- 4 saat önce
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger: Bölge sakinleşmeye mi başladı?
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Evet değerli izleyiciler Amerika ve İsrail İran'a saldırılarını Hürmüz Boğazı'nın İran'ın elini nasıl güçlendirdiğini ve Trump'ın
00:06son açıklamasını şimdi değerli bir isimle Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger ile konuşacağız.
00:16Hocam yayınımıza hoş geldiniz.
00:18Merhabalar iyi yayınlar dilerim.
00:20Çok teşekkür ederiz. Evet bu son saldırılar, son açıklamalar sizce neyi ifade ediyor hocam?
00:26Evet bugün itibariyle 28 Şubat 2026'da İsrail'in başlattığı ABD'nin de dahil olduğu İran'a yönelik saldırıların, savaşın bugün
00:3824. günü.
00:40Şu ana kadar olan biten nasıl bir fotoğraf veriyor?
00:44Önce buna bakmak lazım. Daha sonra da nasıl bir çıkış yolu bu savaşın sona edilmesi bakımından nasıl bir senaryo söz
00:53konusu olabilir?
00:54O konuda bazı tahminlerde bulunmak mümkün olabilir.
00:59Şimdi fiili duruma baktığımızda İran en başından beri psikolojik üstünlüğünü elinde tutuyor.
01:08Bunu çatışmalarda tırmanma aşamasında sahaya da yansıttı.
01:14Özellikle El-Budit üstünde, Bahri'nde ve Ürdün'de radarların devre dışı bırakılması sonrasında İran'ın eli kolu güçlendi.
01:27Bunu rahatlıkla söyleyebiliriz.
01:29Artık öngördüğü hedeflere bir engelleme ile karşılaşmayacağını bilirik daha netice alıcı saldırılar yapabiliyor.
01:41Savaşın şu an itibariyle bir tıkanmaya gittiğini görüyoruz.
01:46Aslında geçtiğimiz haftada benzer bir durum yaşanmıştı.
01:49Hark adasındaki askeri tesislere ABD saldırdıktan sonra İran petrol altyapısına, petrol durum tesislerine saldırı yapılması durumunda bunun çok ağır bir
02:01faturası olacağını, tüm körfezi hedef alacağını söylemişti.
02:05Geçen hafta bu açıklamalar üzerine bir durgunluk yaşanırken İsrail'in Güney Pars doğalgaz sahasında İran hedeflerine yönelik saldırıları neticesinde tırmanmaya
02:21tanık olduk.
02:21Buna misilleme olarak İran'da, körfez coğrafyasında Kuvvetli Suudi Arabistan'ı, Birleşik Arap Emirlikleri'nin enerji altyapısını hedef aldı.
02:33İsrail'i güçlü biçimde hedef aldı.
02:37Öngörülenlerin tersine bir gelişme zuhur etti.
02:41Son üç hafta içerisinde bunu gördük.
02:44İran rejiminin, tepe yönetiminin devre dışı bırakılması halinde rejimin tasfiye olması öngörülüyordu.
02:54Dini liderin öldürülmesi tam tersine İran'da direniş gücünü tetikleyici etki yaptı.
03:01Rejim muhalifleri bile vatanlarını korumak için kolektif hareket etmeye başladılar.
03:08Ve İran'ın misilleme kapasitesinin, bekleyençilerin çok ötesinde olduğu ortaya çıktı bu arada.
03:14Bu destek nereden geldi hocam?
03:16Çin'den mi geldi?
03:17Yoksa İran'ın eninde gerçekten böyle bir güç ciddi anlamda var mıydı?
03:23Bunu net olarak bilmiyoruz.
03:25Fakat İran'ın devrimden bu zamana kadar İsrail'e yönelik, ABD hedeflerine yönelik, işbirlikçi rejimlere yönelik.
03:34Söylem düzeyinin dışında pratikte de bir çaba gayret içerisinde olduğu anlaşılıyor.
03:42Bir kez yani dünyada mühendis sayısı bakımından galiba 3'te yahut da 4 numarada bu konunun uzunca bir süreden beri altyapısını
03:53İran oluşturmuş durumda yaptırımlarla,
03:55ambargolarına karşı karşıya olmasına rağmen ne derece Rusya'dan destek alıyor bunu bilmiyoruz.
04:01Ne derece Çin'den destek alıyor bunu bilmiyoruz.
04:04Ukrayna savaşı esnasında kamikaze drone'larla Rusya'ya çok güçlü destek vermişti.
04:13Çin'in uydu desteği sağladığı sofistike yüksek teknoloji ürünü, nanoteknoloji bir takım bilgileri, teçhizatı, sevk ettiğine ilişkin bilgiler var.
04:24Çin bunu kabul değinmiyor, yalanlamıyor da biraz angaja olmamış gözüküyor bu mesele üzerinde fazla durmuyor.
04:33Diplomatik çabalarda ise Birleşmiş Milletler Sistemi içerisinde aslında tek kınama Çin'den, Rusya'dan ve Afrika'da bir ülkeden geldi.
04:42Baktığımızda bu ABD saldırılarının kınama anlamında.
04:48Yani İran'ın ne kadar, nereye kadar dayandığı, dayanacağı, ne kadar potansiyelinin, kapasitesinin olduğu el an bu füzelerin üretilip üretilmediğini
05:00de bilmiyoruz.
05:00İşte tedirgin eden hususta karşı tarafı siyonist bloku, tedirgin eden de bu.
