- 18 dakika önce
The Atlantic’te yer alan “Amerikan Çağı Sona Erdi” başlıklı değerlendirme, ABD’nin küresel askeri üstünlüğünün İran savaşıyla birlikte ciddi şekilde sınandığına dikkat çekiyor. Türkiye Araştırmaları Vakfı Araştırmacısı Dr. Ayhan Sarı ise savaşın, pahalı silah sistemleri karşısında düşük maliyetli füze ve İHA’ların etkisini ortaya koyduğunu belirtiyor. Sarı’ya göre ABD’nin bölgedeki üslerini geri çekmesi, mühimmat stoklarının zorlanması ve Körfez ülkelerinin güvenlik arayışlarını çeşitlendirmesi, tek kutuplu dünyadan çok kutuplu düzene geçişi hızlandırabilir. Bu süreçte Türkiye’nin bölgesel rolünün de artabileceğini ifade ediyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Bence kesinlikle doğrulayan bir unsur çünkü Amerika Birleşik Devletleri'nin özellikle Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra
00:09işte dünyanın jandarması oldu, dünyanın tek süper gücü oldu dediğimiz Amerika Birleşik Devletleri
00:15Afganistan gibi, Irak gibi savaşlarda, o bölgede yaptığı operasyonlarda gerçekten de çok yüksek bir teknolojik üstünlüğe sahipti.
00:25Yani Amerika Birleşik Devletleri Afganistan'da olsun Irak'ta olsun bir bölgeye gidip orada üst kurduğunda
00:30adeta orayı bir kale gibi çevirip üstünde kuş uçurmuyordu.
00:35Ve bu Amerika Birleşik Devletleri'ne oralarda çok ciddi bir askeri üstünlük ve bu askeri üstünlükle birlikte gelen siyasi üstünlük
00:43veriyordu.
00:44Bu da tabii ki biraz sonra konuşacağımız bu müttefiklerle ilişkilerini de çok ciddi bir şekilde belirliyordu.
00:49Çünkü müttefiklerine şunu diyordu, bakın ben bu coğrafyaya geldim, buraya askerimi getirdim,
00:54burada kalelerimi inşa ettim, kuş uçurmuyorum, sizi de bu güvenlik mimarisinin içerisine dahil edebilirim diyerek
01:01onlardan ekonomik siyasi bir takım şeyler alabiliyordu.
01:05Ama son savaşla birlikte Büşra Hanım hep şunu söylüyoruz, bu savaş aslında savaşın doğasının değiştiğini çok net bir şekilde gösterdi.
01:13Neden? Şu ilk maddeye bakalım.
01:15Bakın pahalı silah teknolojileri, ucuz füze ve İHA'lara yenildi. Nasıl yenildi?
01:21TAT, Petrit, hava savunma sistemleri, attıkları bir füze 2 milyon, 3 milyon dolar.
01:27Bu füzeleri neye karşı atıyorlar?
01:29İran'ın ürettiği 40 bin dolarlık şahit dronelarına karşı.
01:33Yani İran hiçbir şey yapamazsa 10 tane şahit dronu yolluyor kritik üstlere, kritik bölgelere, tesislere.
01:40Ve maliyeti çok az. Bunu karşılamak için Amerika Birleşik Devletleri milyonlarca dolar para yakmak zorunda.
01:48Yani sonuç olarak İran hiçbir yeri vuramasa, Amerika'nın o silah sistemlerine, tesislerine zarar veremese bile
01:55Amerika'yı sürdüremeyeceği bir ekonomik asimetrik savaşın içerisine sokuyor.
02:01Ama bunun ötesinde şöyle bir şey de oldu.
02:03Şu ikinci mesele, vurulan üstler nedeniyle lojistik hatlar 3200 kilometre geriye çekildi.
02:09Neden? Çünkü bu ucuz dronelarla, ucuz sistemlerle, bunun yanına biraz da balistik füzeleri ekleyerek
02:16İran o üstleri, üzerine kuş uçurtmadığı Amerika'nın o üstlerini vurabildi.
