- 4 gün önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:04İNTRO
00:00:08İyi akşamlar CNN Türk ekranlarına hoş geldiniz.
00:00:12Ben Samet Güner.
00:00:13Her akşam olduğu gibi bu akşamda konuklarımızla birlikte gündemdeki başlıkları değerlendireceğiz ama
00:00:18uzun süredir gündemdeki en önemli başlığımız malumunuz Orta Doğu'daki savaş süreci.
00:00:25ABD, İsrail ve İran'daki kırılgan ateşkes sürerken Kuveyt'ten patlama sesleri geldi.
00:00:32Kuveyt'teki askeri tesislere yönelik geniş çaplı İHA saldırısı yapıldı değerli izleyicilerimiz.
00:00:38Cumartesi günü de Pakistan'da ABD, İran heyetleri bir araya gelecek.
00:00:46Peki kurulacak olan ABD, İran masasında hangi sonuçların çıkması bekleniyor?
00:00:52ABD yeni ve daha büyük bir saldırı için zaman mı kazanıyor?
00:00:58Tüm bu sıcak gelişmeleri konuşacağız.
00:01:00Ekranda da görüyorsunuz konuklarımız.
00:01:02İki kişi olacak bu akşam bizimle birlikte.
00:01:05Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Alihan Limoncuoğlu stüdyoda konuğumuz.
00:01:10Kafkas San Başkanı Prof. Dr. Hasan Oktay da uzaktan bağlantıyla yayınımıza katılıyor.
00:01:16İki konuğumuza da hoş geldiniz diyorum.
00:01:18Hoş bulduk. Hocam iyi akşamlar.
00:01:20Hoş bulduk Samet. İyi akşamlar Alihan.
00:01:24İyi akşamlar.
00:01:25Tabii önemli başlıklar var baktığımız zaman.
00:01:28Bir ateşkes süreci başladı ama başladığıyla bırakmak istemiyorum.
00:01:33Başladı, başlayacak.
00:01:35Bir süreçte adım atıldı ama tam anlamıyla başladı demek zor gibi.
00:01:40Alihan Hocam direkt bununla başlayalım.
00:01:42Bir ateşkesi değerlendirin istiyorum ki tırnak içinde ateşkes diyorum.
00:01:46Alihan Hocam buyurun sizinle başlayalım. Nasıl değerlendirmek lazım?
00:01:50Şu an Amerika ile İran birbirine atmıyorlar en azından.
00:01:53Çünkü zaten İran Amerika'ya.
00:01:54İran'ın, Amerika'nın bazı güçlerini atıyordu.
00:01:56Bu durdu.
00:01:57Amerika da İran'a atmıyor. Bu durdu.
00:01:59Ama onun dışında gerçeği devam ediyor aslında.
00:02:01Yani İsrail'in hem Lübnan'daki faaliyetlerini biliyoruz.
00:02:04Ya faaliyetler ki işgalini daha doğru ifadeyle.
00:02:06Hem de sizin de demin söylediğiniz gibi Kuveyt'e çok yoğun bir saldırı oldu çok yakın saatlerde.
00:02:14Bu da bayağı ciddi bir şekilde bir problem.
00:02:16Kuveyt biliyorsunuz petrol zengini ve ticaretle yapılan bir yer.
00:02:20Hatta Kuveyt'in ayrı olması sebebi de İngiliz'den orayı çok Osmanlı'dan vakti zamanda alıp
00:02:24orada işte liman kurup orada başka bir yapı haline getirmesi.
00:02:30ve en önemli limanlarından bir tanesi.
00:02:32Basra köfezindeki, o denizin içindeki.
00:02:35Ve aynı zamanda şunu da unutmamak lazım.
00:02:37Üçte biri nüfus oranının Şii olan da bir yer.
00:02:40O yüzden İran'ın ara ara hep kaşıdığı da bir yer aslında.
00:02:44Yani İran da diyor ki yani İsrail devam ederse Lübnan'a karşı.
00:02:47Ben de burada Amerika'nın müttefiki olarak gördüğüm ülkelere saldırırım diyor.
00:02:52Kuvvet gibi küçük bir ülke olduğunuz zaman ne kadar zengin olursanız olun
00:02:57kendinizi koruma şansınız düşük oluyor.
00:02:58Bu da bir gerçek.
00:02:59Hasan hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz bu tırnak içinde ateşkes sürecini?
00:03:04Kırılgan bir ateşkes var.
00:03:06Çünkü Alihan hocamız aslında çerçeveyi de belirledi.
00:03:09İran-ABD arasında bir ateşkes var sahada görünüyor ama
00:03:12geri kalan süreç devam ediyor gibi.
00:03:15Siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:03:17Yani özellikle Lübnan konusunda iki tarafta anlaşamadıklarını açık açık ifade ediyorlar.
00:03:22Amerikan tarafı ve Lübnan'ın bu ateşkes kapsamının dışında olduğunu iddia ediyor.
00:03:26Ama İran tarafı da kesinlikle Lübnan'ı da ateşkes kapsamı içerisinde değerlendirirken
00:03:31işte bölgeye körfez ülkelerine yapılan az önceki saldırı da gerçekten ateşkes süreci ile ilgili son uzatmalar oynadıklarını görmek gerekir.
00:03:44Yani cumartesi günü Pakistan'da başlayacak görüşmeler öncesi taraflar ellerindeki belki namlıya sürmüş oldukları son kurşunları atarak
00:03:52masaya oturduklarında belki psikolojik olarak birbirlerine üstünlük sağlamak arzusuyla
00:03:58bu ateşkes sürecini ateşin harı yani ateşin etkisi azalarak bir gün daha devam edecek.
00:04:07Belki yarın bu vakitlere kadar da devam edecek.
00:04:09Ondan sonra müzakereler başladığında bu ateşkes konusunda bir rahatlama olacak.
00:04:15Çünkü özellikle dikkatler Pakistan'a çekildiğinde.
00:04:20Böyle olunca da acaba bu süreci baltalamak isteyen, müzakereleri sağlıklı bir sonuca gitmesini engellemek isteyenler
00:04:28ateşkes ihlallerinin daha fazla ön plana çıkmasıyla ilgili provokasyonlar gerçekleştirebilir mi?
00:04:36Bunlar daha fazla konuşulacak.
00:04:38Özellikle İngiliz ve İngilizlere yakın medyaya baktığımızda burada sanki İran'ın kazandığı,
00:04:44Amerika'nın kaybettiğiyle ilgili bir durumu ön plana çıkararak adeta Amerika'yı İran'a karşı yeniden kışkırtmakla ilgili bir süreci
00:04:55canlandırdıklarını görüyoruz.
00:04:57Bu da aslında İngilizlerin Amerika'nın dışında bölgeyle ilgili yeni bir niyet ortaya koymasını beklemek gerekir.
00:05:04Bunun yanında eğer İsrail, Amerika'nın İran'la bir müzakere ve müzakere neticesinde bir barış anlaşması imzalamasını istemiyorsa ki
00:05:13burada İsrail'in niyeti çatallaşmış durumda, o zaman İsrail'in de özellikle Lübnan konusunu biraz daha fazla ön plana çıkarak
00:05:21bu ateşkes sürecinin barışa dönmesinin önünde bir engel teşkil edecek.
00:05:26Çünkü özellikle İran'ın ileri sürmüş olduğu on maddeden ziyade veyahut da Amerika'nın ileri sürmüş olduğu on maddeden ziyade
00:05:34iki tane hatta üç tane diyelim buna konu üzerinde bu görüşmeler kilitlenecek.
00:05:38Birincisi yani hürmüz ve nükleer müktesebat konusu en fazla dillendirilecek ama
00:05:44İran'ın bu ateşkesin barışa ve barışın da kalıcı olmasını istiyorsa
00:05:49Amerika'yla başlatacakları bu müzakerelerde bundan sonraki süreçte İsrail'in İran'a karşı bir tehdit unsuru oluşturmaması için bir garantörlük
00:05:59arayış içerisinde
00:05:59ama bu garantörlükten önce Netanyahu hükümetinin tamamen tasfiye olması, İsrail'de yeni bir hükümetin kurulması
00:06:07ki bu İran'daki bu kırk gün süren büyük saldırılar sonucu oluşan psikolojik travmanın da rahatlaması konusunda adeta bir nevi kurbana
00:06:18ihtiyaç var.
00:06:20Bu bağlamda Netanyahu Amerika tarafından kurban verilme ihtimali veyahut da İran'ın bu müzakerelerin kalıcı olması bir anlaşma noktasına gelmesi
00:06:30için
00:06:31İsrail'in kurban verilmesini talep etmesi gerekir.
00:06:35Yani hürümüzden geçişte para alıp almamak, nükleer müktesebatın boyutlarını tartışacaklarına İran'ın Amerika ile
00:06:42kesinlikle Netanyahu üzerinden kısa vadede bir sonuç almayı tercih edecekler.
00:06:47Ve bu konuda da İran bastırdıkça bu sefer İsrail'de bu ateşkesin bozulması, barış sürecine gidilmemesi için
00:06:56belki Hübnan'da başlamak üzere İran'a da ateşkes ihlalini gerçekleştirerek bazı atışlar gerçekleştirebilir.
00:07:04Veya körfez ülkelerinden menşeği belli olmayan ama İran tarafından ister istemez atıldığı ileri sürülen bazı provokatif atışlarla karşı karşıya kalınabilir.
00:07:15Çok hassas bir dönemece giriyoruz.
00:07:16Genelde bu konu ile ilgili fikir ileri sürenler bunun bir dinlenme mola olarak ifade edip
00:07:23ama 15 gün sonra tekrar büyük bir çatışmaya dönüşebilecekleri.
00:07:28Bu anlamda Amerika'nın mühimmat tedarik etmek için büyük silah lobileriyle temasa geçtiği,
00:07:34İran'ın ise gayri resmi silah piyasasından silah temin etmeye çalıştığı ve çalışacağı ile ilgili görüşler ön plana çıkıyor.
00:07:41Ama her ne kadar İran 47 yıllık ambargo ile karşı karşıya kalmış olması ve kendi imkanlarıyla silah üretmeye,
00:07:49ki füze konusundaki başarıları gözlerinde bulunduğuna devam edecekse de ama
00:07:53tedarik zincirinde ciddi kopman olduğu ve atmış oldukları malzemeyle yerine koyma aşamasında bir kopukluk olduğu için
00:08:02İran'ın silah tedarik konusunda ciddi problemlerle karşı karşıya kalabilir.
00:08:06Haziran savaşından bu tarafa gayri resmi olarak Rusya ve Çin'den elde edip oldukları mühimmatın da yavaş yavaş tükendiği göz önünde
00:08:15bulundulursa
00:08:15İran blöf yaparak ama Netanyahu üzerindeki vurgusunu daha fazla ön plana çıkarak Amerika ile bir barış anlaşması imzalaması mümkün
00:08:24gibi gözüküyor.
00:08:25Burada tek problem şu, bu sözü söyledikten sonra sözü alana bırakmak istiyorum.
