- 22 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:09İyi akşamlar SNL Türk ekranlarına hoş geldiniz. Ben Samet Güner. Her akşam olduğu gibi bu akşamda konuklarımızla birlikte gündemdeki başlıkları
00:17değerlendireceğiz, konuşacağız değerli izleyicilerimiz.
00:20Ama tabii yüreğimiz yanıyor. Ne yazık ki çocuklarımızı kaybettik. Çok zor, çok üzücü günlerden geçiyoruz. Onlar da küçük çocuklardı. Rahmet
00:33diliyoruz ama tabii ki melek onlar.
00:36Çok zor günler geçiriyoruz, takip ediyoruz. O süreci de aktarıyoruz, paylaşıyoruz sizlerle. Ama bu akşam dış gündemi konuşacağız.
00:45Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump birkaç saat önce İran Savaşı'na ilişkin önemli açıklamalarda bulundu.
00:53Trump, İran'ın nükleer silah yapımında kullanılan uranyumu kendilerine vermeyi kabul ettiğini söyledi.
01:00İsrail ile Lübnan arasında da 10 günlük bir ateşkes imzaladı.
01:05Ateşkes bir saat önce başladı. Önemli Hizbullah ateşkese ilişkin temkinli davranacağız süreci izleyeceğiz açıklamasında bulundu.
01:16Netanyahu da İsrail askerlerinin Lübnan'a buldukları, bulundukları üstlerden çekilmeyeceklerini söyledi.
01:24Önce bu durumu sonra Lübnan'daki ateşkesi gelişmeleri konuşacağız, değerlendireceğiz.
01:30Konuklarım ekranda da görüyorsunuz. Dr. Selimhan Yeni Acun, BAM Başkanı bizimle birlikte.
01:37Doçent Dr. Fatih Fuat Tuncer, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi bizimle birlikte.
01:43Dr. Alihan Limoncu, Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi bu akşam bizimle birlikte.
01:48Üç konuğuma da hoş geldiniz diyorum.
01:50Hoş bulduk, iyi akşamlar.
01:51Hoş bulduk, Samet Bey iyi yayınlar.
01:52Milletçede başımız sağ olsun herhalde. Programın sonunda da bir 5 dakika onun üzerine de konuşuruz.
01:56Kesinlikle, hani yüreğimiz yanıyor. Bunun anlatacak çok da bir cümle yok gerçekten.
02:02Umarız bir daha böyle bir şey yaşamayız. Ne yazık ki bizler ekranda bu kelimeyi çok kullanıyoruz.
02:08Ne yazık ki başka bir şey yaşamayız diyeceğimiz olaylar da yaşamamayı temenni ediyoruz.
02:14Tabii bunun için gerekli adımlar da atılıyor, atılmalı, atılmalıydı.
02:18Şimdi Trump'ın açıklamalarıyla başlayalım. İstiyorum bu bölüme.
02:23Trump özellikle İran'da, daha sonra Lübnan'ı konuşacağız.
02:27İran'da silah yapımında kullanılan uranyumu kendilerine vermeyi kabul ettiğini söyledi.
02:32Nasıl değerlendirmek lazım?
02:34Alihan Hocam siz başladınız. Buyurun sizinle başlayalım.
02:37Yani şunu söylemek lazım.
02:39Bir de tabii İran tarafından doğrulamak lazım.
02:41Çünkü sürekli birbirine çelişen açıklamalar geliyor iki taraftan.
02:44Birincisi bu.
02:45İkincisi herhalde sanırım en önemli mesele burada bunun karşılığında ne verdi ne aldı uzun bir şeyin sonunda belki de bu
02:56barışa giden ilk adım olacak.
02:57Ben hala bunun çok çözülebileceğini zannetmiyorum.
03:00Eğer İran Trump'ın eline gerçekten satabileceği bir şey vermediği sürece barış beklemiyorum açıkçası.
03:10Ateşkes uzayabilir ayrı bir şey ama tam bir barışın gelmesi için Trump'ın eline İran'ın tarafından halkına anlatabileceği bir
03:18şey verilmesi lazım.
03:19İran zaten bir anlatı kazandı.
03:21Şimdi ben tabii biraz da belki de bunu çalıştığım için söylem çalıştığım için böyle geliyor ama en önemli şey burada
03:28iki taraf için de kendi halklarına satabilecekleri bir anlatı sahibi olması.
03:35Dediğim gibi İran zaten bunu kazandı.
03:36İran dedi ki kardeşim İsrail Amerika bir araya geldi bize vurdu vurdu devremedi.
03:41Tamam bu cepte.
03:42Fakat Trump'ın da bu masadan kalkarken bir şeyler somut bir takım şeyler elde etmesi lazım.
03:50Çünkü İran elinde somut bir şey yok.
03:52İran bir takım tavizler de verse artık bu saatten sonra bak bizi deviremediler.
03:56Biz de masada ufak tefek iki kırıntı verdik ve hallettik işi demelüksüne sahip İran.
04:02Fakat Trump'ta bu yok.
04:03Trump'ta tam tersi var.
04:04Trump'ın gerçekten somut elle tutur bir takım şeyler göstermesi gerekiyor Amerikan halkına.
04:09Ki bir daha Cumhuriyetçi Parti seçilebilsin önümüzdeki 10 sene falan.
04:13Çünkü en başta işte Kasım ayının başında 3 Kasım'da ki ara seçimler.
04:18Sonrasında da Trump'ın döneminin de sonlarına doğru geliyoruz.
04:21İkinci dördün sonuna.
04:22Ki zaten aslında J.D. Vance'in de bu kadar ön plana çıkmasında ve aslında savaşa da sanki savaşa çok
04:28da dahil değilmiş gibi gözükmesindeki en önemli sebepler bir dahaki seçim.
04:33Ve bir dahaki seçimde olası bir aday olma durumu.
04:36O yüzden de bekleyip görmek lazım elbette ama sonuç olarak şunu söylemek lazım.
04:43Trump'a yani özetle Trump'a çok ciddi bir somut bir şey lazım.
04:51Somut ne olabilir tabii ki?
04:53İşte mesela belki de örneğin bir takım fesihler işte Yemen'deki İran uzantılarının, Lübnan'daki İran uzantılarının.
05:04Rol işbirliği olabilir mi hocam? Yani İranlı şirketlerle Amerikalı şirketlerin orada çıkıyor.
05:08Elbette eğer ama tabii öyle bir işbirliği olmalı ki yani %10 gibi değil de böyle neredeyse 50-50 diyebileceğimiz hani
05:16bir şey olabilir.
05:18Ama vekil güçler meselesi de önemli diye ben tahmin ediyorum.
05:22Bilmiyorum hocam ne dersin?
05:23Hocam ben tam bu noktada şunu sormak istiyorum size.
05:26Bu Vence'in tutumu işte bir daha barış yanlısı gibi gösterildi ya Amerikan kamuoyunu yakın takip ettiğiniz için.
05:34Çünkü biz şunu biliyoruz.
05:35Trump seçilirken açıkça aslında hem demokrat olmayan hem cumhuriyetçi olmayan seçmenlerin neredeyse hepsinin oyunu alarak seçildi.
05:43Ve işte o salıncak eyalet tabir edilen eyaletlerin neredeyse hepsini silip süpürdü.
05:48Bir de şunu da söyleyeyim ama Trump'ın özellikle ikinci döneminde seçilmesinde Demokrat Parti'nin gösterdiği çok kötü adayın da
05:55etkisi var.
05:56Şimdi bakın uluslararası ilişkiler ayrı bir şey ama iç siyasette seçimlere giderken en önemli şeyden bir tanesi adayların.
06:02Özellikle adayların ön plana çıktığı seçimleri.
06:04Mesela bizdeki cumhurbaşkanlığı seçimi gibi.
06:06Amerika'daki başkanlık seçimi gibi.
06:08Yani sadece mesela partilerin yarışmadığı özellikle adayın da bir koltuğa talip olduğu seçimlerde
06:14en önemli şeyden bir tanesi o adayın memleketin hangi memleket olursa olsun o memleketin sosyolojisine uyması.
06:19Biz sosyolojiye uymayan adayla işi zorluya zorluya kazanamazsınız.
06:25Yani bu şey demek değil direkt ortalama insanın aynısı olmak zorunda değil aday.
06:30Ama sosyolojiye tam ters adaylar gösterip bir de üstüne konuşuyor.
06:35Macaristan örneği bunda en önemli şu anki örnek.
06:38Macaristan'ı konuşalım bakın ben çok konuştum.
06:41O bu hafta senin favori konudu Macaristan.
06:43Evet ben bu hafta biraz Macaristan üzerinde.
06:46Bir de benim malum biliyorsunuz ATF'e çalıştığım yıllardır ben bunu anlatırım.
06:50Hocamla tanıştığım gün bile anlatmışımdır diye düşündüm.
06:52Ta 100 sene evvel.
06:55Hocam o zaman bekardı.