02:22Yani Amerika Birleşik Devletleri milyarlarca dolar harcamasına rağmen karşılığında birkaç milyon dolarlık füzelerle,
02:31ucuz dronelarla Amerika Birleşik Devletleri'ni geri itebildi.
02:34Bunun en çarpıcı örneği de aslında şu, 13 milyar dolarlık o müthiş Amerika'nın savaş uçaklarında yer aldı.
02:43O savaş gemilerini Amerika'nın İran geri püskürtebildi.
02:46Ve bu bölgeden işte üstleriyle birlikte o savaş gemilerini de Hürmüz Boğaz'ın dışına taşımak zorunda kaldı.
02:53Üçüncü madde kritik mühimmat stokları eridi.
02:56Tekrardan baktım, bakın taat hava savunma füzelerini yılda 60-70 tane üretebiliyor.
03:01Petit füzelerini 600 tane üretebiliyor.
03:04Sadece şu 5-6 aylık savaşta Körfez bölgesi için Amerika yıllar içerisinde, 3-4 sene içerisinde belki üretebildiği kadar füzeyi
03:16harcamak zorunda kaldı.
03:18Ve tüm bu füze harcamasına, tüm bu maliyete rağmen hala o üstlerini savunmayı başaramadı.
03:24Son olarak şuna da bir değinmek istiyorum, müttefikler meselesine.
03:28Hani biraz önce dedim ya, mesela Körfez bölgesi, Orta Doğu bölgesi, Amerika Birleşik Devletleri geldi, yerleşti.
03:34Ve orada ciddi bir güvenlik ağı oluşturdu.
03:37Ve diğer ülkeleri, Körfez ülkelerinde buna dahil etti. Nasıl etti?
03:41İşte Trump en son geldiğinde 3 trilyon dolarlık yatırım sözü aldı.
03:45Bu yatırım sözünü aslında büyük oranda bu güvenlik ve siyasi desteğin karşılığında almıştı.
03:50Ama son İran Savaşı'nda şunu gördük, Amerika Birleşik Devletleri milyarlarca dolar kendisi harcamasına,
03:58buradaki Körfez ülkelerine, müttefiklerine milyarlarca dolar hatta trilyonlarca dolar harcatmasına rağmen
04:04ne kendisini koruyabildi ne de Körfez ülkelerini, müttefiklerine koruyabildi.
04:10Nitekim bunun sonucu da da o ülkeler artık gözünü başka yerlere çevirdi.
04:14Mekke Savunma Anlaşması'nda işte tam da bu veçeden bakabiliriz.
04:18Yani o ülkeler, Suudi Arabistan gibi ülkeler şunu demeye başladı.
04:21Ben Amerika ile burayı koruyamıyorum.
04:24Amerika buranın korunmasında bana yeterli yardımı gösteremiyor.
04:28Demek ki kendi ayaklarım üzerinde durmam lazım, başka ittifaklara kapı aralamam lazım diyerek
04:33Türkiye ile bence bu ittifakın oluşmasında önemli bir etki oldu.
04:37Tüm medeniyetlerde bu zirveye çıktıktan sonra bir refahın getirdiği, o gücün kuvvetin getirdiği bir yavaşlama oluyor.
04:46Bence Amerika Birleşik Devletleri'nde ve özellikle Avrupalı ülkelerde de bu oldu.
04:50Şimdi üretimden bahsediyoruz.
04:52Mesela Çin ile Amerika Birleşik Devletleri yarışamıyor.
04:55Neden?
04:56Çünkü kendi üretim sistemlerini barış zamanına göre kurgulamışlar.
05:01Ve barış zamanına göre bir üretimleri var.
05:03Şimdi savaş zamanında sizin aslında bir nevi olağanüstü hale geçmeniz
05:08ve üretim kapasitenizi diğer sektörlerden savaşa kaydırmanız gerekiyor.
05:13Ama bunu Amerika Birleşik Devletleri de yapamıyor.