05:07Peki hocam özür dilerim, özellikle şu da merak konusu.
05:12Amerika ve İsrail 28 Şubat'ta bu saldırıyı başlatırken okuyamadığı neydi ve kırılım nerede gerçekleşti?
05:18Sadece halk hareketinde mi?
05:21Bu saldırıya ABD'nin, ABD Başkanlığı'nın bir düzneye yıkım faktörün bir ilişkisi olarak adeta zorlandığı şantajla bu saldırıyı kabul
05:34etmek durumunda kaldığı anlaşılıyor.
05:36ABD Genelkurmay'ı, ABD'nin askeri planlaması bu işin neresinde sahada bunu göremiyoruz.
05:44Bir kara harekatı kurgulanmamış vaziyette.
05:47Oldu bittiyle Trump bu şantaja boyun eğdi, İsrail'in operasyonuna dahil oldu.
05:54Oysa ideolojik kavga 79'dan beri devam ediyor.
05:59O zamandan günümüze kadar bazıları iki dönem görev yaptı.
06:037-8 tane ABD Başkanı geçti.
06:06Hiçbiri İran'a bu şekilde bir savaş açma, operasyon yapmayı göze alamadı.
06:12Trump neden göze aldı?
06:14Trump'ın irrasyonel kişiliği var, bir de bir düzneye yıkım faktörün bir ilişkisi olarak şantaja boyun eğmek durumunda kaldı.
06:23Yani bana soracak olursanız şu an itibariyle nedamet içerisinde, pişmanlık içerisinde.
06:29Çünkü daha ileri gitmek istediği takdirde yollar kapalı.
06:33Geri dönmek istediğinde onu da yapamıyor.
06:36Ben bir örnek vermek istedim.
06:38Daha önceden de bir başka kanalda anlatmıştım.
06:41Şimdi birkaç sene önce Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'e gittik biz.
06:45Ve orada konferansın arkasından bizi Bişkek'in tarihi yerlerini gezdirdiler.
06:50Etraftaki bölgeleri, konferanslar, katılımcıları, oradaki yöneticiler gezdirdi.
06:58Şimdi minare gibi Bişkek'e yakın bir yerde bir tarihi esere gittik.
07:04Yukarıya böyle döne döne çıkıyorsunuz fakat karanlıkta çıkıyorsunuz.
07:08Yaklaşık 5-6 kez dönmeniz lazım.
07:1130 kişilik bir grup.
07:12Yani 10 dakikada çıkabileceğimizi planladık.
07:15Fakat yolun yarısında kilolu olan bir arkadaşımız bayıldı.
07:21Şimdi yani bunu yukarı taşımak mümkün değil.
07:24Aşağı taşımak mümkün değil.
07:27Kitlendik kaldık ve yani bu kriz, bu sıkıntı ne kadar sürecek?
07:32Yarım saat 45 dakika orada bu arkadaşı işte bir şekilde tahliye etme yoluna gittik.
07:38Trump'ın da şu an itibariyle bu savaşta içine düştüğü durum bu.
07:43Yani sıkışıp kaldı.
07:44Bir taraftan çok büyük bir prestij kaybına uğradı.
07:48Bakın açıklamıyorlar ama karartma uyguluyorlar.
07:50İki tane uçak gemisi füzelerin tarafından füze saldırılarında isabet aldığı bir F-35'i, bir F-16'yı İran savunması
08:03füzelerle vurdu.
08:05Evet yangın olduğunu falan söylediler.
08:07İsrail zaten karartma uyguluyor fakat ABD'nin de bu saldırıdan mütevellit kamuoyunu yanıttığını biliyoruz.
08:15Evet şu an itibariyle bir çıkış yolu aranıyor.
08:17Trump'ın kafasındaki proje kamuoyuna satacağı bir başarı öyküsüne ihtiyaç var.
08:23Çok önemli başarı kazandık deyip geri adım atmak istiyor.
08:28Fakat bir taraftan da İsrail ve Siyonist lobi Trump'ı bu konuda yavaşlatıyor.
08:36Trump'ın böyle bir girişimde bulunmasını engellemeye çalışıyor.
08:43Bu saldırının hocam özellikle petrodolar hakimiyetini sürdürmek miydi niyeti tam anlamıyla?
08:51Yani arka planının da arka planına baktığımızda bir petrodolar hakimiyetinde sarsınma var çünkü dünyada.
08:57Bu hakimiyetin sürmesi için mi bu kadar çaba?
09:03Yani Netanyahu'nun tuzağına düştü baktığımızda.
09:07Gazze savaşı esnasında da Netanyahu ABD-İran savaşını başlatmak için birden çok tuzak kurdu.
09:15Şam'daki İran konsolosluğuna saldırdı.
09:18Sonra Hazretihan'ın 12'sinde doğrudan hava saldırısı başlattı.
09:23ABD'nin hava kuvvetleri de buna destek verdi.
09:25Fakat Trump'ın bilgisi dışında Trump daha sonra bu savaş, bu tuzağı gördü.
09:31Ve bunu sonlandırmak için bombardıman uçaklarıyla Natanz'ı, Ford'u'yu, İran'ın uranyum yapılan, uranyum zenginleşmesi yapılan tesislerini tamamen
09:43yok ettiklerini, kapasitesini ortadan kaldırdıklarını söyledi.
09:47Haziran ayında topyekun bir savaşın içerisine girmekten kaçındı.
09:53Ama daha sonra söylediklerinin gerçeği yansıtmadığı ortaya çıktı.
09:57Şimdi mesela ne konuşuluyor?
09:59İran'ın elinde 460 kilogram zenginleştirilmiş uranyum var.
10:04Bunu ya işte bir hava operasyonuyla kurtaralım yahut bir üçüncü ülkeye versin falan gibi.
10:10İran'ın demek ki Haziran ayında yapılan saldırıda bu kapasitesini ortadan kaldırma iddiaları gerçekle örtüşmüyor.
10:19Trump bir yani emrivaki ile karşı karşıya kaldı.
10:23Ve baktığımızda Körfez coğrafyası da Amerika'nın hegemonyası güçlü biçimde sarsıldı.
10:30Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak delilse yerindir.
10:35Yani Suudi Arabistan, Katar, Bahri, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri bu ülkeler ABD ile savaş sonrasında nasıl bir iş birliği içerisinde
10:46olacaklar.
10:48Eskisi gibi olmayacak kesin.
10:50Yani bu coğrafyada Orta Doğu'da Amerika'nın global hegemonyası bu savaşla birlikte sarsıldı.
10:59Aslında buna varan iki diyebiliriz.
11:03Yani işte global düzeyde bir takım başlangıç noktaları çok önemli değişiklikleri tetikliyor.
11:09Varan bir Aksa tufanı, Gazze savaşı, Siyonist tehlikenin ne olduğunu gördük.
11:15İsrail'in sadece İsrail'in ibaret olmadığını gördük.
11:18Batı Avrupa'da, Amerika'da yönetimleri kontrol altına aldığını yönlendirdiğini gördük.
11:25Şimdi varan iki, bu İran-ABD savaşı, İsrail'in tetiklediği bu savaş bir kez İran konusunda ezberlerin bozulmasına yol açtı.
11:37İran adeta fabrika ayarlarına döndü.
11:41Evet, yani rejime karşı olanlar bile yurtseverlik perspektifiyle yani vatanlarını savunmak için kolektif hareket etmeye başladılar.
11:51Halkın Mücahitleri Örgütü var, bunu Mesut Recevi kurdu.
11:56Ama bu kişi İstihbarat Teşkilatı tarafından bertaraf edildi, katledildi.
12:01Bunun karısı Paris'te, Meryem Recevi.
12:05Şimdi bu bir açıklama yaptı.
12:06Dedi ki, yani rejim karşıtı sol bir örgüt.
12:10İran'da eskiden çok güçlü tabanı vardı, şu an yok.
12:13Fakat dedi ki, vatanımızı savunmak için bu İsrail ve ABD saldırganlığına karşı yek vücut olmalıyız.
12:22Buradaki rejim devrilecekse, bunu İran halkının kendisi devrilecek.
12:26Enfeyyarist Amerika değil, yani baktığımızda rejim karşıtlarının biri, diasporanın biri güçlü destek sağladığını görüyoruz.
12:36İran adeta tüm ezberleri bozdu ve bu durum ABD'nin prestiji bakımından da negatife gidiş kapısını araladı.
12:47Ne tarafa gideceği tabii pek çok faktöre bağlı olarak şekillenecek.
12:51Olabilir mi hocam bu? Yani gerek Amerika'da biliyorsunuz çok ciddi anlamda ekonomik kriz de olduğu söyleniyor ama
12:58biraz önce de bahsetmiş olduğumuz o petrodolar sisteminden kaynaklı sınırsız bir kredi açıyor dünya Amerika'ya mecburen.
13:07Bununla beraber ciddi anlamda Amerika bir kara savaşına yeltenirse ki bir intihar mı olur bu Amerika için?
13:15Bir hazırlık yapılmadığı anlaşılıyor. Buna rağmen işte Trump'ı zorlayabilirler.
13:21Yani bir taraftan İsrail zorlayabilir, Yahudi lobisi zorlayabilir, askeri endüstriyel kompleks,
13:27savunma sanayi lobisi zorlayabilir fakat yani oraya işte beş bin deriz piyadesi göndermekle falan olacak iş değil bu.
13:38Hatırlayalım iki defa kara operasyonu yapıldı Saddam'a karşı.
13:41Birincisi 1990'da Kuveyt işgalinden geri adım attırmak için yapıldı.
13:47İkincisi 2003'te Saddam'ın devrildiği ikinci körfez savaşı.
13:52Birincisinde Baba Bush ABD'ye başkanıydı. İkincisinde Oğul Bush.
13:56İkinci savaşta mesela Saddam'a karşı yürütülen operasyona ABD beş yüz bin asker getirdi.
14:04Suudi Arabistan'ın Dahran kenti yani bu Basra körfezine sahil bir yerde merkez karargah orasıydı.
14:12Bu Amerikan güçlerinin.
14:15Şimdi bir kara gücü yok şu an itibariyle.
14:18Trump karnından konuşuyor.
14:19Hargadası'na operasyondan bahsediyor.
14:22Bender Abbas bölgesinde sahil bölgesinin tutulmasını ve böylece hürmüzün açık kalmasını temin etmekten bahsediyor.
14:30Aslında tüm dünya karşısında büyük itibar kaybetti.
14:34Çünkü şunu söylüyordu.
14:36İran'ın donanmasını yok ettik.
14:38İşte bir konuşmasında elli dedi.