00:08:32İran'da en büyük sıkıntı şu, bizim tartışma programlarımızda zaman zaman bir cümlede geçirdikleri,
00:08:38İran'da bu anlaşmaya imza atacak merci kim olacak?
00:08:43Şu anda muhatap olmamadığı için...
00:08:44İran'da geçiştirmiyoruz hocam, en büyük sorulardan belki birisi de bu müzakere sürecinde.
00:08:51Bu süreçte mesela Haziran savaşı öncesi Amerika ile İran 5 sefer müzakere gerçekleştirdi.
00:08:586.ya döndüğünde bir çatışma başladı.
00:09:01Bunun sebebi Amerikalılara göre iddia şu, İran bu konuda imzalama konusunda,
00:09:07anlaşma imzalama konusunda direkliği ve bunun da devrim muhafızları yüzünden olduğu iddiasıyla
00:09:1212 günlük savaşta karşı karşıya kaldık.
00:09:14Keza yine bu savaş öncesi Cenevre'de müzakereler başlamıştı.
00:09:19Yine bir tıkanıklık söz konusu olduğu için bu sefer daha büyük işte 41. güne geldiğimiz süreci hep birlikte yaşadık.
00:09:25Hocam çok kısa şunu sormak istiyorum.
00:09:27Şimdi dediniz ya sonraki müzakerelerde bir tıkanıklık oldu ve savaş başladı.
00:09:33Tıkanıklık oldu mu yoksa orada bir ne derler Amerika'nın bir karşı çıkması mı oldu, vazgeçmesi mi oldu, çark etmesi
00:09:41mi oldu?
00:09:42Çünkü şu yüzden zaten son savaş çıkmadan 28 Şubat sabahından önce umman aracıydı.
00:09:50Umman'dan yapılan açıklama İran her şeyi imzalamaya, nükleerle ilgili adım atmaya,
00:09:55hatta ABD şirketlerinin İran'da çalışmasını başlatmaya hazır açıklamasını yaptıktan sonra ABD vurdu.
00:10:03Sanki orada bir tıkanıklık değil de ABD'nin, İsrail'in çıkarlarına uymayan bir ılımlı süreç vardı gibi birçok analist ve
00:10:11benim okumalarım da bu yönde.
00:10:13Çok kısa alayım hocam.
00:10:15Sadece cevap vereyim.
00:10:16Umman orada bir kendi düşüncelerini ortaya koydu.
00:10:21Bu noktada gerçekten İran'da bir ciddi anlamda Amerika ile bir metin imzalama konusunda bir tıkanıklık söz konusu.
00:10:29Yani bunu İran sistemini bilenler ve İran anayasasının atıfları ve 47 yıldır İran'ın Amerika hakkında söyledikleri göz önünde bulundurulduğunda
00:10:39Amerika adeta şeytanlaştırılmış durumda.
00:10:42Şeytanla bir metin imzalama konusunda da şu anda İran'da bunu göze alacak hiçbir mercisi yok.
00:10:47Kim velem ki müşteba Hamenev ile bunu imzalama konusunda ciddi tereddüt yaşayacak dini rehber olmuş olmasına rağmen.
00:10:54Burada İran kendi içindeki bu tıkanıklığı aşmakla ilgili kendi aralarında ciddi tartışmaları gerçekleştiriyorlar.
00:11:00İşte son zamanlarda meclis başkanı Kalibaf'ın öne çıkması, Dışişleri Bakanı'nın öne çıkıp işte Sudarabistan'la görüşmeye başlaması
00:11:08ve yavaş yavaş Cumhurbaşkanı'nın ön plana çıkması bir merciğin oluşması yani imza atacak bir mekanizmanın oluşmasını adımlar olarak görmek
00:11:18gerekir.
00:11:18Bunlar önce devrim muhafızları süreci yönetiyordu.
00:11:21Onlar bu süreci tıkladıkları için bu savaş ortaya çıktığını söylemek biraz daha mümkün.
00:11:27Hocam cümle arasında diğer başlıklar da açtınız.
00:11:30Onları da konuşacağım ama Hürmüz demiştiniz.
00:11:33Hürmüz'de geçiş problemi.
00:11:35Şimdi Trump'tan sıcak bir açıklama da vardı.
00:11:38İran Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerden umarım ücret almıyordur alıyorsa hemen almayı bırakmalı diye bir açıklama geldi Trump'tan.
00:11:48Şimdi İran'ın ücreti alıp almadığı çok tartışılıyor.
00:11:53Şimdi bu tartışmayı nasıl değerlendirmek lazım?
00:11:57Ücret alıyor mu almıyor mu almasına anlama geliyor Alihan Hocam.
00:12:01Hani orayı da bize anlatırsanız çünkü orası doğal bir su yolu ama bir de savaş ortamı var.
00:12:07İran zaten bir saldırı olursa yapacakları başlıklardan biri de Hürmüz'ü kapatmaktı.
00:12:14Şimdi yani eski yasalara göre almamız gerekiyor tabii ki sizin de söylediğiniz gibi doğal bir su yolu.
00:12:19Önce durumunu koyalım bir.
00:12:21İki fakat tabii İran burada krizi fırsatı çevirmek istedi.
00:12:25Daha doğrusu elimde benim böyle bir silah var diye Amerika'ya ve Batı'ya bunu gösterdi.
00:12:29Ben de bunu tutarım ondan sonra da para da isterim işte Panama kanalı gibi para alırım dedi örneğin.
00:12:38Çünkü biliyorsunuz bazı kanallar süreçti Panama'ydı bunlardan paralar alınıyor.
00:12:42O kanallar insan yapımı kanallar.
00:12:45Hani Hürmüz'deki durumu da ekrana getirdi yönetmenim.
00:12:49Bu da önemli oradaki sıkışıklık ortada buyurun hocam.
00:12:52Ve bunun devamında bunun akabinde şunu aslında istedi Amerika böyle bir şeyin başlamamasını istedi doğal olarak.
00:12:59Çünkü bu da petrol fiyatlarına bütün dünyada negatif yani daha doğrusu fiyata pozitif ama bize insanlara negatif bir etki yaratacak
00:13:08doğal olarak.
00:13:09Bunu da kimse istemiyor açıkçası.
00:13:11Birkaç tane gelirin çoğu petrole dayanan ülke harici hiç kimse bunu istemez.
00:13:15O yüzden de Trump da buna karşı doğal olarak çünkü Amerika'da da hep biz bunu konuştuk.
00:13:22Haftalar arasında bunu konuşuyoruz.
00:13:24Hani hep şey derler Türkiye'de tencere iktidar devirir diye.
00:13:26Amerika'da da pompa benzin pompası iktidar devirir.
00:13:30O yüzden de bu en önemli ve en dikkat edilmesi gereken şey Trump için.
00:13:35Çünkü orada biliyorsunuz Amerika'daki o genel kültürün Amerikan kültürün ortaya konulması aslında işte benzinle o büyük arabalarla çünkü çok büyük
00:13:44bir memleket Amerika.
00:13:45Hani bizim algılarımız gibi değil mesela İstanbul Ankara 3-4 saat iyi ama yani en şey şehir bile atıyorum mesela
00:13:53aynı eyaletin içindeki iki büyük şehir diyelim mesela Philadelphia ve Pittsburgh arası 8 saat mesela.
00:13:57Hani ki çok daha küçük iki şehir İstanbul ve Ankara'ya kıyasla o yüzden de mesafeler çok uzun o yüzden
00:14:04ve tren yolları demir yolları da bizdeki kadar bile gelişmemiş.
00:14:08Geçtiğim Japonya Almanya'ya bilmem neyi o yüzden arabalara biraz da muhtaçlar ve otobüs hatları da çok şey değil.
00:14:14O yüzden de araba benzin vesaire gibi şeyler hem mal taşınması hem insan taşınması da çok önemli.
00:14:20O yüzden de benzin üzerine inşa edilmiş o büyük motorlu hızlı giden benzinli arabalar üzerine inşa edilmiş bir yaşam tarzı
00:14:27var Amerika'da.
00:14:28O yüzden de petrol fiyatları arttığı zaman yani pompada şeyle karşılaştıkları zaman kötü bir sürpriz Amerikalılar tamamıyla direkt olarak direkt
00:14:38etkileniyor.
00:14:39O yüzden de Trump'ın diğer bir cümlesi de şuydu.
00:14:41İran yardım etsin etmesin Hürnüz'den kısa sürede petrol akacak dedi.
00:14:46Evet yani Trump şunu kendi iç ya bakın bize en önemli şeyden bir tanesi bu zaman zaman bunu unutuyoruz.
00:14:54Bir de genelde hep uluslararası işçiler hocaları çıkıyor.
00:14:56Benim gibi siyaset bilimcileri az çıktı içi televizyona.
00:14:59Bunlar sadece uluslararası aktörler değiller bu insanlar.
00:15:03Aynı zamanda iç siyasette yönelik çok fazla mesaj veriyorlar.
00:15:05Hem İran için bizim dışişleri bakanımız da dahil yani bütün dış politika aktörleri aynı zamanda iç siyasette yönelik veya iç
00:15:12kamuoyularına yönelik de mesajlar veriyorlar.
00:15:14O yüzden de okurken birisi bir şey söylediği zaman iki tarafta da bakmak lazım.
00:15:18Bu Trump'ın mesajı da aynı şekilde.
00:15:20Hem dışarıya dönük bir mesaj var.
00:15:24Bu da işte bildiğimiz işte hani bu Hürnüz'ün kurtarılacağı anlaşmanın yapılacağı gibi.
00:15:29Ama aynı zamanda da kendi Amerikan toplumuna da merak etmeyin benziği şu an biraz arttı.
00:15:34Ama ben ilgileniyorum hemen halledeceğim.
00:15:35Düşecek hatta bu saldırılar başlamada belki daha azı da düşecek.
00:15:40Ben anlaşmanın yapıldığı zaman da gene bu kanalda canlı yayındaydım.
00:15:45Ve şunu gördük net bir şekilde.
00:15:47Bu çok hızlı bir şekilde düşen bir petrol fiyatları vardı.
00:15:53Petrol varil fiyatının çok çok hızlı şekilde düştüğünü gördük.
00:15:56Bu da neyi doğurdu aslında?
00:15:59İnsanlar da benziği fiyatının düşmesini isteyen insanlar da çok ciddi bir tabi sevinç yarattı.
00:16:04Ve de özellikle Amerika'da da Trump'ın eminim iktidarını birazcık da olsa,
00:16:10çünkü çok düşüktü reytingleri diyeyim hani Trump'ın.
00:16:14Yüzde 25-26'lara kadar gerilemişti Trump'ın beğeni oranları.
00:16:18Elbette bu biraz yükseltmiştir.
00:16:20Fakat asıl mesele şu, şimdi iki tarafın da bu anlaşmayı zafer olarak satabilmesi lazım.
00:16:29Şimdi nasıl olacak bilmiyoruz.
00:16:31Şimdi İran'ın anlatısı daha kolay.
00:16:32İran diyecek ki kardeşim işte dünyanın en kuvvetli devleti yanına siyonist partnerini de aldı.
00:16:38Geldi bomba aldı bomba aldı.
