- 2 hours ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/X73Td0Ac068
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/X73Td0Ac068
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:07Müzik
00:18Merhaba sevgili izleyenler yeni bir programla daha sizlerle beraberiz.
00:23Evet bu yıla 2026 yılına aslında Suriye'de başlayan çatışmalarla girmiştik ve 29 Ocak anlaşmasıyla burada suların biraz durulduğunu söyleyebiliriz.
00:35Fakat hemen akabinde İran'da ABD ve İsrail'in yürütmüş olduğu savaş karşılıklı füze atışlamaları ve çatışmalar hala devam ediyor.
00:45Dolayısıyla Orta Doğu hala bir ateş çemberi.
00:48Peki Türkiye'ye baktığımızda ne görüyoruz?
00:50Burada da aslında yaklaşık bir buçuk yıl olan bir Abdullah Hoca olan tarafından yapılan Barış ve Demokratik Toplum çağrısı vardı.
00:59Bununla ilgili olarak mecliste komisyon kurulmuştu.
01:02Fakat hala gereğinin yapılmaması aslında burada da halkların tedirginliğini sürdürmesine sebep oluyor.
01:09Dolayısıyla bugün programımızda Orta Doğu'dan Türkiye'ye aslında yine bu haftanın öne çıkan başlıklarını konuşacağız.
01:16Konuğum siyaset bilimci aynı zamanda eleştirel Barış Ağı'ndan Ferda Fahrioğlu.
01:22Hoş geldin Ferda.
01:24Hoş bulduk.
01:25Nasılsın?
01:26İyi olmaya çalışıyoruz hepimiz.
01:28Yani hepimiz aslında sürekli basını takip ederek sizleri takip ederek gündemi takip ediyoruz.
01:34İran'la başlayalım isterim programımıza.
01:37Çünkü en sıcak aslında çatışmaların sürdüğü yer hala burası bir siyaset bilimci olarak aynı zamanda çok uzun yıllarda Barış çalışmaları
01:45içerisinde olan bir aktivisti olarak nasıl görüyorsun Orta Doğu'da İran'ın özellikle bu son güncel durumunu?
01:52Aslında İran'ın gelişi belliydi dünden.
01:54Zaten Haziran'da 12 gün savaşları oldu.
01:57Ama orada Amerika birebir direkt bu şekilde müdahale etmemişti.
02:01Aslında o bir yoklamaydı.
02:02Nabız yoklama şeklinde olmuştu.
02:04Ve sonrasında durmuştu.
02:06Şu ana gelinen noktada artık bu pek çok ülkeyi etkileyen bir savaşa dönüşmüş durumda.
02:11Yani Amerika'nın İsrail'e tamamen güç ve yetki verdiği.
02:17Aslında Amerika'nın kendi basını şu şekilde.
02:20Bu bir İsrail savaşı olarak tanımlanıyor.
02:22Yani bu bizim savaşımız değil.
02:23Bizim orada ne işimiz var?
02:25Çünkü şunu hatırlarsanız Trump göreve geldiğinde şunu demişti.
02:28Bizim Orta Doğu'yla işimiz yok.
02:29Irak işgali tam bir hataydı.
02:31Afganist işgali hataydı.
02:33Biz oraya girmeyeceğiz.
02:34Bu yüzden orada ne asker kaybedeceğiz ne de ekonomik olarak biz kendi içimize döneceğiz.
02:39Ve Amerika'yı yeniden büyük yapacağım diye.
02:41Bu çıkışa gelmişti.
02:43Ve şu an gördüğümüz noktada aslında Amerika'yı çok daha büyük bir savaşa sürüklemiş olduğunu görüyoruz.
02:47Bu yüzden muhtemelen bunun sonuçlarını önümüzdeki zamanlarda daha çok göreceğiz.
02:51Yani Amerika'nın kendi iç politikasının yansımasını daha çok göreceğiz.
02:54İran'ın özelliğine gidersek de yine Trump şey demişti.
02:5847 yıldır İran aslında bölgede terörü estiriyor.
03:02Ve ben Amerika'nın ABD'nin 47. başkanı olarak ona son veriyorum.
03:07Hatta bugün çok açık tehditleri sunduğu yine bir açıklama yaptı.
03:11Onlara neler yapacağımızı göreceksiniz diye.
03:14Yani İran'ın bildiğimiz üzere uzun zamandır aslında halkın isyanda olduğu bir rejim var.
03:212022'de özellikle Jiyan Azadi eylemleriyle başlamıştı bu süreç.
03:25Ve yönetim çok ser şekilde bastırmıştı.
03:28Yani yüzlerce insanın ölümüne neden olacak, aktivistlerin, göstericinin ölümüne neden olacak şekilde.
03:33Ve yine geçen senenin son aylarında da yine başlayan gösteriler vardı.
03:38Ve bu gösterilerde bildiğimiz üzere Amerika'nın ilk İran halkına çağrısı şuydu.
03:45Hatta İsrail'in de işte size ayaklanın, biz geliyoruz, size destek olacağız ve sizi kurtaracağız gibi.
03:50Ama bunu söyleyen ABD daha savaşın ilk gününde yüzden fazla çocuğun olduğu bir okulu bombaladı.
03:56Yaklaşık 170 kişinin ölümüne neden olduğu.
03:59Ve bunu da sadece şu şekilde bir açıklama yapıldı.
04:01Yanlış bir bilgilendirmeden kaynaklı olduğunu, koordinatlarla ilgili bir yanlışlık oldu.
04:10Aslında 2025'deki görüntülerde çok net belli orada bir okul oldu.
04:13Yani şunu düşündüğü oraya bir saldırı düzenlenecek ama bir sene önceki veriler bile kullanılmıyor.
04:18Yani o kadar geçmiş veriler kullanılmıyor.
04:21Bunu şundan dolayı paylaşıyorum.
04:23Aslında büyük güçler için halkların, insanların ne kadar değersiz olduğunu, sayılardan ibaret olduğunu,
04:28hatta o sayıların bile önemsiz olduğunu gösteren bir veri olduğu için.
04:32Dolayısıyla İran şu an kaynıyor.
04:34Yani İran'a belki şu şekilde bakmak lazım.
04:37Kendi nevişahsına münhasır bir ülke gerçekten.
04:40Dolayısıyla onu değerlendirirken bir Irak ya da Suriye ya da Afganistan gibi değerlendiremiyoruz.
04:45Kendi koşulları çok farklı, kendi gücü çok farklı.
04:48Nedir İran'ı farklı kıran Orta Doğu'daki diğer ülkelerden?
04:52Öncelikle yani çok uzun bir güçlü yönetime sahip.
04:56Yani kurumları çok güçlü.
04:57Yüzyıllardır devam eden bir ülkeden bahsediyoruz.
05:0079'da Şah'ın devrilmesiyle birlikte aslında sosyal hayatın tamamen değiştiği,
05:06kadınlar başta olmak üzere herkesin hayatında çok ciddi baskılığını artı bir yönetimden bahsediyoruz.
05:11Ve Amerika'nın uzun zamandır şer üçgeni olarak adlandırdığı ülkeler vardı aslında.
05:17Irak, Suriye ve İran ve İran üçüncüydü ve dolayısıyla şu an sıra ona gelmiş oldu.
05:23Ve İran'a baktığımızda zaten hep hedef tahtasındaydı.
05:26Uzun zamandır yaptırımlara maruz kalıyordu.
05:28Yani bu yaptırımları da önce Amerika, Irak'a da yapmıştı ama orada bir zayıflama vardı.
05:33Ve Amerika, Irak'a girdiğinde Saddam Hüseyin saklanmıştı.
05:36Ama İran'da böyle bir şey olmadı.
05:38Hamene'yi kendi görevinin başında öldürülürdü.
05:40Dolayısıyla yani insanlar, evet Hamene'nin ölümünden sevinen bazı gösteriler oldu ama ondan ziyade yas tutan insanlar.
05:49Ve İran halkında çok net şu vardı, aktivistler bile, muhalifler bile hep şu açıklama yaptılar 12 gün savaşında da.
05:56Biz ne olsa olsun İran yönetimden memnun değiliz, evet ona karşıyız.
06:01Ama bunun karşılığında biz ABD ve İsrail'le iş birliği yapmayacağız.
06:04Öyle bir noktada değiliz diye.
06:06Çünkü onların da katliam getireceğini aslında halklar biliyordu.
06:09Çünkü hafıza çok taze.
06:11Yani dediğim gibi şu an 1991'de ABD şunu yaptı Irak'a, siz kalkın ayaklanın Saddam'a karşı Kürk'te ve bildiler
06:20dağıttılar uçaklarla.
06:21Ve insanlar ayaklandıktan sonra onları yalnız bıraktılar ve bunun sonucunda çok büyük katliamlar yaşandı.
06:28Bütün bu hafızalar o kadar taze iken insanlar sadece ABD'nin sözleriyle ya da işte Irak'ta sonrasında yaşanan büyük yıkımlar
06:35yani ya da Suriye baktığımızda iç savaş o kadar kötü bir şekilde etkilendi ki.
06:40Sonrasında işit ortaya çıktı.
06:42Dolayısıyla insanlar şunun farkında yani biz kendi yönetimize ayaklanırsak o karşı tarafın desteğinin sürekli olmayacağını günün sonunda o babalar onların
06:52üzerine düşüyor.
06:52Yani bugün İsrail hala Tahran'ı bombalıyor ve İran'dakiler şunu söylüyor hani biz birebir bize yönelik bu bombalı saldırı olacağını
07:00beklemiyorduk.
07:01Hani sözde destek için geliyordunuz.
07:05Dolayısıyla bir İran aslında bir Irak ya da Suriye gibi olmayacak ki Suriye'de de çok zor yıkıldı biliyorsunuz Esad rejimi.
07:11Yani uzun bir dönem dayandı ki Suriye'de o dayanma sürecinde Rusya'nın payı vardı.
07:16Rusya'da sahneye çıkmıştı.
07:18İran'da daha henüz sahneye çıkan başka oyuncular yok.
07:22Biz şu an sadece şunu görüyoruz sahneye baktığımızda.
07:25Amerika var, İsrail var, İran'la çatışıyor ve İran'da aslında bölgede Orta Doğu'da bulunan ABD'nin üstlerini bombalıyor.
07:32Yani onlara yönelik atışları var.
07:33Ama henüz sahneye giren diğer büyük güçler yok.
07:37Direkt en azından giren yok.
07:38Şimdi Suriye'yi hatırlattın.
07:41Tabi ki orada da aslında bir iç savaş yani 10 yılı aşkın 12 yılı bulduğu iç savaş.
07:47Şimdi İran'da da aynı şekilde senin söylediğin yani hem kendi içerisindeki o yönetim ve rejimin değişmesini isteyen güçler tarafından
07:55hem de bu dışarıdan müdahalelerle iç savaş ihtimali de biraz göz önünde tutuluyor, tartışılıyor.
08:01Ne diyorsun yani İran bir iç savaşa doğru sürüklenir mi?
08:04Ya ben kısa vadede olacağını düşünmüyorum çünkü şu an kısa vadede isyan edebilecek grupların hepsi bir bekleme ve görme pozisyonda
08:10ve tabi ki zaten konuşacağız oradaki kültürün pozisyonda ve tabi diplomatik ilişkiler yürütülüyor.
08:16Ama şu an daha çok yapılan herkes şunun farkında rejimler sadece hava saldırılarıyla düşmez.
08:23Bunun farkındalar.
08:24Bunun için bir kara kuvveti de gerekiyor.
08:26Yani Suriye'deki iç savaşlar oradaki çatışmalarla birlikte başlamıştı ve orada o boşluktan IŞİD ortaya çıkmıştı.
08:32Yani İran için kısa vadede bundan ziyade şey daha etkili olacaktır.
08:37Yani bakalım Amerika oradaki bir grubu destekleyecek mi ya da aslında onu yönelik de şey yapmaya çalışıyor.
08:43Kimler oraya girebilirdi ya hatta bununla ilgili Suriyeli Kürtlerle pazarlık yapmaya çalıştı.
08:48Onlar karşı çıktığı için aslında 6 Ocak'la 30 Ocak arasında Kürtleri yalnız bıraktığına dair sorulanlar da var.
08:55Dolayısıyla ben kısa vadede açıkçası bir iç savaş beklemiyorum orada.
09:00Yani ondan ziyade çünkü İran muhtemelen kendi gücünü kullanabildiği kadar direnecektir.
09:06Ve Amerika'da yani şu an herkes kendi elindeki stokları tüketiyor.
09:10Peki burada bu enerji kaynaklarının doğal kaynaklarının özellikle bir savaş stratejisi hatta silah gibi kullanılmasına ne diyorsun?
09:17Mesela son süreçte işte Hürmüz Boğazı yine stratejik olarak çok büyük önemde.
09:22İran bununla ilgili enerji kaynaklarıyla ilgili tehditlerde bulunuyor.
09:26Yani halklara özgürlük getirilmeyeceği sen de söyledin halklar tarafından da biliniyor.
09:32Burada bir enerji paylaşımı ve aslında yeni dünya düzeninin oluşturulma hamlelerini görüyoruz.
09:38Hürmüz Boğazı burada nasıl şekillenir?
09:41Hürmüz Boğazı'nın İran elinde olması tabii ki İran için çok büyük bir güç jeopolitik olarak.
09:47Çünkü onu kapattıktan sonra sadece işte şu an petrolün varir fiyatı 100 dolara yükselmiş oldu.
09:54120 hatta devam ederse 200 dolara kadar çıkacağı söyleniyor.
09:58Bunun karşısına şu an ülkeler pek çok ülke şu açıklama yaptı.
10:01Kendi elindeki stokların bir kısmını kullanma kararı verdiler.
10:04Yani Türkiye'de Avustralya'da bazı Avrupa ülkeleri de.
10:07Şundan dolayı çünkü henüz en azından iç piyasada çok büyük bir hareketlere neden olmaması için
10:11önleyince böyle aşamalar yapmaya, adımlar atmaya çalışılıyor.
10:14Amerika biliyorsunuz ki Rusya petrolüne yönelik ambargosu vardı, yaptırımları vardı.
10:19Onlar bir açıklama yaptı.
10:2011 Nisan'a kadar biz bunları gevşettik.
10:23Ve dolayısıyla ülkeler oranın petrolünü alabilirler diye.
10:27Hatta Trump'ın şöyle bir açıklaması da vardı.
10:29Petrolün fiyatının yükselmesi bizim işimize yarıyor aslında.
10:31Bu bizi zengin ediyor.
10:33Ama buna rağmen savaşının devam etmesini istemiyoruz.
10:35Çünkü kendisi en büyük petrol üreticileri.
10:37Ama olay aslında sadece yakıt ya da petrol değil.
10:40Yani Hürmüzboğaz'ın kapatılmasıyla birlikte mesela oradan geçen başka bir şey de üre isimli gübre.
10:47Aslında bu gübre tarımla ilgili çok kullanılan bir şey.
10:51Ve aslında yani tarımda %30'u oradan geçiyor.
10:55Dolayısıyla bu kısa vadede değil ama uzun vadede tarım sektörünü de gıda sektörünü de etkileyecek olan bir şey olacaktı.
11:02Bu yüzden yani bu savaşın ne kadar süreceği sadece petrol değil.
11:06Onunla birlikte diğer oradan geçen gıda ile birlikte bir gıda krizi neden olabilir.
11:11Bu yüzden diyelim yani İran bir Suriye değil, bir Irak değil.
11:14Elindeki güçler çok fazla.
11:16Zenginleştirilmiş uranyumu var, silahları var.
11:19Hürmüzboğaz var elinde.
11:20Güçlü bir devlet yapısı var.
11:22Ve muhalefet de hemen önceki bölgedeki çıkarımlardan dolayı hemen isyan etme noktasında değil.
11:29Hem de muhalefete çok büyük bir tehdit de var.
11:31Sen de söyledin yılın son zamanları da esnaflarla başlayan bir direniş vardı ama
11:3610 binlerin bu direnişlerde katledildiği de söyleniyor.
11:40Ve şu anda aslında oradaki güçler de yine aynı şekilde kesinlikle en ufak bir protestoya da müdahale edeceklerini de söylüyorlar.
11:48Sanki halk da o yüzden biraz böyle bekleme halinde gibi ne dersin?
11:51Ya bekleme halinde ve bir yandan da şey var.
11:54Tamamen hani bir bekleyelim nasıl olacak ona göre hareket etmeye ve daha çok erken.
11:58Şu anki haliyle dediğim gibi henüz sadece hava saldırılarıyla devam eden bir süreç var.
12:03Daha çok birbirlerinin stratejik noktalarını vurmaya çalışıyorlar.
12:07Yani şu an özellikle Kürtler üzerinden de söylersek belki oraya geçersek de orada bir birleşme olduğunu görüyoruz ama.
12:13Yani Kürt Kürtler'in bir araya geldiğini orada kendi içinde birleşme durumunun olduğunu.
12:16Aslında stratejisi en belirgin olan şu anda Kürtler.
12:21Evet yani dolayısıyla hani oradan bir grup muhalif bir grup çıkacaksa Kürtler ama Kürtlerin de bölgedeki diğer deneyimlerden kaynaklı hemen
12:29bu aşamada bir başkaldır şeklinde bir hareket edeceğini düşünmüyorum açıkçası.
12:33Üçüncü yol perspektifi aslında geliştiriliyor ki bu sadece İran savaşıyla değil aslında çok uzun süredir Kürt hareketinin söylemiş olduğu önüne
12:45harita olarak koymuş olduğu bir perspektif.
12:48Sen bu üçüncü yolla ilgili neler yani nedir üçüncü yol?
12:52Ya aslında üçüncü yol perspektifi dediğim gibi sadece İranlı değil hem Suriye'de de olan Irak'ta da o şekilde söyleyen vardı.
12:58Türkiye'de de yani şu şekilde İran'ın üzerinde bakarsak şunu görüyoruz.
13:01Bir tarafta İran yönetimi var ve aslında yıllardır hatta on yıllardır halka büyük zulüm uygulayan bir yönetimden bahsediyoruz.
13:10Hem Kürtler'e aslında hem de kadınlara, gençlere bütün yaşam şekline kadar sosyoekonomik her alana müdahale eden bir yönetimden bahsediyoruz.
13:18Ve bunun karşılığı da diğer emperyalist güç olan İsrail ya da Amerika değil.
13:24Dolayısıyla biz orada yani kendi kararımız kendi yolumuzdan gideceğiz ve kendi kararımızı vereceğiz noktasında.
13:30Bunu Türkiye'de de hatırlıyorsanız bir yere şey vardı altılınması vardı.
13:34Diğer tarafta AKP vardı.
13:362023 seçimlerinde özellikle.
13:37Yani ya AKP ya da AKP karşılıkları şeklinde.
13:39Orada da yine aynı nokta söylenmişti.
13:42Dolayısıyla üçüncü yol birazdan Kürt'in kendi kararını kendisinin artık belirlemesi.
13:46Ve birilerinin söylemiyle ya da onların destekleriyle hareket etmemesi.
13:52Çünkü bunun örnekleri yaşandı.
13:54Yani yakın zamanda devlet bahçeli kavgı bir şey söylemişti.
13:57Kürtler paralı asker değil bunu yapmasınlar.
13:59Yani hani sen niye bu haklı veriyorsun demek gerekiyor.
14:03Aslında zaten şey var.
14:04Siyoist konusu kültörü olduğunda İran'daki de olsa, Araktaki de, Suriye'deki de Türkler hemen bir kendilerini hami olarak görmek üzerinden.
14:11Hemen bir akıl verme.
14:13Bunu yapın.
14:14Şunu yapın.
14:15Şeklinde bir şey yapılıyor yani müdahale etme ihtiyacı hissediyorlar.
14:19Ama peki bunun karşılığında Kürt hareketinin duruşunu nasıl görüyorsun?
14:23Ya bence herhalde Kürtler açısından yani Orta Doğu açısından kötü bir süreç ama Kürtler'in belki de jeopolitik olarak en
14:29güçlü olduğu dönemlerden bir döneme denk geliyoruz.
14:32Ama bir noktada da bu dönemde çok tek taraflı olmuyor.
14:36Yani çizgi, linear bir çizgi şeklinde gitmiyor tarih.
14:38Mesela dün okuduğum bir metinde şey söylüyorum.
14:40Arak'ta 12 Mart 1970'te Saddam Hüseyin'le Barzani tarafından yapılan bir anlaşma var.
14:46Ve bu anlaşmada 1974'e kadar 4 yıl boyunca yapılması gereken 10 maddelik şey var.
14:51Sonra da bir tür feodalizmin, feodal yönetimin onaylanması yani eğitim sisteminden tutun da anı dilde eğitim olması, ülkenin gelik alanında
15:01ikinci dil olması gibi.
15:02Yani şu an bizim Türkiye için hayal ettiğimiz şeyler 1970'te bu Saddam'la birlikte anlaşma imzalanmış.
15:09Ama 1974'e gelince bu hayata geçirmemiş ve tekrardan çatışmalar başlamış.
15:13Şu an Arak'taki sisteme baktığımızda artık bunun fiili olarak uygulandığı bir sistem var.
15:18Ama bu 1990'dan Arak'ın işgaline kadar olan süre, yani orada bir uçuşa yasak bölge ilan edildi bu sayede.
15:29Ve orada uzun yılları alan süreç olmuş oldu.
15:32Dolayısıyla şu an kültür açısından baktığımızda normalde Türkiye görece koşulları açısından daha iyi bir noktada gibi görünürdü.
15:40Yani Kürt halkının hakları açısından bahsediyorum.
15:43Tabii ki 90'lı yıllar, çok karanlık yıllar.
15:46Ama şu an baktığımızda Arak'ta artık orada federatik bir yönetim var.
15:49Kültüristan Federi Bölge Yönetimi var.
15:51Suriye'de keza artık yani o daha da ilerli bir noktasında bence Türkiye'yi çok kıyasladığımızdan.
15:57Yani İran'da da bu savaşın uzun sürmesiyle birlikte İran'daki kültür içinde farklı bir uzun vadede şey getireceğini düşünüyorum.
16:05Kendi yollarını bulacağı, belki işte Rojova örneği dediğin gibi burada önemli.
16:10Yine yani Suriye'de de aslında hatta Kürtler açısından en zayıf bölgelerden birisiydi.
16:16Rojova bölgesi ama bu gelgitli süreç, iç savaş, baz rejimi oradan başka bir aslında şu anda bütün dünyaya model olan
16:24belki de üçüncü yolun şekillendiği bir bölge olarak ortaya çıktı.
16:30Ama tabii ki burada kadınların direnişi de yine çok önemliydi.
16:34Bugün de aslında 29 Ocak anlaşmasıyla beraber işte hem efrene dönüşlerin geri başlaması, hem işte esir takaslarının olması, entegrasyon süreci
16:44kadınlarla birlikte bunu nasıl görüyorsun?
16:48Şöyle ben şu an Rojova'yı yakından takip ediyorum.
16:50Çünkü aynı zamanda Rojova Üniversitesi'ne ders veriyorum online olarak.
16:54Dolayısıyla orada dedi ki öğrencileri de yakından takip etsin demedi.
16:57Yani nedir mesela o sıcak gözlemlerin?
16:59Ya şu şekilde beste öncelikle bence yani Rojova'nın şu anki gençliğini ben biraz da Türkiye'nin 90'larına benzetiyorum.
17:06Çok korkusuzlar, çok cesurlar.
17:08Yani şu çok önemli benim kendi siyaset bilimi alanındaki öğrenciler.
17:12Yani çatışmaysa çatışma ama eğer çatışma yoksa da biz eğitimimizi almak istiyoruz.
17:18Diplomaside çok ilerlemek istiyoruz.
17:20Çünkü olay sadece sahada kazanmak değil sahayı bir de diplomaside kalıcalaştırmak önemli.
17:26Dolayısıyla o milliyetçilik aslında Kürt milliyetçiliği çok fazla var.
17:30Ve en önemlisi şu, elde edilen kazanımların kolay elde edilmediği bilindiği için bunlardan vazgeçme hiç niyetleri yok.
17:37Bu yüzden zaten Ocak'taki görüşmelerde, çatışmalar devam ederkenki görüşmelerde bütün okullar kapandı.
17:45Ve herkes kendi köyüne gidip kendi köyünü korumaya aldı.
17:47Evet, öz savunma halindeydi.
17:49Öz savunma halinde ve bütün öğrenciler, öğretmenler, herkes bu şekilde.
17:52Sonrası anlaşma olduktan sonra tekrar herkes okullarına geri döndü.
17:56Şu an peki sürece güveniyorlar mı?
17:59Çünkü senin de dediğin hani o 70'teki örneği verdin Irak'ta.
18:03Hani 70'te bu anlaşmalar yapıldı halde, 74'te bambaşka bir tabloya gidildi.
18:06Onun tekrar inşası işte 90'lardan sonra gerçekleşti.
18:10Bir tarafıyla da her anlaşma işte her an kırılgan da bir süreç geri gidebilir.
18:16Bununla ilgili çekinceleri var mı?
18:18Yoksa bu sefer daha yakın mı hissediyorlar?
18:20Ya şöyle zaten genelde insanlar ara ara bunu yoklarlar.
18:24Bu bozulabilir mi?
18:25Yani bence Şeray Yönetmeni de o dönem yaptığı şeylerden biri buydu.
18:28Ne kadarını geri alabiliriz derdettikleri kazanımların ki bazı sınırlar geri gitmiş oldu.
18:32Yani şu an baktığımızda Türkiye'de de olan bir durumdur.
18:37Karşı tarafa güven yok ama kendilerine yönelik şu güven var.
18:40Eğer bu olmayacaksa biz yine çatışmaysa çatışma.
18:44Biz elde ettiğimiz kazanımlardan vazgeçmeyeceğiz.
18:47Hatta o dönem anlaşmamalarının nedenlerinden bir tanesi ana dilde eğitimdi.
18:51Yani ana dilde eğitim kırmızı çizgi alsa vazgeçmeyeceğiz diye.
18:54Çünkü zaten defakto olarak Rojava'da ilkokuldan tutun üniversiteye kadar
18:58hatta yüksek lisans doktora programına kadar Kürtçe bir eğitim var.
19:01Eğitim sistemi oluşmuş durumda.
19:03Ve bu eğitim sistemi oluşmuş durumdayken bundan geri adım atmak istemedikleri için
19:07masa bir iki sefer devrildi.
19:09Şu an gelinen noktada zaten sizinle bildiğiniz gibi anlaşmalar yapıldı.
19:13Şu an aslında ben ki eğitim süreciyle ilgili şöyle bilgi verebilirim daha çok.
19:17Hani basında paylaşılmayan.
19:18Orada da bir entegrasyon süreci var.
19:20Yani bizdeki YÖK sistemi gibi Şam'da bulunan sisteme entegre edilmeye çalışıyor.
19:26Ve tabii ki eğitimleri Kürtçe olacak.
19:28Ama Şam yönetmeninin istediği daha çok böyle ilkokul, ortaokul, lise düzenindeki okullarda
19:33daha çok dini derslerin dahil edilmesi müfredatın.
19:38Üniversitelerle ilgili de kadınlara ilgilenen şöyle bir durum var.
19:41Rojava Üniversitesi'nde jineoloji bölümü var.
19:43Yani bir ders değil, bölüm olarak var.
19:45Mesela bu bölüm şu an bir tartışma konusu.
19:47Yani müzakere edelim.
19:49Yani entegre olacak mı merkezi okullara yoksa dışında mı kalacak?
19:54Yani aslında daha çok istemiyorlar.
19:55Ve Kürtler de bunu kabul etmek için müzakere ediyor.
19:58Onun dışında mesela Kürt tarihi, coğrafi olarak Kürt tarihi dersi ve toplumsal cinsiyet eşitliği dersi gibi
20:05bazı dersler daha da istemedikleri dersler.
20:08Yani dilden ziyade artık bu defa dersler, müfredatlar, içeriklere müdahale etmeye çalışıyorlar.
20:13Dolayısıyla orada da bir müzakere süreci var.
20:15Ama dediğim gibi yani oradaki insanlarda şu çok net.
20:20Ben hep şeye benzetmişim.
20:21Şimdi daha doğrusu öğrencilerle konuşunca.
20:22Şimdi Rojava dört parçanın küçüğü ya, küçük kardeş mendirme şekillemizden.
20:27Küçük kardeş ailede daha cesur olandır.
20:30Daha böyle hani büyüne de karşı çıkabilir, şey yapabilir.
20:33Gerçekten Rojava örneğine baktığımızda yani o açıdan bence diğer üç parçanın da ilerisine gidebilen cesareti gösteren.
20:40Yani o cesareti çocuklarda, gençlerde, ailelerde görmek gerçekten muazzam bir şey.
20:45Genç kadınlar peki yani özgürleşme talepleri onlar nasıl?
20:49Ya şu var, laiklik var.
20:52Yani en azından o laiklik sonuna kadar devam etmek istiyorlar.
20:55Yani bu yüzden Şam yönetimine karşı şeyleri sadece bir etnisite bazlı bir aylıktan ziyade yaşam tarzıyla ilgili de yani onların
21:03bu yüzden sunduğu.
21:05Yani şunu düşün mesela YPJ içinde kadınlar var.
21:09Bir entegrasyondan bahsediyor.
21:11Bu da bir tartışma konusu.
21:13Ama onlar kadınları bırakın ordunun içine dair etmeyi.
21:16Selamlaşmıyorlar bile.
21:17Söyledikleri cümle buydu.
21:18Oradan aktarıyorum.
21:20Dolayısıyla kadınlar o şeyden yani hani bilinç çok yüksek.
21:24Ve aslında dediğim gibi erdettikleri kazanılardan vazgeçmek istemiyorlar.
21:28Ve muhtemelen yıllarda savaşta olmanın, savaşta büyümenin verdiği şöyle bir durum da var.
21:32Zaten biz bu savaşa alışırız.
21:34Biz bu savaş koşullarında hayatımızda inşa ediyoruz, devam ediyoruz.
21:38Dolayısıyla savaş gözlerini korkutmuyor.
21:40Onu söyleyeceğim.
21:41Yani her çatışma ise yeniden bunun şeyi.
21:43Çünkü daha önce de biliyorsunuz yani o tartışma, Ocak ayındaki bütün müzakere süreçlerinde hep söylenen buydu.
21:50Biz çatışmaya dönmek istemiyoruz.
21:52Ama eğer kazanılmamızı kaybetme noktasına gelirsek bundan da korkmayız.
21:56Bu kadınlarda da çok net olan bir çizgi.
21:58Şimdi aslında burada bahsettiğin işte kadınların okuma hakkı, kamusal alanda var olma hakkı,
22:05enternasyonel kadın mücadelesi açısından da önemli.
22:08Kadınların aslında tüm dünyada yıllardır, yüz yıllardır vermiş oldukları, bin yıllardır vermiş oldukları bir mücadele.
22:15Ve şimdi bunu Rojova'da aslında kadınlar hala mücadelesini yürütüyorlar.
22:19Belki de daha gelişmiş Avrupa ülkeleri için çok sıradan bir konu.
22:24Orada dediğin gibi ölüm kalım meselesi.
22:26Şimdi şunu sormak istiyorum.
22:28Enternasyonel kadın mücadelesi olarak, kadın dayanışması olarak Rojovalı kadınların yeterince yanında yer alınıyor mu?
22:35Ya da oradaki kadınlar, evet tüm dünyadaki kadınlar burada bize ses veriyor.
22:39Bunu hissedebiliyorlar mı?
22:41Bence bunu çatışma döneminde insanlar daha net gördü.
22:44Yani çünkü Ocak çatışmaları ile birlikte biliyorsunuz ki dünyanın pek çok yerinden Kürtler.
22:49Sadece Kürtler değil aslında yani eylemler yaptılar.
22:52Onlarla birlikte şu hatırlatmayı da insanlar yaptı Batı'da da.
22:54Bu insanlar IŞİD'de çatıştı.
22:57Bizim için çatıştı.
22:58Avrupa kentinde bombalar patlıyordu.
23:00Ve bu insanlar sayesinde biz bundan kurtulduk.
23:03Hani Netflix'in bir filmi vardı, 3 isim problemi diye.
23:07Orada dünyayı kurtaracak 3 kişi seçiliyor.
23:09Ve bunlardan bir tanesi Kürt kadın.
23:11YPJ gelinir.
23:12Yani dolayısıyla hani o bile yani bu yüzden diyorum bu dönem Kürtler'in aslında en görünür olduğu.
23:19Yani uluslararası alanda en görünür olduğu, en fazla desteklendiği dönem.
23:23Ve bu yüzden bunda da tabii ki Rojava'nın payı çok fazla.
23:27O dönem yani ben yeteri kadar desteklenmediğini düşünüyorum dışarıdan biri olarak.
23:32Ama onlar desteklendiklerini düşünüyorlar.
23:34Yani belki hani yapılan pek çok başkente yapılan eylemler, mitingler olabilir onlardan kaynaklı şey var.
23:42Ama bir yandan şu da var.
23:43Eğitim açısından yeni dönersen mesela Rojava Akademisi'ni düzenlemek, desteklemek için Rojava için akademisyenler diye uluslararası gruplar oluştururdu.
23:52Dünya pek çok farklı. Yeniden akademisyenler bir araya gelip Rojava'daki üniversiteyi nasıl dışarıdan destekleyebiliriz?
23:58Başka üniversitelerle nasıl işbirliği yapılabilir? Nasıl akreditasyonlar sağlanabilir diye destekler yapmıyor.
24:03Aslında bunlar çok büyük adımlar.
24:05Çünkü senin de ifade ettiğin gibi yani 10 yıl önce küçük kardeşin adı bile bilinmiyordu.
24:10Belki o yüzden muhakkak yeterli değildir.
24:12Ama Rojava'dan öyle bir bakışla bakıldığında da şimdi 10 yıl sonra gelinen noktada işte bu tarz ağların kurulması da mutlaka
24:22onlar için de kıymetlidir.
24:24Kesinlikle. Ben kendi adımı da söyleyeyim.
24:26Yani hep özellikle ana dilde eğitim konusu çok tartışılıyor.
24:28Nasıl olacak? Türkiye toplumu çok iç içe. Bu olmaz.
24:32Ama ben oradaki örneği gördükten sonra ya dedim aslında oluyor, olmuş ve şu an var orada.
24:37Yani hani çünkü dolayısıyla bu bizim için de Türkiye için de örnek olunabilecek noktada.
24:43Yani her ne kadar işte Ahmet Şer'e yayınladığı bildiri de Türkiye'den yazılmış gibi şey demiş ya,
24:49Kürtçe seçmeli ders olabilir gibi şeyler söylenmiş olsa bile aslında baktığımızda orada kurulan sistem Türkiye'nin çok çok ötesinde bir
24:56sistem.
24:57Ve bir noktada dediğim gibi bizim aslında eğitim açısından hayal ettiğimiz sistem şu an kurulmuş defakto olarak işliyor.
25:03Dolayısıyla bunlar da Türkiye'deki barış sürecinde bizim rol model olarak almamız gereken örnekler.
25:08Ve ortada doğudaki belki diğer çatışmaların sürdüğü işte İran için de yarın öbür gün belki bunları konuşuyor olacağız ama Türkiye'den
25:15devam edelim aslında.
25:16Ondan önce şey söyleyebilir miyim? Unutmadım da birazcık söyleyebilirim.
25:19Ya aslında bir de şu resim var.
25:22Kürtlerin kendileriyle en fazla barışık olduğu dönemdeyiz.
25:25Yani bırak ujinin olmadığı en azından yani öncesinde biliyorsunuz ki işte Arak'la ya da PKK'li KDP arasında falan
25:33yani onun arasında da çatışmalar oluyordu.
25:35Ya da işte farklı bölgelerdeki Kürt grupları arasında.
25:38Ama şu an en fazla birbirini destekledikleri dönem.
25:40Yani şu an mesela Arak Feder'e bölge yönetimi açısından baktığımızda diplomasi açısından en güçlü olduğu dönemi yaşıyor.
25:47Yani hem Türkiye'deki Kürtlerle ilişkisi iyi hem Kürtlerle hem İran'la yani Pejak'la ilişkisi iyi hem de Suriye'yle.
25:56Dolayısıyla Kürtler aslında bu dönemde sadece kendi ülkelerinde değil birbirleriyle.
26:00Bu yüzden artık şey söyleniyor ya bizim talebimiz Kürdistan'ın tek parça olmasının değil artık bir Kürt birliği, Kürt halk
26:07birliğinin olması.
26:08Farklı ülkelerde olabilir, kendi ülkelere farklı entegrasyon modelleri olabilir.
26:12Kendi hakları, kimlikleri, vatandaşlık, eşit vatandaşlık haklarına sahip oldukları.
26:16Ama kendi alanında da bir Kürt birliğinin olması.
26:20Ve şu an bence bu zaten defakto olarak var artık bölgede.
26:23Ve aslında dünya tarihi içinde eğer bu Kürt birliği sağlanabilirse, çatışmalar durursa belki de bambaşka bir sistem olacak.
26:30Şimdiye kadar görülmeyen.
26:32Yani çünkü bir halkın dört parçada bölünmüş olması ve devletleşmemiş olması da aslında tarihsel açıdan baktığımızda da eşine rastlanır bir
26:43durum değil.
26:43O yüzden gerçekten önümüzdeki süreçlerde hep diyoruz ya tarihsel süreçler, tarihsel günler diye.
26:49Nelere gebe olacak, neleri deneyimleyeceğiz.
26:52Hepimiz için bu tarihi yaşamakta başka bir anlam ifade ediyor.
26:56Ve Türkiye tarihine geleceğim.
26:58Şimdi Barış ve Demokratik Toplum çağrısı ile beraber aslında Abdullah Öcalan'ın da ekseriyetle söylediği hatta son görüşmelerinde de diplomasiydi.
27:06Sen de bunu çokça vurguladın.
27:08Yani önümüzdeki sürecin en önemli ayaklarından birisi bu.
27:12Diplomasi ve entegrasyon.
27:13Türkiye'de durum nasıl? Nasıl gidiyor sence?
27:16Ya aslında kendi anına hayal kırıklığı diyeceğim.
27:19Ne?
27:20Bunu burada söylemek doğru mu emin değilim ama.
27:22Çünkü şöyle bir durum var.
27:24Yani 27 Şubat'ı baz alırsak bir seneyi geride bırakıyoruz.
27:26Ama aslında süreç Ekim'le başladı, 1 Ekim'le başladı.
27:29Dolayısıyla bir seneden fazla bir süreç var.
27:31Ve bu sürece baktığımızda, taraflar açısından baktığımızda işte Pek'nin bir deklarasyonla şey yaptığı,
27:40yani Abdullah Öcalan'ın deklarasyonundan sonra Pek'in arttığı, silah bıraktığı ve sonrasında 11 Temmuz'da silahların yakıldığı bir seremoni yapıldı.
27:50Ve silah sınanma sürecinin aslında başladığı bir aşamadan bahsediyoruz.
27:53Diğer açıdan baktığımızda 5 Ağustos'a kadar herhangi bir şey yapılmadı ve 5 Ağustos'da bir meclis komisyonu kuruldu biliyorsunuz.
28:01Ve bu meclis komisyonu ayrıca evet pek çok grubu dinledi.
28:05Ki bu dinlenenlerin de aslında rapora yansımadığını da görüyoruz.
28:08O da aslında bir oyalama olduğunu gösteren bir aşama.
28:13Ve bir rapor açıklandı.
28:15Şu an gelinen noktaya baktığımızda aslında anayasa değişikliğinin yapılmasına gerek olmayan, yapılabilecek bir sürü şey var.
28:23Sadece anayasa mahkemesi kararları, ahim kararlarının uygulanması yeterli.
28:27Yani şunu düşünün, infaz yakmalar olmazsa bir sürü insan tahliye olabilecek.
28:30AYM ahim kararları uygulanırsa Selahattin de müteş başta olmak üzere tahliye olabilecek insanlar var.
28:35Ya da barış akademisyenleri, kendi davamdan söyleyeyim.
28:38Sadece var olan yasa uygulanırsa biz de işimize geri dönebileceğiz.
28:41Ve geçenlerde 10 yılımız doldu.
28:44Hala düşünün, bu ülkede sadece barış talip ettiğiniz için 10 yıl boyunca akademiden uzaklaştırıyorsunuz.
28:49Ve sivil öldü durumuna konuluyorsunuz.
28:53Dolayısıyla hani bir negatif barış süreci var, evet bir çatışmasızlık süreci var ve bize sanki bir lütuf gibi sunuluyor.
28:59Bakın artık barışla ilgili konuşabiliyorsunuz, size alan açıyoruz.
29:04Ama buna yayılmış bir politika gibi.
29:06Yani aslında bu da literatürde çatışmasızlığın kendisinin bir çatışma çözme yöntemi olması süreci.
29:12Türkiye şu an biraz da bunu uyguluyor.
29:15Bunu biraz açar mısın?
29:16Şu şekilde yani negatif barışla devam etme, çatışma yok, fiil sıcak bir çatışma yok.
29:22Ama olabileceği kadar her şeyin daha çok zamana yayılması, olayın sadece silah bırakmayla sınırlandırılması,
29:29yani eşit vatandaşlıktan ziyade, işte zaten bütün söylem bu ya,
29:34yani meselenin kendinin tanımlanması da terör diliyle tanımlanıyor, çözümün kendisi de terörsüz Türkiye diye tanımlanıyor.
29:40Buna rağmen silah bırakmanın kendisi bile silahsızlanma süreci ve sonrasına uyulması gereken süreçler,
29:48aslında Türkiye tek bu süreci yürütmüyor, bunu yürüten dünyada pek çok ülke var.
29:53Buna dair Birleşmiş Milletler kararları var, yapılabilecek süreçler var.
29:57Bütün süreçlerden azade şekilde kendi modelimizi uyguluyoruz diyerek aslında bir çatışmasızlığın devam ettirmesi modeli bu.
30:03Peki buradan bir sonraki safhaya geçmek için nasıl bir basınç oluşturmak gerekir?
30:09Yani baktığımız zaman aslında ülkedeki krizden, ekonomik krizden, siyasi krizden müzdarip milyonlar var yani.
30:18Kim eline atsan zaten şikayet halinde.
30:21Ama bir taraftan da bunun basıncını oluşturacak bir güç, yani demokratik cumhuriyet mesela.
30:27Yani herkes demokrasi istiyor ama bununla ilgili bir aksiyon alamıyor sanki.
30:32Yani o basıncı, bahsettiğin çatışmasızlık halinden aslında pozitif barış sürecine geçecek olan adımları atmada kimler nasıl rol oynamalı?
30:41Yani şunu hep söylediğimiz şey var, bu tür barış süreçlerinin daha çok yerlerden olması gerekiyor diye.
30:46Bu yüzden ilk topu altımız yerlerden biri sivil toplum.
30:49Biz de bu yüzden Erişler Barışı Anı'nı kurduk şu an 20 tane sivil toplum örgütüyle.
30:53Ve farklı alanda çalışma yapan yani insan hakları, hukuk, kadın, çocuk, genç, LGBT, hafıza.
30:59Yani aslında çatışmayla birebir kesimsel olan bütün alanlarda çalışmalar yürüten.
31:04Ama şu da bana doğru gelmiyor, sadece olayı sivil toplum örgütlerinden beklemek.
31:09Çünkü bunun siyasi ayağı var, siyasetçiler gerçekten ne kadar aktif çalışıyor.
31:13Buna bakmak gerekiyor.
31:15Onun dışında meslek odaları var, çok büyük güçleri olan.
31:18Yani bir anda bir kararlarla aslında pek çok alanı durdurabilecek olan eğitim alanı, diğer iş sahalarını.
31:24Ve onlar da bekle gör pozisyonda olduğunu görüyoruz.
31:27Açıkçası şu an bu mobilizasyon yok.
31:31Yani alttan gelen bir mobilizasyon yok.
31:32Evet Kürt tarafında var.
31:34Bunu talep ediyorlar, umut ediyorlar.
31:35Ama karşı tarafa bir güven yok.
31:38Yani hani bence biz Kürt'e alarak artık şundan da biraz zor olduk.
31:41Sürekli talep etmekten, sokağa çıkmaktan, bunu dile getirmekten.
31:45Yani sivil toplum açısından ben kendim söyleyeyim.
31:47Sürekli böyle politika önerileri.
31:49Hani olması gereken bu diye anlatmaktan.
31:52Ama çünkü bunlar karşı taraf kapattığında kendini, oraya ulaşmıyor.
31:57Ben bu yüzden hani biraz da onların kendi şeyleri üzerinden.
32:01Hani ekonomik kriz dedin.
32:02Biz bu ülkede ekonomik krizi yaşadık, pandemi yaşadık.
32:05Ama bunlar bir şekilde insanlara ulaşamayabiliyor.
32:07Şu şekilde.
32:08Hayatında birebir yaşıyor.
32:10Ama karşı taraf algı yönetimiyle çok iyi şekilde bunu tersine çevirebiliyor.
32:15Şu an mesela bütün CHP'yi ilgilendiren tek kısım şu.
32:18Biliyorsunuz İmamoğlu'la birlikte başlayan dava süreçleri var.
32:22Ve muhtemelen bu uzun bir zaman alacaktır.
32:25Dolayısıyla şu an hükümetin yaptığı aslında biraz da bölmek şeklinde.
32:30Yani CHP için onları ilgilendiren ayrı bir gündem oluşturuyor ki 19 Mart'tan beri onların gündemi o şu an.
32:36Evet.
32:36Yani bu yüzden de bu barış sürecinin ki ana muhalefet partisinden bahsediyoruz.
32:42Çok daha fazla aktif olmaları gerekirken sadece masada mış gibi durdular.
32:46Ben bu şekilde tanımlıyorum gerçekten.
32:48Ama şimdi beklenen bir bayram sonrası aslında bir takım değişiklikler olacak.
32:51Özellikle hukuki olarak.
32:53Sence olabilir mi?
32:55Yani biraz da çünkü konjektürel olarak da bir tarafıyla hep aslında biz de programlarımıza konuştuk.
33:01Sen de biliyorsun.
33:01Yani Orta Doğu'daki gelişmeler birazcık Türkiye'yi, Türk devletini böyle bir siyaset yürütmeye itti.
33:08Şu anda da hala aynı sıcak gelişmeler devam ediyor.
33:12Yani burada da artık daha fazla zamana yayılacak bir durum yok gibi de.
33:16Ya bence iktidar ziyade bunu tercih ettiler.
33:19Yani Suriye'deki durum olunca bir bunu bekleyelim.
33:21Şimdi İran için bekleyelim.
33:23Yani ben şunu hatırlıyorum.
33:24Ekim ayında biz eleştirak başarı olarak meclise gittiğimizde görüştüğümüz siyasi partiler bize şunu söylemişti.
33:29Hükümetin onları aktardı şuydu.
33:31Bütçe görüşmelerinden önce Aralık ayında yasa gelecek.
33:34Şu geçiş yasası denen yasa ve bu yasa geçecek.
33:37Ama şu an geldik Mart ayındayız.
33:40Şu anda da şey söyleyenler de var.
33:41İşte bu yasanın düzenlenmesi, hazırlanması muhtemelen yaz dönemini bulacak.
33:45Ve yeni yargı döneminde yani Ekim ayında bu meclise gelecek.
33:49Bu yüzden diyorum aslında hükümetin bu politikası başı başına sürece yaymanın kendisinin çatışma çözümü yöntemi olarak kullanıyor.
33:58Yani onlar için negatif barış hali tamam.
34:00Çünkü bunun üzerinden bu söylemini devam ettirebiliyor.
34:02Ben terörsüz Türkiye'yi sağladım.
34:04Şu an çatışma yok.
34:06Kimse ölmüyor.
34:09Ve geri kalan kısmı için evet yasa çıkacak.
34:11Şu olacak.
34:12Yani sürekli bir zamana yayma ve Orta Doğu'daki gelişmeler aslında onlar için çok bence Kürt meselesi noktasında ekmeğine yağ sürmüş
34:21oluyor.
34:21Çünkü hep şey bahanesi var.
34:23Oradaki olaylar daha sıcak, daha yakından takip edilmesi gereken bir gelişme.
34:27Ve bizim de projeksiyonumuzu direkt o tarafa kaydırıyor.
34:30Bu da ama içeride devam eden bir süreç var ve biz o sürecin aslında hızlı bir şekilde hareket edilmesi gerektiği
34:36gerçeğini unutuyoruz.
34:37Peki Kürt halkının özellikle burada bu süreçten beklentisine yani somut olarak önce hangi adımı görürse sence daha hani o temkinli
34:47halden çıkar?
34:48Ya benim yazında Diyarbakır'daydım.
34:52Bölgede gördüm insanların fazla yani bazı şeyler sembolleştirilmiştir.
34:56Mesela Selahattin Demirtaş örneği öyle önemli bir sembol insanlar için.
35:00Yani şunu söyleyen şey vardı.
35:01Bir abla vardı.
35:03Ben saçlarımı kına yakacağım ama Selahattin Demirtaş'ın çıkmasını bekliyorum kına yakmak için.
35:07Yani insanlar şunu bekliyor hani Selahattin Demirtaş çıkarsa evet ah gerçekten bunlar iyi niyetli ya da işte infaz yakmalar son
35:15ararsa yani biraz böyle bariz somut adımlar örnekler görmek istiyor.
35:20Ve bu adımları görmediği sürece şu var artık bu insanlarda bir yılgınlığı da neden oluyor.
35:25Hep şu söylendi ya yani Kürt'er barış istiyor umut var ama güven yok ve bu güven aralığı zamana yayıldıkça
35:31daha da çok düşüyor.
35:33Peki hükümet ne yapmaya çalışıyor bu kadar çok zamana yayarak?
35:36Yani buradan nasıl bir kazancı olacak?
35:39Ya bence kazanıyor zaten şu an.
35:41Yani öncelikle şöyle şu şekilde kazanıyor.
35:45Yani dediğim gibi ana muhalefet üzerinden farklı bir söylem üretti ve orada farklı bir çatışma alanı var şu an.
35:52Kültür üzerinde de yani şu an bir çatışmasızlık hali var.
35:55Devam eden müzakereler var.
35:57Ve bu seçim sürecine yakın nasıl yasal düzenlemelerin biraz da o halkın beklediği umutlu adımların atılacağını ve şunu olacağını.
36:05Bakın biz başladık yapıyoruz.
36:07Bunun devamı için daha çok zamana ihtiyacımız var.
36:10Yani yine bir oy ve aslında iktidar.
36:12Evet yani seçim stratejisi.
36:13Tabii ki yani bu çok net.
36:14Zaten biz bunu biliyorduk hepimiz biliyorduk.
36:16Yani baştan beri iktidarın derdi bu da seçim stratejisi.
36:19CHP'nin de derdi Kürt tarafından kalkıp iktidar olmak.
36:22Bu çok bariz.
36:23Ama biz şey soruyoruz hani bu realiteye rağmen önemli olan aslında biraz da bizim de stratejik davranımız.
36:29Yani hani bunlar buysa evet bunun bilincinde olarak Kürt tarafının da ona göre oynaması gerekiyor.
36:33Önümüzde şimdi bir Nevroz var.
36:35Sence burada Kürtler taleplerini nasıl alanlara meydanlara taşırlar?
36:40Hani o hep bahsettiğimiz üçüncü yolun gereği olarak burada başka bir hattı görebilir miyiz sence?
36:47Ya şöyle zaten 8 Mart itibaren Mart'ı bizim için tamamen bir coşku.
36:52Kürt kutlama ve isyan ayı aslında sadece kutlama değil isyan ayı.
36:55Şimdi Diyarbakır'da ve birkaç kentte birkaç gün önce zaten başladı Sur'da gece kutlamalarla başlanmış oldu bile.
37:01Evet Nevroz'a ben de Diyarbakır'ıyım.
37:03Biliyorum ki yıllardır çok çok önemli olan bir şeydir.
37:06Yani insanların gerçekten o isyanın bir araya gelmesiyle birlikte.
37:10Yani ben kendim hatırlıyorum 5 yaşında ilk katıldığım Nevroz silahlı çatışmanı oldu.
37:14Bir Nevroz yani hayatımda çocukluğuma dair hatırladım.
37:18Böyle çatışmanın ilk olduğu örneklerden biri.
37:20Dolayısıyla Nevroz hepimizin hayatında çok farklı bir yere sahip yani.
37:23Bir de tam olarak kültüre olarak da kendini yansıttığın değil mi?
37:27Yani dedim ki kimliğine var olma mücadelesi aslında.
37:30Yani bu yüzden bu hem bir kutlama hem de bir isyan olarak anlatıyorum.
37:33Yani şu an bu kadar Orta Doğu'nda çatışmanı oldu.
37:37Bir yandan Irak'ta bir elde edilen kazanımlar var 10 yıldan fazladır devam eden.
37:41Suriye'de keza aynı şekilde.
37:42İran'da her ne kadar oradaki çatışma evet çok kötü ama İran'dakiler içinde farklı bir boyutu evrilecek gibi görünüyor uzun vadede
37:50devam ederse.
37:52Bence şey daha çok çıkacaktı yani evet Kürtler çatışmayı istemiyor.
37:56Ama o Kürt birliği, Kürt halk birliğinin daha güçlendiği bir üçüncü yolu göreceğiz ben öyle düşünüyorum.
38:03Peki son olarak şimdi Suriye'den İran'a, Afganistan'dan Türkiye'ye aslında konuştuk.
38:09Kadınların da öncü olduğu, model olduğu pek çok direniş biçimleri var, mücadele biçimleri var.
38:15İşte Suriye'de çatışmalı süreçte bir saç örgüsünün bile bütün dünyaya nasıl farklı biçimde direniş sembolü olabileceğini gördük.
38:25Jinjian Azadi sloganları yine aynı şekilde.
38:28Tüm dünya sence bu mücadelelerden ne öğrenmeli, kendisine ne almalı?
38:33Şöyle bence kadınlar sadece Orta Doğu coğrafyasında değil aslında her yerde hala mücadele ediyor.
38:38Yani Avrupa Birliği'nde uzun zamandır, aylardır kadınlar Kürtler şarkı için mücadele ediyor.
38:43Avrupa Birliği gibi sözde işte insan haklarının, demokrasinin merkezi atfedilen yer.
38:48Dolayısıyla kadınların dediğim gibi dünyanın her yerinde bu kendi yaşam hakları için mücadele ediyor.
38:54Ve yani Jinjian Azadi zaten çok ayrı bir örnek.
38:57Gördüğümüz en yabancı, en tanımadığımız insanlar bile ilk şeyi Jinjian Azadi'ye hemen bu sloganla karşılıyorlar.
39:03Bu gerçekten çok iyi hissetilen bir durum.
39:06Ya da kezi eylemleri dediğim gibi yani bence şu önemli yani kadınların seslerine ne kadar kısma çalışırsanız bir şekilde bu
39:13daha fazla büyüyor.
39:15Yani ve o yankılarla ülkeden ülkeye, halktan halka geçerek daha fazla şey yapıyor.
39:20Yani ben hep şey söylüyorum kendi bir Kürt kadını olarak yani kadınların kendi çevrem için söyleyeyim feodal yapıdan dolayı okula
39:28gitmedi, okutulmadı bir coğrafyada ilk okuyan kişiydim.
39:31Ve ben son kendi ömrüm boyunca baktığımda bile Kürt Kadın Hareketi'nin, Fevinist Hareketi'nin aslında hani Türkiye üzerinde, coğrafyası
39:38üzerinde sorarsak kadının hayatındaki ne kadar önemli değişimler yaratığını görüyoruz.
39:42Bu yüzden hep şey diyorum hani kadınlar gerçekten bu mücadele ederek tek tek tırnakları kazıyarak elde ettiler bu mücadeleleri ve
39:49onları vermemek için de tekrar mücadele devam ediyorlar.
39:52Çünkü şunun çok farkındayız, çok kaygan bir zemin.
39:54Yani İran'da 79'a kadar kadınlar en azından başörtüsü yasağı yoktu.
39:59Bir Şah'ın devremesiyle birlikte ki kadınlar orada da istediler gelsin diye.
40:05Yani dolayısıyla beklediğiniz kişi kurtarıcı olmuyor.
40:08Yani bu arada onu da söyleyeyim İran'da bunu da gördüler yani Şah Devresi'nin diye bütün muhalefetin bir araya geldiği
40:13noktada gelen yeni rejimin aslında çok daha kötü koşullara neden olduğunu.
40:18Bu yüzden kadınlar şeyin çok farkında yani aslında rejimlere güvenilmeyeceğinin, kazanımlarının ellerinde olsa bile kaybetme riskinin her zaman olduğunu ve
40:27bu yüzden sık sıkıya tutarak mücadele etmemiz gerektiğinin.
40:30Peki bu emperyal güç dengelerine işte bu kadın mücadelesi ve kadınların enternasyonel mücadelesi daha da güçlendirilerek bütün bu savaşların sonunu
40:41getirecek düzeye gelebilir mi?
40:42Öyle bir gücü görüyor musun?
40:44Yani şöyle siyaset bilimci olarak yok diyorum çünkü hani o kadar şey değilim.
40:48Yani şöyle tabii ki istediğimiz bu yani kendi alanlarımızın özelliklerimizde oluşması etmesi ama hani bir gerçeklik de var.
40:55Günün sonunda seçenler, seçilenler var.
40:58O bombaları elinde tutanlar var.
41:00O füzelerin elinde işi olanlar var.
41:02Tabii ki kadınlar daha çok karar alıcı merkezleri geldikçe ki dünyada bazı örnekleri var.
41:07Bu daha fazla şu olacaklar ama kısa vadede dersen hayır çünkü daha çok otoriterleşen bir dünyayla karşı karşıyayız maalesef.
41:14Bu da tabii bize şu ödevi veriyor daha çok mücadele etmemiz gerektiği ve bu yüzden sadece saha değil aslında diplomasinin,
41:21siyasetin, karar alıcı olabileceğimiz her yerde karar alma noktalarına varmanın ne kadar önemli olduğunu.
41:26Evet ve kendimize güvenerek aslında bu alanlarda daha çok yerimizi tutmalı ve belki de o çekimsellikten vazgeçip oradalarda olmak için
41:36daha çok dediğin gibi mücadele etmeli.
41:38Ben bununla ilgili bir şey söylüyorum şöyle yani azsa kimse bize buyurun sandalyeye oturun demeyecek.
41:43Bizim o sandalye alıp masaları onları geriye çekip oturmamız gerekiyor.
41:47Bu siyaset alanında da böyle, sevil toplumda da, akademide de, hayatın her alanında bu.
41:51Yoksa değişmeyecek çünkü.
41:52Bunu yapması gerekiyor çünkü o erkeklerdeki yer açmama şeyini yani çünkü bütün iş alanında, her alanda karşılaştırmamız durum bu ya.
41:59O yüzden hani bizim bunu her alanda kendi yerimize açıp her yerde karar alıcı konuma gelmemiz önemli.
42:05Çok teşekkür ediyoruz sevgili Ferda.
42:08Gerçekten pek çok konuyu yani seninle program öncesinde konuştuğumuzda bütün Orta Doğu'yu gezeceğiz demiştin.
42:15Gerçekten bütün Orta Doğu'yu gezdik.
42:18Katkıların için, aktardıkların için tekrar teşekkürler.
42:21Ben çok teşekkür ederim.
42:22Emeklerinize sağlık.
42:23Sağ olun.
42:24Sevgili izleyenler bu haftalık da programımızın sonuna geldik.
42:27Haftaya başka bir programda sizlerle beraber olmak üzere.
42:30Hoşçakalın, sevgiyle kalın.
Comments