06:57Şimdi çocuğu var yani düşündü oradan oraya geldik.
07:01Şu mühim.
07:02Şimdi şunu doğru anlamak lazım.
07:04Macaristan'da ne olduğunu doğru anlamak lazım.
07:05Şu oldu.
07:06Gelen adayla giden aday arasında aslında muazzam büyük farklar yok.
07:10Temel bir tane fark var.
07:12Bir tanesi daha batı kampına yakın duruyor.
07:14Öbürü de daha doğu Avrasya kampına yakın duruyor.
07:17Bu kadar.
07:17Temel en büyük fark bu ikisinin arasında.
07:19Yoksa mesela.
07:20Ama Amerika'da batı sayılmıyor mu o zaman şimdi burada?
07:23Ama bir şey söyleyeyim.
07:23Bu Trump yönetimiyle.
07:26Bütün Amerika batı yapısından bahsediyorum.
07:29Avrupa Birliği, AB, NATO vs.
07:30Konu başlığımız değil ama iyi bir örnek olduğu için.
07:33Tabii tabii o yüzden buraya geldik.
07:35Şimdi mesela internetten özellikle görüyorum sürekli bir takım komplo töreleri.
07:39Komplo töreleri.
07:40İşte mesela diyor ki işte Türk devletler teşkilardan çıkarmı Macaristan gözlemci üyesi.
07:45Çıkmaz niye çıksın?
07:46Adamın elinde böyle bir ortaklaşma alanı varken niye çıksın?
07:49Mesela en basit örneği verin.
07:51Veya işte bir tanesi bu işin yeni gelen için İsrail'in ajanı diyorlar.
07:56Ya Orban bayağı ciddi İsrailciydi mesela.
07:58Netanyahu'nun ilk kankası filandı.
08:01Trump'tan daha çok seviyor olabilir Netanyahu.
08:04Yani şimdi gelen ekstra bir fark etmeyecek o konuda mesela.
08:07Yani neredeyse ideolojik olarak iç siyaset bakımından da birbirine çok benziyor.
08:11Sadece temel bir şey vardı.
08:13Orban yönetimi çok uzun süredir iktidardaydı.
08:15Bir takım işte şey iddiaları ortaya çıkmıştı.
08:18Ne diyelim ona?
08:19Bir taciz iddiaları ortaya çıkmıştı.
08:21Bir de üstünde bir de yolsuzluk iddiaları vardı.
08:24Orban şey pardon Magyar bunlara karşı zaten ortaya çıktı.
08:29Zaten büyürken çocukken üniversitedeyken bile şeyin Orban'ı fanı olarak evinde posteriyle büyüyen birisi.
08:35Yani çok farklı Macar Sosyalistinin dışında işte ne bileyim aşırı solcuğu filan öyle bir aday kesinlikle değildi.
08:42Yani o yüzden de aday gösterileceği zaman Amerika'da da yani Trump'ın başarısı kadar aslında Demokrat Parti'nin kötü aday
08:48seçiminde.
08:49Yani bakın şey yenen kişiye bakın Trump'ı kim yendi Biden yendi.
08:53Biden'da beyaz üstte orta sınıf hatta Biden üzerinde zengin demişsin.
08:57Zengin erkek bir aday.
08:59Bunların hepsi şey sosyolojisi Amerikan seçmenin oy vericiye sosyolojiye uygun bir aday.
09:06O yüzden en önemli şeyden bir tanesi bu.
09:09Hocam şimdi bunu siyaset bilimci olduğu için hocam siyasi anlamda baktı ama Trump'ın bu son açıklamasına nasıl bakmamız lazım?
09:17Uluslararası ilişkiler anlamında Fatih hocam buyurun sizinle başlayalım sonra Seliman hocamla devam edelim ama katkı sağlayabiliriz tabi bu bölümde.
09:24Nükleer silah yapımında kullanılan uranyumu kendilerine vermeyi kabul ettiğini söyledi Trump İran tarafının.
09:31Bunu uluslararası ilişkileri anlamında nasıl okuyalım?
09:33Biraz geriye saracağım.
09:35Zaten bu savaş başlamadan önce izleyicilerim için dipnot düşüm.
09:39Umman ara bulucuyken zaten Umman bunu İran'ın yapmaya hazır olduğunu açıklamıştı.
09:4512 saati yakın bir süre geçti.
09:47İsrail ABD vurdu İran'ı.
09:49Şimdi Samet Bey tabi uluslararası ilişkiler perspektifinden bunu nasıl yorumlarız kısmında şunu söylemek gerekiyor.
09:56Bir kere biz artık uluslararası ilişkiler evreninde başka bir gerçekliğin içerisindeyiz.
10:03O da Donald Trump'ın Amerikan başkanlığına ikinci dönem seçildiği andan itibaren bu net bir şekilde görülmekte.
10:11Ki işte Donald Trump'ın başkanlığa gelirken kullandığı söylem ve bugün yaşadığımız süreç aslında birbirinin tersi gibi görünse de aslında
10:20herkes Donald Trump'ın kesterilemez, tahmin edilemez bir lider olduğunun farkındaydı.
10:27Tabi İran ABD ilişkilerinde İsrail önemli bir belirleyici bunu biliyoruz.
10:34Ama bir yandan da şunu biliyoruz bu anlaşma görüşmelerinde bir Trump'ın birinci dönem mevcut varılmış anlaşmanın Amerika Birleşik Devletleri
10:46'ni çeken başkan olması.
10:47İşte Obama döneminde yapılan anlaşmadan çekilen başkan olması.
10:52İkincisi iki kez görüşme yaparken iki kez İran'a saldırması.
10:59Bu da İran tarafında üçüncü görüşmelerde bir güvensizlik yaratmakta.
11:04Ama şu da bir gerçek artık bu savaş ve bu savaşın etkisi İran, ABD ve İsrail üçgeninden çıkmış durumda.
11:13Artık bölge denkleminden de çıkmış durumda.
11:17Son birkaç aydır konuştuğumuz üzere artık bununla bütün dünyanın etkilendiğini görüyoruz.
11:24İşte petrol fiyatlarının belirli bir korkuya sebep olması, dünyada bir enerji krizi yaşanacağının iddia edilmesi.
11:33Hatta bize petrol üzerine konuşuyoruz ama biliyoruz ki Hürmüzboğazı aynı zamanda azot kaynaklı gübre içinde önemli bir çıkış noktası.
11:41Ki yine bir kıtlık yaşanabileceği, Hürmüzboğazı kaynaklı tarımsal üretimin düşebileceği tartışmaları, bir de savaşın getirdiği güvensizlik.
11:55Ama biz her gün televizyonu açtığımız zaman, buradan da Yunus Paksoy'a selam olsun.
12:00Ve her gün Yunus Bey'i dinlediğimiz zaman Trump'ın birbiriyle çelişen birçok farklı açıklamasını görüyoruz.
12:08Aynı açıklama içerisinde birebiriyle çelişen söylemleri var.
12:12Ama ne bir açıklaması var.
12:14Siyasetçiler böyledir.
12:15Niye bu kadar şaşırıyorsunuz uzasız işgalciler bu işe ben anlamıyorum.
12:18Siyasetçilerin %80'i eğer ideolojik siyasetçi değilse, tamam mı pragmatik siyasetçisi ise, merkez siyasetçisi ise sürekli yalan söylerler zaten.
12:26Normal bu yani.
12:26Keşke senin gibi bilimini yapsalar sen çok lineer bir çizgide devam ediyorsun.
12:30Onlar hep zigzag çiziyor bizim gördüğümüz kadarıyla.
12:33Benim 14 yaşından beri aynı yerde durmam ayrı bir şey de ama ben ideolojik bakıyorum olaylara.
12:39Çünkü onlar merkez siyaseti yapıyorlar.
12:41O yüzden aradığım fark o.
12:42Şimdi bu noktada Alihan Hocam'ın pragmatizm çıkışı tam yerli yerinde.
12:47Herhalde pragmatizmin 21. yüzyılda kitabını yazan bir insan varsa herhalde bu da Donald Trump'ın kendisi olacak.
12:54Hocam pragmatizm mi, opportunizm mi? O da bir tartışılır.
12:5628 Şubat'tan bugüne Trump tek bir kelimeyi sabit bir şekilde tekrarlıyor.
13:03Biz bu savaşı kazandık, çok iyi durumdayız.
13:05İranlılar bize yalvarıyor.
13:07İranlılar ne yapmalarını istersek yapmaya hazırlar.
13:12Şimdi Alihan Hocam yayına başlarken şunu söyledi.
13:14Evet Trump'ın açıklamaları bir anlaşmaya doğru gidildiğini gösteriyor ama
13:18henüz İran tarafı buna ne diyecek, ne açıklama yapacak daha henüz bu ortada değil.
13:26Muhtemelen bu gece belki de şu an biz konuşurken bir açıklama gelmiştir.
13:30Onu bilmiyorum ama şu bir gerçek.