00:16:40Vurdu vurdu salladı belki ama yıkamadı.
00:16:42İran'ı satacak bir şey daha kolay.
00:16:44Fakat Trump ne satacak?
00:16:46Ben bunu merakla bekliyorum.
00:16:48Çünkü Trump'ın...
00:16:49Aslında satmaya çalışmıyor mu?
00:16:50Hasan Hocam katkı sağlayarak da beraber devam edebiliriz.
00:16:53Yani şunu söyleyeyim bir cümle daha.
00:16:55Diyor ya biz yönetimi değiştirdik, rejimi değiştirdik diyor.
00:17:00Üçteba Hameney'in, oğul Hameney'in gelmesiyle bile.
00:17:02Ya bu maalesef biraz şeyden de kaynaklanıyor.
00:17:04İngilizce'deki rejim kelimesiyle, Türkçe'deki rejim kelimesi tam birbirini karşılamıyor.
00:17:08Burada biraz teknik bir şey var.
00:17:10Yönetim yönetim sistemi.
00:17:10Biz rejimi şey gibi kullanıyoruz.
00:17:13Cumhuriyet rejimi, ne bileyim layık rejim, munarşik rejim falan gibi kullanıyoruz.
00:17:20Ama özellikle Amerikan İngilizcesinde, İngiliz İngilizcesinde ama daha çok Amerikan İngilizcesinde şey gibi kullanılıyor bu biraz daha.
00:17:26Yönetenler, yöneticiler, yönetici kitle falan gibi kullanılıyor.
00:17:29Hani biz o yüzden Trump'ın...
00:17:30Trump da aslında tabii şu.
00:17:33Yani aslında Trump'ın ilk başta kastettiği de zaten bizim anladığımız rejimdi bu arada.
00:17:38Fakat işte İngilizce'nin verdiği müsaadeyle ona, İngilizce konuşulmanın verdiği müsaadeyle ikinciye, yani aslında İngilizce'de daha çok kullanılan rejime doğru
00:17:47dönerekten işte bak hani...
00:17:49Yönetim sisteminin değil, yönetimdekileri...
00:17:51İngilizce değişmiş, değiştirdim anlamında söylemiş oluyor.
00:17:55Ve hani kamuoyunu ne kadar tatmin eder Amerikan kamuoyunu bilmiyorum ama yalan da söylememiş oluyor teknik olarak baktığımız zaman yani.
00:18:03Ama tabii orada bir no king protestolarını da hatırlamak gerekiyor aslında.
00:18:09Hasan hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:18:11Şimdi baktığımız zaman Trump, Hürmüz Boğazı ile ilgili olarak para alıp almadığını belirlenmesi lazım.
00:18:20Para almayı bırakmalı dedi alıyorsa İran için.
00:18:23Aynı zamanda da İran yardım etsin etmesin.
00:18:26Hürmüz'den kısa sürede petrol akacak dedi.
00:18:29Bu petrol akışı nasıl olacak Hasan hocam?
00:18:32Ya da İran para alıyor mu almıyor mu bırakması gerekiyor mu?
00:18:35Hocamıza da soru sorarken o yüzden söyleyeyim.
00:18:38Doğal su yolu normal kanunlara göre almamalı ama şu an savaş durumu var zaten.
00:18:44Buyurun.
00:18:46Evet özellikle Hürmüz Boğazı İran kamuoyuna yeni gündeme geldi.
00:18:50Daha önceki krizlerde Hürmüz Boğazı zaman zaman dillendiriliyordu ama bu kadar net bir şekilde Hürmüz Boğazı ile ilgili bir rejim
00:18:58uygulanmamıştı.
00:18:59Aslında İran'da Kayhan diye bir gazete var.
00:19:01Gazetenin önemli yazarlarından birisi her İran'ın dünyayla problem yaşadığında kesinlikle Hürmüz Boğazı kapatılsın yayınları yapıyordu.
00:19:09İlk defa Kayhan Gazetesi'nin baş yazarının sözü gerçekleşmiş oldu.
00:19:14Ama İran bu konuda şimdiye kadar bir uygulama gerçekleştirmediği için bugünlerde nasıl bir uygulamayı hayata geçirirse daha kalıcı ve uzun
00:19:23vadeli oluru İran bürokratları kendi aralarında tartışıyorlar.
00:19:27Tabii Boğaz'dan para geçişini sağlamak veyahut da İran şimdiye kadar ambargolar uygulandığı için petrol fiyatlarını piyasa fiyatının çok altından gayri
00:19:38resmi olarak satıyordu.
00:19:39Ama şimdi normal hatta piyasanın biraz daha üstünden satmak durumuyla karşı karşıya kaldığı için aslında Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden
00:19:48para almaktansa gemilerin daha çok geçişini sağlayarak şu anda İran ekonomisine katkı sağlayabilir.
00:19:54Ama tabii Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemilerden para alınmasını İsrail ve Amerikan gemileri üzerinden İran kamuoyu gündeme getirmişti.
00:20:02Az önce Ali Ağa'nın rejimle ilgili yapmış olduğu gerçekten çok önemli bir vurgu.
00:20:07Çünkü Trump'un sözüyle de Ali Ağa'nı desteklemek istiyorum.
00:20:10Trump işte biz filan diyorduk ikinci üçüncüleri de yok oldu derken gerçekten yöneticiler bağlamında o kelimenin karşılığı olduğu daha net
00:20:20anlaşılıyor.
00:20:20Ama biz rejim değişikliği derken mesela ben de sık sık buna vurgu yaparken şunu söylüyordum.
00:20:26İran'da bir sistem değişikliği olacak diyordum.
00:20:28Bunu beş yıldır ben her fırsatta ifade etmeye çalışıyorum.
00:20:31Çünkü şu anda dünyayla muhatap olup dünyayla entegre olacak bir sisteme İran geçerse belki bu savaşın devamı etmez durur.
00:20:42Yoksa gözüken o ki bu ateş kesin nerede başlayıp nerede biteceği savaşın ne kadar öteleyeceği net değil.
00:20:50Belki Amerika bölgeden çekilerek aynen Ukrayna krizinde olduğu gibi Avrupa Birliği ile Rusya arasına bu Ukrayna krizini dönüştürdü.
00:20:58Kendisi kenara çekildi.
00:20:59Başlangıçta Amerika yani Trump öncesi yönetimin Biden yönetiminin ortaya koymuş olduğu bir tercihti.
00:21:08Ama Trump iktidara gelir gelmez Avrupa ile Rusya arasına savaşa dönüştürdü.
00:21:13Belki Trump bölgeden çekilerek savaşı İsrail-İran savaşıyla sürdürebilir veyahut da böyle bir ihtimal söz konusu.
00:21:21Böyle olunca da İran bunu da göz önünde bulundurarak savaşın evrileceği yönünü daha fazla ön plana çıkararak Hürnüz Boğazı kartını
00:21:30özellikle buradan geçecek ve İran ile müttefik olmak istemeyen gemilere karşı bir ücret oluşturabilecek.
00:21:38Çünkü İran şu anda bu savaşta kurtulmanın yolu müttefik sayısını arttırmaktan geçer.
00:21:43Hürnüz Boğazı'ndaki bu Boğaz rejimi ve petrol akışındaki İran'ın biraz daha kısıtlamasının sebebi petrole olan ihtiyaçtan dolayı bunu
00:21:55Amerika ve İsrail bu savaşı gerçekleştirdiği ve ondan dolayı körfez kapandı şeklinde bir algının
00:22:01bu krizden etkilenenlerin Amerika ve İsrail'e baskı yaparak bu süreci dönüştürmekle ilgili İran bir politika yürütmeye çalıştı.
00:22:11Yani Hürnüz Boğazı ile ilgili İran'ın oturmuş bir politikası yok ama tek orada önemli ifade etmeye çalıştığı
00:22:18İsrail ve Amerika ve onlara destek olanları Boğaz'dan geçirme konusunda hem biraz daha sıkı bir rejim uygulayacak hem de onlardan
00:22:25belki ücret alacak.
00:22:26Onun dışında normal geçenler seri sefahinin devam etmesi İran bütçesi açısından da son derece önemli katkı sağlayacak.
00:22:33Çünkü dediğim gibi İran petrolün diyelim ki birim fiyatı 100 liraysa gayri resmi piyasada 60 liraya 70 liraya yani %30
00:22:40-40 indirimle satarak ayakta durmaya çalışıyordu.
00:22:44Ambargolardan dolayı tabii böyleydi.
00:22:48Şimdiden sonra normal piyasadan satacağı için belki bu geçiş ücretlerini anlayacak ama bu konuda
00:22:54Hocam bir virgül koyalım devam edeceğiz ama sıcak gelişme var kameralarımızı İsrail'e çeviriyoruz.
00:23:02Serdar Er o noktada Alper Öztürk ile birlikte Serdar gelişme nedir? Sirenler mi duyuluyor? Aktarır mısın bize?
00:23:14Samet yaklaşık 10 dakika önce yine Tel Aviv'de alarm sesleri duyulmaya başlandı.
00:23:21Sadece Tel Aviv değil birçok noktadan da aslında İsrail'de bu sirenler takip edildi.
00:23:28Fakat Tel Aviv'de bulunduğumuz noktada herhangi bir havada hareketlilik gözlemlemedik.
00:23:34Şöyle bir açıklama var İsrail Savunma Kuvvetleri'nin.
00:23:37Lübnan'dan güney sahil kenti Aşdot'a doğru fırlatılan bir Hizbullah hüzesinin kısa süre önce engellendiği bildiriliyor.
00:23:46Bu önemli bilgi.
00:23:47Diğer taraftan önceki açıklamalara baktığımızda da son Lübnan Hizbullah'ın yaptığı saldırılar yeri tespit edilerek etkisiz hale getirildi şeklindeydi İsrail
00:23:59kaynakların.
00:24:00Fakat kısa bir süre sonra bu açıklamanın hemen akabinde Tel Aviv'de ve dolayısıyla çevre noktalarda da alarm sesleri duyulmaya başlandı.
00:24:10Ben onu harita üzerinden de Samet müsaade edersen göstermek isterim açıkçası.
00:24:14Yani çapı neydi? Saldırılar nereye hedeflenmişti?
00:24:18Buradaki uygulama yardımıyla bunu gösterelim hemen.
00:24:23Alper Öztürk size şu an gösteriyor.
00:24:26İşte işaret alınan noktalar aslında hedeflenen noktalar olabilme ihtimali söz konusu olan yerler açıkçası Tel Aviv etrafı, Tel Aviv bölgesi.
00:24:38Dolayısıyla Aşdot'ta da benzer bir durum söz konusu ki
00:24:42İsrail Savunma Kuvvetleri bu saldırının havada etkisiz hale getirildiğini duyurdu açıkçası.
00:24:48Bakın birkaç saat önce Hayfa'da bir saldırı tespiti vardı.
00:24:53Farklı bir alarmda Hayfa'daki saldırılar bir açık alanda olduğu yönünde bilgi gelmişti.
00:25:01O saldırının da detaylarını aktarmak isterim size.
00:25:09Bu saldırının akabinde Lübnan Hizbullah, Tel Aviv ve dolayısıyla Aşdot'ta da hedef alınan bir saldırıya geçti.
