00:07Üretmek benim için artık bir yaşam biçimi.
00:12İmkansız diye bir şey yoktur.
00:14Bence denenmemiş bir iş vardır.
00:16Üç kuralı uygulayın.
00:18Sabırlı olun, sebat edin, emek verin.
00:23Ben Nebahat Kavak, 53 yaşındayım.
00:26Mimar Sinan Üniversitesi Tarih Bölümü mezunuyum.
00:29El yapımı kağıt zanatkarıyım.
00:35Aslında bizim hikayemiz Yalova'da başladı.
00:38Yalova Lisesi'nde tarih öğretmenliği yaparken hemen yakınımızda bulunan Osmanlı Devleti'nin modern anlamda ilk kağıthanesi olarak kabul edilen İbrahim
00:47Müteferrika Kağıt Müzesi'ne öğrencilerimi götürüp getirirken
00:51acaba liseler arası TÜBİTAK yarışmasında ne yapabiliriz diye kendi aramızda konuşurken
00:57müze müdürü olan arkadaşımız bize, benim de ilk ustam sayılır kendisi, gelin size el yapımı kağıt yapmayı öğreteyim belki kendi
01:04kağıdınızı üretirsiniz diye başlayan bir süreç.
01:11İlk başlarda pek destek bulamadık açıkçası ama ben her gün öğrencilerimle beraber okul çıkışı müzeye gidiyorum.
01:20Müzenin alt katında bir üretim atölyesi var.
01:22Orada usta çırak ilişkisiyle işte bir ay boyunca dut soyuyoruz, dut dövüyoruz falan bu süreçten sonra biz Mevlana Kağıdı diye
01:31bir kağıt ürettik.
01:33Her ne olursan oldan yola çıkarak atıkların içinde olduğu işte kot kumaşı, keten, kenevir, geri dönüşüm kağıt, mısır lifinin de
01:42falan olduğu altı karışımlı bir kağıt yaptık ve bununla yarışmaya başvuru yaptık.
01:47Çocuklarla beraber önce bölge birincisi olduk, arkasından Türkiye finaline kaldık ve ilk beşe girdik.
01:53Bu süreç içerisinde ben kağıttan hiç kopmadım.
01:56Araştırmalar yapmaya devam ettim ve bu araştırmalarımda gördüm ki aslında Çinliler Türklerin keçeleme tekniğinden etkilenerek kağıdı üretmişler ve biz kağıt
02:07kullanan ikinci uygarlıız.
02:12Araştırmalarımda şunu gördüm, aslında Türkiye'de yaklaşık olarak yurt dışından ithal edilen kağıtların yüzde sekizini el yapımı kağıtlar oluşturuyor.
02:21Ama ülkede üretici hiçbir ne atölye var ne de doğru düzgün bir firma var.
02:26Bu sefer ertesi yıl Japonların yeşeren gazetelerinden yola çıkarak ata tohumlarımızı nasıl saklarız diye bir tohumlu kağıt projesi yaptık ve
02:36projemizde jüri özel ödülü aldı ve ben o günden sonra bir daha kağıt işinden asla kopmadım.
02:46İlk önce Yalova'da evimin üst katında bir atölye kurdum, Yalova Lisesi'nde bir atölye kurdum ve burada yavaş yavaş çalışmalarımıza
02:55başladık.
02:56Ama başımızda bir ustamız olmadığı için biraz deneme yanılma yöntemi oluyor.
03:01Çünkü kağıt çok yönlü bir malzeme.
03:03Defter kağıdı var, baskılı kağıt var, dergi yapıyorsunuz, gazete yapıyorsunuz hepsinin malzemesi farklı farklı.
03:09Elimizde de bize gelen kaynaklarda bir Türkçe reçete olmadığı için bunları hep kendimiz deneyerek yanılarak öğrendik.
03:18Bu süreç içerisinde ben sürekli kağıt yapıyorum ama insanlar böyle hani bu nedir, işte bakkalda 50 kuruşa satılıyor, sen niye
03:24bu kadar çok uğraşıyorsun diye bayağı böyle bir serzenişte bulunmaya başladılar falan.
03:29Çünkü kendimi eve kapattım ve sürekli üretim yapıyorum.
03:32Bir yıl sonra benim eşimin işinden dolayı tayinim İstanbul'a çıktı.
03:36Tabii ki Yalova'daki evimiz çok büyüktü. İstanbul'daki ev küçük, nerede üretim yapacağım?