14:41Bir konuşmasında daha da attırdı.
14:43Altmış dört savaş gemisine bastırdık dedi.
14:46Fakat Avcı hikayesi gibi yer resmen.
14:48İran hala yani hürmüzden geçişi.
14:52Kendisi kontrol ediyor.
14:53Hala mayınlamadı.
14:54Tam kapatmadıklarını söylüyorlar.
14:56İsrail ve ABD'ye yakın olanların geçişini, konteynerleri, tankerleri engelliyoruz.
15:04İstediğimize de izin veriyoruz.
15:06Ve hatta dolar kullanmayan, yuan için parası kullanan gemilerin, onunla ticaret yapan gemilerin buradan geçişini kolaylaştırıyoruz diye açıklama yaptı.
15:17İran bir adım dağıtarak bu Pasra köyfezini bayınlayabilir.
15:22Fakat Benderabbas limanına diyelim ki bir anfibi yaptınız, kontrol edebilecek misiniz?
15:28O askerlerin, anfibi yapan güçlerin hepsi orada yani İran'ın potansiyeline baktığınızda tutunamazlar.
15:37Bir taraf olurlar.
15:39Harg Adası keza tam bir çıkmaz sokak anlamına gelir.
15:44Yani Vietnam'dan fazla Amerikan askerlerinin cesetlerini taşıma durumu söz konusu olabilir diyorsunuz.
15:51İran'a kara harekat.
15:53İsrail ve ABD şunu yapmaya çalışıyorlar.
15:57Saldırgan koalisyonu genişletmeye çalışıyorlar.
16:01Genişlet mi?
16:01İşte Körfez'e bu konuda baskı yapılıyor, emzifaki yapılıyor.
16:08Suudi Arabistan, Bizecik Arap Emirlikleri, Katar, Bahri'in, Kuveyt gibi ülkelerin katılımı ile İran'a yönelik cepheyi güçlendirmek istiyorlar.
16:19Doğrusu Suudi Arabistan için, Katar için bu kolay bir karar değil.
16:24Yani İsrail ile aynı safta İran rejiminin hedef alınması kolay olmayacak.
16:28Belki bu işe teşne olan Körfez'de tek ülke, Bizecik Arap Emirlikleri olabilir.
16:33Öte taraftan bu ülkelerin, yani ulusal gücüne baktığımızda askeri kapasitelerine, evet bazı ülkelerin hava kuvvetiyle güçlüğü mesela Suudi Arabistan'ın,
16:44Bizecik Arap Emirlikleri'nin.
16:45Fakat her şey hava kuvvetiyle bitmiyor.
16:48Yani bazı ülkelerin toplam asker sayısı 10 bin, 15 bin civarında.
16:53Sonra Bahri'nin nüfusunun %80'i Şile'den oluşuyor.
16:58Yani o da bir başka o ülke bakımından handikap oluşturuyor.
17:03Bir taraftan işte bu Körfez ülkelerine bir baskı var.
17:07Öte taraftan NATO'yu Trump devreye sokmaya çalışıyor.
17:11Peki NATO'nun reddinin altında Trump'ın korkak iddiası gibi NATO korktu mu?
17:16Yoksa NATO neden redd kararı verdi hocam?
17:20Çünkü Trump'ın bu konuda bir müktesebatı, yetersiz.
17:25Yani NATO anlaşmasına, Başıkdur anlaşmasına baktığımızda orada açıkça yazıyor.
17:31Ülkelerden birisi bir saldırıya uğradığında diğer ülkeler bu saldırı karşısında saldırganı bertaraf etmek için saldırıya uğrayana tüm güçleriyle yardım ederler.
17:44ABD saldırıya mı uğradı?
17:46Yani baktığımızda hayır kendisi saldırdı.
17:48Fakat işte Trump burada şu görüşü ileri sürerek sübjektif bir zorlama yapabilirdi.
17:55Bazı da Körfez'indeki emirliklerde işte üstlerin saldırıya uğramasını, ABD'nin saldırıya uğraması şeklinde Trump bunu gündeme getirebilirdi.
18:06Şu ana kadar bu olmadı.
18:07Şimdi nereden yardım istiyor?
18:09Hangi konuda, hangi bağlantıyla NATO'dan destek istiyor?
18:13Hürmüz Boğazı'nın açık kalması konusunda.
18:16Ama biz şunu gördük.
18:17Yani refakat yapma, eskortluk yapma taahhüdünde bulunmuştu Trump.
18:23Yani Amerikan donanması Hürmüz Boğazı'nı açık tutacaktır demişti.
18:27Fakat sonra işlerin öyle konuşulduğu gibi olmadığını gördü.
18:32Ve NATO ülkelerinden, NATO teşkilatından yardım istedi.
18:37Bir kez NATO'nun bir coğrafi alanı var.
18:41Yani NATO ülkelerinden birisine bir saldırı yapılmadan konunun NATO konseyinde gündeme gelip konuşulması mümkün değil.
18:48Fakat müferit ülkeler bu konuda destek açıklaması yapabilirler.
18:52Zaman zaman işte Keir Sterber, üstleri kullandıracağım falan diyor.
18:57Sonra gir adımı diyor.
18:58Akdeniz'e Charles de Gaulle uçak gemisini Macron gönderdi.
19:03Fakat onlar da aslında bu işe çok fazla karışmak istemiyorlar.
19:09Çünkü kendilerine de bunun ağır bir faturası var.