00:25:19Fakat havada etkisiz hale getirildiği bildiriliyor.
00:25:22Öte yandan şu detay önemli.
00:25:24Şimdi biz burada takip ettiğimizde İran'dan gelen füzelerde açıkçası telefonlarımıza bildirimle haberdar oluyorduk.
00:25:34Öncesinde daha sonra alarmlar çalmaya başlıyordu.
00:25:37Fakat bu siren aniden duyuldu.
00:25:42Yani telefonlara bir bildirim gelmeden duyuldu.
00:25:45Lübnan Hizbullah tarafından bu saldırıların yapıldığı değerlendiriliyor.
00:25:51Bunu da belirtmek lazım.
00:25:52Arkası gelecek mi, devam edecek mi bilemiyoruz.
00:25:56Öte yandan şuna hemen dikkatlerinizi çekmek isterim.
00:25:59Müzakere ifadeleri kullanılmıştı.
00:26:01Netanyahu tarafından yapılan açıklamasında Lübnan'la müzakere yapabiliriz şeklinde.
00:26:08Fakat çok geçmedi.
00:26:09Müzakere derken Lübnan'da bir ateşkes yok saldırmaya devam edeceğiz.
00:26:14Oradaki askeri unsurlar yani silahlı unsurlar orada varlığını sürdürene kadar mücadelemiz devam edecek.
00:26:23Ve kuzeyde yaşayanlara da teşekkür ederek onların yanında olduğunu ifade etti ki kuzey bölgeler biliyorsunuz Lübnan Hizbullah'ın daha ziyade
00:26:33hedef aldığı bölgelerdi.
00:26:35Bu açıklamalar gelirken işte Lübnan Hizbullah'ın Tel Aviv'de geçirdiği alarm durumunu yaşıyoruz.
00:26:45Dakikalar önceydi siren sesleri sustu.
00:26:48Yeni bir saldırı olacak mı bilemiyoruz.
00:26:51Ama tabii ki bölgede bir endişe uyandırdı.
00:26:55Serdar bu önemliydi bölgede takip ediyorsunuz.
00:26:58Neden önemli?
00:26:59Ateşkes sürecinde bir siren çalması İsrail'de önemliydi.
00:27:04Ama Lübnan tarafından fırlatıldığının bilgisini paylaşmış oldun.
00:27:09Serdar'a soruları varsa konuklarımın almak isterim.
00:27:12Önemli bir başlık oldu.
00:27:13Önemli bir son dakika oldu.
00:27:15Tel Aviv'de siren sesleri duyuldu.
00:27:18Sorunuz varsa alayım yoksa yeni gelişme olursa Serdar'dan alacağız tabii ki ama.
00:27:22Buyurun Hasan Hocam sizin var mı?
00:27:25Evet Serdar kolay gelsin.
00:27:27Güzel bilgiler aktarıyorsunuz.
00:27:29Özellikle bu ateşkesin Lübnan'ı kapsayıp kapsamadığı konusunda İsrail'de nasıl bir gündem var?
00:27:41Şöyle İsrail'de açıkçası direkt olarak birinci ağızdan Başbakan Benjamin Netanyahu'dan kapsamadığını söylemişti.
00:27:49Ve saldırıların devam edeceği işaret edilmişti.
00:27:53Fakat yeni gelişmelerde şu var.
00:27:56Ateşkes yok.
00:27:57Saldırmaya devam edeceğiz.
00:27:58Oradaki güvenli ortam oluşana kadar yani kuzey bölgeleri tamamen güvende olana kadar ve Lübnan Hizbullah'ın silah bırakmasına kadar bir
00:28:09süreç gelişirse ateşkes olacak.
00:28:11Ve müzakerenin adresi de belli oldu.
00:28:15Washington'da görüşülecek.
00:28:17Dışişleri kaynakları bunu doğruladı.
00:28:20İsrail ile Lübnan müzakeresi Washington'da işte ateşkes anca o yapılacak görüşmeden sonra belki netleşebilir.
00:28:30Ama şu an itibariyle tabii bir ateşkesten bahsedemiyoruz.
00:28:35Tarafların birbirine saldırıları söz konusu.
00:28:38Bu misilleme saldırılarını aktarırken şuna da işaret etmemiz lazım.
00:28:43Gün içerisinde ve önceki saldırılarda İsrail tarafından tespit edilen fırlatma noktaları imha edildiği bilgisi paylaşıldı.
00:28:53Yine İsrail'li kaynaklar tarafından işte bu açıklama geldikten sonra birden Lübnan Hizbullah'ın yeni bir saldırı alarmıyla açıkçası bir
00:29:04panik yaşandı Tel Aviv'de.
00:29:06Hem Aştot'ta bölgede yani dolayısıyla.
00:29:09O yüzden bunları takip ediyoruz.
00:29:12Şu an ateşkes söz konusu değil.
00:29:15Çok teşekkürler Serdar.
00:29:17Aktardığınız bu son dakika gelişmesi için önemliydi.
00:29:20Nöbettesiniz haber nöbetinde.
00:29:22İsrail'de, Tel Aviv'de siren sesleri çaldı.
00:29:25Teşekkür ediyoruz.
00:29:26Hem sana hem Alper Öztürk'e gelişme olursa sizden almaya devam edeceğiz.
00:29:32Kolaylıklar diliyoruz.
00:29:36Serdar'a ve Daitek, Alper Öztürk'le haber nöbetindeler.
00:29:40CNN Türk ekipleri sahada takip ediyorlar.
00:29:43Bu gelişme önemli.
00:29:45Çünkü Tel Aviv'de siren sesleri duyulunca acaba dedik karşılıklı olarak gerçek anlamda.
00:29:50Ateşkes iki ülke arasında bitti mi hissiyatı bizde yaratmıştı ama Lübnan'dan ateşlendi.
00:29:57Lübnan'ın zaten kendi savunma hakkı malum ortada.
00:30:01İsrail durmaksızın saldırıları devam ettiriyor.
00:30:048 Nisan'da artık iki gün önce yaptığı saldırılar da çok geniş bir kapsamda bir saldırı yaptı ve 254 kişi hayatını
00:30:12kaybetti.
00:30:13Önemli.
00:30:14Ateşkesi konuşurken ölüm rakamlarını, saldırı gücünü, büyük saldırıları böyle aktarıyor olmak gerçekten izleyicilerimizin de biz gazetecilerin de anlamakta zorlandığı bir
00:30:26durum var.
00:30:27Yani bir yerde ateşkes konuşuluyor bir yerde çatışmalar noktasal olsa da katlanarak devam ediyor.
00:30:35Gerçekten bunun korkunç olduğunu söylememiz gerekiyor.
00:30:39Hasan hocam Hürmüz'ü konuşuyorduk.
00:30:42Hürmüz'ü konuşurken aslında bu Lübnan'ın İsrail'e saldırması ki aktarmıştı.
00:30:48Tazeleyin bilgileri Lübnan'dan İsrail'e, Aşdot'a doğru füze atıldığı bilgisi İsrail tarafından paylaşıldı ve etkisiz hale getirildiği söylendi.
00:30:58Hürmüz'de biz nasıl bir barış olacak, süreç nasıl olacak, nasıl açılacak diye konuşurken bu çatışmalarda yapılacak müzakereyi etkilemeyecek mi?
00:31:08Şimdi Lübnan başlığını konuştuk bir kısa geride kalan dakikalarda ama bu çatışmalar daha da şiddetlenirse o müzakere masası, ateşkes masası
00:31:18nasıl ilerler Hasan hocam?
00:31:20Geçmişte benzeri örnekler varsa onların üzerinden de anlatabilirsiniz lütfen.
00:31:25Yani evet geçmişte biliyorsunuz Gazze'yle ilgili ciddi anlamda Trump'ın Mısır'a giderek, önce İsrail sonra Mısır'a giderek
00:31:31ortaya koymuş olduğu bir barış çabası vardı.
00:31:34Ve orada da bir ateşkes konuşulmuştu fakat o günden bugüne Gazze'de ateşkesin olmadığını hep birlikte gördük.
00:31:41Bunu Lübnan meselesiyle mukayese ettiğimizde İran ile ateşkes Amerika tarafından imzalansa bile gözüken o ki olay Lübnan ile İsrail arasına
00:31:52dönüştürülecek.
00:31:54Böyle olunca da İsrail ile Lübnan arasındaki yani Lübnan-Hizbullah arasındaki çatışmalar devam edecek gibi görüşmekte.
00:32:01Belki bu devam edeceği göz önünde bulundurularak Haziran ayından sonra İran'ın gayri eski olarak Hizbullah'a 1 milyar dolar
00:32:09civarında nakdi yardım ve Rusya üzerinden de silah ve mühimmat olarak ciddi anlamda Hizbullah donatılmıştı.
00:32:18Bu da önümüzdeki günlerde eğer Amerika ile İran arasında İran konusundaki bir ateşkes gerçekleşirse hem İsrail hem de İran bu
00:32:29çatışmayı Lübnan üzerinden sürdürecekler.
00:32:32Bu bağlamda Lübnan'ın resmi yönetimiyle İsrail'in resmi yönetimi belki Amerika'da görüşecekler ama burada Hizbullah'ı son tahrip edene
00:32:42kadar elindeki son mermiyi devre dışı bırakana kadar İsrail Hizbullah ile çatışmak zorunda kalacak.
00:32:47Bunun önüne geçebilmenin de yolu ben açık ve net bir şekilde söylüyorum İran tarafının Amerikalılarla yapmış olduğu müzakerelerde 10 maddeyi
00:32:55ileri süreceklerine tamamen İsrail'de Netanyahu hükümetinin devre dışı bırakılarak hem bölgenin rahatlaması hem de Amerika'daki Yahudi lobisinin Trump üzerindeki baskısını
00:33:07hafifletmesi konusunda Trump'ın hem eli rahatlar hem bölgede ciddi anlamda bir barış zemini oluşur.
00:33:14Çünkü Netanyahu seçimi kazanabilmek adına bu tansiyonu daha da yükseltecek ve radikalleştirdiği İsrail seçmeni üzerinden tekrar iktidarın devam ettirmek arzusunu
00:33:26sürdürecek.
00:33:26Hocam bölmüş gibi olmayayım ama biraz sıcak o açtığınız başlıkları konuşalım istiyoruz.
00:33:34Netanyahu'yu devre dışı bırakmak için İran sizce katılıyor musunuz Hasan hocama?
00:33:38Yani böyle bir adım atar mı? İran mantelitesini buna çevirir mi?
00:33:42Atabilir ama sonuç alabilir mi?
00:33:44Asıl benim...
00:33:45O maddeden sonuç alır mı?
00:33:47Şimdi...
00:33:47Bunu kabul etmez Amerika edemez yani.
00:33:50Der ki çünkü İsrail ayrı egemen bir devlet buna ben karar veremem buna ben karışamam der.
00:33:56Çünkü böyle yapılır diplomasi.
00:33:58Ben öyledir öyledir demiyorum yani ama neticede Amerika'nın gerçek cevap bu olur.