13:32Önümüzdeki birkaç gün muhtemelen yeni bir görüşme silsilesi başlayacak.
13:37Bunun da sebebi İranlıların Amerika Birleşik Devletleri'ne bir taviz vermeleri değil.
13:47Tam tarisine Amerika Birleşik Devletleri'nde Alihan Hocam daha iyi konuya hakim ama
13:52bir ara seçim var ve Trump'ın geleceği belki de biz acaba üçüncü dönem seçilebilecek mi?
13:58İşte yasa mı değişecek, nasıl olacak bunu tartışırken şu anki temel tartışma
14:03Trump ikinci dönemini normal görev süresinde tamamlayabilecek mi?
14:07Tamamlar gibi ya bu arada.
14:09O da bir tahmin yapalım, tamamlar gibi.
14:11Buradan bir anlaşma çıkarsa muhtemelen tamamlar ve bu noktada işte
14:15Vence'in özel bir çaba sarf ettiğini görüyoruz.
14:20Bu noktada işte Vence'in kendisini diğer tartışmalardan ayırmaya çalışıp
14:26barışı götüren insan olmaya çalıştığını görüyoruz.
14:29Hani Amerikan başkan adaylığı noktasına.
14:33Tabii bizim burada gözlemlememiz gereken sadece Amerika Birleşik Devletleri değil.
14:38Meselenin İran boyutu var.
14:40Daha da önemlisi Lübnan üzerinden bir İsrail boyutu var.
14:45Tabii birçok meselenin aynı anda yerli yerine girmesi gerekiyor.
14:49Bu da süreci zorlaştıran.
14:50Hani Trump'ın iddia ettiği gibi her yerde gülerek açıkladığı gibi kolay bir süreç
14:55bence yaşanmıyor ve yaşanmayacak.
14:57Şunu söylemek lazım. Asıl uzmanı buradayken de soralım.
15:00Tam da Seliman Hoca'ya dönecektim. Buyurun.
15:03İsrail ne diyecek aslında hocam? Ben bunu merak ediyorum.
15:07Hocam savaşın üç ayağı var. Fuat Hoca bunu güzel dedi. Üç cephesi var.
15:11Üç cephenin de tatmin olması gereken söylemsel anlamda bunu da sen güzel söyledin.
15:15Yani İran'ın evet kendi iç kamuoyuna verebilecek olduğu bir söylemi var.
15:20Amerika kendi iç kamuoyuna yatıştıracak bir söylem arayışında halen ve bu son ateşkes anlaşmasıyla birlikte
15:27Michel Aoun ve Bünyamin Netanyahu buluşmasıyla birlikte İsrail'e de bir söylem verdirmeye çalışıyor Donald Trump.
15:35İç kamuoyuna vermeye çalıştı.
15:36Fakat İsrail'deki mevcut hükümet sınırı, çizgiyi düşmana karşı savaşmanın vermiş olduğu meşruiyet çizgilerini o kadar genişletti ki
15:49Mişnatora'dan, Tevrat'tan, Amelekler'den yani bu antik kadim İbranice'den kaynaklanan düşmanları modern günümüze projekte ettiler.
16:02Ve bu basit, real politik pragmatizmi veyahut kazan kazan politikaları içerisinde değerlendirilemeyecek derecede
16:11ütopik bir siyasallaşma başlattı İsrail toplumu içerisinde.
16:16Özellikle hükümete destek veren taraflardan.
16:18Bugün Lübnan'da ateşkes yapabilirsiniz, ilan edebilirsiniz.
16:22Hizbullah tamamen ortadan kalkmadıysa veya İran'da Netanyahu'nun 5-6 senedir yüksek sesle nitelendirmeye çalıştığı
16:31rejim değişikliği, hedeflediği rejim değişikliği gerçekleşmediği takdirde kendi tabanından ciddi erimeler gerçekleşmeye başlar.
16:39Daha marjinal partilere doğru mu?
16:41Daha marjinal partilere doğru ve bu onun hükümete yeterince hakimiyet kuramayacak derecede bir ortaklık seviyesine çekilmesiyle
16:52ne demek bu?
16:53İşte Savunma Bakanlığı'nın, Dışişleri Bakanlığı'nın Likud'un elinden gitmesiyle belli oranlarda ki bu iki bakanlık çok çok önemli
17:00ve çok çok kritik.
17:01Bu bakanlıklar için hükümetler devriliyor İsrail'de.
17:05Ya da muhalefetin Lapid önderliğinde başka merkez partileri kendi yanına çekerek farklı bir hükümet sistematiği kurmasına doğru gidebilecek
17:16başlıca senaryoları konuşabiliriz. Bu sebepten dolayı Netanyahu
17:21işte 26'sına kadar ateşkes olsa da marjinalliği elden bırakmayarak
17:27o en son hedef dediği İran rejimini değiştirmeye yönelik olarak Amerikan yönetimini her türlü zorlayacak.
17:34Yani evet bugün Amerika ve İran arasında belli anlaşmalar, belli maddelerde uzlaşılmış olabilir.
17:40Ki biz sadece Donald Trump'ın ağzından duyduk ve belki olmasını istediği şeyi uzlaştık diyerek bize anlatıyor olabilir ve genelde
17:47bunu yapıyor.
17:49İran tarafından duyduğumuz bir teyit yok bu işin içerisinde.
17:53İkincisi yani olmasını istediği şeyi bize anlatırken İsrail siyasetinin tamamen o marjinalleşen atmosferinden bağımsız konuşuyor.
18:05Bu sebepten dolayı ben hala ve hala umutlu değilim. Yani masa toplanacağı zaman o 10 günlük ateşkes süresi ilan edildiği
18:13zaman
18:137 Nisan'da mıydı? Yanlışım varsa hem seyircilerimiz hem siz beni affedin.
18:17Bunun çok uzun sürmeyeceğini söyledik. Bu bir hafta içerisinde hatta 5 gün içerisinde büyük krizlere ve büyük kırılmalara sebebiyet verecek.
18:25Dedik ki tasını tarağın topladılar Pakistan'dan Amerikan heyeti çekildi.
18:283 gün içerisinde 4 gün içerisinde.
18:31Anlaşabilecekleri şeyler sınırlı.
18:32Şimdi ikinci defa masa toplanıyor.
18:35Alihan Hocam isterseniz buna siz cevap verin.
18:37İran'ın tabii ki Sayın Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan'ın da yapmış olduğu bir değerlendirme var.
18:43Çok kıymetli bu konuyla alakalı.
18:44Taraflar en üst seviyeden açacaklar bütün betlerini.
18:48Yani karşı tarafa verecekleri ültimatomları.
18:52Ve indirerek orta seviyede buluşacaklar.
18:54Çok güzel.
18:54Ama bazı maddeler var.
18:56Şimdi İran savaş tazminatından bahsediyor.
18:58Tazminat tutarı en az 270 milyar dolar.
19:00Donald Trump hayatta vermez.
19:02270 milyar dolar verecek mi?
19:04Hayatta vermez.
19:05Çok basit bu soru.
19:06Çok kolay yerden geldi hocam.
19:08Savaş tazminatı vermek zaten o ortaya koymaya çalıştığı Victoria Zafer'i engellemiş olmayacak mı?
19:15Tavsiye anlatamazsınız.
19:16Yani 10 maddeyi bir tarafa alalım.
19:1915 maddeyi diğer tarafa alalım.
19:20İki tarafında birbiriyle anlaşabileceği maddeler sayısı.
19:23Aslında Donald Trump'ın bugüne kadar iddia ettiği bütün söylemlerinin aksine çok az.
19:28Aynı fikirde.
19:29Çok az.
19:29Bizde yüz aynı fikirde.
19:30Peki neyin üzerinde anlaşılacak?
19:32İran bu uranyumu vereceğini ben hiç zannetmiyorum.
19:36Vermiş olduğu ve vermeyi kabul ettiğini de zannetmiyorum.
19:40Ama daha önce de Oman tarafından da yapılmıştı.
19:43Bu savaş başlamadan 28 Şubat'tan önce bir gün önce bile değil yaklaşık 12-13 saat önce Oman tarafı şartları yerine
19:51getirmeye hazır.
19:52Samet Bey yani yine yanlışım var.
19:54Detaylandırma yoktu ama.
19:56Düzeltin.
19:57Belli bir oranını teslim edip 15 sene zarfında hala zenginleştirmeye devam edeceğiz.
20:03Detaylandırma tam da yok.
20:05Evet bu şekilde.
20:06Bu sebepten dolayı Amerikan heyetinin biz hiç konuşmadan yani Cenevra'dan sonra direkt dönmüş olduğunu gördük.
20:12Yani Viyana'yı bile şey yapmadılar.
20:14Yorum ve değerlendirme dahi yapmadılar.
20:18Yani Donald Trump'un halkına ilan edebileceği bir zafer, bir kazanma sürekli iddiaların aksine sahadaki gerçeklikler maalesef bunun tam tersini
20:27söylüyor.
20:28Belki programın ilerleyen zamanlarında tartışacağız.
20:30İsrail'e verilen destek de belki tartışabiliriz ama Senato bile bu meselelerden sıkılmış durumda bilhassa demokratlar.
20:38Demokratların çok böyle ekstrem ve çok dramatik bir İsrail'e karşı tavrı ve bölgesel o huzursuzluğa karşı tavrını gözlemliyoruz.
20:47Ama yine meselenin uzmanı Alihan hocama, Alihan abime atıf yaparak söyleyeceğim.
20:52Aday çıkarmaları belki ilerleyen dönemlerde daha önemli olacaktır doğru ada çıkarmalar.
20:56Bir şey sorabilir miyim hocama?
20:57Ben de birbirimizin uzmanı almanızı yapabiliriz ama barajın düşük olması yanlış hatırlıyorum.
21:033-25.
21:03Evet aynen onu cüktüm.
21:053'ün biriniz üzerinde.
21:06Şimdi barajın düşük olması bu kadar hiç sahilde.
21:09Ve yani bir barajı geçen herkesin de 3-5-2-3 kişi de olsa içeri adam sokabiliyor olması.
21:142-3 kişi sadece üye değil hocam.
21:16Bakan sokuyor.
21:173 vekiliniz var ikisi bakan mı tanıyor yani?
21:20Hele bir de olağanüstü dönemde bakan.
21:22Bunu tarihte yapabilen bir tane siyasi işi tanıyorum ben Türkiye'de.
21:26Onun dışında da kimse yapamazdı.
21:28Fakat şunu merak ediyorum.
21:30Evet.
21:32Şey.
21:33Yani bu da şey marjinal grupların partileşip veya marjinal partilerin motive mi ediyor bu aslında biraz da?
21:41Bu sistemin böyle olması da.
21:43Şimdi sistemin böyle olmasından çok ciddi şekilde politika ve demokrasi İsrail içerisinde krizde.
21:49Fakat nüfusu az olmasa.
21:51Pardon marjinal gruplar üzerindeki etkisini merak ediyorum aslında en çok.
21:54Yani tabii diğer kısımları da ama.
21:56Şimdi şöyle söyleyeceğim hocam.
21:58Özellikle Kahanist hareketten yani aşırı sağ terörizmden gelen ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından
22:051990'lara kadar terörist organizasyon olarak nitelendirilen işgalci Yahudi gruplarının siyasallaşması ve meşru bir tanımlama alması
22:17tamamen Bünyamin Netanyahu'nun bu grupları siyaset içerisinde kullanabilme kapasitesiyle alakalı.
22:23Kendisi alamadığı artık oyları yani bir kinesete daha üye sokmak için 10 bin oy alacaktır.
22:3410 bin oy daha alması gerekiyordur.
22:35Fakat bir sadece baraj değil oy değişim anlaşmaları da var partilerin.
22:40Yani eksik kalan bir vekil için başka bir partiyle anlaşma yaparsanız daha fazla oyu alan ve 5 bin, 10 bin,
22:4915 bin oya ihtiyacı olan parti
22:51sizin artık oyunuzu alarak kinesete, meclise bir vekil daha sokabiliyor.
22:57İki vekil daha sokabiliyor.
22:58Bu sebepten dolayı küçük marjinal partilerle de oy değişim anlaşmaları da var isahi siyasetinin içerisinde.
23:03Bu çok ince bir nüans, ince bir detay.
23:06Bu sebepten dolayı ne oluyor?
23:07Bu marjinal gruplar desteklenerek siyasete giriliyor.
23:10Ve siyasetin de bu marjinal grupların eline mahkum edilmesine sebebiyet veriyor.
23:15Bunun için büyük partiler reform istemiyorlar mı sonuç olarak?
23:19Bu marjinal ve küçük partiler bu kadar bağımlı olmamak için?
23:23Bu tabii ki demokrasinin tartışması.
23:26Belki de çok benim İsrail'de devlet toplum siyaset dersime giriyor bir noktada.
23:30Tabii ki reform isteniyor ama İsrail'in belli başlı bir anayasası olmadığı için
23:34temel kanun maddeleriyle zaten meclisin sürekli kafasına göre değiştirilebilen kanun maddeleriyle
23:39İsrail anayasası müteşekkil olduğu için bu sebepten dolayı bunun da bir geçerliği yok.
23:44Yani mevcut sistem içerisinde daha fazla pragmatizmi körükleyecek partinin
23:49hiç değilse alsın belli bir süre bu yönetimi bu maslahatı idare etsin mantığı söz konusu.
23:55Yeter ki toprak kazansın zaten yapılmış sistemin amacı o.
24:00Toprak kazanınca da halk desteği, partiler desteği de durmaksızın devam ediyor.
24:04Bünyamin Netanyahu'nun belki de bugün bu kadar ilerleyebilmesi, bu kadar fütursuz hareket edebilmesinin temelinde de bu var.
24:11Hani biz aylardır konuşuyoruz değerli izleyicilerimiz 7 Ekim'den beri konuşuyoruz.
24:17Niye işte bu yüzden İsrail'de böyle bir saldırganlık sistemini de hocamız aslında çok kısa bir sürede
24:25daha geniş anlatmak ister eminim kısa sürede özetlemiş olduk.
24:29Bir dönem sürüyor bu ders.
24:32Bir dönem çok uzun hocam hele biz üniversiteden uzaklaşmış kendi derslerimizi veremiyoruz.
24:39Doktora yapmak o yüzden çok zor.
24:42Evet çok zor hocam.
24:44Yüksek lisans bile bu kadar zorlamışken bizleri izleyicilerimiz de belki yapmayanlar varsa ucundan ders almış oldular konu başlığı ile ilgili.
24:53Şimdi bunu konuştuk biraz Lübnan'a geçelim.
24:55Süremiz bu akşam kısa olduğu için hızlı hızlı ilerleyeceğiz değerli izleyicilerimiz.
25:00Lübnan'ı şöyle konuşalım şu başlıkla açmak isterim.
25:03Evet Lübnan'da 10 günlük bir ateşkes için İsrail ve Lübnan anlaştı.
25:08Ama Hizbullah bunun dışında olduğunu hatırlatmamız lazım.
25:11Masaya çağrılmadı.
25:13Bir de masada ara bulucu izleyicilerimiz için herkes takip etmemiştir.
25:17Ara bulucu da Amerika'ydı.
25:19Amerika zaten İsrail'in müttefiki.
25:21Bunu bir kenarda tutmamız gerekiyor.
25:24Hocalarımız detaylandıracak.
25:26Hizbullah da bununla ilgili olarak temkinli davranacağız dedi.
25:29Aslında ılımlı bir kapağı açtı.
25:32Burada da benim algıladığım yanlışsa düzeltin.
25:35İran çünkü seçenek olarak Hizbullah'a yani Lübnan'a saldırıyı kesmesini istiyordu İsrail'in.
25:41O da bir nebze oluşmuş oldu.
25:44İran'ın masada müzakerelerde kullanabilmesi adına.
25:47Bu anlaşmayı nasıl görüyorsunuz?
25:49Bu 10 günlük süreç nasıl ilerler?
25:51İsrail uyar mı?
25:52Çünkü İsrail'in uyduğu bir ateşkes son dönemde.
25:55Ben hatırlamıyorum.
25:56Geride kalan zamanlarda da öyle.
25:59Fatih Hocam bu bölümde sizinle başlayalım.
26:02Zaten katkı sağlayarak devam ediyoruz.
26:04Tamam.
26:05Şimdi Lübnan meselesinin ilk bölümde bence İran Amerika ateşkesinin de asıl belirleyicisi olacağını belirtmiştim.
26:13Çünkü hatırlayalım ilk görüşme taslağı ortaya çıktı.
26:18İslamabad adres verildiği zaman İsrail tarafı şunu söylemişti.
26:23Ateşkes görüşmelerini destekliyoruz ama bu ateşkese Lübnan dahil değil dedi.
26:28Çünkü ilk olarak medyaya İran'ın o meşhur 10 maddelik teklifi düşmüştü.
26:34Donald Trump'ın açıklaması 10 madde gayet makul demişti.
26:37Ve bugün geldiğimiz noktada bence meselenin sanki düğümlendiği yer Lübnan.
26:44Çünkü İsrail nasıl İran savaş tazminatı istiyor 200 milyar dolar dedik.
26:49İsrail de kendince bu savaştan 48'den bugüne yaptığı gibi bir toprak kazanımıyla çıkmak istiyor.
26:56Ve bunu da defaatle artık hiçbir uluslararası hukuk kaidesini tanımadan açıkça ifade ediyorlar.
27:02Bu tanınır veya tanınmaz ama net bir şekilde Lübnan'ın güneyine yani hep Litani Nehri diye geçiyor ama Litani Nehri
27:12aslında Lübnan'ın doğusunu da kaplıyor.