03:41Ve bunun üzerine balkonumu boşalttım. Bir teknem bile yoktu.
03:45Oğlumun oyuncak kutusunu kendime tekne yaptım ve onunla tekrar üretmeye başladım.
03:54Bu süreçte biz yurt dışından bir eğitim satın aldık.
03:58O dönemde çıraklığımı yapan öğrencim Yalova Lisesi'nden, o proje ekibinin içerisinde olan kişi.
04:03O çevirdi bana, işte İngilizceden Türkçe'ye ve bu şekilde biz bir reçete oluşturduk.
04:08Ve bu reçete üzerinden çalışmaya başladık ve daha düzgün kağıtlar çıkmaya başladı.
04:17Kadıköy'deki çevre festivalinde insanlar ilk defa, aa el yapımı kağıt, Türkiye'de el yapımı kağıt üretiliyor mu falan diye böyle şey
04:25yapınca o kadar mutlu oldum ki.
04:27Çünkü insanların sürekli bu ne, bu ne falan sorusundan sonra inanılmaz derecede böyle bir rahatlatıcı oldu benim için.
04:34Ve bizim için aslında bir dönüm noktasıdır aynı zamanda bu olay.
04:37Çünkü insanlar atölye talep etmeye başladılar ve biz atölyeler yapmaya başladık.
04:47Birçok malzemeden kağıt yapılabiliyor.
04:50Eğer içinde lif varsa, lif olan her malzemeden kağıt yapabilirsiniz.
04:55Ama bize göre Türk kağıdı duttan yapılır.
04:58Daha doğrusu dutt, kağıdın piridir.
05:01Budama mevsiminde budanılan duttalları büyük bir tencerenin içerisine konuluyor ve kaynatılıyor.
05:07Yaklaşık olarak 2-3 saatte bunlar kabuklarını atmaya başlıyorlar.
05:11Kabuklarını soyduktan sonra bunların dış yüzeyinde bulunan kahverengi yüzeyleri bıçakla temizliyorsunuz.
05:18İyice yumuşadıktan sonra bunu bir tahtanın üzerine alıyoruz ve tokmaklarımızı da dövmeye başlıyoruz.
05:25İyice dövüp parçalayıp hamur haline getirdikten sonra bunları aharlarımızla birleştiriyoruz.
05:30Aharımızı da biz mısır nişastası ile yapıyoruz.
05:32Bunu bir araya getirdikten sonra tekneye atıyoruz.
05:35Tekneden elekler yardımıyla alıyoruz.
05:38Bezlere yatırıyoruz.
05:39Suyunu alıyoruz.
05:40Ve daha sonra da bunları asıp kurumasını bekliyoruz.
05:47Baskılı kağıtlar üretmeye başladık.
05:50Geleneksel usulde bir baskı sistemi olan hipo baskıyla kağıtlarımızı buluşturduk.
05:56Tek renk baskıyla, gömme baskıyla aslında bir noktada imzamızı kağıtlara atmaya başladık tasarımlarla birlikte.
06:04Ve yavaş yavaş yavaş yavaş markamız da ortaya çıkmaya başladı.
06:09Ve kendi kendimize bir liste yaptık.
06:11Adımız ne olsun diye.
06:13Ama en başta medeniyet hamuru vardı.
06:15Çünkü medeniyet hamurunun bizim ve ülkemiz için çok çok önemli bir geçmişi var.
06:20Cumhuriyet kurulduğu zaman Mustafa Kemal Atatürk bunu kendisine bir dert ediniyor.
06:25Ve bütün gazeteler yabancı kağıtlara basılıyor.
06:29Yabancıların elinde o dönemde bir Türk kağıdına gazete basılması.
06:33Mehmet Ali Kağıtçı, kendisi benim de idol aldığım bir kişi.
06:38O da kendisine bu konuyu dert ediniyor.
06:40Ve İstanbul Kimya'yı bitirdikten sonra Almanya'ya gidiyor.
06:44Orada yüksek kistansını yapıyor ve oradaki kağıt atölyelerinde çalışıyor.
06:48Çıraklık yapıyor.
06:49Arkasından Fransa'ya gidiyor.
06:51Orada doktorasını yapıyor ve oradaki atölyelerde yine çıraklık yapıyor.
06:54Kendisi Türkiye'ye döndükten sonra görüşüyor.
06:57Mustafa Kemal Atatürk'le görüşüyor.