00:34:03Onu İsrail'le konuşurken daranızda der yani Amerika.
00:34:06Böyle olursa ne olacak Hasan hocam?
00:34:10Yani Alihan'ın dedikleri tabii mantıklı oldukça mantıklı ama şimdi burada İsrail'le Amerika'nın birlikte bölgeye saldırdığı göz önünde
00:34:20bulundulursa hatta ben şunu da Samet sizin de bütün programlarda aşağı yukarı ifade ettim.
00:34:25Trump bölgeye askeri yığınak yaparken caydırıcı unsurdan hareketle İran'ı dönüştürmek arzusundaydı.
00:34:31Herhangi bir savaş ve çatışmak istemiyordu.
00:34:34Fakat Netanyahu'nun özellikle şu ada muhabbetinden dolayı ve Yahudi lobisinin baskılarından dolayı ve Rusya ile Çin'in adeta elini
00:34:43avuşturarak Amerika'nın İran'a savaş açmasını beklediği bir atmosferde hatırlayalım Putin'in Ukrayna'ya girme aşamasındaki atmosferin aynısını Trump
00:34:53için oluşturdular.
00:34:54Ve Trump istemeye istemeye İran'a girmek zorunda kaldı.
00:34:57Böyle olunca da bu savaşın devamı hem Trump'ın hem de Amerika için kıyamet senaryolarının konuşulduğu bir sürece doğru hızla
00:35:06evriliyor.
00:35:08Bunu gören Trump ve Amerikan seçimlerinde yani Kasım ayındaki kısmi senato seçimlerinde göz önünde bulundularak burada bir başarı hikayesiyle çıkmak
00:35:15durumunda.
00:35:16Çıkabilmesi için de belki Netanyahu'yu kurban vermek gerekecek.
00:35:20Ve Trump bunu pragmatik bir Amerikan lideri olarak gördüğü an ve İran'da bunu fazlasıyla bastırdığı an Trump'ın başka çaresi
00:35:29kalmayacak.
00:35:30Çünkü bu savaşın süre uzaması İran'ı mahvedeceği gibi Amerika'yı da bu süreçte ciddi anlamda sıkıntıyla karşı karşıya bırakacak.
00:35:37Nasıl ki Rusya'yı Ukrayna'da 5 yıldır bütün dünya gayri resmi olarak bir bataklıkta patinaj yapmasını sağlamışsa
00:35:44Çin'de ve Rusya İran'da Amerika'nın büyük patinajlar yaparak Trump'ın geçtiğimiz 2 Nisan'da büyük Amerika projesi olarak açıklayıp
00:35:54ve Çin'e karşı hem ekonomik hem de değişik alanlarda harekete geçerek Çin'i kontrol altına alma projesinden vazgeçmesi Amerika
00:36:02'nın mümkün değil.
00:36:03Ama İran bu konuda Amerika'nın bir standart sapmasına doğru yönelerek İran'da büyük bir bataklıkta yüz yüze kalmasını sağlayacak ki
00:36:14Trump bu tehlikeyi gördüğü için belki ateşkes konusunda hem biraz hevesli oldu hem de ateşkes ilan edilir edilmez.
00:36:21Bunun üzerinden bir başarı öyküsü Amerikan basına ve kamuoyuna dillendirmeye çalıştı.
00:36:26Ve İngiliz basını hemen Trump'ı bu konuda adeta yalanlar noktasında yayınlar yaptı.
00:36:34Hocam bir son dakika var onu da paylaşayım.
00:36:38Trump paylaştı.
00:36:39Trump şöyle bir açıklama yaptı.
00:36:40İran petrolün Hürmüzboğazı'ndan geçmesine izin verme konusunda çok kötü bir iş çıkarıyor.
00:36:48Bazıları buna onursuzca da diyebilir.
00:36:51Yaptığımız anlaşma bu değildi diye bir açıklaması var Trump'ın şimdi.
00:36:58Yani Trump bu ve buna benzer açıklamanı yapacak.
00:37:00Çünkü Cumartesi günkü müzakere masasının önemli başlarından bir tanesi de Hürmüz'ün konumu.
00:37:07Bu konuda İran dediğim gibi kafasında net bir çözüm yok.
00:37:10Yalnızca kapatarak bu petrolden istifade eden devletlerin Amerika'ya baskı yapması üzerinden bir strateji geliştirdi.
00:37:19Ve özellikle işte Yuan üzerinden ticaretini gündeme getirerek Amerika'nın Çin konusundaki adeta hassasiyetlerini kaşımaya çalıştı.
00:37:33Bunun üzerinden Amerika'ya bir mesaj vermeye çalıştı ama Hürmüzboğazı konusunda yalnızca İran yetkili değil.
00:37:40Anman'ı da göz önünde bulundurmak lazım.
00:37:42Çünkü iki karşılıklı ülkenin bura üzerinde egemenlik hakları söz konusu.
00:37:46Ama İran Hürmüz kartından ziyade bakın Hürmüz kartı dünyanın bütün dikkatleri Hürmüz'e çevirmesini ve bu enerji darboğazına sebep Amerika
00:37:56mı?
00:37:57İran mı? İki emrine düştüklerinde eğer İran tarafı ağır basarsa bu sefer İran tamamen yalnızlaşır ve İran'ın önümüzdeki dönemde
00:38:05bir politika üretme şansı olmaz.
00:38:07Bunun için mümkün olduğu kadar bu krizi belki bu dikkatleri kriz üzerine çekerekken Amerikalılarla cumartesi başlıyor olan müzakerelerde Netanyahu kartını
00:38:19ileri sürerek ki
00:38:20bu konuda İran diplomasisi bizim bildiğimizden çok daha farklı bir zihin dünyasıyla işler, ummadığımız zaman ummadığımız hamleleri gerçekleştirebilir.
00:38:28Böylece Netanyahu sürecinde İran bir mesafe alınacağını hissettiği an bu konuda bastırır ve diğer konuları mümkündür.
00:38:37Mesela nükleer müktesebatla ilgili bakın Türkiye değil de Pakistan'ın müzakere masası kurulmasının ana sebebi bir Türkiye'nin NATO ülkesi
00:38:45olması.
00:38:45Ama Türkiye NATO ülkesi olduğu için zaten Amerika'nın NATO'ya yapmış olduğu çağrıyı Türkiye'ye engellediği için NATO bölgeye
00:38:51gitmedi.
00:38:52İkincisi de Pakistan NATO ülkesi değil ama İslam ülkesi ve nükleer müktesebata sahip atom bombası var.
00:38:59Yarın İran'ın nükleeri konuşulduğunda bunun emaneten Pakistan'a verilmesi de gündeme getirilebilir.
00:39:06Bu bile İran için büyük bir avantaj sağlayabilir.
00:39:08Çünkü Pakistan-Çin ilişkileri, Hindistan-İsrail ilişkileri de gözlerinde bulundurulduğunda Çin'e bir müttefik lazım.
00:39:15Bu müttefiklik özellikle Amerika-Pakistan ilişkileri de gözlerinde bulundurulduğunda İran'ın elini biraz daha güçlendiriyor, kuvvetlendiriyor.
00:39:24İkincisi bu masa veyahut da şöyle düşünelim.
00:39:27Türkiye'de bu müzakere olduğunda İsrail'in hiç akla bile getirmemiz gerekirken Türkiye'ye karşı kullanacağı bir kötü cümle bir İsrail
00:39:36-Türkiye savaşına dönüşebilir.
00:39:38Onun için Pakistan konusunda İsrail'in söyleyeceği cümle biraz daha mesafe uzun olması ve Pakistan'ın nükleer bombası olması dolayısıyla
00:39:46bu masanın daha sağlıklı işleyebilmesi açısında Pakistan'da olması son derece önemli.
00:39:51Zaten Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan ve Mısır'da devreye girerek bu masanın kuvvetlenmesi konusunda bir diplomasi ortaya kondu.
00:39:58Yani 15 gün çok ince tartışmalara, çok hassas tartışmalara sahne olacağız ama neticede eğer bir ateşkes sağlanırsa burada İsrail kaybedecek.
00:40:10İsrail bunu bildiği için bu süreci baltalamaya çalışacak ama 15 gün sonra barış anlaşması olmazsa Rusya ve Çin Amerika'yı
00:40:18İran'da uzun süre büyük bir bataklıkta debelenmesini bir taraftan seyrederken bir taraftan gayri resmi olarak İran'a yardım etmeye çalışacak.
00:40:28Bu başlıklar önemli, konuşmaya değerlendirmeye devam edeceğiz.
00:40:32Şimdi kısa bir reklam arası ardından konuklarımla tekrar karşınızda olacağım.
00:40:46CNN Türk ekranlarına tekrar hoş geldiniz.
00:40:49Kaldığımız yerden devam ediyoruz.
00:40:50Konuklarımızla konu başlığımız olan savaşı ateşkes sürecini değerlendiriyoruz, konuşuyoruz.
00:40:56Önemli noktalarda da kaldık.
00:40:58Aslında Hasan hocamız ortaya bir tez attı.
00:41:02İran 10 madde koydu ama bu maddelerden önce belki de sonuç almak için yapması gereken şey Netanyahu'nun değişmesini yani
00:41:11İsrail'deki yönetimin değişmesini talep etmesi önemli demişti.
00:41:15Bir kısa yorum yaptınız Alihan hocam ama şimdi bu sürece baktığımızda nasıl bir şey bizi beklüyor?
00:41:21Evet bir ateşkesi konuşuyoruz.
00:41:24Yunus Paksoy aktarmıştı.
00:41:26Hemen o son dakikayı ben tekrar hatırlatayım.
00:41:29Trump'ın açıklaması şu yönde.
00:41:31İran petrolün hürümüz boğazından geçmesine izin verme konusunda çok kötü bir iş çıkarıyor.
00:41:37Bazıları buna onursuzluk da diyebilir.
00:41:40Yaptığımız anlaşma bu değildi dedi.
00:41:42Şimdi ateşkes süreci giderken Trump'tan yine şu an itibariyle böyle bir açıklama gelmesi ne anlam taşıyor?
00:41:49Biz hep şeyi konuşuyoruz daha çok farkındaysanız bu saldırılar başladığından beri %80 %90 İran'ı konuşuyoruz.
00:41:57İran ne yapacak?
00:41:58İran nasıl dayanacak?
00:41:58İran'daki iç kamuoyu nasıl vesaire?
00:42:00Hocam da oradan devam etti.
00:42:03Bir de öbür tarafı konuşalım bence biraz ki bu Trump'ın açıklamasına bir anlam çizebilirim.
00:42:09Çünkü burada şöyle bir şey var.
00:42:11Şimdi evet İran şey yaptı iyiydi dayandı.
00:42:16Gerçekten ben de çoğumuz gibi ben de İran'ın başarılı olmasını istiyordum elbette.
00:42:21Fakat şimdi İran'ın satacağı öykü de var en başında söylediğimiz gibi.
00:42:27Fakat Trump niye bunu bu kadar istiyor?
00:42:30Çünkü Trump'ın işte tabii ki ben onursuzluk demiyorum ama diyor diyen olabilir diyor.
00:42:36Yani bu aslında kibarca bunu demek zaten.
00:42:38Ama elbette ki asıl buradaki mesele şu.
00:42:43Hürmüz'ün bunu yapmaması gerekiyor.
00:42:45Çünkü Trump işine geldiği zaman klasik.
00:42:47Diyecek ki işte uluslararası hukuk var.
00:42:49Buradan İran'ın para almaması lazım.
00:42:52Bizi zaten ateşkesi biz anlaştığımız zaman buna söz vermişti.
00:42:58Filan diyecek ama işte İran'da da bir.
00:43:00Şimdi İran'la ilgili anlatırken şöyle bir sıkıntı var.
00:43:02İran aslında iki başlı gibi biliyorsunuz.
00:43:04Bir siyasi iktidar var.
00:43:06Bir de işte dini iktidar var.
00:43:10Yani devrim muhafızlarıyla beraber.
00:43:12Yani aslında olmuş bir dini iktidar var.
00:43:16İki taraf çünkü şimdi buradaki görüşmeleri malumluğu siyasi iktidar yönetiyor.
00:43:20Bu dış politika görüşmeler.
00:43:22Fakat gitmeden evvel dini iktidarla yani devrim muhafızlarıyla bir takım toplantılar yapılıyor.
00:43:28Devrim muhafızları diyor ki şunu şunu yapabilirsiniz, şunu şunu yapamazsınız.
00:43:31Bir takım direktifler alıp gidiyorlar yani oraya.
00:43:33Diğer anda git.
00:43:34Ya en basit seçimden Cumhurbaşkanlığı seçiminden pay biçmemiz lazım.
00:43:38Cumhurbaşkanı adayı olmanız için önce tamam olabilirsiniz diyeceğiniz bir süreçten geçiyorsunuz.
00:43:44Kaldı ki halkta çok popülerleşmiş ve daha evvel Cumhurbaşkanı aday olmuş.
00:43:47Abit Necad'ı bile sen çok popülerleştin biraz kenarda otur deyip sen aday olamazsın deyip şey yapmışları var.
00:43:53Bu çok önemli bir şey.
00:43:55İran tarihinde belki bunu Ahmet Necad bir 10 yaş daha genç olsaydı başka şeyler konuşuyor olabildik bugün ha.
00:44:00Bu arada onu da bir kenara bir notu olarak.
00:44:03Savaştan önceki eylemleri de düşünürüz.
00:44:05Aynen.
00:44:05Hani onu bir biraz yaşından dolayı belki bazı şeyler olmadı.
00:44:10Bir de ama tabii Amerikan kamuoyu meselesi var.
00:44:14Kasım'ın 3'ünde seçimler var.
00:44:17Bu bir.
00:44:20Biz ikinci kere Trump iktidara geldiği zaman ben şöyle düşündüm.
00:44:24Birçok kişi de aslında böyle düşündü.
00:44:26Ben hani medyada az sayıda Trump kazanacak diyenlerden biri olmama rağmen
00:44:30Trump öyle bir farkla kazandı ki beni bile şaşırttı.
00:44:34Yani şey en enteresanı şuydu.
00:44:36Bütün seçim bölge haritasını açmışlardı Amerika'da.
00:44:39Demokrat Parti'nin oyunu arttırdığı yerler diye harita bomboş.
00:44:44Yani o kadar büyük bir galibiyet yani o kadar büyük bir enilgi oldu ki Demokrat Parti için.
00:44:48Herhalde bir 2-3 seçim daha Demokrat Parti aday seçilemez diye düşündü insanlar.
00:44:53Ben de dahil olmak üzere.
00:44:54Fakat bugün geldiğimiz noktada Trump'ın kendi şeyi o kadar düşük ki beğeni oranı.
00:44:59Bu sefer acaba Cumhuriyetçiler bir daha iktidara gelebilecek mi diye.
00:45:02Yani Amerikan tarihinde görülmemiş bir hızda 2,5-3 senede yani çok yüksek bir beğeni oranından çok düşük bir beğeni
00:45:12oranına düştü.
00:45:13Bir, biz önümüzdeki günlerde şunu konuşacağız bence en önemli şu.
00:45:19Kaçı bugün ayın?
00:45:21Ha 3 gün sonra.
00:45:22Onu.
00:45:22Ya da 2,5 gün sonra diyeyim.
00:45:24Macaristan'da seçimler var bir kere.
00:45:25Bu çok en önemli şeyden bir tanesi.
00:45:27Şu an kimse konuşmuyor bunu.
00:45:29Bir tek ben konuşuyor olabilirim ama muazzam önemli bir seçim.
00:45:31Biz takip ediyoruz Seyna'nın Türk olarak.
00:45:33Müşra hatta gidip ön incelemesini de yapmıştı sistemi.
00:45:36Yeterince konuşulmuyor maalesef söyledim ben.
00:45:38Savaş oluyor.
00:45:39Yani biraz altta kalıyor tabii ki savaş olduğu için.
00:45:42Ama Macaristan'da seçimler oluyor o çok önemli bir.
00:45:45İki.
00:45:46Aslında o seçimlerin önemini de çok kısa bahsedersin.
00:45:49Elbette.
00:45:49Seve seve.
00:45:50Çünkü çok uzun süreli bir Viktor Orban'ın iktidarı var.
00:45:54Ve geçen seçimde.
00:45:55Orban omuz omuz olduğu kişi.
00:45:57Evet.
00:45:57Putin.
00:45:58Ve aynı zamanda da Trump.
00:46:00Böyle gayet bir şekilde de.
00:46:01Evet onu söyleyecektim yani.
00:46:03Hem Trump hem Putin'le omuz omuza.
00:46:05Fakat şöyle de bir enteresan tarafı var.
00:46:07Bir önceki seçimde.
00:46:09Butepeş'te belediye başkanı adayını.
00:46:11En büyükşehir'in belediye başkanı adayını aday göstermişler.
00:46:13Sol kökenden gelen birini kaybetti Orban karşısında.
00:46:17Bu sefer eskiden Orban'ın partisinde bulunmuş.
00:46:20Ve ideolojik olarak aslında Orban'dan çok da farklı olmayan.
00:46:23Ama temel farkı Macaristan'ı batı eksenli bir politikaya yöneltmek isteyen sağcı bir aday çıkarttılar Orban'ın karşısına.
00:46:33Ve şu anda da ilk defa anketlerde Orban azıcık geride.
00:46:40Ama bazı günler biraz daha Orban'ın önünde bazı günler öbür odaya biraz daha önünde göreceğiz.
00:46:45Yani orada çok kritik bir seçime doğru gidiyoruz.
00:46:47NATO'nun geleceğe bile buradan geçiyor olabilir.
00:46:51Çünkü Macaristan'da biliyorsunuz...
00:46:53Çok doğru bir okuma.
00:46:54Teşekkür ederim.
00:46:54Türkiye gibi bir ülke.
00:47:01Çünkü Macaristan'da aynı zamanda.
00:47:03Çünkü hem NATO'da NATO üyesi ama hem de Doğu'yla, Doğu bloku ülkelerle de mümkün mertebe iyi ilişkiler kurmak istiyor.
00:47:11Hatta Türkiye'nin belki de bir adım ötesinde.
00:47:14Çünkü Türkiye Ukrayna konusunda biliyorsunuz.
00:47:17Yasal, meşru ve ahlaki yerde doğru yerde durdu.
00:47:21Dedi ki Ruslar işgalcidir.
00:47:22Bizim Rusya ile ilişkilerimiz olabilir ama Rusya'nın yaptığı iş, iş değil dedi.
00:47:26Toprak götünününü koruyan bir ülkeyiz.
00:47:28Ama Macaristan biliyorsunuz Macarların bir de şöyle bir problemi var.
00:47:31Hani bizde bazen bazı rejim düşmanları Sev paranoyası der bunu ama
00:47:35Sev'den çok daha kötüsünü Macarlar yaşadı.
00:47:40İşte Saint Germain ve Trianon anlaşmalarıyla Avustralya Macaristan'ı importerle paylaşılırken
00:47:461919'da Macaristan Macarların yaşadığı toprakların yarısı filan
00:47:50komple Macarlar'dan alındı.
00:47:52İşte bugün Romanya'nın batısı olan yerler,
00:47:56işte bugün bir kısmı Slovakya'da olan yerler,
00:47:58bir kısmı Yugoslavia'da olan,
00:47:59yani eski Yugoslavia ülkelerinde olan yerler,
00:48:01Rıvatsistan vesaire.
00:48:02Ama en önemli yerden bir tanesi Ukrayna'ya gitti.
00:48:05Ukrayna'nın en batıstaki bölge,
00:48:06aslında hala bugün,
00:48:07tabi oransız olarak düştü ama,
00:48:09hala bugün bazı Macarların yaşadığı ve
00:48:11eski Macarasına ait olan bir bölgedir.
00:48:13Macarların bir de öyle bir hesabı var.
00:48:14Acaba Ukrayna olur da bir şeye girerse,
00:48:17ben orayı geri alabilir miyim diye.
00:48:19Bütün bunlara baktığımız zaman da şunu görürüz.
00:48:22Şimdi Macaristan olur da NATO'dan çıkmaya kalkarsa,
00:48:26veya NATO'nun yapısına bir reform şeyine girilirse,
00:48:29bugün veya dündür sanırım yanlış hatırlamıyorsam,
00:48:32bugün benim sınavlarımın olduğu günde o kadar vizeler var.
00:48:35O yüzden tam bugün dün,
00:48:37onlar biraz karıştırıyor,
00:48:38herkes beni affetsin.
00:48:40Şunu söylemek lazım,
00:48:42bir tweet atıldı ve bu çok konuşuldu,
00:48:43siz de görmüşsünüzdür eminim.
00:48:46Amerika'nın NATO'dan çıkmak istemesinin asıl sebebi,
00:48:49dedi bir analist,
00:48:50İsrail ile Türkiye'nin arası bozuk olduğu için,
00:48:52bu daha da bozulursa,
00:48:54İsrail ile beraber Amerika'ya,
00:48:55böyle bir şey olmayacak.
00:48:57Ben size bunu garanti,
00:48:57en azından önümüzdeki 10 sene olmayacağını...
00:48:59Evet, bu analiz ortaya atıldı.
00:49:00Hatta Avrupa'nın nerede duracağı falan da konuşuluyor da,
00:49:03aynı analizde,
00:49:04çok makul mü bilemedim.
00:49:06Ben size şunu söyleyeyim,
00:49:06en azından önümüzdeki 10 sene ben bunun olmayacağını size garantisini veriyorum.
00:49:09Sonrasını göremem, bilemem.
00:49:11Ama önümüzdeki 10 sene bu olmayacak.
00:49:13Çok garanti bir şekilde bunu söylüyorum size.
00:49:1511. sene ne olur, bunu da bileyim ama,
00:49:18görebildiğimiz gelecek 8-10 senelik.
00:49:19Daha fazlasını görmek imkan yok.
00:49:21Çünkü komple lider kadroları değişir,
00:49:23şu olur, bu olur vs.
00:49:25Ama şu da bir gerçek ki,
00:49:27İsrail'in maalesef,
00:49:29yani,
00:49:30hani böyle,
00:49:32şey bir tabiri,
00:49:33hem çok yumuşak olması istiyorum,
00:49:34kullanan tabiri,
00:49:35hem de aşırı sebep olması istiyorum o yüzden ama,
00:49:36eli kanlı emperyalist politikaları,
00:49:39Siyonizmin,
00:49:39diyelim İsrail'in de değil,
00:49:41yani Siyonizmin,
00:49:41daha doğru ifadeleri belki,
00:49:43çok ciddi problemleri var.
00:49:46Ve çok çok ciddi bir şekilde de,
00:49:48problem yaratıyor.
00:49:50Bunun,
00:49:50bunun iyi anlaşılması da lazım.
00:49:53Şimdi,
00:49:54evet,
00:49:55İran'ın bazı hataları oldu,
00:49:56bu savaşa gitme sürecinde,
00:49:57özellikle,
00:49:58bu görüşmeleri Türkiye'de yapmayarak,
00:50:00ciddi yanlış yaptı.
00:50:01Ve,
00:50:02engelleye de bilirdi.
00:50:03Biraz iş bile bile lades dediğimiz,
00:50:05şekilde de gerçekleşti.
00:50:06geçti.
00:50:06Neden umman yani?
00:50:07İşte,
00:50:08işte bu nedenlerden ama,
00:50:10İran doğru bir hamle yapabilir.
00:50:13Ama bu savaşın tek bir sebebi var.
00:50:14Siyonizm emperyalizmdir.
00:50:15bununla ilgili,
00:50:17kesinlikle tartışılacak,
00:50:19tartışılmaya götürecek hiçbir şey yok.
00:50:21Keşke Hasan hocamız da burada,
00:50:22stüdyoda olsaydı,
00:50:23yüz yüze bu konuyu,
00:50:25derinleme konuşsaydık isterdik ama,
00:50:27şimdi biz yine,
00:50:28iyi olur inşallah,
00:50:29yakın zamanda bir araya geliriz.
00:50:31Bekliyoruz hocam.
00:50:33Ama,
00:50:33şimdi,
00:50:34süremiz de çok kalmamışken,
00:50:37şunu konuşalım istiyorum.
00:50:38Şimdi,
00:50:38hocamız anlattıkça,
00:50:40hep geride kalan süreçlerde,
00:50:42bazı konuklarımla da konuşuyorum.
00:50:43Şimdi,
00:50:44uzmanı,
00:50:45kendi konularının uzmanı olan,
00:50:47iki kişi olunca,
00:50:48iki farklı noktadan da bakalım.
00:50:50Biraz savaşa bakalım istiyorum.
00:50:51Şöyle,
00:50:521. 2. Dünya Savaşı'nı,
00:50:55izleyicilerimiz de,
00:50:55zaten okumuş,
00:50:57takip etmişlerdir.
00:50:58Çoğu zaman,
00:50:58yayın bitiminde de,
00:50:59mesajlarını,
00:51:00yayın esnasında da,
00:51:01yorumlarını atıyorlar ama,
00:51:03savaşı biraz konuşalım istiyorum.
00:51:05Şöyle savaşı konuşalım,
00:51:07eskiden,
00:51:08cephe hattında bir araya gelinirdi ki,
00:51:10cephe savaşında,
00:51:11örnek şu an devam eden,
00:51:12Ukrayna Rusya Savaşı'nda bir cephe savaşı var.
00:51:15Ama,
00:51:16İran'da,
00:51:17ABD,
00:51:18İsrail,
00:51:18İran arasında nasıl bir savaş oldu Hasan hocam?
00:51:21Yani,
00:51:22bu günümüz savaşları böyle mi olacak?
00:51:25Cephe hattında değil,
00:51:26havadan füzelerle,
00:51:28dünyayı etkileyen,
00:51:29global artık,
00:51:31bağlantıları,
00:51:33bizim,
00:51:33yani dünyanın öbür ucundaki bir olay bizi etkiliyor.
00:51:36Tamam,
00:51:37İran yakınımızda ama,
00:51:38biz,
00:51:39Uzak Asya'da da olsaydı,
00:51:40Türkiye toprakları yine etkileyecekti.
00:51:42Uzak Asya ülkelerini etkiledi,
00:51:44Amerika'yı etkiledi.
00:51:45Bir şekilde,
00:51:46Rusya,
00:51:47Ukrayna'yı dahi etkileyen bir süreç var.
00:51:49Onlar biraz bağımsız olsa da,
00:51:51nasıl bir savaş süreç olacak hocam?
00:51:52Buyurun.
00:51:53Hocam müsaadenizle,
00:51:55şu,
00:51:55şu güzel ama,
00:51:57eğer gerçekten Uzak Asya'ya taşınırsa bir şeyler,
00:51:59çünkü hatırlıyorsanız,
00:52:01ateşkesi konuşuldu akşam,
00:52:03Kuzey Kore'de bir şeyler oluyor dediler.
00:52:04bir yandan dedim ki,
00:52:06abi bir sakin ol,
00:52:06daha yeni yeni,
00:52:07yatışmaya başladık dedim.
00:52:09Ama,
00:52:09bir yandan da şunu düşündüm,
00:52:11sonrasında,
00:52:12ya keşke orada bir şeyler olsa da,
00:52:14dünyanın odak noktası biraz o taraflara kaysa ki,
00:52:16biz de biraz burada rahat hareket edebilsek.
00:52:18Rahat edecek miyiz hocam?
00:52:19Aslında sorum da bu.
00:52:21Burada bir şey olmasındansa,
00:52:23orada olması daha iyi yani.
00:52:25Ama yine etkileyecek.
00:52:26Etkileyecek ama,
00:52:26buradaki kadar sert etkilemez.
00:52:29Peki savaşlar nasıl olacak Hasan hocam?
00:52:31Ya biraz bunu konuşalım.
00:52:32Bugün artık,
00:52:34kara savaşları bitti mi,
00:52:35ya da kara savaşları mı olacak,
00:52:36globalleşen dünyada,
00:52:38bir noktada savaş olduğunda,
00:52:39her şey kesiliyor ki,
00:52:41gıda dahi en başta geliyor.
00:52:43Çünkü ülkeler,
00:52:44gıda alacağı için,
00:52:45kendi üretim gıda sistemini ona göre kuruyor.
00:52:48Gübreyi konuşmamız lazım.
00:52:50Gübre çıkmıyor İran'dan.
00:52:52Savaş biraz daha uzasa,
00:52:54Avrupa önlem almaya başladı.
00:52:56Gübrelerle,
00:52:57tarımla alakalı.
00:52:58Yani bu savaşlar nasıl oluyor,
00:53:01nasıl olacak?
00:53:01Yani savaş olmaması gereken bir dünyada yaşamıyor muyuz şu an?
00:53:07Yani keşke savaşlar olmasa ama,
00:53:09gözüken o ki,
00:53:10insanlık var olduğu sürece,
00:53:12savaşlar da var olacak.
00:53:12O kadar basit, bu kadar.
00:53:13Bu İran meselesinde,
00:53:15İran meselesinde uzaktan füzelerle atışmasının sebebi,
00:53:19doğrudan kara bağlantısı olmadığı için,
00:53:21bu yöntem seçildi.
00:53:22Hocam yaklaşık bir 8 dakikam var.
00:53:25Fikirlerinizi almak istiyorum,
00:53:27karşılıklı da alabilirim.
00:53:28Buyurun Hasan hocam.
00:53:30Yani ben daha çok Alan hocayı dinlemek istedim.
00:53:32Ben kısaca 1-2 dakika konuşup,
00:53:34Alan hocama zaman bırakacağım.
00:53:35Yani İran'la komşu olmadığı için,
00:53:38İsrail ve Amerika bu füze savaşını gündeme getirdiler.
00:53:41Onun için zaten geçtiğimiz günlerde,
00:53:43Amerika'nın İran'ı mağlup edebilmek için,
00:53:46kara savaşı gündeme getirildi.
00:53:48Ama Trump bunu gördü ki,
00:53:51çok uzayacak ve hedefinden şaşıracak.
00:53:53Onun için Ali Ağa'nın dediği gibi,
00:53:55uzak doğu hala Trump'ın kafasında.
00:53:56Yani Çin stratejisi,
00:53:58Trump'ın kafasında mevcut.
00:53:59Onun için bu savaşın Trump açısından bir galibiyete dönüşmesi
00:54:05ve Çin stratejisini uygulayabilmesi için,
00:54:07bu ateşkesin barış anlaşmasıyla sonuçlanması
00:54:10ve Trump Çin'e gittiğinde tekrar Orta Doğu'da,
00:54:14İsrail'in bir kargaşa çıkarmaması için,
00:54:16Netanyah hükümetinin değişmesi lazım.
00:54:18Yani savaşların bu şekilde füze sistemiyle,
00:54:22hava saldırma sistemiyle olmasının ana sebebi,
00:54:24kara bağlantısı olmadı.
00:54:25Eğer kara bağlantısı olsaydı,
00:54:26İsrail belki nüfusu da yeterli olsaydı,
00:54:30İran'a kara savaşı gerçekleştirebilirdi.
00:54:32Burada dediğim gibi Trump,
00:54:34Netanyahu'yu gözden çıkaracak,
00:54:36Yahudi lobisin üzerindeki baskısını tasfiye edecek
00:54:38ve doğrudan Çin'e gidecek.
00:54:40Çünkü Çin'deki sermayenin önemli bir kısmı da
00:54:42Yahudi sermayesi.
00:54:43İnşallah yapabiliyor.
00:54:44Dolayısıyla Yahudiler,
00:54:45Trump'ın Çin'e gitmesini de engellemeye çalışıyor.
00:54:50Onun için İran faktörünü açtılar.
00:54:52Ali Ağa'na sözü bırakalım.
00:54:54Rica ederim hocam, vaktimiz var.
00:54:56Tabii ben belirdim ki toparlayalım ona göre.
00:54:58Ama yapabileceğine emin değilim yani.
00:55:00İnşallah yapabilir bu arada.
00:55:02Çünkü benim bir kere önceliğim,
00:55:05olaylar Türkiye'den ne kadar uzaklaşırsa,
00:55:07kilometrolak ben o kadar rahat edeceğimize eminim yani.
00:55:10Birisi böyle yakında mı uzakta mı?
00:55:12Tabii ki uzakta.
00:55:13Ama Hasan hocamızın söylediğini...
00:55:15Zaten Ali Ağa, onun için biz
00:55:16Barış masasının İstanbul'da olmasını onun için istemedik.
00:55:19Çünkü Barış masası aynı zamanda tehlikeyi de üzerine çekiyor.
00:55:22Doğru.
00:55:22Onun için Pakistan'ın devreye girmesi bizim açımızdan da önemliydi.
00:55:25Doğru.
00:55:26İnşallah buradan sonuç alırız.
00:55:27Dediğiniz gibi Türkiye'den uzaklaştırırız.
00:55:29Yoksa Türkiye, Arap coğrafyası için, İran coğrafyası için,
00:55:33hatta İsrail için önemli bir garantör devleti.
00:55:35Muhakkak.
00:55:36Van Netanyahu bunu engellemiş durumda.
00:55:38Hocam bir de İran, İranlılar, şimdi çok da üzmek de istemiyorum onları ama İranlılar da biraz Türkiye'ye hak ettiği
00:55:48kadar iyi davranmıyorlar.
00:55:49Biz çünkü onları hep iyilik yapmaya...
00:55:51İran hocam zorlanıyor.
00:55:52Buyurun hocam.
00:55:52Biz hep onlara iyi davrandık.
00:55:55Bu bugün için değil, geçmişten bu yanı yani.
00:55:57Mesela en basitten 5 sene evvel.
00:55:58İki ülkede...
00:55:59Tabii tabii yani.
00:56:00Ama biz daha iyi davranan tarafı olduk.
00:56:02Onlar hep daha şımarıkça davranan tarafı oldu.
00:56:04Bunu unutmamak lazım.
00:56:06Bir de fırsattan istifade şunu da söyleyelim şimdi demin.
00:56:08Psikolojik, Alihan bunun psikolojik sebepleri var.
00:56:11Bu şey yapılabilir, analiz edilebilir.
00:56:13Bunu daha politik psikoloji üzerinden veya toplum psikolojisi üzerinden yani sosyologların herhalde incelemesi en doğru olur.
00:56:21Ciddi bir...
00:56:22Çünkü şeyi fark ettim ben.
00:56:23Özellikle şeyde biraz okuma yapacağını mesela modern Yunan kimliği tamamen Türkofobi üzerine inşa edilmiş.
00:56:29Tabii ki modern İran kimliği sadece bunun üzerine inşa edilmemiş ama Türkofobi modern İranlı veya modern Fars kimliğinin önemli bir
00:56:36rol oynuyor.
00:56:36Bunu kesinlikle şu son yaşadığımız zorlarına gördük yani.
00:56:40O yüzden de Pakistan tarafında olması daha iyi zaten.
00:56:42Bence de çok problem değil.
00:56:44Çünkü Türkiye'yi, Türk'ü duydu mu maalesef İranlılar şey yapıyor.
00:56:46Demek ki o meşhur İranlı şair Firdevs'in şahnamede dediği gibi tarih dediğimiz nedir ki diyor.
00:56:52İran'la Tuğra'nın savaşı diyor.
00:56:54Demek ki tekrar oraya bir döneceğiz biz ilerleyen yıllarda.
00:56:57Ama Alihan şöyle oldu.
00:56:58Bak bu savaşın şu faydası oldu.
00:57:00Türkiye'de İran deyince 2500'lük Pers İmparatorluğundan bahsediliyordu.
00:57:03Artık 1000 yıllık Türk İmparatorluğundan veyahut da Türklerin İran'ından bahsedilmeye başlandı.
00:57:08İran'da da bir dönüşüm var.
00:57:09Şu cümleyi kullanayım yine sözünü sana bırakacağım.
00:57:12Aslında İran'da hem Moğollarlar hem de devrim muhafızları İran'da bir sistem değişikliğini tartışmaya başladılar.
00:57:18Bu savaşın İran'daki bu tartışmaya da fayda sağladı ve Pakistan modeline mi dönelim, Türkiye modeline mi dönelim diye bir tartışma
00:57:27var.
00:57:27Biz hep Samet'le yapmış olduğumuz programlar da altını çizdik.
00:57:30Dedik ki biz Türkiye modelinin İran, Irak, Suriye, Lübnan hatta İsrail'de dışlamadan rolmede olabilecek bir artıları var.
00:57:38Bu İran'da da gerçekten Türkiye sizin az önce bakış açınızı değiştirdiklerini anlayasın diye söyledim mi?
00:57:43Bir değişim var İran'da Türkiye'yle ilgili olumlu anlamda.
00:57:47Değişim var ama şunu da söylemek lazım.
00:57:49Yani İran İslam Cumhuriyeti aslında.
00:57:53Yani Türkiye rol modelindeki Cumhuriyet belki de en doğru sistem Türkiye kullanıyor.
00:57:58Ama İran'da bu Cumhuriyet varken bir de yine diğer türlü molla yönetimi diye genelliyim ben.
00:58:05Bu yönetim sistemi de var muhafızlar tarafından.
00:58:09Ya burada bir revizyon olur mu?
00:58:11Belki küçük bir revizyon.
00:58:13Yani sil baştan bir rejim değişikliği değil de gerçekten Cumhuriyet başlığını daha doğru kullanmak olabilir mi?
00:58:20Alihan Hocam.
00:58:21Hasan Hocam bu söyleyince aklıma geldi.
00:58:23Şunu söylemem lazım.
00:58:24Hamasi gelmesin ama Gazi Paşa gibi birinin gelme ihtimali çok düşük.
00:58:31Öyle çok her millete Allah'ın her millete sıklıkla verdiği gibi birisi değil.
00:58:37Yüzyılda birdir, bin yılda birdir.
00:58:39Bence yüzyılda yani Fatih Sultan Mehmet birdir.
00:58:43İşte belki Sultan Alparslan ve Mustafa Kemal yani bunlardır.
00:58:49Öyle herkese vereceğini ben düşünmüyorum.
00:58:51Herkesin öyle bir lider, böyle bir inkılapçı aynı zamanda hem iyi bir savaşçı, büyük bir savaşçı hem de böyle bir
00:58:57inkılapçının ben çok sık gelebileceğini düşünmüyorum.
00:59:00Ve çok kısa zamanda hani zaten Nusuf'ta da söylediği gibi az zamanda büyük işler başardık diyor ya.
00:59:06O yüzden de çok bana yani İran'ın bunu yapması zor ama şunu biliyorum.
00:59:12Hocam örnek var.
00:59:13Örnek var.
00:59:14Türkiye Cumhuriyeti Hasan Hocamızın dediği gibi örnek var.
00:59:16O örneği kullansa.
00:59:17İşte bu örneği kullanacaklar.
00:59:19Bir lider çıkarmaya gerek yok.
00:59:21Mevcut örnek.
00:59:22Zaten İran toplumun sosyolojisiyle Türkiye'deki toplumun sosyolojisiyle aynı etnisi de temellerine dayanıyor.
00:59:29Dolayısıyla tecrübeden istifade etmek anlamında Samet'in dediği gibi.
00:59:33Şunu söyleyelim o zaman.
00:59:34Şunu gördük ya ama şu anki rejim.
00:59:37En büyük dayanak noktası Azerlilermiş.
00:59:40Yani Azerbaycan, Güney Azerbaycan'daki Türkler'miş.
00:59:42Şöyle söyleyeyim ben daha doğru ifadeyle.
00:59:44Fakat şu sıkıntı Farsların çoğu rejimden memnun değil.
00:59:48Ve Farsların çoğu aslında yani Farslar değişikliği daha çok istiyor.
00:59:53Bir de özellikle Trump'ın en büyük hatası da şu oldu.
00:59:55Bütün bunları konuşmuşken şunu söylemeden geçmemek veya bitirmemek lazım bence.
01:00:00Doğru alternatifle yaklaşamadı.
01:00:02Eğer İran'da halkın ekserisinin kabul edebileceği bir yönetim biçimi, lider vesaire birini çıkartıp öne atabilseydi.
01:00:10Belki o zaman onun planladığı gibi 15 yıllık bir bomba alama.
01:00:14Ondan sonra hadi sokağa çıkın ve işte sizi bilmiyorum.
01:00:17Mesela eski İran Birliği takım Santrafur Ali Dağı'yı vardı.
01:00:21Halk sever onu.
01:00:22Siyasici olarak değil ama futbolcu olarak sever.
01:00:24Ali Dağı'yı Cumhurbaşkanı yapacağım.
01:00:25Ve hepinizde çok iyi davranacak.
01:00:27Ama burada sıkıntı sosyolojik olarak diyorsunuz ya belki de en önemli kıstaslardan biri bu.
01:00:32Benim gözlemlediğimi de ortaya çıkardım.
01:00:34İranlı arkadaşlarımla konuştuğumda ortaya çıkardım.
01:00:37Çünkü şöyle İran halkı o bomba atıldığı andan itibaren.
01:00:41Şimdi Ukrayna'da ben gözlemledim.
01:00:44Ukrayna'da bomba düştü saldırı olduğu andan itibaren herkes vatan millet için adım attı.
01:00:50İran'da da zaten İran'ın geçmişini de biliyoruz.
01:00:53Türk nüfusunu da biliyoruz.
01:00:54Bomba düştüğü anda vatanımız için deyip sistem vesaire revize etmek değiştirmek değil.
01:01:01Orada vatanı koruma faktörü devreye girdi.
01:01:03Bomba düştükten sonra olmaz mı sanki hocam?
01:01:06Ama bomba düştükten sonra değil.
01:01:07Belki de o eylemlerde olabilirdi gibi 40 saniyen kaldı.
01:01:11Önceki eylemlerde ama şunu unutmamak lazım.
01:01:13Önceki eylemlerde de Farslar protesto ederken şeyi...
01:01:16Yok Kastet'in bomba düşmeden anlamında söylüyorum.
01:01:19Bu da aynı fikirde.
01:01:19Buyurun.
01:01:19Siz dediniz ya bombalar sonrasında birini ortaya koyar dediniz ya.
01:01:25Ama o bomba düştükten sonra Amerika'nın destekleri de herhangi biri halk tarafından sosyalist olarak desteklenemez.
01:01:30Aslında oradaki mesele sadece Amerika'da değildi.
01:01:32Belki sadece Amerika olsaydı gene destek bulurdu.
01:01:34Orada o İsrail'in ve Siyonizm'in böyle kanlı pençesini hissedince insanlar bu hale geldiler.
01:01:42Onu unutmamak lazım.
01:01:42O yüzden de savaş boyunca farkındaysanız hem Netanyahu hem de İsrail özellikle Trump tarafından arka planda tutuldu.
01:01:48Yani bunu ben yapıyorum çok da İsrail bu işin içinde değilmiş gibi diye vurgulandı.
01:01:53Daha doğrusu vurgulanmayarak vurgulandı öyle söyleyeyim.
01:01:55İşte siyaset bilimci olunca o noktadan bakılabiliyor.
01:01:59Hasan hocam çok teşekkür ediyorum katkılarınız için.
01:02:02Alihan hocam çok teşekkür ediyoruz.
01:02:04Süremizin kısa olması üzdü.
01:02:0515 dakika daha en azından bunu tartışmak konuşmak isterdik.
01:02:09Değerli izleyicilerim sizlere de teşekkür ediyorum bu saate kadar.
01:02:13Bize eşlik ettiniz.
01:02:15Programımızı bu akşamlık tamamlıyoruz.
01:02:17Ben Samet Güner.
01:02:18Hoşçakalın.
01:02:19Umarım savaşsız günlerde daha güzel programlarda en azından konu başlığı güzel olan programlarda yine birlikte oluruz.
01:02:26Hoşçakalın.
01:02:26CNN Türk'te kalın.
01:02:29Çeviri ve Altyazı M.K.
Yorumlar