27:14Söylem Litani'nin güneyi ama bütün Suriye sınırını kaplıyor.
27:19Yani işte en bereketli toprakların olduğu oldukça verimli toprakların olduğu bir bölgeden bahsediyoruz.
27:25Tabi biz ilk ateşkes görüşmesinin yapılacağı gün 1982 işgalden bugüne İsrail'in Lübnan'a yönelik en büyük saldırısını gördük.
27:35Aslında masaya karşı verilmiş en büyük cevap.
27:39Yoksa İsrail Lübnan'a Beyrut'a dün saldırmış değil.
27:43Zaten 7 Ekim'den bugüne 2006'daki süreçten sonra devam eden bir saldırı silsilesi var.
27:50İzbullah'a yönelik çok büyük saldırılar vardı.
27:53Ama biz ateşkes görüşmelerinin yapılacağı gün yanlış hatırlamıyorsam 500 kişinin hayatını kaybettiği bir günde Lübnan'a gerçekleştirilen en büyük saldırıyı
28:05gördük.
28:05Yani İsrail açık bir şekilde Amerika Birleşik Devletleri'ne de bir mesaj verdi.
28:11İran'a da bir mesaj verdi.
28:12Lübnan'a mesaj verdi mi ne yazık ki ortada mesaj verilebilecek istikrarlı bir Lübnan yapısı yok.
28:19Yok ki burada Selim Han Hocam'dan da faydalanırız mutlaka.
28:23Ben onun için sözü çok büyük tutmayıp Lübnan'ın siyasi yapısını için hocama da pas atmak isterim.
28:29Bir kere biz şunu biliyoruz 1948'den bugüne zaten iki devletin birbiriyle olan bir ilişkisi de yok.
28:36Yani iki devletin ateşkes görüşmesi yapabilmesi için doğrudan görüşebilmesi için aracısız görüşmesi gerekiyor.
28:44Yine Trump'ın iddiası aracısız bir görüşme gerçekleşeceği yönünde.
28:49Ve yine Trump İsrail'in yaptığı gibi Lübnan içerisinde Hizbullah'ın bir terör örgütü olduğu algısını aslında dünyaya yayarak.
29:00Ama biz şunu biliyoruz ki Lübnan içerisinde Hizbullah bir terör örgütü olmaktan öte Lübnan siyasetindeki en etkin yapı taşlarından bir
29:10tanesi Şii Emel Hareketi ile birlikte.
29:13Yani o hareketin onayı olmadan hocam yanlışım varsa düzeltsin ben Lübnan'ın Cumhurbaşkanı'nda veya herhangi bir Lübnan'lı siyasinin
29:22de İsrail'le bir masaya oturmasının mümkün olmadığını düşünüyorum.
29:27Anladığım kadarıyla Lübnan görüşmeleri İsrail Lübnan görüşmeleri Amerika İran görüşmelerine denk gidiyor.
29:36Ve İran tarafına da bakın Lübnan'da da ateşkes için bir uğraş bir çaba veriliyor mesajı.
29:43Lübnan'ı görüyoruz ama şunu söyleyeyim ben Lübnan konusunda İsrail'in yapıcı bir çözümle masaya oturup yapıcı bir sonuçla kalkacağına
29:53inanmıyorum Samet Bey.
29:55Selim Hanım hocama hemen sözü bırakmak istiyorum aynı konuyla ilgili Fatih hocamız pas attığı için.
30:00Şimdi Lübnan'ın bir sorunu var bakın bu odadaki fili konuşmak lazım bir büyük sorunu var odadaki fili konuşmak lazım
30:09belki bu biraz çekinceli bir şekilde dile getiriyor.
30:12Çünkü İsrail teröründen ve bölgesel savaş çığırtkanlığından dolayı ve İsrail'e karşı öyle ya da böyle durabilen bir güç olduğu
30:20için Hizbullah bir problem.
30:22Lübnan içerisinde 2-2 daha 4 bunun altını çizelim.
30:27%35'lik bir nüfusun ya da siyasal temsilin bir ülkenin %100'üne tahakküm ettiği silahlı bir şekilde bir durumdan bahsediyoruz.
30:35Bu rasyonel olarak neresinden bakarsanız bakın bu Hristiyan mağrünler açısından da bakarsanız bakın.
30:42Sünni Müslümanlar açısından bakarsanız da bakın Lübnan içerisinde çok katik problemlere sebebiyet veriyor.
30:48Ben defalarca ziyaret ettiğim çeşitli coğrafyalarında Lübnan'ın bölgelerinde ağırlıklı olarak da Sünni Türkmen köylerinde etrafında çevrili olan Hizbullah'a
31:00yakın siyasi ve silahlı yakınlığı olan lokasyonlardan dolayı çok müzdarip olduklarını biliyorum insani yardım götürürken.
31:11Ülkenin içerisinde ciddi şekilde gümrüksüz mal dolaşımlarından tutun da pek çok bakanlıkta yapılacak olan yatırımlara ve dış yardımların verimli bir
31:22şekilde kullanılamamasına kadar çok teknik problem sayarım ben Lübnan'ın içerisinde Hizbullah'tan kaynaklı.
31:28Bu bir problem ve bu problemi İsrail o kadar iyi kullanıyor ki Amerika üzerinde ve Lübnan'daki diğer unsurların da
31:37ya aslında evet sizin de böyle böyle sıkıntılarınız var tamam biz vuruyoruz ama Hizbullah'ı vuruyoruz biz vuruyoruz ama Hizbullah
31:43terör örgütü biz tamam yerleşimcilerimizi Lübnan'ın güney sınırından içeriye koyuyoruz ama bu sizin de aynı zamanda güvenliğiniz diyerek burada
31:51çok ciddi bir uyanıklık yapıyor.
31:53Şimdi bölge ülkelerinin ve Lübnan'ın iç dinamikleriyle ilişkili olan ülkelerin bu konuda daha fazla inisiyatif alması lazım.
32:04Bu konuda kimler inisiyatif alabilir?
32:06Başta Türkiye inisiyatif alabilir ki Türk siyasetinden geçtiğimiz dönemlerde geçtiğimiz ay içerisinde çok ciddi dış politika vizyon belgeleri çıktı.
32:17Özellikle Lübnan konusunda Milliyetçi Hareket Partisi lideri Devlet Bahçeli Beyefendi'nin Lübnan ve Suriye entegrasyonu üzerinde yapmış olduğu tespitler kıymetli.
32:27Teknik meseleleri elbette konuşulur elbette tartışılır ama Türkiye'nin bu konudaki alması gereken inisiyatifi rolü bu noktadaki ülkelerin birbirine doğru
32:37çizdiği doğrultuyu belirtmesi açısından çok önemliydi.
32:40Yine aynı şekilde Devlet Bey'in geçtiğimiz hafta grup toplantısı içerisinde bir kavramı vardı.
32:47İsrail yönetiminin belki de çok uygun bir şekilde Netanyahu yönetimini tasvir etti.
32:54Kleptomoniden türeyen yani hırsızlık hastalığından türeyen kleptokrasi kavramını yani bölgesel barışı çalan, bölgesel huzuru çalan, liderlikle, kaosu getiren, liderlikle yönetildiğini
33:09tasvir etti ki
33:10şahsında Netanyahu'nun yolsuzluk ve hırsızlık davalarıyla suçlanan bir lider olması da ayrıca bu tanımın içerisinde kıymetli ve önemliydi bence.
33:20Bunun ötesinde biliyoruz ki çok ciddi bir Katolik nüfus var, Maruni nüfus var.
33:26Biliyoruz ki Ortodoks Araplar bu bölge içerisinde, Ermeniler bu bölge içerisinde, Sünni Araplar bu bölge içerisinde.
33:36Yani körfez ülkeleri, belki Vatikan bu işin içerisine dahil olabilir, belki Macron bu noktada hala akıllanmış olacağını düşünmüyorum ama bir
33:45Fransız etkisi söz konusu.
33:47Fakat bu Amerika ve İsrail'in tek eline bırakıldığı zaman bu süreç, İsrail'in sürekli manipülasyonla zaten buradaki problemi kaşımasıyla,
33:55mevcut olan problemi kaşımasıyla manipüle edilerek çözüme kavuşturulmaya çalışılacak.
34:02Kalıcı bir İsrail işgaliyle çözüme kavuşturulmaya çalışılacak.
34:07Lübnan'ın bu meseleyi güvenilir bölgesel partnerlerle çözmesi gerekmekte ama hızlı bir şekilde çözmesi gerekmekte.
34:14Çünkü artık o kadar manipülasyonu açık ki.
34:18Michel Aoun Washington'a gitti, gidiyor, görüşecek ama hangi yetkiyle?
34:24Cumhurbaşkanının sembolik bir yetkisi var Lübnan üzerinde.
34:28Meclisten onay almayacak bu anlaşma. Lübnan meclisinden onay almayacak.