19:14Şu an itibariyle bir görüşme var mı yok mu bu tip haberler çıkıyor.
19:19Fakat yani İran bunu kategorik olarak reddediyor.
19:24Biz müzakere arayışı içerisinde değiliz.
19:27Esasen müzakerelerin sağlıklı yürütüldüğüne de inanmıyoruz.
19:32İki defa bizi müzakereler devam ederken ve Uluslararası'ya doğru yol alırken saldırgan bir şekilde bizi vurdular.
19:42Ve bir itibar güven kayboldu.
19:44Tarafların argümanlarına bakıyoruz.
19:46Yani ABD ne istiyor bir orta noktada buluşmak için?
19:50İran ne istiyor?
19:51ABD'nin en baştaki talepleri aslında bir uzlaşı için ileri sürdüğü görüşlerin içerisinde yer alıyor.
19:59Yani uranyum zenginleştirme faaliyeti tasfiye edilsin diyor.
20:03Füze programı sınırlandırılsın diyor.
20:05Hizbullah'la husilerle vekil kuvvetlerle irtibat ilinti kesilsin diyor.
20:11Nükleer tesisler devre dışı bırakılsın diyor.
20:14Bunların içerisinde İran'ın kabul edebileceği tek şey yani uranyum faaliyetlerinin denetim altına alınması.
20:21Zaten o konuda Uluslararası Atomolojisi Ajansı'nın denetimini İran uygun görmüştü.
20:272015'te imzalamıştı.
20:29Yeniden bu kapı aralanmıştı.
20:32Yani ABD'nin talepleri bunlar.
20:34Şimdi İran'ın taleplerine gelecekte bir saldırı olmayacağı garanti edilsin diyor.
20:40Ve Körfez ülkelerindeki Amerikan üsleri kapatsın diyor.
20:45Savaş tazminatı ödensin diyor.
20:48Hürmüz Boğazı'ndan geçiş konusunda İran'ın bir rejim önerdiğini görüyoruz.
20:54Yani tıpkı işte Süveyş'te olduğu gibi buradan geçen tankerler, kuru yük gemileri İran'a bu geçişin bedelini ödesinler.
21:04Şimdi bu talepleri karşılıklı olarak karşı karşıya getirdiğimizde bir uzlaşı imkanı yok.
21:11İsrail bu işin neresinde?
21:12İsrail İran'ın zaman içerisinde bu saldırılar neticesinde yıpratılmasını ve iç karışıklık çıkmasını istiyor.
21:22Savaşın uzamasını istiyor.
21:24Bütün bu göstergeleri yan yana koyduğumuzda yani bir müzakere zaten yok.
21:30Müzakere olsa bile tarafların talepleri arasında bir uzlaşı sağlama imkanı yok.
21:37Trump'ın iki gün önce yaptığı tehdit, işte bugün itibariyle bunun süresini uzatmış gözüküyor.
21:44İran'ın elektrik sistemini, enerji altyapısını vuracağını açıklıyor.
21:49Trump bu açıklamayla birlikte aslında Cenevre Sözleşmelerinin de fiilen tarihin çöplüğüne gittiğini itiraf etmiş oluyor.
22:00Çünkü Cenevre Sözleşmeleri savaş hukuku kurallarını belirliyor.
22:05Kökeni 1899-1997 yıllarındaki lahi sözleşmelerine dayanıyor.
22:11Silahlı çatışmalar hukuku, insancıl hukuk, savaş döneminde savaş muharip ordular arasında olur.
22:17Sivil at yapıya zarar verebileceksiniz.
22:19Camileri, okulları, dini kurumları hedef almayacaksınız.
22:25Zaten İsrail buna Gazze savaşı esnasında tüm dünya gördü, tanık oldu.
22:29Bunlara riayet etmiyor.
22:30Şimdi ABD'nin de bu yönde lahi sözleşmelerini hiçbir şekilde ciddiye almayan bir tehdidi.
22:39Dünyada tabii teyakkuz uyandırdı.
22:42Şu an itibariyle işte bir 5-6 gün müzakere yapacağım, konuşacağım falan diyor.
22:48Bu bir taktiksel zaman kazanma açıklaması mı?
22:50Yani olabilir çünkü piyasaları rahatlatmak için veya işte bir asker hastalık yapmak için de bunu ileri sürmüş olabilirler.
23:01Çünkü geçmişte de bunu yaptılar.
23:04Fakat öte taraftan şunu da görmemiz lazım.
23:08ABD sahada ağır bir fatura ödüyor bir de borsada ödüyor.
23:12Sadece cuma günü Amerikan borsalarının değer kaybı 1 trilyon dolar.
23:19Yani devasa bir rakam.
23:21Devasa rakam.
23:22Savaştaki kayıpları işte yani işte günde 1 milyar dolar seviyesinde bu şekilde seyrediyor.
23:28Sekizmektör liderleri, vatandaşlar kendi paralarının bu kadar çarçur edilmesini Amerika'da sizce nasıl karşılıyor?
23:35Ve belki de Trump bu noktada en büyük sıkıntıyı bir müddet sonra, çok da uzun olmayan bir müddet sonra yaşamayacak
23:43mı sizce hocam?
23:44Trump çıkış yol arıyor.
23:46Yani nereden girdik bu işe yaklaşıma içerisinde ve nereden bir bu işe eski haline getirebilirim arayış içerisinde.
23:55Fakat hiçbir şekilde eski haline gelmeyecek.
23:59Yani bir sürahi bir bardak düşüp kırıldığında onu ne kadar batlarsanız batlayın hiçbir şekilde eski haline gelmeyecek.
24:07ABD global düzeyde itibar güç kaybetti ve Orta Doğu'dan hegemonya bölgelerine kaybetme kapısı aralandı.
24:18Dolayısıyla Amerika'daki şirketler farklı yaklaşım içerisinde.
24:23Yani petro şirketleri, savunma sanayi, lobisi bunlar destekliyor savaşı.
24:29Fakat öteki finans kuruluşları bakımından sıkıntılı bir dönem söz konusu olabilir.
24:35Trump bir de şuna dikkat ediyor.
24:38Mesela tehditde bulunmuş olmasına rağmen günün birinde İran'daki yeni idari ile bir şekilde bir uzlaşı sağlama kapısını da tamamen kapatmak
24:48istemiyor.
24:49Harg adasındaki petrol durum tesislerine saldırı yapmamasının iki sebebi vardı.
24:55Birincisi İran güçlü misilleme körfez coğrafyasına tehditinde bulundu.
25:00İkincisi de günün birinde Venezuela'daki model gibi İran'ın yeni yönetimiyle Amerikan petro şirketlerine avantaj sağlayacak bir anlaşma yolunun tamamen
25:10kapatılması anlamına geliyor.
25:12Bunu istemiyor belki burayı açık bırakmak istiyor.
25:15Ama öte taraftan da hakikaten baktığımızda çeşit açıklamalarına baktığımızda bu ABD başkanı olan kişinin temyiz kudreti var mı?
25:26Yani bunu düşünmek gerekiyor. Çünkü bir cürümün suçu işlediğinizde hakim bakıyor.
25:31Bu kişi 18 yaşını geçmiş mi? Reşit mi? Mümeyyiz mi? Akıl bali mi? Mantıkları kudidiyor mu?
25:38Şimdi Trump'ın konuşmalarına bakıyoruz. Mesela son birkaç gün içerisinde birkaç cümle ben okuyayım.
25:42Lütfen.
25:44Ateşkes istemiyorum. Karşı tarafa kelimenin tam anlamıyla yok ederken herhalde ateşkes yapmazsınız.
25:50Savaş büyük ölçüde bitti. Operasyonu bitirmeyi düşünmüyorum.
25:55Kara harekatı yapmayacağız. Kazandık ama tam olarak da kazanmadık. Biraz daha var.
26:01Stand up mı izliyoruz? Trump'ı mı izliyoruz?
26:04Yani Zafir ilan etmeye hazır değilim.
26:0748 saat içinde Hürmüz Boğazı'nı açmaz ise elektrik altyapısını vuracağım.
26:12Hezbir de kendi başına bir skandal.
26:15Tamamen.
26:15Ne yazık ki böyle bir kişi ABD'nin başında. Bu tabi içeride tartışma da yaratıyor.
26:22Özellikle Amerika'yı tekrar büyük Amerika yapma ideali peşinde koşanlar Trump'ın teori ve pratiği arasındaki bu uçurumu dikkat çekiyorlar.
26:33Uçuruma dikkat çekiyorlar ve şunu diyorlar.
26:36Yani Amerika'nın ulusal çıkarları mı?
26:39İsrail'in ulusal çıkarları mı?
26:40Trump Amerika'nın ulusal çıkarlarını bıraktı.
26:43İsrail'in ulusal çıkarları peşinden koşuyor.
26:47Tüm Amerika'nın kaynaklarını, askeri gücünü bu amaçla kullanıyor.
26:53Böyle bir tartışma parti içinde de var, muhalefette de var.
26:57Nasıl bir yöne doğru evlilir bilemiyoruz ama tüm göstergeler Trump'ın bunun faturasını tasım ayında ödeyeceğini gösteriyor.
27:09Şimdi hocam özellikle baktığımızda bir diğer nokta İsrail.
27:15Her türlü noktada kendi bankası gibi Amerika'yı kullanırken, her türlü açıdan silah bankası, para bankası gibi kullanırken çok büyük
27:26karartmalar var.
27:27Ve İran'ın misilleme hedeflerini vurması sonrasında İsrail'den neredeyse özellikle yönetim kademesinden bazı isimler görünmez oldu.
27:37Bununla ilgili duyumlarınız, bilgileriniz var mı hocam hiç?
27:41Evet karartma var.
27:43Karartma aslında Gazze Savaşı döneminde de vardı.
27:46İsrail bir göçebe toplumu, yani bir şeyin şuyu vukuundan beter, böyle bir biliyorsunuz bir bizim tarihi atasözümüz var, tiryaki sözümüz
27:59var.
28:00Yani diyelim ki Türkiye'deki X bankası yani bir şayağı çıksa, banka da söylemeyelim fakat X bankası batıyormuş diye bir şayağı
28:09çıksa,
28:10banka gerçekten batabilir yani çünkü herkes gidip parasını kurtarmaya çalıştığı zaman bankada bir duat kalmaz ve banka batar.
28:18Şimdi burada da İsrail yani kayıplarını gizlemeye çalışıyor, hem asker kayıplarını hem sivil kayıplarını, çünkü zaten bir göçebe toplumu o.
28:27450 bin, 460 bin kişi Gazze Savaşı'ndan sonra ülkeden ayrılmış ve bir taraftan da dışarıya çıkışları engellemeye çalışıyorlar.
28:38Yani olağan şartlarda açıklanan rakamlar son derece absürt.
28:42Yani işte en son bazı bakanlar ve Netanyahu gitti, İran'ı sivil yerleri hedef almakla suçladı.
28:52Yani son derece saçma konuştular.
28:54Siz bunu iki senedir tüm dünyanın gözleri önünde, Gazze'de, Lübnan'da, değişik yerlerde yapıyorsunuz.
29:04Netanyahu yani nispeten İsrail'de kamuoyu desteği güçlü gözüküyordu.
29:10Fakat son saldırılar Netanyahu'nun da prestijine büyük darbe vurdu.
29:16Ekim sonunda, Kasım başında seçim var.
29:19Bunu erken zamana alabilirler.
29:21O zamana kadar İsrail nasıl dayanacak, nereye kadar bu iş gidecek?
29:26Pek çok belirsizlik var fakat karartma tüm tahminlerin ötesinde.
29:31Hatta sadece İsrail'le sınırlı değil, ABD'nin ünlü haber ajansları, gazeteleri de İsrail'in kontrolünde.
29:41Medyada, yine sosyal medyada.
29:44Tepe başlarını, bu Yahudi güçler tutmuş vaziyette.
29:50Yani oralarda da bir yönlendirme, karartma var.
29:54Ama şunu söylemek mümkün, İsrail 1948'de kurulduğundan beri hiç bu kadar bir saldırı altında olmadı.
30:03Hiç bu kadar sopa yemedi.
30:04Bunu rahatlıkla söylemek mümkün.
30:07Ama yansımaları nasıl olacak?
30:09Bunu biraz zaman gösterecek.
30:10Çünkü muhalefet liderliği olarak öne çıkan, önümüzdeki dönemde başbakanlık üstlenmesi beklenen kişilerin de kafa yapıları aslında Netanyahu'dan çok farklı değil.
30:21Mesela Yar, Lapid yahut da eski başbakanlar konuştukları zaman aynı siyonist hedefleri ve eddoktrinizasyonu kabul ettiklerini görüyoruz.
30:32İsrail'de 90'lı yıllarda liberal, sosyalist, iki devletli çözüme kapı aralayan siyasetçileri vardı.
30:41Şu an İsrail toplumu içerisinde bunlar pek gözükmüyor.
30:46Bu açıdan yani Netanyahu devlet dışı kalacak olsa bile İsrail'deki bu saldırgan ideoloji ve anlayış varlığını koruyacak gibi gözüküyor.
30:57Evet bu saldırgan ideoloji maalesef İran saldırısından sonra Filistin'in de iyice kuralların tanınmaz hale geldiği bir noktaya taşıdı hocam.
31:08Özellikle Filistin ve Gazze'den çok acıtan haberler geliyor, çok acıtan açıklamalar geliyor.
31:15Ateşkes anlaşması neredeyse o sözleşmelerin hepsi rafa kalkmış şekilde bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?
31:22Bunu Lübnan'da da görüyoruz.
31:25Lübnan'da işte bir süre bekledikten sonra Hezbollah İran'ın yönlendirmesi ve İsrail ideolojilerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı.
31:34İşgale soyunuyorlar.
31:36Yani pek tutunamıyorlar ama Litani Nehri'nin, Litani Nehri ile İsrail arasında kalan Lübnan topraklarının işgale soyunuyorlar.
31:45Gazze'de 10 Ekim 2025'te ateşkes yürürlüğe girdi.
31:50Onlarca yüzeci defa İsrail ateşkesi ilal etti.
31:53Gazze kurulu oluşturuldu.
31:57Bir taraftan işte ateşkesin ikinci aşamasına geçildi.
32:01Orada bir barış gücü, teşekkürü söz konusu olacak.
32:05Bir taraftan İsrail ilal ediyor, öbür taraftan insani yardımların geçişini engelliyor.
32:10Oradaki dram ikinci planda kaldı.
32:14Yani çünkü tüm dikkatler İran-ABD savaşına yoğunlaştığı için.
32:19Bir başka unutulan savaş Ukrayna savaşı.
32:22Putin bunu kendi lehine büyük bir avantaj olarak görüyor.
32:28Ve NATO'nun Avrupalı ortaklarının dikkati bile oradan uzaklaştı.
32:33Buradan çıkarsama yaparak işgal ettiği bölgeleri, vilayet sınırlarının tamamına genişletmeyi ve oraları kabul ettirmeye çalışıyor.
32:44Yani Galp ve Lübnan maalesef bu coğrafya, bu coğraftaki dram İran savaşından sonra artarak devam ediyor.
32:54Evet bu devam da maalesef insanlığın geldiği noktayı karşımıza çıkartıyor hocam.
33:00Ve son olarak da şunu sormak istiyorum müsaadenizle.
33:04Çin ve Rusya, İran savaşının bitmesinde kilit nokta mı?
33:11Bu ülkelerin sahaya ineceklerini, İranliğine bir tavır pozisyon alacaklarını zannetmiyorum.
33:18Diplomasi desteği veriyorlar Birleşmiş Milletler'de.
33:21Ama bunun ötesinde perde gerisinden yani kentlerinin açıklamadığı ölçüde lojistik destek sağlıyorlar mı?
33:34Bu konu belirsizliğini koruyor.