05:16Avrupalı devletler de beklenildiği seviyede bunu başaramıyorlar.
05:19Ama İran'da durum tam tersi.
05:22Çünkü İran kendi halkını şu şekilde motive edebiliyor.
05:25Diyor ki başımızda Amerikan tehdidi var, İsrail tehdidi var, topraklarımızı, başkentimizi bombalıyor.
05:31Buna karşı seferberlik ilan etmemiz, olağanüstü şartlara göre kendimizi hazırlamalıyız diyor.
05:38Ve bu savaşı uzun dönemli sürdürebileceğini gösteriyor.
05:40Ama Amerika'da bakın biraz önce Şua Hocamız bahsetti.
05:44Şimdi Atlantik'in bu haberi yapmasının tabii ki önemli sebeplerinden bir tanesi
05:48Kasım ayında gelecek seçimler.
05:50Yani Cumhurbaşkan Trump'ı, Başkan Trump'ı bu önümüzdeki seçimlerde köşeye sıkıştırmak istiyor.
05:56Bu bize şunu gösteriyor.
05:58Ciddi bir asimetri var.
05:59Hala güç asimetrisi Amerikan'ın lehine ama savaşın uzaması İran'ın lehine.
06:04Çünkü İran'ın acı eşiği çok daha yüksek.
06:07İran şunu gösteriyor Amerikan halkına.
06:09Bakın sizin burada hiçbir işiniz yok.
06:11Ama sizin başkanınız yüzünden şu an siz petrolü iki katı daha fazla paraya almak zorunda kalıyorsunuz.
06:18Boşuna paralarınız, vergileriniz buraya akıtılıyor.
06:21Boşuna Amerikan askerleri ölüyor diyerek bu psikolojik harbi Amerika'da sürdürebiliyor.
06:27Tabii ki Amerikan içerisinde çok ciddi bir kutuplaşma olduğu için Amerikan demokratları, medyası da bu İran'ın psikolojik savaşına çok
06:37güzel yağ sürüyor.
06:38İşte bu haberi de o minimalde okuyabiliriz.
06:41Ama sizin sorunuza geri dönersek bence çok ciddi bir şekilde büyük bir dönüşümün arefesindeyiz.
06:48İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki sistem de dünyada artık yok.
06:52Büyük güçler bence buna Rusya'yı da katabiliriz.
06:55Şunu gördü.
06:56Eskiden onların sahibi olduğu teknolojik üstünlükle çok az maliyet ödeyerek başka topraklarda ciddi tahribatlar bırakabiliyorlardı.
07:06Geliyordu Afganistan'ı yıkıp yakıyordu, çekilip gidiyordu.
07:10Vietnam'ı yıkıp yakıyordu, çekilip gidiyordu.
07:13Rusya'da 24 saat içerisinde mesela Ukrayna'yı yakıp yıkacak, fethedeceğini ve çekilebileceğini düşündü.
07:20Şimdi iki günde Cumartesi Pazar bir hafta sonunda İran'ı devirebileceğini düşünen Amerika Birleşik Devletleri de bunun artık kolay olmadığını
07:29gördü.
07:30Ve bence en önemlisi hani burada diyoruz ya 3200 kilometre geri çekti üstlerini.
07:34Artık şunu görüyor.
07:36Ben başka bir toprağa saldırı yaptığımda vurabiliyorum, tahribat bırakabiliyorum, maliyet üretebiliyorum ama bu karşılıksız değil.
07:44Karşı tarafta benim canımı yakmaya artık muktediri gördü.
07:48Ve işin en önemli kısmı şurada Büşra Hanım.
07:50Karşı taraf bir süper güç değil.
07:52Rusya değil, Çin değil, büyük bir endüstrileşmiş devlet değil.
07:56İran da bunu yapabiliyor.
07:57Orta büyüklükteki güçlerde mesela Ukrayna, Rusya'nın Moskova'sını, başkentini vurabiliyor.
08:03Bu da bence önümüzdeki dönemde dünya siyasetinde her şeyi köklü bir şekilde değiştirecek.
08:08Körfez bölgesi için bence artık resim çok net.
08:11Son Husilerin saldırıları, Yemen'deki gelişmeler de şunu gösterdi.
08:16Amerika Birleşik Devletleri'nin inşa ettiğini, iddia ettiği güvenlik mimarisi, güvenlik şemsiyesi bu bölgede işe yaramıyor.
08:26Bu ülkeler yıllarca Amerika'nın savunma sanayinin, Amerikan silahlarına, Amerika'ya aynı zamanda siyasi bir şekilde, ekonomik bir şekilde yatırımlarını
08:34yaptılar.
08:35Ama bunun bir karşılığını olmadığını son bir sene içerisinde gördüler.
08:39Bu tabii ki burada ciddi değişiklikler gerçekleştirecek.
08:43Yani sadece şunu söyleyelim Büşra Hanım, bu bölgede her yıl milyarlarca dolarlık para batılı savunma sanayilerine, başta Amerika olmak üzere
08:53akıyordu.
08:53Bence burada ciddi bir duruş, ciddi bir değişiklik olacak.
08:58Bu tabii ki Türkiye için önemli bir fırsat.
09:00Çünkü batılı savunma sanayi şirketlerine alternatif olarak Türkiye çok güçlü bir ülke.
09:07Diğer taraftan işte Mekke savunma anlaşması burada önümüzdeki günlerde çok daha önemli bir hale gelebilir.
09:15Ben hatta bunu şöyle anlatıyorum.
09:17Yani burada İsrail arasından bir, İsrail açısından bir paradoks var.
09:21Çünkü İsrail bölgeyi güvensizleştirme, kaosa sürüklemek isterken aslında bu ülkelerin alternatif arayışlarının da kapısını aralıyor.
09:30Yani şunu demeye çalışıyorum, İsrail'in bu saldırıları devam ederse, İran-Amerikan savaşı bu şekilde şiddetli bir şekilde devam ederse,
09:38belirsizlik ortamı yükselirse, nüksederse bence bu ülkelerin Mekke savunma anlaşmasına ve Türkiye'ye yönelik yaklaşımları daha da artacak.
09:49Ve bu bence bizim işimize biraz yarayacak.
09:51Bir araya gelmesi zor olan ülkeleri, İsrail aslında kendisi...
09:54Aynen öyle. Yani deriz ya, bir musibet bin nasihattan evladır.
09:58Bu musibetleri İsrail tetikliyor.
10:01Ama o musibetler bence orta ve uzun vadede Türkiye'nin bu ülkelerle daha yakın ilişkiler kurmasına sebebiyet verecek.
10:09Avrupa tarafından iş biraz daha çetrefilli.
10:11Avrupa hala çok ciddi bir şekilde Amerika'ya bağlı.
10:14Amerikan silah şirketlerine de bağlı.
10:17Onlar Rusya tehdidi varken Amerika'dan kolay kolay kopamayacaklar.
10:21Ama körfez ülkelerine ben, hani biraz önce dedik ya, gerçekten 2. Dünya Savaşı'ndan sonra yaşanan çok ciddi bir değişimin
10:28içerisindeyiz.
10:29Bu değişimin önümüzdeki dönemde de ciddi bir şekilde devam edeceğini,
10:35en nihayetinde bölgelerin kendi ittifaklarını kuvvetlendirmek zorunda kalacağını söyleyebilirim.
10:41Son cümle şunu söyleyeyim. Tek kutuplu dünyadan Büşra Hanım, artık çok kutuplu bir dünyaya bence net bir şekilde geçiyoruz.
10:47Ve o çok kutuplu dünyada bu bölgeye de yeni bir ittifak sistemi gerekiyor.
10:52O ittifak sisteminin bence ilk nüvesi olarak Mekke savunma anlaşmasını görebiliriz.
10:58Ve bölgesel liderlik anlamında da Türkiye'nin rolünün giderek arttığını da rahatlıkla söyleyebiliriz.
11:05İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar