- 1 gün önce
Söyleşi: Ebru D. Dedeoğlu
Çoklu organ yetmezliği tedavisi gören Prof. Dr. İlber Ortaylı, 13 Mart 2026'da 78 yaşındayken hayatını kaybetti. Renkli üslubuyla tarihi milyonlara sevdiren, Türkiye’nin önde gelen bilim insanlarından Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademisyenlik yaptığı Galatasaray Üniversitesi'ndeki anma ve Fatih Camii'ndeki cenaze töreninin ardından yaklaşık 10 bin kişinin katılımıyla 16 Mart 2026 Pazartesi günü son yolculuğuna uğurlandı.
Ortaylı'nın naaşı, omuzlar üstünde taşınarak Fatih Sultan Mehmed’in naaşının da yer aldığı Fatih Camii Haziresi'ne defnedildi.
İlber Ortaylı, 2025 yılının Temmuz ayında yayımlanan "Fatih Sultan Mehmed: Doğu'nun ve Batı'nın Efendisi" adlı kitabı için T24 yazarı Ebru D. Dedeoğlu’na verdiği söyleşide, Osmanlı İmparatorluğu’nun yedinci padişahı Fatih Sultan Mehmed’i ve onun vizyonunu tüm yönleriyle ele almıştı.
Daha önce yazılı olarak okurlarımızla buluşan ve büyük ilgi gören söyleşinin tamamınının video kaydını ilk kez yayımlıyoruz. Ortaylı’nın kendisine özgü üslubuyla bir "Rönesans dâhisi" olarak tanımladığı Fatih Sultan Mehmed portresi şimdi yayında.
Çoklu organ yetmezliği tedavisi gören Prof. Dr. İlber Ortaylı, 13 Mart 2026'da 78 yaşındayken hayatını kaybetti. Renkli üslubuyla tarihi milyonlara sevdiren, Türkiye’nin önde gelen bilim insanlarından Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademisyenlik yaptığı Galatasaray Üniversitesi'ndeki anma ve Fatih Camii'ndeki cenaze töreninin ardından yaklaşık 10 bin kişinin katılımıyla 16 Mart 2026 Pazartesi günü son yolculuğuna uğurlandı.
Ortaylı'nın naaşı, omuzlar üstünde taşınarak Fatih Sultan Mehmed’in naaşının da yer aldığı Fatih Camii Haziresi'ne defnedildi.
İlber Ortaylı, 2025 yılının Temmuz ayında yayımlanan "Fatih Sultan Mehmed: Doğu'nun ve Batı'nın Efendisi" adlı kitabı için T24 yazarı Ebru D. Dedeoğlu’na verdiği söyleşide, Osmanlı İmparatorluğu’nun yedinci padişahı Fatih Sultan Mehmed’i ve onun vizyonunu tüm yönleriyle ele almıştı.
Daha önce yazılı olarak okurlarımızla buluşan ve büyük ilgi gören söyleşinin tamamınının video kaydını ilk kez yayımlıyoruz. Ortaylı’nın kendisine özgü üslubuyla bir "Rönesans dâhisi" olarak tanımladığı Fatih Sultan Mehmed portresi şimdi yayında.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Şehzade Alaaddin Ali Çelebi'nin aynı yönümü Fatih'i nasıl tek veliaht haline getirdi?
00:05Kardeşleriniz ölümüyle oluyor yani.
00:08Fatih'in veliahtlı son derece natürel.
00:15Çünkü kendinden büyükler öldü.
00:19İkisi de öyle.
00:20Onun için sıra ona geldi.
00:22O çok açık.
00:23Tamam. Peki.
00:24Vezirlerin tahtı babanıza bırakın mektubu genç Fatih'in üzerine nasıl bir baskı yarattı?
00:29Bu mektup onun gelecekteki iktidar stratejisini...
00:32Şimdi o on iki buçuk işte iki on dört yaşlarında tam blue çağında bir dahi düşündü.
00:39Adam dahi yani ona hiç şüphe yok.
00:42Hem bilgisi hem kafası hem zeka hem ihtirasları itibariyle tam bir dahi.
00:47Kahta öncekken bunu çıkartmış babası çekilmiş.
00:51Üstünden etraftaki vüzera bu çocuktur diye adamı geri çağırıyorlar.
00:56Tarihi bakımdan isabet.
00:59Çünkü Varna Savaşı gibi bir savaşı yani Unia Diyanoş'la kavgayı Fatih becerebilir miydi o yaşta?
01:07Bir komutan olarak meydan muharebesi şeyse...
01:1012-13 yaşları dedi.
01:1114 yaşında bir şey tabii yani 44-12 yaşında tabii daha henüz yani 12 buçuk yaşında.
01:18Bu işi nasıl becerir?
01:19Hangi komutan nasıl yapar?
01:21İkinci Murat çok iyi sateş yani daha böyle bu silahlı konvansiyonel savaşlar öncesi geçiş dönemi için çok iyi bir marşal.
01:33O becerdi onu çok ucu ucuna biz Varna Savaşı hakikaten çok böyle son manevralarla falan kuvvetlenen merkez Kanada kadar geldi
01:46savaş.
01:46Çok kuvvetli çünkü şey Hunia Diyanoş Haçlı ordusu var ve onu Fatih ne kadar halledebilirdi?
01:55Orada bir isabet var aslında.
01:57Bu eski padişahı çağırmakta ki bir müddet sonra biliyorsun 5-6 sene içinde o tekrar çekildi.
02:05Çok daha erken çekildi.
02:08Ve 51 yılında tekrar tahta döndü.
02:13Şimdi 51'de de çok genç aslında 19 yaşında.
02:18Bizim Osmanlı tarihinde var böyle genç padişahlar.
02:234. Murat.
02:24Genç Osman öyle fakat o çok tecrübeli ister beceremedi.
02:304. Murat becerdi.
02:32Yani çocuk yaşta tahta çıktı.
02:35Nihabet üstünden 18 yaşında topuzu eline aldı.
02:41Yani sopayı değil topuzu eline aldı.
02:43Ve herkesi sindirdi, bastırdı.
02:46Ama devlet için tam bir restorasyon dönemi.
02:50Ve iyi komutan.
02:51İyi komutan yani Revan ve Bağdat seferleri çok başarılı bir savaş.
02:58Çandarlı Halil Paşa'nın ilgilenmesi.
03:00Çandarlı Halil Paşa işte maalesef bütün mesele o mu?
03:04Eski nizamın sonu muydu?
03:06E tabii çünkü istemiyorlar böyle.
03:10Elit zümre çıksın istemiyorlar.
03:12Aile hakimiyeti rahatsız edici bir şey.
03:14Osmanlı hanedanı sevmiyor.
03:16Biz Avrupa Feodalitesi'ndeki gibi dinastilerin memleketi değiliz yani.
03:23Hanedanların.
03:24Bir tane hanedan var padişah.
03:27Orada bile yani tam bir hakimiyet yok.
03:29Yani sarayda padişahın etrafında yirmi tane şehzade falan gezinmiyor.
03:36Ona tahammülü yok o devletin.
03:38Yok.
03:40Olmamış.
03:41Onun için yok edilme şeyi var.
03:43Tek kişi kalıyor tahtta hep.
03:47Dolayısıyla bu böyle bir çekim.
03:52Çandarlı için şans yok.
03:55Çünkü bunlar artık babadan oğula vezaret götürüyorlar.
04:01Öyle bir şey köprüler devrinde oldu 17. asırda.
04:05Ama 4. Mehmet çocuk padişahtı.
04:08Ortalık karışıktı.
04:09Çandarlı'nın idamı bu bakımdan önemli.
04:13Yani zümre aile hakimiyeti gidiyor.
04:19O çok önemli.
04:20Çünkü bu devşirme paşaların içinde son derece zeki ve iyi yetişenler var.
04:26Zaten bak tesadüf değil.
04:28Mahmut Paşa bir Ruhani'nin oğlu.
04:34Yani öyle köyden, cahil köyden derlenme cahil çocuk değil.
04:40Bir Hıristiyan din büyüğünün şeyi.
04:45Yani önde gelen bir klerikalin çocuğu.
04:48O bakımdan orada tabii bir zeka var.
04:52Kabiliyet var.
04:53İkna yoluyla devsirlenler vardır her zaman.
04:56Bir gelir köye devsirme emini seçer çocukları.
05:00Kitaba uygun alır, götürür.
05:03İşte 9 yaştan büyük, zeki falan, kuvvetli, sıhhatli falan.
05:08Bir de böyle baktıkları çocuğu ikna yoluyla alırlar.
05:12Bunlardan biri de mesela daha sonra gelen Sokullu Mehmet Paşa.
05:18O da öyle en uzun sadrazamlık yapan.
05:21O zeki, o da bir ruhani aileden.
05:23Hatta kardeşini Patrik yaptı.
05:26Ve bak onun da idamı çok karanlık.
05:30Ama belli suikast olduğu.
05:32Çünkü tabii o da bir nevi aile hakimiyeti kurar gibi.
05:36Öbür kardeşi Budin valisi falan filan.
05:39İyi olmuyor iş.
05:40O da istemezler.
05:43Sonra biliyorsunuz paleologlar sülalesinden gelme bir şehit Murat Paşa'mız var.
05:50Adı üstünde.
05:51Caminin Bani yani Aksaray'daki.
05:54O da öyle.
05:56Yani bunlar ikna yoluyla alınan seçme çocuklar.
06:00Herkes de öyle sahipsiz köylü çocuğu değil.
06:03Yeniçeriliğe alınanlar.
06:05Ki zeki oldukları için fışkırıyorlar aradan.
06:09Böyle çıkıyorlar.
06:10Mesela Mahmut Paşa o kadar benimsendi ki millet veli ünvanını koydular.
06:17Yani sanki büyük bir evliya gibi.
06:21Çok şey benimsendi yani.
06:24Karaman'da bile seviyorlar.
06:25Düşün Osmanlı'nın tepeden tırnağı pek hasıma olan, nefret eden bir eyalettir.
06:34Peki Vazi Sultan Mehmet hem Roma İmparatorluğunu canlandırmak hem de İslam dünyasının lideri olmak istiyordu.
06:41Bu iki videoyu nasıl?
06:42İkincisini bilmiyorum.
06:43İkincisi problemi değil onun.
06:45Öyle mi?
06:46Hayır.
06:47Roma İmparatorluğu'nun istiyor topraklarını.
06:50Biraz olayı açayım mı?
06:52Çok açık yani.
06:53Bütün sınırlar öyle.
06:54İtalya'ya göz dikti.
06:56Yani Pontus'larla uğraşıp vakit kaybetmeseydi ki onun hatası Karadeniz'in doğusunu alacağım diye.
07:05O çünkü sırf orası değildi.
07:08Akkoyunlular müdahale ettiği için oraya protaktörası olduğu için Uzun Hasan'la mücadele etti ve dağlardan indi Karadeniz'e.
07:18Ordu da yıprandı.
07:19Yani o yüzden gecikti bizim o Tranto'ya gedik Ahmet Paşa çıktı.
07:24Son 80 yılıdır 1480.
07:27Bir dede kendi Allah bilir oraya doğru sefere giderken iş yattı.
07:34Yani öyle görünüyor.
07:36Öldü.
07:37Şimdi o bakımdan bizim orada büyük bir tarihsizliğimiz var.
07:41Nedir o?
07:42İşte bu İtalya'yı kaçırmak oldu.
07:45Yani bu İtalya'ya çıksa bir yerleşse Güney İtalya'da ki papalık makamı müthiş bir her cümerç içindeydi henüz.
07:54Roma'da şey yapılabilirdi.
07:57İtalyan medeniyetiyle yani Akdeniz'in kalbiyle çok yakın ilişki içinde olurduk.
08:02Tarihte iki Roma'nın yani Nia Roma denen Konstantinian'ın ve eski Roma'nın bir araya gelmesi çok önemli bir
08:14şey.
08:15Çok önemli.
08:16Çünkü Romalıların çağında bunu Atina ve Roma'nın birliği oldu.
08:22İstanbul o zaman söz konusu bir yer değildi.
08:26Ve Doğut eyaletleri.
08:28Şimdi biz de Atina'da elde zaten ama mühim değil o eski bir merkez o sönmüş.
08:34Ve Suriye elinde olacak sonra diyorsun Antakya, Mısır falan.
08:41Ama Fatih devrinde bile Nia Roma ve yenisiyle eskisi bir arada büyük bir iktisadi gelişme oldu zaten.
08:53O yüzden kültürel patlama olurdu yani o bizim Türkiye tarihi açısından da gelecek açısından da çok önemli.
09:01O fırsatı kaçırdık.
09:02O hata oldu yani.
09:04Karadeniz'in doğusuyla uğraşmak.
09:07O isabetli bir savaş ve fetih değil.
09:11Vakit geciktirdi yani.
09:12Peki Fatih Sultan Mehmet'in yoğun düşünme ve algılama kapasitesi hurufilik gibi farklı akımları olan ilgisiyle nasıl örtüşüyor?
09:22Onun döneminin...
09:23Yani hurufilik hoşuna gidiyor işte kozmopolit şey.
09:26Yani sıradan bir hükümdardan farkı nedir onun?
09:29Sıradan bir farkı sıradan Müslüman'dan da farkı var.
09:33Yani hurufilik şeriat yollarını takip etmek hukuk ve fıkıh bakımından uygun.
09:41İç dünyasında da fazla bir fark yok fakat kabala metotlarına yatkın yani Yahudilerin kegimi.
09:50Ama asıl önemlisi çok kozmopolit yani hurufiliğe intisap edenlerin içinde sayısız Yahudi ve Hristiyan da var.
09:59Onun için öyle o tip kozmopolitizm bir emperyal kültürü.
10:05Tıpkı Roma'daki Kibele'ye herkesin girmesi gibi falan.
10:09İsis şeyine herkesin girmesi gibi.
10:13Bunlar Roma'daki doğu dinleriydi böyle.
10:17İçlerine çeşitli insanları çekiyor.
10:20Anadolu ve Mısır'dan geliyor ama herkesi çekiyor.
10:24Çok tuhaf bir şeydi.
10:25Onun için bu kontrollü bir çekiş tabii.
10:31Fazla kaçırdın mı iyi olmaz.
10:34Mesela Hristiyanlık Roma'da onun için hoş karşılanmadı.
10:37Ve yıkayıcı da oldu.
10:40Çünkü çok fazla artık.
10:42Bu çizginin dışında ona dikkat ediliyor.
10:46Onunla dolayı.
10:47Sizi Halil İnalcık'la yaptığınız bir röportajı verelim.
10:51TRT'de de.
10:52Ve çok güzeldi.
10:54Bayanınızı.
10:54Ben onu beğeniyorum.
10:56Evet çok çok güzeldi.
10:57Çünkü hocaya çok fazla söz ver.
11:00Yani söz hakkını çok koruyorsun.
11:03Çok iyi sorular sormuşsunuz.
11:04Ve çok iyi böyle tembih dedim.
11:07Stimüle etmişim yani hakikaten.
11:09Ben de çok beğendim.
11:10Çünkü kendim de öğrenmek istiyorum.
11:13Şimdi bakıyorum bazı programlarda o pek yok yani.
11:17Ve felaket.
11:18Bir şey öğrenmeye niyeti yok yani sunucunun veya moderatörün.
11:23O da şeyi dikkat edecekti.
11:25Fatih'i Halil İnalcık.
11:26Fatih'i Osmanlı'yı yeniden inşa eden kurucu bir lider olarak sanırım.
11:31Bu bakış açısını Atatürk'le paralellik taşıyor diyebilir miyim?
11:36Tabii canım.
11:37Şimdi Atatürk felakette kurucu olmuş.
11:39O gelişiyor.
11:40Öyle bir fark var.
11:42İkisi için müşterek şey.
11:44Coğrafya toplumların kaderi diyorlardır ya.
11:48Denizde kıyıları laf ola olan bir imparatorluk burası.
11:52Devlet yani Boğaz'ı geçmek mesele oluyor.
11:56Güya 2. Murat babasının zamanında Boğaz'ın iki yakasında hakimdik.
12:02Geçmek mesele oluyor.
12:04Belli ki kıyıdan kıyıdasın denizi kullanamıyorsun arada.
12:10O öyle değil.
12:11Yani coğrafyayı değiştirdi.
12:14Kaderimizi değiştirmek için coğrafyayı değil.
12:17Atatürk'ün yaptığı da o.
12:18Atatürk'ün geldiği Anadolu ne yani?
12:21Kurtuluşa çıktı Anadolu.
12:23Bitmiş, itilmiş.
12:25Defolun gidin Asya'ya diyor.
12:27Yani itilaf devletlerinin görüşü o.
12:30Yani herkesten çok bize kızıyorlar.
12:34Avusturya, Macaristan'ı kozmopolit devletler olduğu için ve parçaları çok belirli etnisiteler,
12:43milliyetler hani çekler, şunlar bunlar var.
12:47Ayırarak bozdular iki devleti.
12:49Küçücük kaldı.
12:51Bizimki öyle değil.
12:52Bize kızıyor başından.
12:54Siz buraya niye geldiniz diyor.
12:57Yani senin bulunduğun toprağı bile alıyor herif elinden.
13:01Buraya niye geldiniz?
13:02Ne işiniz var burada diyor.
13:04Küçük Asya'da siz ne arıyorsunuz diyor.
13:07İtiyor seni bir tane.
13:10Onu dedi ki, bu olmaz dedi.
13:13Yani bu coğrafyada yaşayamaz Türkiye.
13:16Bunu söylüyor.
13:17Bazı kurmaylar arkadaşları aslında hesaplı ve doğru bir kurmay anlayışla
13:23şey dediler.
13:26Yani böyle Bursa'yı, Antalya'yı, İzmir'i kurtarmayı bırakın yani.
13:30İşte Anadolu'nun bir kısmını aldık ilk etapta.
13:34Orada kalalım şimdilik.
13:36Sonra olmaz.
13:37Yani deniz dedi.
13:38Deniz tekrar.
13:40Akdeniz.
13:41Çünkü biliyor denizsiz artık burada yaşayamazsın yani.
13:47Ve hakikaten 1912 sınırlarını aldı.
13:52Yani Balkan Savaşı sınırlarını aldı.
13:56Daha fazlasını yapması mümkün değildi o Harp yorgunluğu içinde.
14:00Yani yoksa Selanik'e de gider.
14:02Ama nasıl gider?
14:04Gidebilir mi?
14:05Taze kuvvet olması lazım.
14:08Dört yıllık Cihan Harbi üstüne üç yıllık İstiklal Savaşı.
14:13Yedi yıl savaşan şey, fakir bir memleketi.
14:17Çok zor.
14:18Yeni bir maceraya sürükleyemezsin.
14:20Yani karşında senin Selanik'te Yunan ordusu toparlanmış.
14:26Ondan fazla bir şey beklemesen de orada Avrupa'nın desteği de yanında tabii.
14:32Olmaz.
14:33Onun için herhalde içi kan ağlayarak baba ocağını terk etti.
14:40Ama 1912 sınırlarını aldı adalar hariç.
14:44Fatih'in sarayında Yunan Roma heykellerinden Bellini'nin portresine kadar birçok eser vardı.
14:50Çok klasik sanatları çok seviyor.
14:53Hepa Bellini'nin onun ilk heykelde değil Bellini'nin eseri.
14:58Daha önce de varmış sarayında.
15:00Ona bakarsak eğer Fatih'in görsel sanatlara duyduğu merak İmparatorluk vizyonunu nasıl etkiledi?
15:08Yani İtalya.
15:10Yani İtalya dediğin zaman çok iyi biliyor coğrafyayı.
15:15İtalya çok zengin bir ülke değil.
15:18Değil.
15:19Yani İtalya mısır değil.
15:22İtalya'dan tahıl gelmez.
15:24Meyve gelmez.
15:26Evet yani altın pızı, becet bilmem ne gelmez yani.
15:31Öyle bir yer değil.
15:33Evet dediğiniz gibi sanat ve kültür var.
15:36O onu cezbediyor.
15:37O açık.
15:38Özel bir zeka adam.
15:40Ama orada bir teknolojik üstünlük de görüyor.
15:43Yani Batı medeniyeti, Rönesans'ın üstünlüğü şudur ki
15:48sanatçılar aynı zamanda mühendis olabiliyor.
15:52Leonardo da Vinci gibi.
15:54Yani böyle sırf heykel, resim yaparım, şiir yazarım, tiyatro yazarım.
16:00Sırf felsefe yaparım değil.
16:02Yani her birinin bir teknoloji tarafı var.
16:07Sanatçının mimar tarafı var.
16:09Bunlar önemli.
16:10Böyle bir memleketi ele geçirmesi şeyin, Türk İmparatorluğu'nun.
16:17Tut ki bir müddet, o bir müddet de tabii Osmanlı tarihinde 150'den aşağı düşmüyor.
16:24Yani öyle Cengiz Han İmparatorluğu gibi hop kuruldun, hop yıkıldın diye.
16:30Epey şey değiştirildi.
16:32Türkiye'de çok şey değiştirildi.
16:34Ona eminiz.
16:35Cuma selamlıkları Osmanlı protokolünün bir heykelleşmiş hali olarak tanımlanıyor.
16:41Bu gelenek Osmanlı'nın İmparatorluk imajını nasıl pekiştiriyor?
16:44İşte onu bilmiyorsun mesela eskiden neymiş.
16:47Bu çok etkiliyor.
16:48Mesela Ergeler Sefir tasvir eder, gravürünü çizer falan.
16:54Öyle güzel gravürler var biliyorsun.
16:56Hepsi Viyana top.
17:00Kütüphanesinden şuradan buradan hayranlıkla söz ediyorlar.
17:04Tabii dikkat et o prosesyon o.
17:08Devlet adamları devşirmeler.
17:11Bosna'dan falan, boylu boslu adamlar.
17:13Karadağ'dan falan.
17:16Kılı kıyafet üstlerinde geçiyorlar yani.
17:19Padişah'ın kulları demiş, geçiyor.
17:23Kulları bir bak demiş kendi kuluna, bir de şunun kullarına bak demiş.
17:28Kendi kuluna, Allah'ın kulluğuna.
17:32Bektaş-ı fıkrası böyle.
17:39Allah'ım bir kendi kuluna bak, bir de şunun kullarına bak demiş.
17:43Geçiyorlar böyle yani.
17:45Boy bos böyle, vezir-vizira, yeniçeriler falan.
17:50Tamamıyla gösteriş yani.
17:52Barok devletin, Avrupa'da barok devletin yaptığı şey yani gösterişli bina bilmem ne falan patırtı.
18:01Zaten var Osmanlı'da yani.
18:03Çok ilginç bir şey.
18:04Ama binada, bina tabii öyle de.
18:08Oturdukları evler berbat.
18:09Yani söyleyeyim size 18. asrına kadar elimizde kalan konak monak yok.
18:16Çünkü zaten kalacak şeyler değil.
18:19Öyle görünüyor.
18:20Tek istisna mesela İstanbul'da biliyorsun hangisi olduğunu.
18:25İbrahim Paşa Sarayı işte, İstina Meselileri Müzesi.
18:2916. asır, taş binadır o.
18:33Daha evvel neymiş o da tartışılıyor yani.
18:36Valla 16. asırdan kalma Topkapı Sarayı var.
18:40O bile çok muhteşem bir şeydi.
18:43Yani onun haremini de kanuni yaptırttı.
18:45Hürrem Sultan istemiş.
18:47Yoksa onlar eski sarayda oturuyor.
18:49Yani Bayezid meydanda o, üniversitenin olduğu.
18:53Sonra bu kurulmuş.
18:55Demek ki böyle bir ihtişam tamamıyla ordunun etrafında toplanıyor.
19:02O çok önemli.
19:03Zoray protokolü falan.
19:04Parti Atina'ya girerken atından iniyor da yürüyerek kente iniyor.
19:08O saygı geri görünüyor.
19:11Evet, onu soracağım.
19:12Yani bu kadar filozof ve saygı mı?
19:15E tabii padişahın avlusuna herkes atından ini.
19:19Piner, onun gibi bir şey.
19:21Yani o Türk saray aranı.
19:23Bir hareket.
19:24E tabii ya büyük adamların yaşadığı yer işte diyor.
19:28Buraya böyle at sırtında girmenin annemi yok diyor yani.
19:32Büyük bir İskender hayranıydı aynı zamanda.
19:34Ha, İskender herkes hayranı.
19:36Komutan.
19:37O beynel bir komutan.
19:39O herkes hayranı İskender.
19:4033 yaşında mı?
19:42Ne oldu o?
19:42Evet.
19:42Dünyayı fethetti neredeyse yani.
19:46Ama fetihte Şiraz'ı yani Persepolis denen yeri Nakşirüslem denildi.
19:56Dahtı Cemşit Persepolis.
19:58İlan şahlarının vezir üzerayı kabul edip, elçileri kabul edip merasım yaptıkları yer.
20:08Onu yakıp yıktı mesela.
20:10Çok fena.
20:12O tip şeyler yok bizim Fatih'te.
20:14Gidip de yani böyle bir yere girse yakmaz.
20:18Yok.
20:19Yani o konuda çok böyle hakikaten Rönesans adamı.
20:23Güzellik, kalıntı falan çok.
20:26Sarayın içinde hala var onun topladığı eski eserler.
20:31Hepsi atılamamış ki mesela.
20:33Belli oldu acaba?
20:34E belli.
20:35Neyse müzelerdi.
20:36Onları da çıkarmış.
20:38Elden de o müzelerdi.
20:40Fakat şey mesela sütun başlıkları, sarkofajlar, lahitler var topladığı.
20:46Herhalde o lahde kendi gömülmüyor.
20:49Ama sarayın içine almış onu bir şekilde.
20:52Bunlar duruyor.
20:53Mesela iç avluda görürsünüz.
20:56Ender'in avlusunda.
20:59Ender'in avlusunda.
21:00Peki doğru mu efsane mi?
21:02Truva'ya girdiğinde intikamımı aldım.
21:04Öyle bir şey denmiştir o yani.
21:07Ama Truva'ya girmedi.
21:08Truva bilinmiyor o zaman.
21:11Truva bilinmiyor.
21:13Yani Atatürk'ün devrinde biliniyor Truva.
21:18Yani daha evvel Süleyman keşfetti.
21:22Fakat Fatih devrinde yok Truva'nın adı var.
21:26Adı var çok enteresan.
21:28Ne var?
21:29İlya'da okumuş.
21:31Okumuş İlya'dayı.
21:32O felsefeye falan da özelliği meraklıydı o konulara zaten değil mi?
21:37Tabii okuyor.
21:38Rumca okuyor.
21:39Çok iyi peki.
21:40Rumca değil.
21:41Koyun'u okuyor yani.
21:43Orta zaman Rumca'sı okuyor.
21:45Bu annesiyle ilgili bir sürü efsaneler.
21:47Hayır annesi annesi belli.
21:49Bu eşi eşin.
21:51Eşleri de bu halde denir.
21:54Marayı diyorsunuz.
21:55He marayı diyorsunuz.
21:56Ama araları iyi yani.
21:58Saygıya dayanıyor.
21:59İstanbul'un fethinden sonra Fatih'in şehri ihya politikasına girelim biraz.
22:04Gayrimüslimlerle ilişkileri nasıl değiştirdin?
22:06Hepsini getirdi.
22:07Yaktı yani gayrimüslim yok getirdi.
22:10Bursa'nın Ermenileri.
22:12Rumları getirdi adalardan.
22:15Kırım ilakından sonra oradan bir sürü karay geldi.
22:20Türk Yahudi.
22:21Çok enteresan.
22:23Yani ilk Yahudi şeyleri.
22:26Kahla kahalleri.
22:28İşte bu.
22:30Oradan gelenler.
22:32Oradan gelen Yahudi de var.
22:34Türk Yahudi.
22:35Ortodoks Yahudi.
22:37Ondan sonra çok az sayıda onlar.
22:40Bir şey bulmak lazım listeyi.
22:42Onlar öyledir zaten.
22:45Kırım'ın kendi nüfusu da az yani.
22:49İdare sahibi bir millet.
22:52Yoksa az.
22:53Peki Fatih, Akdeniz Ticareti İstanbul'u yeniden inşa etme planlarında nasıl bir rol oynadı?
23:01İşte ona zaten şehir derlermiş ahali.
23:05Şehir dedi mi ora.
23:08Onun imarı lazım.
23:111204'te çok tar tahribat gördü.
23:13Haçlı Seferi dördüncüsü.
23:16Venedik oraya yöneltti.
23:17Yağmaladılar şehri.
23:19Merbat ettiler.
23:21Onun tekrar ıslahı lazım.
23:24Çünkü nüfus yok.
23:25Yıkıntı şehir.
23:26Yıkıntı tamamen.
23:29İşte yapım da şu.
23:32Mabetlerde yıkıma hiç müsaade edilmemiş yağmaya falan.
23:38Orası yeniden imar edilip yavaş yavaş açıldı.
23:44Türk eserleri var tabii.
23:46Mesela kapalı çarşıyı kapatmak o Bizans işi değil.
23:50Osmanlı'nın işi.
23:53Kapatmış.
23:54Kapatılmış çarşı İran ananesidir.
23:58Öyle mi?
23:58Evet.
23:58Biz oradan geldik.
24:02Orta Asya'da kapalı çarşı yok.
24:05İran'da var.
24:07Şam'a da biz getirdik 19. asırda.
24:10Arabistan'da da yok yani.
24:12O böyle İran'dan başlar.
24:16İran'dan hepsinde vardır.
24:18Yes, Isfahan, Tebriz hepsinde vardır.
24:22Tahran sonra.
24:23Her yerde bulunur böyle meskun şehirlerde.
24:28En son İstanbul.
24:30Ama Anadolu'da da var mesela değil mi?
24:32Urfa, Şube falan.
24:33Evet.
24:34Şimdi buralardan kervan geçerken çarşılar var.
24:40Kayseri'de falan kalenin içinde.
24:43Aynı zamanda da bu kervansaraylar var.
24:47Kervansaray'da da alışveriş olur.
24:49Olmaz değil.
24:50Türk kervanların kendi içinde.
24:53Akşam kilitlenir kapı.
24:54Ve bu büyük çarşılar geleneği İstanbul'da tabii çok mu hakim.
25:02Onu bu şekilde kapalı çarşıya çevirmek bir takım dalların ihtiası Türklerin işi.
25:09Mesela nedir?
25:11Siz hiç görmüşmüşsündür.
25:13Bir dükkan vardır adı.
25:16Nedir o?
25:18Yani yeniden parayı tamir etme, eriterek falan.
25:23Nedir?
25:23Darp halini?
25:25Evet öyle.
25:27Orada hır çıktı hatta.
25:29Fatih Troya'yı Roma'nın karşısına koyarken kendini nasıl bir kurtaracak?
25:33Herhalde işte ben diyor Troyalıyım, Hector'um diyor herhalde.
25:38Var ama öyle iddiası var.
25:41Yani şeydir.
25:42Ben kurarım, ben yaparım.
25:44Ben imparatorum diyor yani onu diyor.
25:47Ve öyle yani yaptığı da o.
25:49Boş değil konuş.
25:51Asırda yok öyle bir adam.
25:52Yani 15.
25:54Asırda öyle bir hükümdar yok.
25:56Yok yani.
25:57Hiçbir yerde yok.
25:58Aşkın başında bir Timur vardı.
26:00Onun böyle bir amacı yoktu.
26:03O biliyorsun 1402 bura.
26:05İzmir'i aldı bize.
26:06Tekçi adı Rodos Şövaleli'nden.
26:10Sonra Çin seferine giderken öldü.
26:13Şeyhsinin ufku da dar yani batı için.
26:17Şimdi bugün Özbek historiografisi diyor ki,
26:20Batı'yı Timur kurtardı.
26:23Oyaladı Osmanlı'nın ilerisine peki.
26:26Çok güzel yani lafa bak.
26:29Ama böyle İtalya işte bilmem ne oralara gidilecek.
26:34İtalya'nın ilerisine pek coğrafyası yetirildi değil.
26:36İtalya'nın ilerisine kendi başına bütün takıntısı hayali o.
26:40E budur Roma İmperatoru bu tabi.
26:42Üçüncü Roma'nın Müslümanların İmperatoru.
26:46Ziyanı yok.
26:47Biri pagan.
26:48İkincisi Hıristiyan.
26:49Üçüncüsü Müslüman olabiliyor yani.
26:52Roma kaldırır bunu.
26:53Kanunlaşmaları, müesseseleşmeleri böyle.
26:57Mesela mümtaz eyaletler.
27:00Sokius derler onlara.
27:02Romalılar müttefik.
27:04Evet.
27:05Sokius.
27:06Mesela ne diyor Augustus?
27:09Roma kum sokius diyor.
27:12Kontra.
27:13Akilopatra ve Antonius bellum.
27:17Gerebat falan.
27:18Gerere.
27:20Savaşı götürecek, ilan edecek falan.
27:25Müttefikler o demek bağlılarıyla.
27:29Vassalleriyle.
27:31İşte Kırm Hanlığı, Transilvanya.
27:34Transilvanya Kanuni devrinde çıktı.
27:37Erdel.
27:39Eflak Boğdan yani bugünkü Romanya ve Moldavya Fatih devri.
27:44Onlar mümtaz eyalet.
27:46Bunların dış temsilcilikleri falan var.
27:49Buralara elçi geliyor, elçi gönderiyorlar.
27:52Olmayan şey askeri kuvvetleri.
27:55Mevcut askeri kuvvet kontrol edilir.
27:58Katiyen ateşli silahlar kullandırılmaz.
28:02Her birinde yeniçeri garnizonları vardır.
28:05Mesela Moldavya'da Türklerin imparatorluğunun hemen hemen hiçbir eserimiz yok.
28:11Çünkü nüfus yaşamamış, doğrudursun.
28:14Cami yok, hamam yok, hiçbir şey yok.
28:17Ya ne var?
28:18Bir sürü geniçeri garnizonu var.
28:20Onlardan da ele tutar, bir mamari eser falan kalmamış.
28:24Ama o garnizon orada.
28:26Gözetiyor onları.
28:28Evet.
28:28Peki, Gazali ile İzmir Rüşt arasındaki tartışma var mı?
28:32Gazali, o yok, o sonraki bir şey yok.
28:35Gazali.
28:37El munkit mined dallal.
28:39El munkit mined dallal.
28:41Fatih'in merakı onların dışında.
28:44Felsefesi üzerinde T'yi takip ettiğine dair bir traktatı yok galiba.
28:50Okumadım da zaten olsa da.
28:52Yok ama.
28:54Fakat matematik biliyor, coğrafya biliyor, astronomi biliyor.
28:58Yani müspet ilim katalogu kalabalık bu padişah.
29:02İlken Fars'ın dil biliyor.
29:04Diller çok enteresan.
29:06Farsça, Arapça bildiği gibi Yunanca biliyor, okuyor.
29:10Yani böyle bir münevver yok batıda o devirde.
29:14İtalyancası iyi.
29:15Sırfça tekellüm ediyormuş.
29:18Bu önemli yani.
29:19Peki, Venedik de planladığı sefer gerçekleşseyle Osmanlı...
29:23İşte ilk önce demek güneye girip, sonraki kuzeyesi.
29:27Çok sarslı tabii kuzey Cenova'yı ve Venedik'i.
29:31Çok sarslı Fatih Fetihleri, zayıflattı.
29:36Uzunca bir şeyden sonra alınsa Roma.
29:40Orada yerleşse tabii etrafla ilgileniyor.
29:43Olabilirdi bir şeyler ama böyle bilmiyoruz.
29:46Böyle tarih olmaz çünkü.
29:47Peki, Fatih son sorun.
29:49Fatih'in ölümüyle başlayan iktidar kavgası.
29:51Onun imparatorluğunu nasıl sarstı?
29:54Onun vizyonu niye?
29:55E ya sarstı tabii iktidar kavgası.
29:57Sonunda arkasından feci bir şey, kardeş sence, Cemre Bayezid.
30:04O şey yüzünden Endülüs'e el atılamadı, kurtarılamadı.
30:10Yoksa o plandaydı.
30:12İtalya'ya el atılamadı.
30:13Doğrudur.
30:14İtalya'ya el atılamadı.
30:15İtalya'ya el atılamadı.
30:16Teşekkür ederim.
30:16Sağ olun.
30:17Çok teşekkürler.
Yorumlar