatang
00:59hindi personal na dumalo sa mga paglilitis na yan?
01:03Ayon sa Rome Statute, wala eh.
01:06All accused must be present before the court.
01:10Okay.
01:10Pero nagkaroon na kasi ng sirkumstansya na
01:13noong una, merong mga nabibigyan ng interim release.
01:17Tapos hindi sumisipot.
01:19So, kumbaga absent.
01:21Pero kasi nasa labas sila, meaning hindi na sila bumabalik.
01:24Ang sabi ng korte, tuloy pa rin ang hearing.
01:28Itong kay Duterte, ang aabangan natin kung ayaw niya talagang umaten
01:34habang nakakulong siya, habang nakakustudya yung ICC sa kanya.
01:41Pero malinaw din sa teksto ng Rome Statute at dun sa mga jurisprudence nila,
01:46yung mga kasong napagpasyahan nila,
01:48hindi pwedeng out of bad faith na iho-hostage ng isang akusado ang isang proseso.
01:56Pero pwede naman ng video o kaya Zoom.
02:01Definitely.
02:03So, ang ICC, pinibigyan niya ng liway o daan na maka-attend yung akusado.
02:09Kung gusto naman talagang umaten.
02:11Yung video, Zoom, at saka yung pag-attend or parang naka-livestream sa kanya,
02:18ay mga options na pagdalo niya.
02:21Sa unang araw po ng paglilitis, ano-ano ang aasahan na mangyayari?
02:27Sa unang araw, isang bahagi yung kung sa Pilipinas po, arraignment.
02:33Titingnan natin kung papaano ito magaganap.
02:35Kasi sa Pilipinas, yung akusado mismo yung nagsasalita, guilty or not guilty.
02:40Opo o hindi, di ba?
02:42Sa ICC, sabi lang naman, kailangan ipaabot.
02:45Pero marami silang, ang karanasan talaga nila, yung akusado mismo yung nagsasalita.
02:51So inaabangan po po kung baka mamaya written ang kanyang sasabihin imbes na personal.
03:00Matapos nun, magbibigay yung mga huwes ng parang patakaran, kalakaran kung paano dadalo yung kaso.
03:09Tapos yun na, yung iniisip natin na presentation ng prosecution, presentation ng defense.
03:15Tapos kung sakit-sakali, may rebuttal evidence.
03:17Araw-araw ho ba itong hearing na ito?
03:20Ay, yun yung pag-uusapan sa mga buwan na nagahanda.
03:25Kasi maluwag naman sila, depende yan doon sa hindi hiling ng akusado, kundi yung pangangailangan ng akusado.
03:34At syempre, pangangailangan ng ibang parties.
03:37Depende din yan kung available yung courtroom, kasi may ibang mga hinihiling yung ICC.
03:43Depende din yan kung sa ICC, umaga lang, sa pagitan ng 9 o'clock hanggang mga 4 o'clock yan
03:50bukas.
03:51Hindi po pwedeng gabi yung hearings.
03:54Baka makahiling naman yung akusado na, pwede bang, kasi gabi siya gising eh, di ba?
03:59Oo, oo, oo.
04:00Eh, may ganung mga limitasyon.
04:02Okay.
04:03Yung confirmation of charges hearing ng ICC nitong Febrero, naka-livestream eh.
04:07Yung trial proper po ba, mapapanood din ang publiko?
04:11Opo, ila-livestream ito.
04:12Ito din katulad noong Febrary, may 30-minute delay lang para sa kung anumang security or security issues.
04:22Sabi mo, yung paganda sa trial, abuti ng 8 to 1 year, 8 months to 1 year.
04:28Yung mismong trial, yung paglilitis, taon din ba ito?
04:34Opo, sa karanasan ng ICC, pinakamatagal nila 10 years.
04:38Isa sa pinakamabilis, mga 3 years.
04:42Kaya, pero yung 3 years, yan yung mas recent na experience.
04:47Yung 10 years, yan yung sinauna pa na nahinapal pa sila sa set-up,
04:52hindi pa nila alam kung paano yung sa...
04:55Wala pa halos silang e-court noong panahon na yun and so forth.
04:58Opo.
04:59So, palagay namin, mas malapit sa 3 kesa sa 10 years.
05:03Okay. Pagdating sa mga ebidensya naman, attorney,
05:06posible ba madagdagan pa yung mga ipipresentan ng prosecution at defense team?
05:11Ay, definitely, kumbaga madadagdagan yung makikita natin.
05:15Ah, pero nagkaroon na ng palitan ng ebidensya last year.
05:21At kalakhan doon sa ebidensya ng yun, eh, hindi pa natin nakikita.
05:26Okay.
05:26Kaya sa course ng trial, una, magpapalitan pa rin ng ebidensya,
05:31ang prosecution at saka defense,
05:33pero ipapakita na rin nila yung ebidensya na alam na nila o hawak na nila.
05:38Sabi ni Lead Defense Counsel, attorney Nicholas Kaufman,
05:43nakabase raw ang naging desisyon ng pre-trial Chamber 1
05:46sa mga hindi umano na patunayang pahayag ng self-confessed murderers
05:51na ginawang cooperating witness.
05:54Reaction po?
05:55Mukhang, kung ganyan po ang logic,
05:58eh, di wala po tayong paniniwalaan mula kay Duterte mismo
06:01bilang siya mismo ang umaamin na siya ang may kasalanan
06:05sa mga EJK dito sa Pilipinas.
06:08So, mahira po yung ganyan, lalo na ang assumption kaagad
06:12porque kriminal, mamamatay tao, hindi na ba pwedeng magsabi ng totoo?
06:17So, ang hinahana po natin yung katotohanan
06:19at kung makukuha natin yan
06:21at ganito talaga sa mga ganitong klaseng krimen
06:24na ipilit itinatago
06:27at sinubukan nila na walang mananagot
06:31eh, insider witnesses lang talaga ang nakakaalam, usually.
06:36Okay, marami salamat, ICC Assistant to Council Attorney Christina Conti.
06:40Ingat po!
06:42Salamat, Igan!
Comments