34:32Neden? Çünkü meclisin bir kısmında emel hareketi ve Hizbullah var.
34:35Ama nedir? Herkes birbiriyle mesafeli, herkes birbirinin politikalarının altına çomak sokmaya çalışan,
34:43ülkede elektriğin bile başkent Beyrut'ta günde devlet tarafından bir buçuk saat verilebildiği,
34:49diğer bölgelerde neredeyse hiç verilemediği, jeneratörlerle aydınlatılan bir ülkeden bahsediyoruz ya.
34:56Avrupa Birliği fonlarıyla birlikte güneş enerjisi sistemleri, panelleri bazı yollara döşenmiş ki,
35:02o yol aydınlatmaları, yol ışıkları sağlanabilen bir ülkeden bahsediyoruz.
35:06Durum bu kadar kötü.
35:07Ve bunun içerisinde kendi mahallelerinde kendi silahlı güçlerini oluşturmuş ve burada İsrail'e karşı en yetkin bir şekilde direnişin destekleyebildiği,
35:21örgütleyebildiği için ülkenin diğer tarafında politik olarak, ekonomik olarak, sosyolojik olarak tahküm altında tutan bir grup var.
35:29Bu sorunun bölge ülkeleriyle çözülmesi hem İsrail'e meyil edilmemesine,
35:33hem de İran'a da bir noktada senin buradaki unsurların bölgesel barışa etki edecek bir tetik.
35:41Yani bölgesel barışın önünde bir tetikleyecek bir karşı unsur olarak manipüle edilebiliyor, kullanılabiliyor.
35:46Bunun önüne geç denebilir, denmeli de.
35:49Ama işte nedir?
35:51İsrail Lübnan'a saldırıyor.
35:53Karşısında kim var?
35:54Hizbullah var.
35:55Hizbullah o zaman çok çok iyidir.
35:56Hizbullah'ı çok desteklemeliyiz.
35:58Ya hayır.
35:59Siyah ve beyaz kadar böyle şey değil.
36:01Bu gri alanları da bu mesele üzerinde.
36:03Siyah ve beyaz olmuyor zaten.
36:04Bu gri alanları da açıklamamız lazım.
36:06Ya bütün Lübnan tahakküm altında ya.
36:08Böyle bir şey var mı?
36:09Ya bu söylediğiniz, geldiğiniz nokta önemli.
36:11Hocam buyurun kaç kısa alacaktınız?
36:13Bu çok önemli bir kere.
36:14Çünkü her konuda bizde şöyle bir şey var.
36:17Sanki futbol maçı seyrediyor gibi herkes bir tarafa dağılıyor.
36:20Veya işte arkadaşlar Antalya'lı o örneği verelim.
36:23Manavgat'ta meşhur çarşambalarla turşambalar vardı.
36:27Tam o hikaye gibi.
36:28Herkes bir taraf seçiyor, bir tarafa geliyor.
36:30Veya o tarafı seçenekler işte o tarafın bayrağını sallamaya başlıyor.
36:34En önemli mesele bu.
36:35Halbuki biz aynı anda hem İsrail'e karşı olup hem de işte Şii hilali kurmaya çalışan İran'a karşı da
36:41durabiliriz yani.
36:43Durmalıyız da.
36:44Ben hep bunu söylüyorum.
36:45En başından beri bu sürecin Tahran'dan, Tel Aviv'den, Başıklı'ndan değil meselelere Ankara'dan bakmak lazım.
36:51Bunun sebebi Ankara dünyanın en güzel şehri olduğu için de değil sadece aynı zamanda Türkiye'nin başkenti olduğu için de
36:58yani.
36:58Türkiye'nin çıkarları, bölgedeki güç dengesi Türkiye'yi de etkileyecek direkt olarak.
37:04Buyurun.
37:04Mesele şu ama tabii hocam çok güzel anlattı şu anki durumu.
37:08Ben de naçizane Lübnan'ın niye bu hale geldiğini belki de konuşmak da lazım biraz.
37:12Tarihsel ve sosyolojiktir şeyine bakar.
37:15Yani devlet kurulumuyla ilgili bir problem var orada.
37:18Bugün işte yabancı dilde failed state dediğimiz, Türkçe herhalde nasıl çeviriliyor herhalde?
37:25Olmamış devlet.
37:26Olmamış devlet, çökmüş devlet yani.
37:29Ya da olmamış devlet diyebiliriz belki de.
37:31Çökmüş devlet.
37:32Çünkü kurulduğu zaman şöyle kuruluyor.
37:35Her etnik grubu kendine göre bir temsil, her etnik grubu bir yere yerleştirme ve etnik ve mezhepsel şey var.
37:42Fakat bir süre sonra bu sayılan sayılar yani sayılara göre verildiği için bir süre sonra nüfus dengesi o şeyden çeşiyor.
37:50Şimdi Hristiyanların çoğunluk olduğu idealizasyonuyla kurulduğu için Lübnan belli bir süre sonra bu terse döndüğü için bir kere buradan bir
37:58kopuş oluyor.
37:59Nüfus sayımı yapmıyorlar uzunca bir sene ve hepsi bu işten birbirine göre.
38:03Yani biz bir devlet, zaten gene şeye dönüyoruz iş.
38:06Bu belki biraz hamasi geliyor insanlara ama temel mesele şu.
38:10Bunlar harita üzerinde çizilmiş devletler.
38:12Gene aynı şeye geldik.
38:13Yani maalesef bunlar gerçekten yani mesela bizim sınırlara baktığımız zaman bizim sınırlarla niye düz çizgi yok?
38:20Niye bizim sınırlar hep böyle şeyli?
38:22Çünkü hamasi diyen desin ama gerçekte bu kanla çizildi.
38:27Biz gazilerimizin, şehitlerimizin kanlarla çizildiği için o sınırlar böyle.
38:32Diğerleri haritalarda emperyalistler tarafından çizilen sınırlar.
38:36O yüzden de gerçek sınırlar değil.
38:37Haritayı açıp sadece Mısır çevresine baktığımızda zaten görüyoruz.
38:40Dümdüz çizgiler her yeri.
38:41Mısır öyle, Suriye, Irak öyle, Suriye, Arabistan da vesaire.
38:44Enli torduğu olduğu için oraya.
38:45Tabii tabii Mısır'daki en güzel örnekti böyle dikdörtgen gibi aşağı iner.
38:50Çölün üzerine çizgi çekmişler de kumun üzerine çölde.
38:53Ben de bir ekleme yapmak istiyorum.
38:55İlk şey Lübnan görüşmeleri olurken Selman Hocam Amerika tarafından yapılan açıklamada şu benim dikkatimi çekmişti.
39:01İşte bu görüşmeler başka bir mecraya tevdi edilmeden, başka bir mecradaki karara gerek kalmaksızın yürümeye devam edecektir.
39:10Yani Lübnan'ın içinde bulunduğu çaresizliği kullanarak, yani şunu demek istediler.
39:17İsrail Lübnan'la masaya otururken, mevcut Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarından vazgeçtiğinizi ilan edelim.
39:25Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin almış olduğu kararları tanımadığımızı söyleyelim.
39:31Kendi çözümümüzü, çünkü mevcuttaki 1701 sayılı kararı İsrail aşındırmak istiyor.
39:37Ve bunun da orada pazarlığını yapıyor. Ama şunu biliyoruz, buradan bir şey çıkmayacak.
39:42Çünkü Lübnan iç siyasetinde. Ama bir yandan da İsrail'in, Selman Hocam'ın bahsettiği uyanıklık sadece Lübnan iç siyasetiyle alakalı
39:50değil.
39:50Muhtemelen Cumhurbaşkanı kabul etti deyip yeni bir iç savaşı da körüklemeye çalışıyor olabilirler.
39:56Benim anladığım kadarıyla destek istediler.
39:58Hizbullah'la yönetiliriz.
39:59Hala hakkı doğdu, Lübnan'ı işgalden biz kurtarıyoruz gibi gibi böyle argümanlar üretilebilir.
40:06Geçmişte de Hristiyan falancistlerle iş birliği yapmışlardı.
40:10Sabra Şatilla kampındaki katliamlar ve Beyrut kasabı, Arya Şaron'un yapmış oldukları oradaki katliamlar, soykırım hepimizin malumu.
40:21Orada Lübnan'ın içinden hep bir iç şeyi buluyorlar yani.
40:24Buluyorlar ve burada...
40:25O kadar çok grup var ki farklı farklı birbirinden hiç hoş haz etmeyen.
40:29Neyim en kibar ifadeyle bulması da kolay.
40:32Kolay ama burada İsrail'in amacı.
40:34Şimdi bir beş dakika daha konuşup bir konumuz daha var onu da geçmek istiyorum.
40:39Burada İsrail'in amacı ne olacak?
40:40Sizin tam geldiğiniz nokta değerlendirdiniz.
40:43Şimdi orada adım atılacak bir iç karışıklık çıkaracak.
40:46Hizbullah'la belki de Lübnan'daki yönetimi ve grupları bir iç savaşa sürükleme hedefi var.
40:52Ya da burada şunu mu diyecek?
40:53Ben sizi kurtardım.
40:55Hizbullah'ı lağvedip bölgeden süpürdüm.
40:57Bana Liteni Nehri'nin güneyini verin mi diyecek?
41:00Resmi olarak İsrail'in hedefine benim aklıma ilk gelen bu.
41:04Şimdi Liteni Nehri'nin güneyini ve kuzey yani kendilerine göre kuzey yerleşimlerin sahasını genişletmek maalesef şu günlerde İsrail iktidarının ve
41:14muhalefetinin ortak söylemi.
41:16Bu bölgede güvenlik altına bak.
41:18Yani yeri lapidlerinde farklı bir söylemi.
41:19Benim ilk aklıma gelen bu.
41:21Siz daha geniş bir çerçevede farklı seçenekler varsa buyurun lütfen.
41:24Bunun ötesinde tabii ki protesto edenler veyahut buradaki savaşı veya Lübnan sınırındaki bu karşılıklı atış güçlerini sınırlandırması amacıyla İsrail ordusunun
41:36geri çekilmesini isteyenler muhalefette azınlıkta.
41:40Fakat İsrail'i Lübnan'ın içlerine kadar girmesini engelleyen veya ordunun bu noktada bir inisiyatif almasını engelleyen en büyük olay
41:52İran savaşıydı.
41:54Yani İran'ın atmış olduğu füzeler İsrail'de insanları sürekli sığınakta tutarak yedek ordu personellerinin aktif çatışma alanlarına, çatışma birliklerine aktarılmasına,
42:09gitmesine, bu birliklere katılım sağlamasına engel olan en büyük önleyiciydi.
42:15Yani oradaki yedek ordu mensupları yaşları 20 ila 40 arasında değişen ve acil durumlarda, olağanüstü durumlarda aktif çatışma birliklerine katılması
42:30gereken nüfus, kadın erkek fark etmeksizin.
42:34Belli bahanelerle, sağlık problemlerini bahane ederek, mental problemleri bahane ederek, vicdani ret hakkı kullanarak, eğer bulabiliyorsa uygun bir uçuş bularak,
42:44ülkeden çıkarak bu aktif birliklere katılmayı reddettiler bu savaş dönemi içerisinde.
42:49Ve genel kurmay başkanının dahi, bu noktada eğer aktif birliklere katılımlar bu den düşmeye devam ederse, biz Lübnan içerisine bir
42:59kare harekatı başlatamayız.
43:01Ve ordunun genel aksamı içerisinde bozulmaları da tetikleyebilir açıklamalar vardır.
43:07Şimdi Amerika Birleşik Devletleri ile İran, öyle ya da böyle, 10 gün, 12 gün, ayın 20'sine kadar bir çatışmasızlık ortamı
43:16sağladı.
43:17İsrail'e füze düşmüyor İran tarafından.
43:20Suriye cephesine de 26'sına kadar bir çatışmasızlık ortamı sağlandı.
43:25Adı üstünde ateşkes görüşmeleri diyoruz.
43:28Bir ateşkes anlaşması imzalandı demiyoruz.
43:31Evet.
43:31Bu toparlanmak için, ikmal için, lojistik için, İsrail'in kara birliklerini, Amerika Birleşik Devletleri'nin hava ve deniz kuvvetlerine yeterli
43:41bir süre.
43:43Bu sebepten dolayı...
43:44İran da hazırlık yapmayacak mı bu süre için?
43:46İran'ın da bugünlerde masaya giderken artık yer altında olan bazı silolarını yer üstüne çıkardığını, göstermeye başladığını ve eğer barış
43:58süreci yeni, çok özür diliyorum, ateşkes süreci bir barış süreci ile ikame edilmezse,
44:04bu aktif bir şekilde bunları kullanmaya devam edeceğine ilişkin de üstü kapalı göstermiş olduğu görseller var.
44:10Bunları da görmeye başladık bugün.
44:11Fakat benim buradan şahsi yorumum, hem İsrail bir işgal için, hem Amerika Birleşik Devletleri yeniden bir saldırı dalgası için burada
44:21ciddi bir ikmal yapıyor.
44:22Bu süreç içerisinde, iki süreç içerisinde.
44:24Kesinlikle katılıyorum hocam, ben de.
44:26Yani bu, hep konuşuyoruz tabii ki çünkü biraz da habercilikte manşet atmak anlamında hep Üçüncü Dünya Savaşı'nın ayak sesleri
44:35mi, bazen de Üçüncü Dünya Savaşı başladı mı, içinde mi itibariyse oradan yazılır çünkü.
44:41Benim, bu geliyor benim aklıma.
44:43Benim Kanadalı bir arkadaşım var.
44:45Ben bir devam ediyor derdim hala.
44:48Bakın o derece.
44:49Bir devam ediyor.
44:51Bir devam ediyor.
44:52Ya şimdi şeye geliyor, o zaman şey mi geldi?
44:53Üçüncü Dünya Savaşı bitmedi diyorlar.
44:54Ferdinand Fohun, o meşhur Fransız genelli Ferdinand Fohun bir lafı var.
44:58İşte Versailles'den sonra diyor ki, bu diyor bir diyor barış anlaşması değil, 20 senelik bir ateşkes ediyor.
45:04Ve adam neredeyse birkaç ayla, birkaç ayla kaçırıyor.
45:07Yani eğer Almanya'nın Polonya işgalini, İki Dünya Savaşı'nın başı olarak kabul edersek, asla değil bence Çin.
45:13Japonya'nın Çin'e saldırmış ama ayrı şey, ayrı hikaye.
45:17Adam böyle birkaç ayla sadece ıskalamış oluyor.
45:19Edward H. Carr'ın 20 yıllık delizyon diye o savaş dönemini arasını anlattığı, hayal kırıklığı olarak anlattığı.
45:27Dünya tarihinin en, benim ana biliyorsunuz 14-45 çalıştığım için ana benim çalışma alanım siyasi tarihte ve muazzam bir dönem
45:36tabii ki ama
45:36biz tarihi bir vaka olarak izlediğimiz için o zaman da şey yapıyor.
45:41Şimdi yaşarken o kadar eğlenceli, zevkli olmuyormuş yani belli ki.
45:44Ama şu hepimizin endişesi, yani bir şekilde Türkiye içine atılmak isteniyor belli ki.
45:51Ve her taraf tarafından yani Türkiye çünkü işte ordusuyla, milletiyle, gelişmiş bir yapısıyla ve medeni toplumuyla, bunların hepsiyle beraber
46:04yani 2-3 taraftan birden çekilmeye çalışıyor bu işin içine.
46:07Ve şu ana kadar şunu da kabul etmek lazım.
46:09Özellikle bugün bence Türkiye için çok büyük bir kazanım oldu.
46:13Yıllardır da Kerküt'ü Türkmenin beklediği de bir şeydi bu.
46:16Tam oraya gelecektim. Vaktimiz daraldığı için hatta onu söyleyeyim. Biraz önce örneklendirdi hocalarımız.
46:21İşte bölgedeki yönetim sistemlerinde mezhepsel tercihler var.
46:26İşte farklı bir mezhepten olunca ya da farklı bir oradaki bölümü, işte Türkçüleri, Arap'ı vesairesi.
46:34Meclisler öyle belirleniyor, komisyonlar öyle kuruluyor.
46:38Bu yüzden önemli. Tam oraya geldik ben anlatayım üstüne konuşun diye.
46:41Irak'ın Kerkük Vilayeti Valiliği görevine Irak Türkmen Cephesi Başkanı Muhammed Seman Ağa geç seçildi.
46:50Kerkük Vilayet Meclisi'nde yapılan oturumda eski vali Rebvar Taha'nın istifası kabul edilirken
47:00meclis üyeleri yeni vali olarak Kerkük Vilayeti'nde Irak Türkmen Cephesi Başkanı Ağa'yı seçti.
47:12Kerkük Valiliği yaklaşık 100 yıl sonra yeniden Türkmenlere geçmiş oldu.
47:17Hızlıca okumak istedim. Lütfen değerlendirin de istiyorum. Kısa bir vaktimiz var.
47:21Irak Türklüğü, Dış Türkler dediğimiz eskiden yani 90'ın öncesi, Türklüğün en önemli yerlerinden bir tanesi Türk coğrafyasının.
47:33Bizim Türkmeneli diye tabir ettiğimiz işte Kerkük'ten başlayıp aslında Irak'ın batısına kadar uzanan hatta Suriye'deki Türkmenlerine bir kısmını kapsayan
47:40büyük bir şey.
47:41Ben kendim kişisel olarak da bence konuşmak da istiyorum.
47:44Burada hep hoca olarak değil bazen kişisel olarak da konuşmak lazım bazı şeyleri.
47:4716-17 yaşından beri hep bir yanında bir Türkmen Cephesi bayrağı taşıyan, İngiltere'de doktor yaparken özel olarak kahve bardağını Türkmen
47:57Cephesi, Cephe diye bahsedeceğimiz, Cephe'nin bayraklı şeyden kahve içen, arabasının arkasında gene Cephe'nin bayrağını taşıyan, üniversitede öğrenecek yani
48:08lisansta birisi olarak benim için çok çok mutlu bir gün.
48:11Hiçbir şeyim de yoktur. Ben Ankara'lıyım ve gerçekten Irak Türkmenin akraban vesairem de yok ama benim için önemli bir
48:18şeydi.
48:19Dış Türkmenin hepsi olduğu gibi özellikle özgürlüğüne kavuşamamış hala daha Türkler varken onlardan bir tanesi olduğu için elbette.
48:26Bununla beraber şunu da görüyoruz. Hani kişisel mutluluğumu bir kenara da koyarak söylüyorum.
48:30Çok başarılı bir dış politika izlenildi bu konuda.
48:32İşte 59'daki katliam, sonra Amerikalıların geldiği Tel Afer'de yaptığı katliamlar, Kerkük'te Amerikalılar saldırdığı zaman terör gruplarının ve peşbergenin Kerkük'e
48:42girip Kerkük'te başladığı katliamlar.
48:43Tatlı ailelerin, nüfus dairelerin yakınması.
48:45Nüfus kıssı bir sürü olay anlatabiliriz.
48:48Çocukluğumuzdan beri bize anlatan hem ailemiz tarafından hem de sonrasında ait bulunduğumuz camia tarafından anlatılan şeyleri üst üste anlatabiliriz onlarca
48:56kere.
48:56Ama bugün çok büyük bir kazanım. Türkmen arkadaşlarım da var. Irak Türkmen arkadaşlarım da var.
49:03Onların paylaşımlarını gördükçe de şu an konuşurken anlatırken bile aslında tüylerim diken diken oluyor. Onu da söyleyeyim.
49:09Ama rasyonel baktığımız yerden de şu, çok iyi bir dış politika uygulandı.
49:13Aslında olan bir durum korunarak hem Türkiye için hem de oradaki Türkmenler için bir kazanım elde edildi.
49:19Bunun biz orta ve uzun vadede de karını göreceğiz diye düşünüyorum.
49:23Aslında bu son cümleniz önemli. Onu soracaktım. Hem Seliman hocama hem Fatih hocama da sormuş olayım.
49:29Bu konjektürde şu anki durumda, Orta Doğu böyleyken bu gelişme ne kadar etkileyecek?
49:35Bu gelişme biraz daha yayılabilir mi? Özellikle Türkmenler üzerinden giderken, Azerbaycan Türkleri de, Türkmenler de, İran'da da çok büyük bir
49:44topluluk.
49:45Onu da soruma entegre etmek isterim. Fatih hocam buyurun sizinle devam edelim.
49:50Şunu belirtelim. Kerkük'te 100 yıl sonra Kerkük'ün yönetimi yeniden Türkmenlere verildi.
49:57Yani 100 yıllık bir hasret diyebiliriz.
50:00Ki biz özellikle Arap Bağrı sonrası, DAEŞ'in bölgedeki faaliyetlerinde,
50:08yine Amerika'nın Irak işgali sonrası Kerkük nüfuzunda ve diğer Türkmen bölgelerinde ciddi bir demografik işgali de gördük ki bunu
50:20birçok programla tartıştık, konuştuk.
50:24Ama Kerkük valiliği meselesi son dönem Türkiye-Irak ilişkilerinin ilerlemesiyle birlikte belli bir aşamaya girmişti.
50:32Son 3,5 dakika bu arada.
50:34Çok hızlı bağlayacağım ve bir sürpriz bir şekilde o dönem şunu gördük.
50:40Konuyla alakası olmayan İran'ın seçimde bazı deregeleri, kişileri, grupları satın alarak,
50:49işte Talevani grubuyla bir iş birliği yaparak Kerkük valisinin belirlediğini gördük.
50:54Ve Türkiye o dönem buna karşılık çok sert açıklamalar yapmıştı.
51:00Ama işte her dönemin bir ruhu var, her zamanın bir ruhu var.
51:04Türkiye'de bugünkü durumda nasıl İran'ın uğradığı saldırıda İran'a elini uzatıyorsa,
51:11sahada da İran'ın vakti zamanında uyarıldığı konularda Türkiye gereğini yapıyor.
51:18Ben çok olumlu karşılıyorum çünkü Kerkük, İran toprak bütünlüğünün devamı açısından da galiba son kaleydi.
51:28Ve bu kale bugün itibariyle garanti altına alınmış oldu.
51:32Bu sadece Kerkük'teki Türkmenlerin geleceği için değil, İran bir devlet olarak geleceği için de
51:38ve bölgenin istikrarı için de oldukça önemli bir adım diyebilirim.
51:43Siz nasıl değerlendiriyorsunuz hocam?
51:44Sanırım az bir vaktimiz kaldı. Şöyle kısa bir şey söyleyeceğim sadece.
51:47Daha iki, iki buçuk, iki dakikamız olmuş.
51:49Tamam, onu ayarlarım inşallah.
51:51Şimdi bu meselenin Türkiye açısından iç ve dış iki tane dinamiği var.
51:55Dış dinamik, Türkiye'nin bölgedeki koymuş olduğu perspektiflerin teker teker gerçekleşiyor olması
52:00ve en güvenli senaryoları ortaya koyuyor olması.
52:03Suriye meselesinde biz bunu yaşadık ve fiziki olarak tatbikini ve stabilizasyon sürecini şu an görüyoruz.
52:10Irak meselesinde de öncelikle Irak'ın entegrasyonu ve birliği için ortaya koymuş olduğumuz
52:15bizim bir istikrar yolu projemiz vardı.
52:17Irak'ın kuzeyini de çok önemli bir şekilde kapsayarak Basra'dan Türkiye'ye kadar uzanan
52:22ve hatta Suriye'de demokratik bir yönetime geçilmesiyle birlikte Suriye'yi de dahil edebilecek bir bölgesel istikrar projesiydi.
52:31Hele ki Hürmüz Boğazı'ndaki bu büyük kriz de ortaya çıktıktan sonra bu projelerin kıymeti gerçekten
52:38hem bölge ülkeleri tarafından hem de Irak'ın içerisindeki farklı listeler tarafından da anlaşılmış durumda.
52:45Ve bu noktada Türkiye'nin eli, Türkiye'nin kozu ve Türkiye'nin desteklediği unsurların
52:51bir adım daha önde olmuş olduğunu görüyoruz bölgede.
52:54İkinci mesele Türkiye'nin iç huzurunun ve iç politikalarının bölgeyi etkileyen ve bölgede bir cazibe merkezi oluşturan konumu.
53:03Yani şöyle diyebilirim ki Kerkük'teki bu son gelişmeyi gördükten sonra
53:07terörsüz Türkiye politikaları terörsüz bölge politikalarına doğru evriliyor yavaş yavaş.
53:12İsteriz ki İran'da bu kadar büyük bir kriz olmasın, isteriz ki Hürmüz Boğazı'nda bu kadar büyük bir savaş olmasın.
53:18Biz bunun çarpan etkilerini bugün çok çok daha fazla görürdük yani açıkçası bölge ülkeleri üzerinde.
53:23Fakat ne kadar pesimist bir tablo çizmiş olsak da üçümüz de burada hocalarımla
53:29bu savaşın biraz daha süreceğine ilişkin veya realist.
53:35İnşallah Türkiye o güvenli liman olmaz statüsünü bu sayede devam ettirecek.
53:40Umarız da öyle olur.
53:42Tam bir cümle söyleyebilir miyim?
53:43Hocam buyurun bir cümle.
53:44Bir şey söyleyeyim bu son bir olaylar yaşanıyor biliyorsunuz.
53:47Lütfen çocuklarımızla ilgilenelim.
53:49Bilgisayarlarına, telefonlarına bakalım.
53:51Yetişkin değil onlar.
53:52Siz ebeveyn olarak çocuğunuzun telefonunu, bilgisayarını açıp bakabilirsiniz.
53:57Ayıp bir şey yok.
53:58Yapın yani bunu.
53:59Teşekkürler hocam.
54:00Hocamız hepimiz adına belki de söyledi.
54:03Çocukların yayın başında da söyledik.
54:05Yani onlar bizim geleceğimiz.
54:08Yani ayaklarına taş değmesi bizi üzüyor.
54:11Yaşadığımız bugünler çok üzücü.
54:13Değerli izleyicilerimiz bu saate kadar bize eşlik ettiğiniz konuklarıma teşekkür ediyorum katkıları için.
54:19Sizlere de eşlik ettiğiniz için teşekkür ediyorum.
54:21Ben Samet Güner.
54:21Hoşçakalın.
54:22CNN Türk'te kalın.
Yorumlar