06:59İsmet Paşa'yla görüşüyor.
07:00İzmit'te yer gösteriyorlar.
07:02SEKA'yı kuruyor.
07:03Bir yıllık bir çalışmanın sonucunda ilk Türk kağıdını, Türk gazetesini basıyorlar.
07:0918 Nisan'da 23 Nisan'ın gazetesini basıyorlar.
07:13Sonra Atatürk'e veriyorlar ve çok mutlu oluyor.
07:16İnanılmaz hatta gülümsüyor ve gazeteyi böyle seviyor, yanağına koyuyor.
07:19Ve dönüp onlara diyor ki, işte bu gördüğünüz diyor, medeniyetin hamurudur diyor.
07:29Ürün yelpazemiz çok geniş.
07:313 yıl önce bu atölyeyi kurduğumuzda hemen hemen 50'nin üzerinde ürünümüz vardı.
07:36Şu an bu sayı daha da arttı.
07:38Atölyemizde sadece tabii ki kağıt üretmiyoruz.
07:41Aynı zamanda atık kağıt hamurundan birçok malzeme de yapıyoruz.
07:45Saat olabilir vazolar, lambalar, sehpalar, kutular, objeler, birçok objeyi yine yapıyoruz.
07:52Bunun sadece hamur yapma tekniği biraz daha farklı.
07:56Tabii ki buradaki hedefimiz hep sıfır atıktı.
07:58En az malzeme ile nasıl üretebiliriz?
08:01Malzemeleri nasıl değerlendirebiliriz diye eski kot kumaşlarından, deri parçalarından, kalan kumaşlardan, kalan iplikleri değerlendirerek ve geri dönüşüm kağıtları değerlendirerek defterler
08:15üretmeye başladık.
08:16Arkasından baskılı ürünlerimiz geldi.
08:19Baskılı ürünlerimizin büyük bir kısmına, patenti de bize ait olan tohumlu takvimimiz oluşturuyor.
08:26Türkiye'nin çok büyük bir endemik bitki yapısı var.
08:29Biz bunları takvime nasıl taşırız?
08:31İşte her ayağı farklı bir bölgeden endemik bir bitkiyi tasarlayarak bir takvim yaptık.
08:37Tohumlu kağıtları alıyorsunuz, 24 saat suda beklettikten sonra hemen toprağın altına ekiyorsunuz ve bu ekme işleminden sonra toprağın nemli tutuyorsunuz.
08:47Ne zamana kadar? Filizlenene kadar.
08:49Bundaki amacımız da daha çok atık kağıdın tamamen doğaya dönüşmesi ve yaşamın başlangıcı olan tohumla birlikte
08:57nasıl hani toprak tohumu sarıp sarmalıyorsa kağıt da o şekilde tohumu sarıp sarmalamış oluyor.
09:07Çok büyük projelerle imza attık bu süreç içerisinde.
09:12Özellikle işte İstanbul Teknik Üniversitesi ile birçok okulla, birçok kurumla çalışmalar yaptık ve onlara ürünler ürettik.
09:20Bir firmanın bize göndermiş olduğu kurutma makinalarının havlarından çıkan havları hamur haline getirdik.
09:27Onlardan ayraç yaptık. Onlar da onu Avrupa'daki bir fuarda müşterilerine hediye ettiler.
09:33Yine bir kağıt fabrikası için yayınlanan bir kitabın içerisine dünyanın pek çok ülkesinden kağıt örnekleri kondu.
09:41Bizim ülkemizden de bizim içerisinde geri dönüşüm, pamuk kumaş ve kot kumaşı olan kağıdımız kondu.
09:49Bunun dışında kağıtlarımızla pek çok şey yapılabiliyor.
09:53Ebru ustalarımız beraberinde Ebru alabiliyorlar.
09:56Yine aynı şekilde üzerine tesip, hat gibi birçok sanat dallarıyla kendi sanatlarını icra edebiliyorlar.
10:06İmkansız diye bir şey yoktur.
10:08Bence denenmemiş bir iş vardır.
10:11Çünkü ben bu işe ilk başladığımda herkes bana delirmiş gözüyle bakıyordu.
10:15Ama yıllar içerisinde artık birçok insan bunun yapılabileceğini gördü.
10:19Bizim gelenekli sanatlarda ve zanaatlarda kural olan 3 kuralı uygulayın.
10:24Sabırlı olun, sebat edin ve bu işe emek verin.
Yorumlar