33:37400 milyar dolar civarında 10 yıl süreyle Çin ile İran arasında bir anlaşma yapılmıştı.
33:47Çin tabi ki İran idaresinin rejiminin devam etmesini ister.
33:52Oradan ucuz petrol alıyor.
33:54Fakat sahaya inip de bizatihi savaşa iştirak etmesini beklemek çok rasyonel gözükmüyor.
34:03İran ise bu savaştan, Rusya ise bu savaştan avantaj kazanan taraf hüviyetinde petrol fiyatlarının artması Rusya'ya önemli bir katkı
34:17sağlıyor.
34:18Bunu bir nebze işte dengelemek için rezerv ham petrolü piyasaya sürdüler.
34:24Hatta uluslararası sularda olan ve ambargo ile karşı karşıya olan İran petrolünün satışının önündeki ambargo da kaldırıldı.
34:35Fakat her halükarda bu petrol fiyatının artmasından mütevellit büyük bir kazanç elde ettiği muhakkak Rusya'nın.
34:46Güçlü destek sağlarlar mı, savaşa girerler mi?
34:50Hayır bu olmayacak ama İran'ın direnme kapasitesini, misilleme kapasitesini arttırıcı faaliyetlerin önümüzdeki zaman diliminde takviyesine tanık olabiliriz.
35:05Amerika, İsrail'e karşı yeni bir paktı oluşturma şansı var mı?
35:08Birx'in hocam, soru için de soru geliyor kusura bakmayın.
35:12Hayır o şey yani Birx sadece bir böyle iş adamları kulübü falan gibi.
35:17Yani böyle baktığımızda pratikte böyle organları, örgüt yapısı dört dörtlük oluşmuş bir mekanizma değil mesela.
35:24Karşı tarafta var işte.
35:26Avrupa Birliği var, Avrupa Konseyi var, NATO var.
35:29Ötekiler daha henüz oluşum halinde zaten bu ülkelerin bazıları devasa sorunları var.
35:36Konuşuyorlar ama pratiğe yansıyan bir yapısı yok.
35:41Zaten buna savunma ittifakı değil.
35:43İktisadi sayıkla global ticareti yönlendirme amacıyla işbirliği arayışları, Şangay İşbirliği Teşkilatı biraz daha bu konuda güvenlik örgütü yani Orta Asya
35:55ve Asya kıtasının tamamında Amerikan hegemoniyasını sınırlandırma ve Rusya, Çin çıkarlarına öncelik vermeyi hedefleyen bir organizasyon.
36:03Orta Asya devletleri de sınırları korumak için bu teşkilata dahil oldular.
36:09En son işte bu Şangay İşbirliği örgütü de Pakistan'da katıldı, Hindistan'da katıldı, İran'da katıldı fakat bu bir asker ittifak değil.
36:17Daha çok güvenlik ittifakı, sınırların dokunulmazlığını gündeme alan bir yapılanma.
36:25Batı'dakiler gibi sofistike değil, Batı'dakiler biraz daha mesafeye kazanmış durumda.
36:31Sof talihle bile mesela Avrupa Konseyi'nin bir yaptırım mekanizması var.
36:35Buralarda henüz onlar söz konusu değil.
36:38Yıllardır uluslararası ilişkiler üzerindeki tecrübeniz ciddi anlamda değerli hocam.
36:43O yüzden bugün İspanya'nın yapmış olduğu bir uygulama var.
36:49Enerji kriziyle ilgili birçok ülkede düşünüyor.
36:52Enerji krizinin etkilerini ülkedeki vatandaşların yaşamaması adına İspanya vergileri indirdi.
36:59Bazı destekler açıkladı üretimle ilgili ve vatandaşlarla ilgili.
37:02Sizce bunlar belli bir noktaya kadar idare pozisyonunu getirme enerji krizinde son olarak bunu soracağım.
37:09Ondan sonra yormayacağım, söz veriyorum.
37:12O tabi palyatif çözüm yani neticede İspanya'nın kendi petrolü yok.
37:16Biz de diyelim ki bir ülkenin kendi petrolünün olduğunu düşünelim.
37:19Mesela Norveç'in kendine yeterli petrolü de var dışarıya da satıyor.
37:22Fakat petrol fiyatları global düzeyde belirleniyor.
37:28Yani orada onun benzerini aslında bizim hükümet de yapıyor.
37:33Türkiye'de de uygulamıyor.
37:34Yani işte petrolde, doğalgazda, elektrikte kısmi sübvansiyonlar yapılıyor.
37:40Bu sizin bahsettiğiniz şey İspanya hükümetinin bu krizin faturasını, enerji faturasını üstlenmesi anlamına geliyor.
37:49Palyatif bir çözüm.
37:50Esas olan petrol fiyatlarının, varil fiyatlarının savaş öncesi döneme gelmesi esas olan o.
37:56O olmadıktan sonra bu tip şeylerle bir uzun vadeli çözüm çıkış yolu bulunamaz.
38:02Valla Hürmüz'ün darlığı dünyanın ekonomisini de daralttı hocam.
38:05İnşallah çok uzun sürmez dediğiniz gibi.
38:08Biraz da uzun süreceğe benziyor.
38:10Bakalım neler göreceğiz gelecek günlerde.
38:12Çok teşekkür ediyoruz katılımınız ve katkılarınız için.
38:15Çok önemli açıklamalardı.
38:17Çok teşekkürler.
38:17Sağ olun.
38:18İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar