- 7 dakika önce
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Ahmet Hakan'ın sunduğu Tarafsız Bölge programında gündeme dair önemli açıklamalarda bulundu. Yılmaz, "İran konusunda tavrımız net. Bir an önce savaşın bitmesini arzu ediyoruz" dedi. Savaşın ekonomik etkilerine değinen Yılmaz, "Türkiye petrol sorunu yaşamayacak" diye konuştu.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:17Mardin'den sesleniyoruz sizlere.
00:00:20Mardin'de çok güzel bir mekandan sesleniyoruz.
00:00:25Şu kulağımdaki sesi alabilir misiniz çocuklar?
00:00:27Mardin'den çok güzel bir mekandan sesleniyoruz.
00:00:32Cumhurbaşkanı Yardımcısı Sayın Cevdet İlmaz konuğumuz hoş geldiniz.
00:00:35Hoş bulduk. İyi yayınlar diliyorum.
00:00:37Çok teşekkürler.
00:00:38İzleyenlere de hayırlı akşamlar diliyorum.
00:00:40Mardin'i sever misiniz?
00:00:41Çok severim.
00:00:43Çok güzel bir mekanmış burası da.
00:00:44Hakikaten öyle.
00:00:45Evet.
00:00:45Böyle tipik Mardin konaklarını andırıyor.
00:00:49Doğru.
00:00:49Taş işleme biliyorsunuz Mardin'in en önemli değerlerinden.
00:00:55Bugün de işte böyle mekanlara ev sahipliği yapıyor.
00:01:00Bu güzel yapılar.
00:01:01Bir müzedeyiz.
00:01:03Bir şey var anlayış var.
00:01:05Kullanarak koruma diye.
00:01:08Bu tam öyle bir şey.
00:01:09Tam öyle bir şey.
00:01:09Kullanarak koruma.
00:01:11Peki siz aslında Bingöl'lüsünüz.
00:01:15Bingöl'lüsünüz.
00:01:15Sever misiniz Bingöl'ü?
00:01:16Sevmez miyim?
00:01:18Memlekettir.
00:01:19Memleket sevilmez mi diyorsunuz?
00:01:21Özler misiniz?
00:01:22Gider misiniz?
00:01:23Yani bu görevdeyken doğrusu çok sık gidip geldiğimi söyleyemem.
00:01:28Ama fırsat buldukça gidiyorum.
00:01:30Daha önce milletvekili olarak daha sık gidip gelirdim.
00:01:35Çocukluğum, gençliğim Bingöl'de geçti.
00:01:37Bingöl lisesi mezunuyum.
00:01:39Ama şimdi öğrendim.
00:01:40Bingöl lisesini bitirmesiniz.
00:01:42Sonra oradan Orta Doğu Teknik Üniversitesi'ne geçmesiniz.
00:01:45183'te Ankara'ya otluyu kazanarak geçmiş olduk.
00:01:49Ve Ankara'lı oldunuz.
00:01:50Evet Ankara'lı olduk.
00:01:51O yıldan bu yana Ankara'dayım.
00:01:54Çok yoğun.
00:01:54Ama Bingöl'le irtibatımı da hiç koparmadım tabii.
00:01:57Yoğun bir tempoda çalışıyorsunuz tabii.
00:02:00Çok kritik günlerden geçiyor ülkemiz, bölgemiz.
00:02:04Savaş var.
00:02:05Siz de o büyük bir dikkatle herhalde takip ediyorsunuz gelişmeleri.
00:02:11İsterseniz hemen başlayalım şeyle.
00:02:14Bugün az önce Cumhurbaşkanı Erdoğan da iftar,
00:02:18Milli İrade Platformu'nun iftarında yaptığı konuşmada kısmen de indi.
00:02:24Bugün İran'dan üçüncü füze Türkiye'ye yollandı.
00:02:29Ve etkisiz hale getirildi her üçü de.
00:02:32Bugünkü de etkisiz hale getirildi.
00:02:37Şimdi şeyi merak ediyorum ben.
00:02:40NATO etkisiz hale getiriyor.
00:02:43Acaba biz NATO ittifakının içinde olmasaydık bu füzeleri etkisiz hale getirebilecek gücümüz olacak mıydı?
00:02:51Şöyle söyleyeyim.
00:02:52Biz tabii NATO'nun bir üyesiyiz sonuçta.
00:02:54NATO'da bir kolektif güvenlik sağlamaya dönük bir teşkilat.
00:02:59Biz de onun parçasıyız yani.
00:03:01Bir parçasıyız.
00:03:01Ayrı değiliz.
00:03:02Biz de ayrı bir şey değil.
00:03:03Biz de onun bir parçasıyız.
00:03:06Dolayısıyla İncirlik üssü de biliyorsunuz bir Türk komutanın kumandasında bir üssü.
00:03:12Yani Türkiye'nin üssü aslında.
00:03:13Ama orada NATO'dan farklı ülkelerden de askerler bulunabiliyor.
00:03:18Yoksa hani bizim kontrolümüz dışında bir varlık değil orası.
00:03:24Şunu söyleyeyim Ahmet Bey sorduğunuz soruyla ilgili.
00:03:28Son 23 yılda savunma sanayinde bir değişim değil bir devrim yaşadı Türkiye.
00:03:34Ben değişim kelimesi hafif kalır diye düşünüyorum.
00:03:38Karşılamıyor diyorsun.
00:03:38Karşılamıyor.
00:03:39Bir devrim yaşadık.
00:03:40Yüzde 20 civarındaydı bizim yerlilik millilik oranı.
00:03:43Şimdi yüzde 80'nin üzerinde çok önemli bir gelişme sağladık.
00:03:49Ama daha gidecek mesafemiz yok mu?
00:03:52Var elbette.
00:03:53Yani daha yapmamız gereken epeyce işimiz de var.
00:03:57Bu bahsettiğiniz konu hava savunma sistemiyle ilgili.
00:04:01Bu konuda çelik kubbe dediğimiz bir yaklaşımımız var bizim.
00:04:05Çelik kubbe dediğimiz şu.
00:04:07Bu farklı hava savunma sistemlerini yapay zekayı destekli olarak eş zamanlı kullanabilen bir yapılanma sistem.
00:04:18Farklı irtifada çalışan savunma sistemlerini gelen tehdide göre en etkili bir şekilde kullanabilecek etkili bir savunma sistemi oluşturacak bir yapı.
00:04:29Türkiye burada epeyce bir mesafe aldı.
00:04:32Ama bu işler biliyorsunuz böyle durağan şeyler değil sürekli bir gelişim içindeyiz.
00:04:38Önümüzdeki dönemde çok daha iyi yerlere geleceğimizi düşünüyorum.
00:04:43Yani bitmiş bir şeyden bahsetmiyoruz.
00:04:45Tabii.
00:04:46Gelişen bir şeyden bahsediyoruz.
00:04:48Kesinlikle.
00:04:48Ve özellikle de bu yapay zeka sonrası yepyeni bir döneme girmiş durumdayız.
00:04:53Belki bir sonraki aşama kuantum denen dönem olacak.
00:04:58Çok daha farklı teknolojiler söz konusu olacak.
00:05:01Türkiye olarak biz nitelikli bir iş gücüyle, bir kadroyla bu konularda sürekli bir gelişim içindeyiz.
00:05:09Geldiğimiz noktada da artık sadece belki Türkiye ölçeğinde değil, dost kardeş ülkelerle platformlar oluşturarak,
00:05:17ürün bazlı işbirliği mekanizmaları kurarak daha fazla çaba sarf etmemiz gerekiyor.
00:05:23Bu yaşanan olaylardan sonra ben Türkiye'nin bu gelişimine daha fazla dost kardeş ülkenin ilgi göstereceğine de inanıyorum.
00:05:32Bu da yeni bir perspektif açacaktır bize.
00:05:34Yani şu anlamda mı?
00:05:36Savunma sanayinin Türkiye'de elde ettiği gelişimi, bölge ülkeleri de...
00:05:43Daha fazla talep eder konuma gelecekler.
00:05:46Belki birlikte işbirliği alanlarının daha fazla konuşulacağı bir dönem olabilecektir.
00:05:51Çünkü somut olarak çok ciddi sorunlar yaşayan ülkeler olduğunu görüyoruz.
00:05:56Körfez ülkeleri başta olmak üzere.
00:05:59Dolayısıyla önümüzdeki dönem zaten savunma sanayi biliyorsunuz NATO'nun %5 hedefi,
00:06:05Avrupa Birliği'nin safe dediği yeni programlar.
00:06:08Dünya maalesef yani savunma sanayinin çok daha...
00:06:11Türkiye bu anlamda erken yola çıkmış olmanın avantajını yaşıyor.
00:06:17Kesinlikle.
00:06:18Yani dünyanın şu anki konjonktürünün 20 yıl öncesinden başlayarak yakalandığını söyleyebiliriz.
00:06:25Bu Türkiye'ye bir mukayesele avantaj getiriyor.
00:06:28Bunun bu dönemde farklı yansımalarını göreceğiz inşallah.
00:06:32Şimdi İran'dan gelen füzeleri nasıl yorumluyorsunuz?
00:06:35Bir yandan füzeler geliyor, etkisiz hale getiriliyor.
00:06:39Bir yandan İran diyor ki ya biz göndermiyoruz işte bir araştırma kurulu kuralım beraber oturalım anlaşalım diyor.
00:06:51Az önce İstanbul'da Onur bana göndermiş.
00:06:56İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı Türkçe bir sosyal medya paylaşımı yapmış.
00:07:03Diyor ki işte Ramazan'ın bu mübarek günlerinde kardeş Türk milletinin ve dost Türkiye Cumhuriyeti'nin
00:07:08İran halkı için ettiği dualar ve gösterdiği dayanışma bizler için büyük bir güç ve moral kaynağıdır.
00:07:14İran egemenliğini ve halkının güvenliğini kararlılıkla savunmaya devam edecektir gibi bir mesaj da gönderiyor.
00:07:20Böyle Türkiye'ye hani tam füzeden bahsetmiyor ama böyle bir Türkiye'yi gönül almaya çalışıyor.
00:07:26Şöyle Türkiye olarak bizim tavrımız açık biliyorsunuz.
00:07:30Bu savaş başlamadan önce çok büyük gayret sarf etti Türkiye bu noktaya gelinmesin diye.
00:07:36Sayın Cumhurbaşkanımız en üst düzeyde Dışişleri Bakanımız bütün kurumlarımız bir ara buluculuk yapma gayreti içinde olduk.
00:07:44Tarafları bir araya getirip masada bu işler çözülsün diye çok gayret ettik.
00:07:48Ama son anda işte ummana döndü ibreler orada devam etti süreç ve maalesef olumlu sonuçlanmadı.
00:07:57Şimdi bir savaş tablosuyla karşı karşıyayız.
00:08:00Bu tabloda da Türkiye İran halkının yanında ve ilkesel bir tutum sergiliyor.
00:08:06İran'a yapılan saldırıları kabul edilemez bulduğunu net bir şekilde ifade ediyor.
00:08:12Aynı şekilde İran'ın da dost komşu ülkelere yaptığı saldırıları da kabul edilemez görüyor Türkiye.
00:08:20Tabii ki kendisine dönük bu füze saldırıları hiçbir şekilde kabul edilemez.
00:08:26Türkiye Cumhuriyeti olarak bunu kabul etmemiz mümkün değil.
00:08:30Bunları hiçbir şekilde tasvip etmiyoruz.
00:08:32İran otoriteleri dediğiniz gibi başbakan düzeyinde de geçtiğimiz günlerde açıklamalar yaptılar.
00:08:38Biz yapmıyoruz diyorlar.
00:08:39Böyle bir ifade var.
00:08:41Bu önemli tabii bir ülkenin hükümeti bir ifadede bulunuyor.
00:08:44Araştıralım diyorlar.
00:08:46Şunu söyleyeyim Ahmet Hakan Bey.
00:08:49Türkiye Cumhuriyeti gelenekleri olan bir devlet.
00:08:53Duygularla ani reflekslerle karar veren bir devlet değil.
00:08:58Olan her hadiseyi çok boyutlu bir şekilde analiz edebilen,
00:09:03artılarını, eksilerini, bunun uzun vadeli sonuçlarını öngörebilen bir devlet.
00:09:09Dolayısıyla bu hadiseyi de soğukkanlı bir şekilde değerlendiriyoruz.
00:09:14Yaşanmaması gerektiğini defalarca söyledik ve uyardık.
00:09:18Dolayısıyla bundan sonra olmamasını tabii ki temenni ediyoruz.
00:09:22Yalnız şu durumu da söylememiz lazım.
00:09:25İran'da şu anda bütüncül bir karar alma sistemi gözükmüyor doğrusu karşımızda.
00:09:31Biraz bir mozaik yapılanma diyorlar zaten.
00:09:35Böyle farklı bir yapılanmaya da gitmiş durumdalar.
00:09:39Biz yapmadık derken biraz onu kastediyorlar.
00:09:42Belki de bilmiyorum tabii bunları hep detayına inmek lazım.
00:09:47Ama Türkiye Cumhuriyeti hem NATO ülkesi olarak hem de NATO üyesi olarak hem de kendi başına,
00:09:55kendi varlığıyla her türlü tehdide karşı tedbirlerini almaya devam edecek.
00:10:00Şimdi şunu dediniz, biz dediniz bu savaşın çıkmaması için elimizden geleni yaptık dediniz.
00:10:06Doğru, biz de tanık olduk buna.
00:10:09Yani Cumhurbaşkanı Erdoğan işte çeşitli girişimlerde bulundu.
00:10:14Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ı görevlendirdi.
00:10:17O işte bir sürü diplomatik temasla bulundu.
00:10:19Aman bu savaş çıkmasın diye bir çırpınma hali vardı.
00:10:23Ben bunu gördüm yani buna tanık oldu.
00:10:25Fakat çıktı savaş.
00:10:28Şimdi ya ne haliniz varsa görün mü diyor Türkiye yoksa bitirilmesi için,
00:10:35durdurup ateşkesinin bir an önce sağlanması için Türkiye bir çaba içinde mi?
00:10:39Mesela Cumhurbaşkanı Erdoğan bizim görmediğimiz bir takım...
00:10:42Çok yoğun bir çaba içerisinde Türkiye Cumhuriyeti.
00:10:44Liderler diplomasisiyle, dışişleriyle, istihbaratıyla, bütün kanallarıyla, silahlı kuvvetleriyle, hangi kurumsal yapımız varsa hepsiyle bu çok yönlü bir şekilde bir çaba
00:10:58içinde Türkiye Cumhuriyeti.
00:10:59Bir an önce bu savaşın bitmesini arzu ediyoruz.
00:11:03Bir an önce bir ateşkes oluşmasını ve diplomasinin tekrar geri dönmesini istiyoruz.
00:11:11Ve bu yönde de çok açık bir tavrımız var, çabamız var, gayretimiz var.
00:11:17İnşallah önümüzdeki dönemde bunun gerçekleştiğini görürüz.
00:11:21Tahmininiz nedir?
00:11:22Bu iş uzayacak mı?
00:11:25Orta vadede mi bitecek?
00:11:27Yoksa daha kısa vadede mi bitecek?
00:11:29Gözlemleriniz, tahmininiz?
00:11:31Karışık mesajlar geliyor doğrusu.
00:11:33İsrail tarafına bakacak olursanız onlar uzatma yönünde bir tavır içindeler.
00:11:39ABD tarafına bakarsanız oradan işte önce dört hafta, altı hafta dendi.
00:11:45Sonra öngördüğümüzden daha hızlı gidiyoruz gibi yani daha kısa sürede bitebilir gibi mesajlar verildi.
00:11:53Hemen ardından işte ne kadar ihtiyaç varsa sürebilir gibi sözler söylendi.
00:11:58Doğrusu tam olarak kestirmek bir belirsizlik var yani.
00:12:03Belirsizlik var ama ben şunu düşünüyorum doğrusu Sayın Trump'ın hani genel politikalarından,
00:12:10Amerika'nın genel yaklaşımından bu savaşı çok uzun süre devam ettirme iradesi olduğunu düşünmüyorum.
00:12:18Çünkü bu savaş sadece insani maliyetler üretmiyor, ekonomik maliyetler de üretiyor,
00:12:23çevresel maliyetler de üretiyor.
00:12:25Bu bir anlamda herkese zarar veren bir hal almış durumda.
00:12:31Bölgeye yayılma riski her geçen gün artıyor.
00:12:35Dolayısıyla bir noktada sonlandırılacağını temenni ediyoruz.
00:12:39Ama hiçbirimiz tabii bu konuda kesin bir şey söyleyemeyiz.
00:12:43Bazen bu orta ölçekli savaşların böyle bir özelliği var.
00:12:48Kısa sürsün diye girilir.
00:12:50Kendi içinde bir yerlere sürükleyebilir sizi.
00:12:53Hiç öngörmediğiniz bir takım hadiseler yaşanır.
00:12:56Onlar zincirleme çok daha uzun bir vadeye yayabilirler olayı.
00:13:01Ama normalde hani baktığınızda çok uzun sürmeyeceğini bekliyoruz doğrusu.
00:13:07Olmaması gerektiğine de inanıyoruz.
00:13:09Bu yönde de her türlü gayreti sarf ediyoruz.
00:13:12Peki isterseniz biraz da ekonomiye bakalım.
00:13:17Yani biraz işaret ettiniz.
00:13:20Ekonomik açıdan doğurduğu bir maliyet de var dediniz.
00:13:24İnsan kaybı en önemli konu tabii ki.
00:13:28Kız çocukları bombalandı.
00:13:30Bundan ötesi var mı?
00:13:32Bir okulda masum kız çocukları bombalandı.
00:13:36Uluslararası hukuk, kurallar, savaş hukuku diye bir şey de var ayrıca.
00:13:40Yani savaş suçu diye bir şey var biliyorsunuz.
00:13:44Artık hiç kalmadı bunlar yani.
00:13:45Maalesef.
00:13:46Bugün miting meydanını bombaladılar.
00:13:49Mitingde millet...
00:13:50Olacak bir, olacak iş değil gerçekten.
00:13:52Lübnan'da da aynı şekilde bir milyon insan evinden, yurdundan oldu.
00:13:57Yerinden oldu.
00:13:59Büyük bir insani maliyet olduğunda hiç şüphe yok.
00:14:02Çarşamba akşamı canlı yayında ekranda küüt diye düştü İsrail bombası Beyrut'un göbeğine.
00:14:10Maalesef işte savaş böyle bir şey hakikaten.
00:14:13Yani hiç bunlar işte dediğiniz gibi artık canlı yayında izliyoruz.
00:14:19İnşallah insanlığın duyarsızlaşmasına sebep olmuyordur bu görüntüler.
00:14:25Bunlar bizi başka bir yere doğru götürür diye ümit ediyorum ben.
00:14:30Yani bu sürdürülebilir bir yaklaşım değil.
00:14:33Hiçbir hukuk, kural, kaide dinlemeden sadece bir güç çarpanı üzerinden politikalar, sürdürülebilir politikalar değil.
00:14:45İnsanlığın geleceği adına da ürkütücü doğrusu yaklaşımlar.
00:14:49Ben buna mutlaka bir insanlığın tepkisinin geleceğine inanıyorum açıkçası.
00:14:54Bu böyle gitmez.
00:14:55Böyle gitmez.
00:14:56Vahşet, bugatlarlık.
00:14:58Böyle gitmez.
00:14:59Peki şimdi gelelim petrol açısından baktığınızda bu savaş böyle büyük bir petrol krizine yol açacak gibi mi görünüyor sizce?
00:15:09Şöyle ekonomik etkiler derken birinci sırada petrol ve doğalgaz var doğrusu.
00:15:14Bu da Hürmüz ile bağlantılı.
00:15:16Oradaki lojistikle, sevkiyat kanallarıyla bağlantılı.
00:15:22Hürmüz, dünya petrolünün yüzde yirmisinin aşağı yukarı sevk edildiği bir boğaz.
00:15:29Bu az buz bir şey değil.
00:15:31Yüzde yirmi çok büyük değil mi?
00:15:32Yüzde yirmi büyük bir rakam.
00:15:33Diğer taraftan elenci dediğimiz sıvılaştırılmış doğalgazın da yüzde yirmi beşi buradan sevk ediliyor.
00:15:39Hürmüz'den.
00:15:40Hürmüz'den.
00:15:40Yüzde yirmi beş.
00:15:41Yirmi beş. Bir taraftan da gübre, üre gibi kaynaklarda da ciddi payı ağırlığı olan bir bölge.
00:15:48Dolayısıyla buranın riskli hale gelmesi, işlememeye başlaması dünyada ciddi bir problem oluşturuyor.
00:15:57Şu anda alarm zilleri çalıyor mu?
00:15:58Çalıyor. Tabii petrol fiyatlarından bunu görüyoruz.
00:16:01Doğalgaz fiyatlarından, gübre fiyatlarından işte navlun ücretleri artıyor.
00:16:06Bir taraftan lojistik maliyetler, sigorta maliyetleri birçok kanaldan ekonominin etkilendiğini sadece bölge ekonomisinin değil küresel ekonominin etkilendiğini görüyoruz.
00:16:18Çünkü bunlar malum bütün dünyada kullanılan metalar.
00:16:22Dolayısıyla özellikle de bu bölgeye bağımlı olan Çin, Hindistan, Güney Kore, Japonya gibi uzak doğu daha fazla bu bölgeye bağımlı.
00:16:32Avrupa aynı şekilde doğalgaz başta olmak üzere bu bölgeye ciddi ihtiyaç duyuyor.
00:16:37Dolayısıyla bu bölgeler başta olmak üzere tüm dünyada küresel ekonominin etkilendiğini ifade edebiliriz.
00:16:44Şeyi anlamadım ben.
00:16:45Yani tamam söyledikleriniz çok açık.
00:16:47Yani diyorsunuz ki bu sadece petrolle değil ona bağlı olarak işte lojistik maliyetlerini arttırıyor.
00:16:53Petro kimya ürünleri var.
00:16:55Hepsi bir ekonomiyi toptan küresel anlamda etkiliyor, olumsuz etkileyen bir süreç.
00:17:01İki yönlü bir enflasyonu arttırıyor.
00:17:04Yani fiyatları bir arz problemleri doğuruyor.
00:17:06Tedarik zincirlerinde kırılmalar oluşturuyor.
00:17:10Enflasyonu yukarı çekiyor ve büyümeyi düşürüyor.
00:17:13Genel özeti bu.
00:17:15Peki arz problemi en çok hangi ülkeler yaşayacak şimdi önümüzdeki günlerde?
00:17:21Şu anda görünen uzak doğu ve Avrupa.
00:17:23Avrupa ve uzak doğu.
00:17:25Çünkü buradaki petrolü büyük oranda işte Çin, Hindistan dediğim gibi Japonya, Güney Kore gibi ülkeler kullanıyor.
00:17:31Arz problemi demek şu demek mi?
00:17:33Adamların artık petrolü mü kalmayacak?
00:17:35Ya işte yeterince ihtiyaç duydukları ölçüde petrol alamaz hale gelecekler.
00:17:41Stoklarını kullanmak durumunda kalacaklar.
00:17:43Bir süre sonra o stoklar da yetmemiş olacak.
00:17:46Ne kadar stok vardır mesela?
00:17:48Ülkeden ülkeye değişir ama Avrupa'nın standartı minimum 90 gündür.
00:17:53Avrupa'nın standartı o.
00:17:55Bir mevsimi idare edecek kadar bu minimum rakam.
00:17:59Ama hepsinde 90 gün yetecek kadar stoklar anlamına gelmiyor.
00:18:03Bu Avrupa için geçerli.
00:18:05O standart koymuş kendince.
00:18:06Standart koymuş.
00:18:06Diğerleri hani her ülke kendi politikasını takip ediyor.
00:18:10Türkiye'de durum nedir?
00:18:11Türkiye genelde Avrupa'yı takip eder.
00:18:12Petrolümüz var mı bizim?
00:18:14Şöyle, Türkiye coğrafi konumu gereği kaynak çeşitlendirme imkanı olan bir ülke.
00:18:21Ayrıca akıllıca yatırımlar da yaptı Türkiye'ye.
00:18:24İşte elenciyi farklı yerlerden alabilme altyapıları kurdu.
00:18:29Yani Türkiye arz sorunu yaşayacak bir ülke değil.
00:18:33Şimdi en pahalı enerji olmayan enerjidir Ahmet Bey.
00:18:36O zaman bizim hep bir arz sorunu var bir de fiyat sorunu var.
00:18:41Biz arz sorunu yaşamayacağız.
00:18:43Yani Enerji Bakanımız da defalarca bu konularda detaylı açıklamalar yaptı.
00:18:47Bizim konumumuz gereği kaynak çeşitlendirmeye müsaitiz.
00:18:52Bağlantısallığımız daha güçlü.
00:18:55Şey mi?
00:18:55Petrol, boru hatlarının tam göbeğindeyiz.
00:18:58Onun etkisi, onun etkisi var.
00:18:59Farklı şeylerimiz var.
00:19:00Denizlerden, farklı yerlerden temin etme imkanımız var.
00:19:04Stoklarımız da var elbette.
00:19:06Dolayısıyla bizim bir de şunu da söyleyeyim.
00:19:09Son 23 yılda biz yerli ve yenilenebilir kaynaklara ciddi yatırım yaptı.
00:19:14İşte şu anda kendi üretimimiz de var bir miktar.
00:19:17Doğal gaz, petrol, güneş, rüzgar gibi yenilenebilir enerjide dünyada en iyi ülkelerden biriyiz.
00:19:24Şimdi bunun da kıymeti anlaşılıyor.
00:19:26Bunun da kıymeti daha iyi anlaşılıyor bu ortamda.
00:19:28Çok doğru söylüyorsunuz.
00:19:29Dolayısıyla Türkiye hem bu geldiği noktayı ama yine de tabii ki net enerji ithalatçısı bir ülke konumundayız.
00:19:38Fiyat yönüyle biz daha çok etkileneceğiz.
00:19:40Arz problemi açısından değil.
00:19:42Yani.
00:19:43Fiyatın yükselmesinin, maliyetin yükselmesinin getirdiği sorunları yaşayacağız.
00:19:47Arabamla gittiğimde benzin istasyonuna bana hiçbir zaman benzin yok demeyecekler.
00:19:53Ama biraz fiyat da artış olacak.
00:19:56Orada da şunu yaptık.
00:19:57Şöyle bir adım attık.
00:19:58O fiyat artışı tabii enflasyonu bütün sektörleri etkilediği için akaryakıt fiyatları.
00:20:04Genel enflasyon seviyesini yükseltme riski olan bir durum.
00:20:10Bunu dikkate alarak önemli bir karar verdik biz.
00:20:13Bütçe açığımızı bir miktar arttırma pahasına akaryakıt fiyatlarındaki artışın yüzde yetmiş beşini biz karşılama kararı verdik.
00:20:24Eşel mobil dediğimiz bu.
00:20:26Yani vergilerden vazgeçip vergi almak yerine fiyatı düşürücü şekilde hareket ettik.
00:20:33Dolayısıyla sınırladık etkisini.
00:20:35Fiyat etkisini de sınırlandırmış olduk.
00:20:37Vatandaşa da bunun fiyat etkisi sınırlı yansıcı.
00:20:41Sınırlı yansıyor.
00:20:41Diyelim ki on lira arttığında iki buçuk lira yansıyor.
00:20:44Yedi buçuğunu devlet olarak biz karşılıyoruz.
00:20:48Bu da şundan dolayı enflasyonla mücadele ettiğimiz bir dönem bizim için enflasyonu düşürmek veya kontrol etmek yükselmesini engellemek bugün bütçe
00:20:58açığından daha önemli bir hedef.
00:21:00Daha yaşamsal.
00:21:01Daha yaşamsal.
00:21:02Bütçe açığını da yine dikkatle telafi edici şekilde farklı tedbirler geliştiririz diye düşünüyoruz.
00:21:08Bunun sınırlı ve geçici bir etki olduğuna inanıyoruz.
00:21:12Az önce savaştan bahsettik.
00:21:14Sonuçta bu geçen yılda biliyorsunuz yaşadık bir 12 gün savaşları.
00:21:20Onun etkilerini de telafi etmeye dönük tedbirler almıştık.
00:21:23Aslında biz krizlere karşı dirençli bir ülkeyiz.
00:21:28Direnç kazandık.
00:21:29Birçok testten geçmiş aşılanmış bir ülkeyiz.
00:21:33Rusya-Ukrayna savaşı da.
00:21:34Ukrayna savaşı.
00:21:34Birçok kriz yaşadık açıkçası dışsal şok diyebileceğimiz.
00:21:38Bunların hepsini de Türkiye yönetti.
00:21:41Bu sorunları da yönetebilecek durumdayız.
00:21:44Peki bu petrolde aldığınız bu karar hani bütçe açığına göze alarak aldığınız bu karardan sonra enflasyonda bir olumsuz etki o
00:21:57zaman olmayacak diyebilir miyiz?
00:21:59Daha sınırlı olmayacak diyemeyiz.
00:22:01Yani yine belli bir miktar etkileyecek.
00:22:04Beklentileri bozuyor.
00:22:05İşte %25 de olsa yansımış oluyor.
00:22:08Dolayısıyla belli bir etki gelecek buradan.
00:22:11Ama o etkiyi sınırlandırmış olduk.
00:22:14Daha az bir etki olacak.
00:22:16Bugün savaş bitse mesela yarın bitse inşallah biter umarım.
00:22:21Bütün bu aksilikler bu olumsuz etkilerden anında arınır mıyız yoksa bir süre bunun etkisi?
00:22:27Anında arınmak olmayabilir.
00:22:29Bir süre devam edebilir.
00:22:31Çünkü bir altyapılar tahrip edildi.
00:22:33Epeyce onların toparlanması etmesi.
00:22:35Ama bir iyileşme süreci başlar.
00:22:37Ben şöyle terörde de savaşlarda da yıkıcı etki ani oluyor.
00:22:43Yapıcı etkiler zaman alıyor.
00:22:45Yani yeniden normalleşme biraz bir süre alıyor doğrusu.
00:22:49Mesela Hürmüz Boğazı'ndaki bütün problem çözülse ve oradaki akışkanlık tamamen sağlansa bile mi bunu söylüyorsunuz?
00:22:58Sağlanırsa olmaz ama sağlanması biraz zaman alır.
00:23:02O zaman alır.
00:23:03Savaş bitse bile altyapılardaki tahribatlar şunlar yeniden bir takım şeylerin üretir hale gelmesi, sevkiyatın kurulması biraz zaman alır.
00:23:13Doğru.
00:23:14Ama sonuçta belli bir zaman içinde normalleşir piyasalar.
00:23:18Peki Türk ekonomisi için böyle bir şoka, böyle bir savaş şokuna dayanıklı bir ekonomiyiz diyebilir misiniz?
00:23:28Diyebiliriz.
00:23:29Rahatlıkla diyebiliriz.
00:23:31Bir defa makro ekonomik temellerimiz sağla.
00:23:34Ne demek istiyorum bununla?
00:23:36Makro ekonomik temeller.
00:23:37Cari açığımız tarihi seviyelerin altında.
00:23:41Geçen yıl 1.9 milli geliri oranı.
00:23:44Cari açık dediğimiz dünyadan aldığımız mal ve hizmetlerle sattığımız mal ve hizmetlerin farkı.
00:23:52Dolayısıyla dövize ihtiyacımız daha düşük seviyelerde.
00:23:55İzlediğimiz program gereği.
00:23:57Yüzde ikinin altında geçen yıl itibariyle.
00:24:01Bütçe açığımız deprem etkilerine rağmen depreme 92 milyar dolar son 3 yılda harcadığımız halde ekstra bir harcama yaptığımız halde yüzde
00:24:113'ün altında geldi geçen yıl.
00:24:132.9.
00:24:14Bu da Avrupa'yla dünyayla mukayese ettiğinizde oldukça sağlıklı bir düzey.
00:24:19Masri kriteri vardır biliyorsunuz.
00:24:21En az yüzde 3 olsun derler.
00:24:23Avrupa'da 2.9.
00:24:26Onun altında.
00:24:27Altını gördük.
00:24:28Biz 3.6 olacak diye tahmin etmiştik ama tahminimizden de daha iyi geldi doğrusu.
00:24:34Orta vadeli program tahminimizden 2.6 oldu.
00:24:37Dolayısıyla bütçe tarafımız da sağlam.
00:24:39Bankacılık sistemimiz güçlü ve sağlam.
00:24:42Sermaye yeterlik oranı yüksek.
00:24:44Merkez bankamızın rezervleri oldukça iyi konumda.
00:24:48Bundan işte 2-3 sene önce 98,5 milyar dolar civarında olan rezervler bu krizden önce 200 milyar doların üzerine
00:24:56çıkmıştı.
00:24:57Bir miktar orada kaybı oldu rezervlerde merkez bankamızın ama eli rahat güçlü yani rezervleri oldukça yeterli seviyelerde.
00:25:08Dolayısıyla bu açıdan baktığımızda makro temellerimiz sağlam.
00:25:12Diğer taraftan da siyasi istikrarı olan, güçlü liderliği olan, hızlı karar alıp uygulayan bir ülke konumundayız.
00:25:20Bu da bizi dirençli kılıyor doğrusu.
00:25:22Ve bu da test edildi.
00:25:24Az önce söylediğim gibi daha önce de birçok kriz yaşadık.
00:25:27Ukrayna, Rusya, İran, Gazze'deki hadiseler birçok şeyi yaşadık dış salçok.
00:25:33Trump'ın tarife savaşları bütün bunlar ister istemez belirsizliği arttırdı.
00:25:39Riskleri arttırdı ve dünya ekonomisi bu anlamda çok iyi bir dönemden geçmiyor Ahmet Bey.
00:25:46Yani belirsizlik.
00:25:55Doğru.
00:25:56Tam da ekonominin hisseymediği bir ortamı yaşıyoruz.
00:26:00Sevmediği bir ortam.
00:26:00Dolayısıyla piyasalar bu savaşın uzamasını istemez.
00:26:04Finansal piyasalar da aynı şekilde.
00:26:06Borsalar düşüyor.
00:26:07İşte varlıkların fiyatlarında belirsizlikler artmış durumda.
00:26:12Piyasalar ben gördüğüm kadarıyla bu savaşı sevmediler.
00:26:16Trump da bu piyasalara fazla direnemez diyorsunuz herhalde.
00:26:20İnşallah.
00:26:20İnşallah.
00:26:21Hakikaten insani maliyet dediğim gibi en önemlisi.
00:26:24O daha önemli.
00:26:25Daha önemli ama ekonomik maliyeti de hiç küçümsenecek gibi değil.
00:26:31Dolayısıyla rasyonel bir şekilde baktığınızda bu savaşın uzun sürmemesi gerekiyor.
00:26:36Ama insanoğlu hep rasyonel davranan bir varlık değil.
00:26:39Bunu da biliyoruz.
00:26:40O ihtiyat payını hep tutalım.
00:26:42O ihtiyat payını hep bırakmak lazım.
00:26:43Doğru söylüyorsunuz.
00:26:44Şimdi şu orta vadeli planda falan bir değişiklik yapmayı gerektirecek bir durum var mı şu anda?
00:26:53Şu anda bence riskleri görüyoruz.
00:26:58Dediğim gibi enflasyonda yukarı yönlü bazı riskler, büyümede bir miktar riskler bunları görüyoruz.
00:27:05Biz genelde şunu yaparız.
00:27:07Orta vadeli program dediğimiz 3 yıllık bir programdır Ahmet Hakan Bey.
00:27:11Ve her yıl yenilenir.
00:27:13Eylül ayında bir şey dinamik bir plandır.
00:27:17Yani her yıl 3 yıl vadeli bir perspektifle zaten yeniliyoruz bunu.
00:27:21Rutin bir şey bu.
00:27:22Hayır yani mesela savaş gibi olağanüstü bir koşul sizi bunu yeniden yenilemeye iter mi?
00:27:29Yok.
00:27:30Bu Eylül ayında bunun etkilerini yansıtırız.
00:27:32Eylül ayında yapacağımız revizyonda bunun etkilerini yansıtırız.
00:27:37Çünkü henüz tam etkileri de görebilmiş değiliz doğrusu.
00:27:40İşin daha sıcak ortasındayız.
00:27:42Ben diyorsunuz bu sıcaklık geçsin ondan sonra bakarız diyorsunuz.
00:27:47Bakarız daha bir kamuoyuna o planı revize etmeden de bir takım mesajlar üzerinden bunu söyleriz.
00:27:54Ama asıl resmi revizyonumuzu Eylül ayında gerçekleştiririz her zaman yaptığımız gibi.
00:28:00Peki bir daha sormak istiyorum.
00:28:02Vatandaşlar onu çok merak ediyorlar.
00:28:06Şimdi dünyada bir petrol krizi var.
00:28:10Doğalgaz yani daha doğrusu enerji krizi.
00:28:13Enerji krizi diye.
00:28:13Herkes böyle bağırıyor veya kara kara düşünüyor.
00:28:18Türkiye kara kara düşünen düşünebilecek durumda mı?
00:28:22Bir daha söyler misiniz?
00:28:23Yani Türkiye'nin petrolü, doğalgazı bunlar sağlam mı yani?
00:28:29Bu açıdan sağlam durumda mı?
00:28:30Arz noktasında bir problemimiz yok.
00:28:34Dolayısıyla arz güvenliği açısından Türkiye sağlam bir konumda.
00:28:38Hem çeşitli tedarik kanalları itibariyle, stoklarıyla, yerli milli üretim yapısıyla birçok bakımdan Türkiye enerji noktasında, arz noktasında bir sorun yaşama
00:28:51durumunda değil.
00:28:53Fiyatlar tüm dünyayı etkiliyor, bizi de etkiliyor.
00:28:56Orada bir etki var, onu görmemiz lazım.
00:29:00Amerika'da da sürekli artıyor.
00:29:01Yine tekrar edeyim, en pahalı enerji olmayan enerjidir.
00:29:05Şeyi diyorum, 90 günü kurtarır mıyız biz Türkiye'ye?
00:29:10Hiçbir yerden tedarik etmesek de tabii ki, stoklarımız var.
00:29:13Doğalgazda da biliyorsunuz, Tuzgölü dahil olmak üzere bir takım stok alanlarına yatırım yaptı Türkiye.
00:29:20Yani bu yatırımların faydasını işte şimdi görüyoruz.
00:29:23Tuzgölü'nün altında bizim doğalgaz stoklarımız var.
00:29:27Ama zaten diyorsunuz ki siz.
00:29:28Petrollarda da geçen çok ciddi şeyler var, boru hatları var.
00:29:32Bir defa boru hatlarındaki petrol bile Türkiye'nin ihtiyacını, şeyde olan, hatta olan petrol bile belli bir süre ihtiyacımızı karşılayabilecek.
00:29:43Siz şunu diyorsunuz, stokta olmasa bile bizim arz açısından problemimiz yok.
00:29:50Kaldı ki stokta da var.
00:29:50Kaldı ki stokta da var.
00:29:52Bu mesela konuşulur mu sizle?
00:29:55Yani bizim şöyle midir, ben tekniğini bilmediğim için stoklarımızda ne var diye böyle oturulur, konuşulur, tartışılır mı?
00:30:01Tabii ki bakılır.
00:30:03Yani bütün bakanlarımız şu anda şöyle söyleyeyim Ahmet Hakan Bey.
00:30:06Bu savaş çıktığı andan itibaren çok ciddi anlamda proaktif bir takım tedbirler de aldık.
00:30:12Mesela finans piyasalarıyla ilgili Merkez Bankamız, SPK, Borsa çok ciddi tedbirler aldık.
00:30:18Proaktif, hafta pazartesi gelmeden hafta sonundan ilan edildi biliyorsunuz.
00:30:24Çok da faydalı oldu.
00:30:25Ardından bu akaryakıt tedbirleri alındı.
00:30:28Tarım Bakanlığımız gübreyle ilgili Ticaret Bakanlığımızla tedbirler aldı.
00:30:32Bizdeki gübre başka yerlere ihraç edilmesin diye örneğin şey kondu.
00:30:36Yani ihraçat kısıtı kondu.
00:30:38Savaş koşullarında.
00:30:39Tabii tabii ondan dolayı üre gübre bizde yeterli ama birileri fiyat arttı diye satabiliriz dünyaya.
00:30:45Çok doğru.
00:30:46Dolayısıyla ona kısıtlar kondu.
00:30:48Savaşın bu söylediğiniz şunu insanın aklına getiriyor.
00:30:51Bizim görmediğimiz sıradan insanların göremediği o kadar çok yan tesisleri var ki.
00:30:57Yani bakın bunu bile düşünmek zorundasınız.
00:30:59Düşürmek zorundasınız.
00:31:00Dolayısıyla her bir bakanlığımız kendi alanıyla ilgili etkileri takip ediyor ve buralarda alınması gereken tedbirler alınıyor.
00:31:08Bundan sonra da yakından gidişatı izlemeye gerekli olduğunda yeni tedbirler almaya devam edeceğiz.
00:31:15Orada hiç kimsenin şüphesi olmasın.
00:31:18Peki Türkiye o zaman şöyle bir endişeye de kapılmaya gerek yok.
00:31:24Yani eyvah bizim enflasyon hedefimiz şaşacak.
00:31:28Eyvah fiyatlar yeniden artacak gibi bir takım.
00:31:31Onu şöyle ifade edeyim.
00:31:33Ben hep bu olaydan önce de hep şunu söylerim.
00:31:37Eski bir planlamacı olarak da.
00:31:39Asıl olan programınızdır.
00:31:41Dışsal şoklar her zaman gelebilir.
00:31:44Bunlar bazen olumlu olur bazen olumsuz olur.
00:31:47Olumlu sürprizler de olabilir.
00:31:49Olumsuz sürprizler de olabilir.
00:31:51Dışsal şok programınızı etkilemez mi?
00:31:53Etkiler ama istikametini etkilemez.
00:31:56O zaman asıl olan programınızın istikametidir.
00:31:58Asıl olan programın istikametidir.
00:32:00Bunu biraz geciktirir veya erkene alır.
00:32:04Bir miktar etkiler, maliyetini yükseltir vs.
00:32:07Ama asıl olan programdır.
00:32:08Bir programı siz kararlılıkla uyguluyorsanız o yönde gitmeye devam edersiniz.
00:32:14Ama kontrol edemediğiniz unsurlar, savaş gibi mesela, bu unsurlar elbette etkilerde bulunurlar.
00:32:23Bu etkiler geçici ve sınırlı etkilerdir.
00:32:26Sonuçta bunları telafi eder, yolunuza devam edersiniz.
00:32:29Önemli olan programınızı bozmamaktır.
00:32:33Kararlı bir şekilde, koordineli bir şekilde programınızı hayata geçirmek ve istikametinizi korumaktır.
00:32:39Biz de şu anda bunu yapıyoruz.
00:32:40Bunu yapıyoruz.
00:32:41O zaman ey halkım müsterih ol diyebilirsiniz.
00:32:44Kesinlikle, kesinlikle.
00:32:46Bunu Türkiye yaşadı.
00:32:47Yani sadece bu krizi yaşamadık biliyorsunuz.
00:32:50Son yıllarda bir göktaşı düşmedi diyoruz.
00:32:53Aynen öyle.
00:32:54Bir sürü şey yaşadık.
00:32:55Pandemiden tutun.
00:32:56Doğru.
00:32:57İşte Ukrayna, Rusya savaşlarına, başka tarife savaşları, depremler, birçok şey yaşadık.
00:33:03Dolayısıyla bu şokların hepsini aslında yönetti Türkiye.
00:33:07Direncini kanıtlamış bir ülke Türkiye.
00:33:10Ekonomik anlamda da direncini kanıtlamış bir ülke.
00:33:13Programda da geldiğimiz nokta itibariyle sağlam makroekonomik temellerimiz var.
00:33:19Yeni yönetim sistemimizle hızlı karar alma kapasitemiz var.
00:33:24Siyasi istikrarımız var.
00:33:25Tecrübeli bir liderliğimiz var.
00:33:27Tecrübeli kadrolarımız var.
00:33:29Dolayısıyla bu krizi de en hafif şekilde atlatacağımıza inanıyoruz.
00:33:34Ama hiçbir maliyeti olmayacak demiyoruz.
00:33:37Şüphesiz onu anlıyorum ne dediğinizde.
00:33:39Liderlik çok mu önemlidir?
00:33:41Kesinlikle.
00:33:42Liderlik her zaman önemlidir.
00:33:45Bu fırtınalı zamanlarda bir kat daha önemlidir.
00:33:48Tecrübeli liderlik, dirayetli liderlik.
00:33:51Bakın etrafımız dört bir yanımız ateş çemberiyken
00:33:54Türkiye bir istikrar adası olarak kalıyorsa, bir takım maceraların içine çekilmiyorsa,
00:34:01bir takım savaşların, çatışmaların parçası olmuyorsa,
00:34:05diplomasiyi, barışı, müzakereyi ön plana çıkarıyorsa,
00:34:09bu güçlü liderlikle oluyor.
00:34:12Küresel düzeyde etkili bir diplomasi gerçekleştirebiliyorsa,
00:34:16bir network içinde,
00:34:17yani dünyada sözü geçen bir ülke olarak konumlanabiliyorsa,
00:34:22işte bu burada liderliğin büyük payı var.
00:34:25Liderlik derken tabii ki liderlik ve kadrolar birlikte.
00:34:29Dolayısıyla Türkiye bu anlamda da şanslı.
00:34:32Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan uzun yıllardır
00:34:37hem küresel düzeyde siyasetin içinde ve muhataplarını birebir bilen bir insan.
00:34:43Yani ülkeleri de, liderleri de, refleksleri de,
00:34:47neyin arkasında ne olduğunu da, ilişki ağlarını da çok iyi tartabilecek konumda
00:34:53ve etkili bir diplomasi yürütüyor.
00:34:56Kadrolarımız da aynı şekilde uzun yıllara dayalı bir tecrübe birikimi var şu anki iktidarda.
00:35:02Bu tecrübe birikiminin bu fırtınalı dönemler için özellikle kıymetli olduğunu ifade etmek istedik.
00:35:09Zaten liderliğin bir parçası da o kadroları oluşturmak ve yönetmek istedik.
00:35:13Yetiştirmek aynen.
00:35:14Yani o da onun bir parçası.
00:35:16Yoksa tek başına bir kişinin olacak şey değil.
00:35:19Ama o da bir beceri isteyen bir şey.
00:35:22Kesinlikle.
00:35:22O da bir önemli bir parametre.
00:35:23Liderlik çok son derece kıymetli.
00:35:26Yanlış liderlerin ülkelere neye mal olduğunu da görüyoruz bu arada.
00:35:29Hani isim vermeyelim diplomatik açıdan.
00:35:32Ama yanlış liderlerin ne kadar büyük maliyetler oluşturduğunu da görüyoruz.
00:35:38Yanlış liderliğin oluşturduğu maliyet doğru.
00:35:42Bir de lidersizliğin oluşturduğu maliyeti de görüyoruz.
00:35:45Çok büyük maliyet.
00:35:46Avrupa'nın durumu işte.
00:35:48Ağzınıza sağlık.
00:35:49Lider yok.
00:35:50Gerçekten öyle.
00:35:51Avrupa'nın ekonomik gücü.
00:35:53Bakın geçen gün ben şeye katıldım Cumhurbaşkanımız adına.
00:35:56Avrupa Komisyonu Başkanı, Fanderleyen'in, Konsey Başkanı'nın, Körfez ülkelerinin,
00:36:04başka coğrafyalardan bazı ülkelerin olduğu bu bölgesel durumu değerlendirmeye dönük bir toplantıya katıldım.
00:36:11Doğrusu ben Avrupa'yla ilgili şunu ifade etmek isterim.
00:36:14Avrupa büyük bir ekonomik güç ama bunu bir siyasi güce tahvil edemiyor.
00:36:20Neden?
00:36:21Çünkü lider yok.
00:36:21Çünkü lider yok.
00:36:22Liderlik yok.
00:36:23Liderlik yok.
00:36:24Merkel'den sonra bitti.
00:36:25Avrupa bu Orta Doğu'daki gelişimi, Gazze'deki hadiselere de, Lübnan'a da bu hadiselere de daha çok müdahil olmalıydı.
00:36:33Diplomasi anlamında söylüyorum.
00:36:35Yani savaş anlamında değil.
00:36:36Tabii tabii.
00:36:36Yani çözüm getirme anlamında, engelleme anlamında, bir takım riskleri daha gerçekleşmeden yönetme anlamında
00:36:46Avrupa'nın yapacağı çok şey vardı aslında ama maalesef Avrupa etkili olamadı.
00:36:51Olamıyordu zaten.
00:36:52Olamıyordu.
00:36:53İşte bu da bir liderlik problemi.
00:36:55Çok katılıyorum dediğiniz.
00:36:56Peki sizce savaş hemen biterse, yani bu hafta biterse, yani şimdi savaşın bitmesi konusunda da bir şey sormak istiyorum.
00:37:09Sizin ne düşündüğünüzü merak ediyorum.
00:37:10Çünkü bir yandan şöyle analizler de yapılıyor.
00:37:13Deniliyor ki bu savaşın, Amerika'nın bu savaştan elde etmek istediği hedefle, amaçla, İsrail'in bu savaştan elde etmek istediği
00:37:24hedef ve amaç örtüşmüyor diyorlar.
00:37:27Yani dolayısıyla Amerika savaşı bir bıraksa bile, İsrail'in bunu sürdürmeye devam edebileceği şeklinde analizler yapılıyor.
00:37:38Bekliyor musunuz böyle bir şey?
00:37:39Şu anki yönetimiyle İsrail, İran-İsrail savaşına mı dönüşecek?
00:37:44Şöyle, yani İsrail ciddi bir güvenlik problemi haline gelmiş durumda.
00:37:51Bütün bölgemiz için.
00:37:53Yani Gazze'de başladı biliyorsunuz.
00:37:56İnsanlık dışı bir yıkım.
00:37:58Şimdi Lübnan'da bir milyondan fazla insan evinden, yurdundan olmuş durumda.
00:38:03Suriye'ye ilişkin biliyorsunuz istikrarı bozucu hamleleri olmuştu.
00:38:09İran'a saldırıyor.
00:38:10İran, işte diğer birçok coğrafyada saldırıları oldu.
00:38:13Dolayısıyla İsrail şu anda bir bölgesel tehdit konumunda.
00:38:17Bölgedeki riskleri, mevcut İsrail yönetimi riskleri yükseltiyor, güvenliği tahrip ediyor, bölgesel istikrara ve refaha büyük bir darbe vuruyor.
00:38:29Halbuki kendisinin de içinde olduğu bir bölge bu.
00:38:32Dolayısıyla ben uzun vadede hiç kimsenin faydasına olmayan bir aşırılık içinde olduğunu ifade etmek istiyorum.
00:38:40Türkiye'nin pozisyonu ise tam aksine istikrarı sağlamaya dönük.
00:38:45Suriye'de de, Lübnan'da da, Gazze'de de, Ukrayna'da hangi çatışma bu bir ilkesal duruş aslında.
00:38:52Türkiye bir istikrar merkezi adeta.
00:38:55İstikrar için uğraşıyor.
00:38:57Refah için uğraşıyor.
00:38:58Bölgesel huzur için gayret sarf ediyor.
00:39:01İsrail yönetimi ise bunu sürekli bozucu bir etki üretiyor.
00:39:06Dolayısıyla bu iki eğilimin ben hakim olması gereken şüphesiz Türkiye'nin yaklaşımı.
00:39:12Bu herkesin geleceği için en doğrusu.
00:39:15Siz o zaman Amerika bıraksa bile İsrail bu vasıfları nedeniyle.
00:39:20Bu yaklaşımını değiştirmediği sürece bölgesel anlamda güvenlik riskleri oluşturmaya devam edecek demektir İsrail.
00:39:26Dolayısıyla İsrail'in bu tavrından vazgeçip iki devletli çözüm çerçevesinde Filistin devletini içine sindirerek birlikte yaşama iradesini gösterebilmesi lazım.
00:39:40Bu herkesin faydasına olandır ve Türkiye'de bunu ısrarla savunuyor.
00:39:45Evet sonuçta İsrail'in vatandaşları da şu anda çok iyi bir durumda değiller.
00:39:51Sığınaklarda geçiyor hayatları.
00:39:53Ekonomisinden birçok boyutuyla onlar da bunun bedelini bir şekilde ödüyorlar.
00:40:00Çok haklısınız.
00:40:01Ülkeyi yönetenlerin zihniyeti şöyle çalışıyor.
00:40:04Adamlar bölgedeki ideal komşu ülke olarak şöyle görüyorlar.
00:40:10Adamların ideal komşu ülkeleri yansın, yıkılsın, iç savaş çıksın, iç karışıklık çıksın.
00:40:17En sevdikleri komşu ülke böyle bir ülke.
00:40:19Halbuki böyle komşuların olduğu bir yerde asıl güvenlik problemi orada çıkar.
00:40:24Kısa vadede belki o ülkeleri güçten düşürdüğünüzü işte rahat edeceğinizi düşünebilirsiniz ama
00:40:31bu böyle bir ortam bir bataklık demek aslında.
00:40:35Sen de o bataklığın ortasında kalacaksın.
00:40:38Bu hakikaten hem insani açıdan hem de stratejik açıdan doğru bir yaklaşım değil.
00:40:46İnşallah diyelim önümüzdeki dönem aklı selim galip gelir.
00:40:50Hem Gazze'de bu insani yardımlar daha güçlü bir şekilde gerçekleşir.
00:40:55Yeniden inşa çalışmaları gerçekleşir.
00:40:58Bir taraftan da İran'la savaş maalesef şeyi de örtüyor.
00:41:01Şu anda Gazze'de de ateşkese rağmen kural dışı yapılan işler, Batı Şeria'daki hadiseler, Lübnan'daki hadiseler onlar da dikkatimizden kaçmamalı gerçekten.
00:41:14Şimdi siz aslında konuşmanızda bir soruya cevap verirken işaret ettiniz ama şu anda ekranda bizim Türkiye haritası var ve çevresinde
00:41:24siz şu anda göremiyorsunuz ama yayında şu anda Türkiye haritası düşünün.
00:41:31Gözünüzün önüne gelsin.
00:41:34Bütün bir etrafı çatışma içinde ve bir zaman ateş çemberi derdik böyle lafsi bir şey.
00:41:43Bakın şu şu harita gördünüz şimdi görüyorsunuz.
00:41:46Gerçekten bir ateş çemberi içindeyiz.
00:41:47Ateş çemberi içindeyiz.
00:41:48Ama istikrarımızı koruyoruz.
00:41:51Siz dediniz değil mi?
00:41:51İstikrar merkezi diyorum ben.
00:41:53İstikrar merkezi.
00:41:54Bu nasıl oldu peki?
00:41:56Bu böyle kendiliğinden olmadı.
00:41:59Kendiliğinden olmadı.
00:42:01Siyasi istikrarla oldu.
00:42:03Doğru politikalarla oldu.
00:42:05Güçlü bir dirayetli bir liderlikle oldu.
00:42:09Türkiye gereksiz çatışmalarla uğraşmadı.
00:42:13Kendi kurumlarına yatırım yaptı.
00:42:15Teknolojisine, insanına, şehirleşmesine.
00:42:182002'de 238 milyar dolarlık bir ekonomiydik Ahmet Hakan Bey.
00:42:23Geçen yıl 1.6 trilyon dolarlık bir ekonomi olduk.
00:42:28Şimdi Türkiye dünyada...
00:42:29Çok devasa bir büyü.
00:42:29Devasa.
00:42:30Nominal dolar bazında dünyanın 16. büyük ekonomisiyiz.
00:42:35Satın alma gücü paritesiyle 11. büyük ekonomisiyiz.
00:42:38Kişi başına gelirimiz geçen yıl 18 bin dolara ulaştı.
00:42:42Sorunlarımız yok mu?
00:42:43Elbette var.
00:42:44Ama geldiğimiz yeri de görmemiz lazım.
00:42:46Bu 23 yılda Türkiye, Dünya Bankası'nın bir sınıflandırması var.
00:42:51Alt-orta gelirden üst-orta gelir grubuna yükseldi.
00:42:55Ve şu anda yüksek gelirli ülkeler ligi eşiğinde olan bir ülkeyiz.
00:43:01Muhtemelen 2025 rakamları çıktığında dünyada ilk adımımızı atmış olacağız.
00:43:06En son basamaktan da olsa en üst lige adım atmış olacağız.
00:43:11Kim ne derse desin.
00:43:12Türkiye son çeyrek asırda büyük bir dönüşüm yaşadı.
00:43:16Ve kurumsal kapasitesiyle, ekonomisiyle, şehirleriyle farklı bir yere geldi.
00:43:21Bu arada beklentiler de değişti.
00:43:24Geçmişte hani çok...
00:43:25Daha mütevazi beklentiler vardı.
00:43:27Şimdi insanlar haklı olarak, ben bunu yadırgadığım için söylemiyorum.
00:43:32Haklı olarak şehirleştikçe, eğitim düzeyi, gelir düzeyi yükseldikçe beklentiler de çeşitleniyor doğal olarak.
00:43:39Daha yüksek beklentiler oluşuyor.
00:43:41Siyasette bunlara karşılık vermek için daha büyük bir gayret sarf etmek zorunda.
00:43:47Böyle bir tablo var.
00:43:48Dolayısıyla Türkiye'nin bu değişimini, gelişimini görmemiz lazım.
00:43:53Bu da neyle oldu?
00:43:54Siyasi istikrarla oldu.
00:43:57Liderlikle oldu.
00:43:58Bunu da görmemiz lazım.
00:43:59Doğru politikalarla oldu.
00:44:01Çok teşekkürler.
00:44:01Devam edeceğiz.
00:44:03İzin verirseniz bir kısa reklam arası verelim.
00:44:05Sonra da ikinci bölümü Mardin'deyiz.
00:44:09Biraz terörsüz Türkiye'yi de konuşalım.
00:44:11Evet konuşalım.
00:44:12Mardin'e terörsüz.
00:44:12Güneydoğu'yı.
00:44:13Kısa bir aradan sonra tekrar karşınızda olacağız.
00:44:16Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz konuğumuz.
00:44:50Mardin'den bu akşam Tarafsız Bölge Özel'le karşınızdayız.
00:44:53Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz konuğumuz.
00:44:58Şimdi bu arada bana gelen bilgiler var.
00:45:02Biz savaşı konuşuyoruz ama savaş da bütün hızıyla devam ediyor.
00:45:06Son bilgi şu.
00:45:07Şu anda Tahran'da çok kuvvetli 3 patlama yaşandı az önce.
00:45:14Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail Tahran'ı vurmaya devam ediyor.
00:45:21Aynı zamanda yine yeni bir bilgi.
00:45:23İran'da az önce Tel Aviv'e füzelerini fırlattı.
00:45:28Tel Aviv-İran füzelerinin hedefi oldu.
00:45:31Bir evin çatısına havada imha edilen füze parçaları düştü.
00:45:35Bu da sağdan gelen son bilgi.
00:45:37Yani bir yandan ABD-İsrail Tahran'ı vuruyor.
00:45:42Üç kuvvetli patlamanın yaşandığı söyleniyor.
00:45:48Bir yandan da İsrail, pardon İran İsrail'i, Tel Aviv'i vuruyor.
00:45:53Böyle bir şey var yani sıcak gelişme bu.
00:45:57Şimdi biliyorsunuz yani siz birinci bölümde anlatırken hep şunu söylediniz.
00:46:03Yani bir dediniz ki savunma sanayine yatırım yapılmasının ne kadar kıymetli olduğu
00:46:10bu savaşla birlikte bir kez daha anlaşıldı dediniz.
00:46:13İki, enerji tedariki konusunda yaptıklarımız bu savaşla birlikte ne kadar anlamlı olduğu ortaya çıktı dediniz.
00:46:21Bir şey daha, bir şeyin daha anlamı ortaya çıktı.
00:46:25O da Türkiye'nin başlattığı Terörsüz Türkiye projesi.
00:46:29Yani bu savaşla birlikte.
00:46:31Şimdi bizim başımızda bir terör belası var.
00:46:35Bir yandan yanı başınızda savaş var.
00:46:37İkisini birleştirdiğinizde büyük bir felaketle karşı karşıya kalabilirdi ülkemiz.
00:46:42Fakat bu projenin yürüyor olması o felaketi de herhalde engellemiş oldu.
00:46:50Ne diyorsunuz bu konuda?
00:46:51Terörsüz Türkiye ve terörsüz bölge dedik biliyorsunuz.
00:46:54Evet hatta.
00:46:55Daha geniş bir perspektifi de var.
00:46:57Kesinlikle doğru dediğiniz.
00:46:59Maalesef teröre büyük bedeller ödedik Ahmet Hakan Bey.
00:47:03İnsani bedeller yine hani hesaba gelmez.
00:47:06Onlar bu vesileyle tabii şehitlerimizi rahmetle anıyoruz.
00:47:11Gazilerimize şükranlarımızı sunuyoruz.
00:47:13Büyük bedeller ödedik, insani bedeller.
00:47:16Bunun dışında ekonomik olarak da yine terör 2 trilyon doların üzerinde bir maliyet üretti.
00:47:23Bunu da nasıl hesaplıyoruz?
00:47:26Minimum 2 trilyon diyelim yani minimum.
00:47:31Doğrudan bir maliyeti var terörün.
00:47:33Hani bir yeri bombalamayla, tahrip etmeyle oluşan fiziki bir veya terörle mücadele ederken kullandığınız silahlar, malzemeler bunların maliyeti doğrudan maliyet.
00:47:45Bir de ekonomide alternatif maliyet dediğimiz bir şey var.
00:47:50Yani terör var diye yapılamayan hayvancılık, terör var diye gelmeyen turist, terör var diye yapılmayan yatırımlar, terör var diye zayıflayan
00:48:00tarım.
00:48:01Bütün bunlar büyük bir ekonomik maliyet aslında.
00:48:05Bunlara baktığınız zaman yani büyümeye, yatırıma, istihdama etkilerine baktığınız zaman 2 trilyon doların üzerinde bir maliyetten bahsediyoruz.
00:48:14Korkunç bir rakam.
00:48:15Bu da minimum dediğim gibi.
00:48:17Yani bundan da öte olduğunu düşünüyorum ben doğrusu.
00:48:20Dolayısıyla bugün geldiğimiz noktada bu 40 yıllık terörle mücadele tecrübesiyle diyelim geldiğimiz noktada,
00:48:27Sayın Cumhurbaşkanımızın bu Türkiye yüzyılı vizyonu, Türkiye yüzyılı aynı zamanda huzurun ve kardeşliğin yüzyılı olacaktır vurgusu.
00:48:37Bu çerçevede iç cepheyi kuvvetlendirme vurgusu ve bu ana strateji içinde de Sayın Bahçeli'nin tabiri caizse ezber bozan çıkışları,
00:48:50açıklamaları, tavırları yeni bir ortam oluşturdu Türkiye'de.
00:48:54Terör örgütünün kurucusu da kurduğu örgüte kendinizi fesh edin artık bu işlerin devri geçtiği anlamında mesajlar verdi.
00:49:04Terör örgütü de bunu kabullendi.
00:49:07Tamam dedi işte bir şey topladılar, kendimizi fesh edeceğiz dediler.
00:49:11Sonra bir meclisimizde bu işin bir safahatı başladı, bir komisyon oluştu.
00:49:16Bu komisyon da çok kıymetli doğrusu.
00:49:19Yani meclisimizin ne kadar önemli bir kurum olduğunu da bir kez daha görmüş olduk.
00:49:24Bazıları hani yeni sistemde meclis şöyle böyle diyorlar.
00:49:29Hayır yani meclis kendi alanında çok önemli bir kurum.
00:49:33Milli iradenin tecelligahı diyoruz.
00:49:35Bütün görüşlerin ifade bulduğu bir zemin.
00:49:38Dolayısıyla orada da bir grubumuz dışında bütün grupların iştirakıyla.
00:49:43Bu da güzel bir uygulama oldu hakikaten.
00:49:45Takdirle karşıladığımız.
00:49:47Meclis başkanımız da orada çok güzel bir yönetim sergiledi.
00:49:51Ve bu komisyon hem partiler raporlar yaptılar.
00:49:54Hem de bir ortak rapor çıkarabildi.
00:49:57Bu ortak rapor çıkması başlı başına bence demokratik siyaset açısından bir kazanım.
00:50:03Burada da esas işin ana unsuru şu silahların bırakılması, terörün artık gündemden çıkması,
00:50:13siyasetin silahların gölgesinden uzaklaşması, demokratik siyasetin güç kazanması.
00:50:20Bu arada da tabii terör örgütünün fesih sürecine ilişkin düzenleme ihtiyaçlarının meclisimiz tarafından değerlendirilmesi ve ele alınması.
00:50:31Yine bir ortak zemin olarak meclisimizin bu tarihi misyonla hareket etmesi.
00:50:37Sahada da terör örgütünün gerçekten kendini feshettiği, silahları bıraktığı noktasında gerekli izlemelerin gerçekleştirilmesi ve bunun teyit edilmesi.
00:50:50Sahada bu...
00:50:51Şu anda bu aşamadayız.
00:50:53Bu aşamadayız.
00:50:53Dolayısıyla önemli bir aşamaya gelmiş durumdayız.
00:50:57Ben demokrasimiz açısından da, kalkınmamız açısından da son derece olumlu bir süreçte olduğumuzu ifade etmek isterim.
00:51:05Dış ilişkiler bakımından da aynı şekilde, çok doğru söylediniz az önce, bölgemiz adeta bir ateş çemberi.
00:51:13Ve emperyal diyelim bir takım tasarımlar, bir takım hevesler var ortada.
00:51:21Dolayısıyla burada etnik kimlikler üzerinden, mezhebi farklılıklar üzerinden bu bölgede yaşayan insanları birbiriyle uğraşır hale getirip kendi amaçlarını icra etmeye
00:51:35çalışan, menfaatlerini ilerletmeye çalışan güçler var.
00:51:39Bunlara karşı bütün farklılıklarımıza da saygı duyarak, bunları demokratik bir ortamda bir zenginlik olarak görerek, bir arada yaşama kültürünü tahkim
00:51:51ederek, kardeşliğimizi bir hukuk düzeni içinde tabii tahkim ederek yolumuza devam ediyoruz.
00:51:57Ve terörsüz Türkiye bu anlamda da çok çok kıymetli.
00:52:01Yani hem insani açıdan, hem ekonomik açıdan, hem demokrasi bakımından, hem de uluslararası ilişkiler açısından son derece kıymetli bir süreç.
00:52:10Yani bu savaş...
00:52:11Bu yaşadıklarımız da daha net bir şekilde görmüş olur.
00:52:14Yani şu anda yaşadığımız savaş, aynı zamanda mezhep çatışmalarını da körükleyen güçlerin ellerine fırsat vermiş gibi görünüyor.
00:52:26Çok net.
00:52:27Cumhurbaşkanı Erdoğan hem partisinin grup toplantısında hem de bu akşam bir parça bu mezhep şeyinden çıkartmaya, bu mezhep tartışma, fitnesi
00:52:38diyelim tartışmalarından çıkmaya yönelik çok güçlü mesajlar veriyor.
00:52:42Çok güçlü, net mesajlar verdi.
00:52:43Grup toplantımızda bizim dinimiz sünnilik veya şiirlik değil, İslam'dır dedi.
00:52:49Evet.
00:52:50Dolayısıyla bu mezhep farklılıkları tabii ki var.
00:52:53Yani sünni olan var, şii olan var.
00:52:55Ama bunlar bir çatışma sebebi olamaz.
00:53:00Çünkü bu savaş nedeniyle bunları bir çatışma sebebine dönüştürmek isteyenler var.
00:53:04Bunu çok açık görüyoruz sosyal medyada başta olmak üzere.
00:53:08Çok sistematik bir şekilde insanları karşı karşıya getirmeye çalışanlar var.
00:53:13Bu anlamda Ahmet Hakan Bey şunu söylemek isterim.
00:53:16Bu savaş sadece bombalarla yapılmıyor.
00:53:19Aynı zamanda bir propaganda savaşı var.
00:53:22İnsanlara ideolojik bir savaş var bir tarafta.
00:53:25Kesinlikle.
00:53:25Ve insanları bir karşı karşıya getirme yönünde büyük bir gayret var.
00:53:30İşte Türk'ü, Kürt'ü, Türkiye, araba düşman etmeye çalışan,
00:53:34Sunni ile Şii'yi karşı karşıya getirmeye çalışan bir çaba olduğunu da çok net görüyoruz.
00:53:40Ve buna da Cumhurbaşkanımızın tavrı gerçekten son derece kıymetli.
00:53:44Şu anda Tahran'da bazı yerlerde elektrik kesintileri oluşmaya başlamış.
00:53:51Herhalde bu bombardıman nedeniyle olabilir.
00:53:53Yani sivil altyapılar da etkileniyor demektir buradan.
00:53:57İşte bazı yerlerde biliyorsunuz arıtma sularına da müdahaleler oldu, enerjiye de oldu.
00:54:04Bunlar da aslında sivillere dönük bir saldırı niteliğinde.
00:54:07Mesela petrol yataklarının vurulması da mı sivillere yönelik bir saldırı gibidir?
00:54:12Aslında o da öyle.
00:54:13Sonuçta dünyanın askeri bir şey değilse, askeri bir tedarik zinciri içinde değilse,
00:54:20bütün tüketicileri, bütün sivil hayatı etkilemiş oluyorsunuz.
00:54:24Küresel çapta hatta.
00:54:26Çevreye de zarar veriyorsunuz bir taraftan.
00:54:28Bak bu çevresel boyutunu tartışmıyoruz da.
00:54:31Bir taraftan dünyada çevre, insan haklarının yanı sıra hayvan hakları, bitki hakları diye bir sürü tartışma var.
00:54:38Ama bu kavramların ne kadar içinin boşaldığını bu savaşlarda görüyoruz.
00:54:44Tahran'ın semalarını kapkara bir duman kapladı.
00:54:49Allah korusun nükleer serpinti risklerinden de bahsedilebiliyor zaman zaman.
00:54:55Dolayısıyla işin çevresel boyutu da en az ekonomik boyut kadar önemli bence.
00:55:01Bitkiye verdiğiniz zarar, hayvana verdiğiniz zarar, onları hiç tartışmıyoruz sadece insan gözüyle bakıyoruz ama
00:55:08çevreye de büyük bir zarar verdiğini not etmemizde fayda var.
00:55:13Maalesef yani çok can sıkıcı bir şey var, durum var.
00:55:20Şimdi biz bir de Mardin'deyiz.
00:55:22Siz sanıyorum Mardin'den sonra Bingöl'e, memleketinize de geçeceksiniz.
00:55:26Bu gece Midyat'a gideceğiz.
00:55:28Yarın orada bir açılışımız var.
00:55:30Sonra Bingöl'e geçeceğiz.
00:55:32Orada programlar ve iftar var.
00:55:33Oradan da Ankara'ya inşallah.
00:55:35Döneceksiniz.
00:55:35Şimdi tabii bu şeyi, terörün ekonomik maliyetini anlattınız.
00:55:42Terörsüz Türkiye projesi hayata geçiyor.
00:55:47Zaten büyük ölçüde terörün geriletilmesini sağladığı faydalar da vardı.
00:55:54Mardin için, Bingöl için, bu bölge için nasıl bir ekonomik düzen tasavvur ediyorsunuz?
00:56:00Öyle söyleyebilirim.
00:56:02Terör nedeniyle uzun zaman kullanılmayan potansiyel harekete geçmiş olacak.
00:56:09Terörsüz Türkiye vesilesiyle.
00:56:11Aslında bu başlamış bir süreç.
00:56:14Şu andaki huzur ortamı zaten.
00:56:17Ama bunu kalıcı kılmak istiyoruz.
00:56:18Aslında terörsüz Türkiye bu huzur ortamını kalıcı kılmak ve bölgeye yaymak.
00:56:24Bölgeye yaymak şu açıdan önemli.
00:56:27Bakın Avrupa'ya bakın Ahmet Hakan Bey.
00:56:30Bütün ülkeler çok doğru politikalar izlediği için mi gelişti Avrupa'da?
00:56:34Ben öyle düşünmüyorum.
00:56:36Bazı ülkeler sürükleyici oldular.
00:56:39İşte İngiltere, Almanya, Fransa bir ekonomik kalkınma yaşandı.
00:56:44Burada bir bölgesel dinamik var.
00:56:47Ve sonra bütün ülkeler bir şekilde yükseldiler.
00:56:50Belli standartlar oluşturdular.
00:56:52Aynı şey bizim bölgemiz için de geçerli.
00:56:54Türkiye sürükleyici rol oynayabilir.
00:56:56Türkiye sürükleyici bir rol oynayabilir.
00:56:57Huzurun, güvenin olduğu bir bölgede ne olur?
00:57:00İşte Suriye mesela kendine geldikçe ticaret artar, turizm artar, bölgesel refah yükselir.
00:57:06Irak aynı şekilde.
00:57:08Kalkınma yolu projesini yapsak muazzam bir ekonomik fayda üreteceğiz birbirimiz için.
00:57:14Bugünkü bu çatışmalar tam tersine ekonomik refaha dönüşmüş olacak.
00:57:20Bizim bu perspektifle hareket etmemiz gerekiyor.
00:57:23Güneydoğu'da da şunu söyleyebilirim.
00:57:25Son 23 yılda büyük bir mesafe alındı aslında.
00:57:29Geçmiş iki şeyle aynı eş zamanlı uğraştık biz.
00:57:34Hem geçmişin eksiklerini gidermeye çalıştık.
00:57:37Kalkınma politikaları açısından söylüyorum.
00:57:40Altyapı gibi.
00:57:40Altyapı.
00:57:41Hem de bugünün yeni ihtiyaçlarını karşılamaya çalıştık.
00:57:45Dolayısıyla büyük bir çaba sarf edildi.
00:57:47Burada da şu zihniyetle hareket edildi.
00:57:50Cumhurbaşkanımızın hep altını çizdiği.
00:57:52Batıda ne varsa doğuda doğu olacak.
00:57:54Kuzeyde ne varsa 81 vilayetimiz, 86 milyonumuz bizim için eşit.
00:58:01Bir.
00:58:02Dolayısıyla herkese belli bir standardı ulaştırma.
00:58:05Burada altyapıya, yollara, üniversitelere, havalimanlarına, kırsal alana, şehirleşmeye muazzam yatırımlar yaptık.
00:58:13Bu yeter mi yetmez.
00:58:15Yatırım ortamı dediğimiz bir şey var.
00:58:19Özel sektör yatırımlarının da kamu gibi artması gerekiyor ki bir bölge tam anlamıyla kalkınsın.
00:58:26Bu işin bir tarafı kamuysa bir tarafı da özel yatırımlar.
00:58:29Asıl istihdam üreten, ihracat üreten kısım özel kısım.
00:58:34İşte turizminden, sanayisine, tarımına.
00:58:37Bu özel alan, piyasa alanı.
00:58:39Dolayısıyla bunun özellikle bu taraf terörden çok daha fazla etkilenen bir taraf.
00:58:45Hani terör olsa da kamu yatırımlarını siz devam ettirebilirsiniz.
00:58:49Ama özel sermaye burada durmaz.
00:58:52Göç eder, başka yere gidiyor.
00:58:54Kesinlikle.
00:58:54Nitelikli insan kalmaz.
00:58:55Nitekim öyle de oldu.
00:58:56Nitekim de oldu.
00:58:57Doğulu, Güneydoğulu birçok insan sermayesini alıp batıya gitti, yatırım yaptı.
00:59:01Halbuki bu bölgede birçok fırsat var.
00:59:05Batıdan da buraya sermayenin gelebileceği bir ortam oluşturmanız gerekiyor.
00:59:10Bu da altyapı boyutu var bunun.
00:59:13İnsana yatırım boyutu var.
00:59:15Teşvik politikaları boyutu var.
00:59:17Bir de tabii huzur ve güven ortamı.
00:59:19Güvenlik demokrasinin de kalkınmanın da zemini aslında.
00:59:23Yani güvenli bir ortam olacak ki temel hak ve hürriyetler rahat bir şekilde yaşanabilsin.
00:59:29İnsanlar gitsin, dolaşabilsin, konuşabilsin, iş yapabilsin.
00:59:33Yatırım ortamı dediğimiz şey de bundan çok etkileniyor.
00:59:37Dolayısıyla terörsüz Türkiye aynı zamanda bu bölgenin ekonomik potansiyelini en üst düzeye çıkarmak demek.
00:59:44Türkiye ortalamasının üstünde ben bu bölgenin gelişeceğini düşünüyorum.
00:59:49Nitekim son 23 yılda o potansiyel var.
00:59:52Bakın bir rakam söyleyeyim size.
00:59:552002 yılında tüm Güneydoğu'nun ihracatı 700 milyon dolar bile değil.
01:00:02Yani bir milyarı bırakın 700 milyon dolar bile değil.
01:00:06Geçen sene 12 milyar doları aşmış.
01:00:08Tek başına Mardin'in ihracatı geçen yıl 1 milyar dolara yakın.
01:00:13Dolayısıyla burada büyük bir ekonomik ivmelenme görüyoruz.
01:00:20İnşallah terörsüz Türkiye ile birlikte bu daha üst seviyeye çıkacak.
01:00:24Özellikle terörsüz bölgeyle bu daha da artacak.
01:00:28Yani bizim komşularımızda da istikrar oldukça Irak, Suriye, Kafkaslar, Balkanlar bunlarla ekonomik ilişkilerimiz geliştikçe
01:00:38bu bütün Türkiye'nin ekonomisini de daha yukarı bir seviyeye taşıyacak.
01:00:43Bu ortama rağmen sağladığımız gelişme bu.
01:00:47Etrafımızdaki bu gelinliklere rağmen sağladığımız bu ateş çemberini söndüğünde
01:00:53nisbi bir istikrar ortamı oluştuğunda
01:00:58bölgenin ekonomik potansiyeli çok daha güçlü bir şekilde harekete geçecektir.
01:01:02Şimdi şöyle oluyor aslında biz bir yandan konuşurken bir yandan Tahran vuruluyor.
01:01:08Az önce yeni bir haber Beyrut'tan da dumanlar yükselmeye başlamış.
01:01:12Maalesef Lübnan'da da büyük bir yıkıl var.
01:01:16Siz aslında Türkiye için çok güzel bir perspektif, gelecek perspektifi çiziyorsunuz.
01:01:21Harika, inşallah öyle olur.
01:01:23Ama yakıcı bir şekilde de bunu konuşurken böyle bir ateş çemberi var.
01:01:29Burada da bir çelişki çıkıyor ortaya yani.
01:01:32Ama şunu şöyle söyleyeyim.
01:01:35Ülkelerin ömrüyle insanların ömrü biraz farklı.
01:01:38Yani insanlar için 3-5 yıl çok uzun zaman olabilir ama ülkelerin tarihinde çok uzun süreler değil.
01:01:45Biraz orta uzun vadeli bir perspektifle bakmakta fayda var.
01:01:49Ama bir taraftan da şunu da az önce ifade ettim.
01:01:54Gelişmeleri de inanın an be an bütün kurumlarımız yakından takip ediyorlar.
01:01:58Verilmesi gereken tepkiler veriliyor.
01:02:01Ülkemizi, insanımızı başta korumaya dönük.
01:02:04Yani karşımıza çıkabilecek güvenlik riskleri, ekonomik riskler noktasında her türlü tedbiri de alıyoruz.
01:02:11Şu anda mesela...
01:02:11Günceli de ihmal etmiyoruz.
01:02:13Evet, şu anda canlı yayında ekrana geliyor.
01:02:16Beyrut'un göbeğinden yükselen dumanlar bir saldırı.
01:02:21Bir zamanlar nasıl bir Beyrut vardı değil mi?
01:02:23Evet, evet.
01:02:23Bütün dünyada.
01:02:24Birelim Beyrut.
01:02:26Evet.
01:02:26Ama Savaş böyle bir şey gerçekten.
01:02:30Tahran'da bu durumda.
01:02:31Tahran daha da elektrikler de kesilmiş Tahran'da.
01:02:34Beyrut'ta da böyle.
01:02:35Beyrut'ta siz mi dediniz bir milyon kişi yerinden...
01:02:39Bir milyon yerinden edilmiş durumda.
01:02:41Edilmiş.
01:02:41Müthiş bir rakam bu.
01:02:42Müthiş bir rakam aslında.
01:02:44Dolayısıyla İsrail, Cumhurbaşkanımız bir tarihte hatırlarsanız Birleşmiş Milletler'de bir harita gösterdi konuşurken.
01:02:51İsrail haritası.
01:02:52İsrail haritası.
01:02:53İsrail'in sınırları neresi dedi.
01:02:55Bu soru bence çok kıymetli bir soru.
01:02:58Neden?
01:02:59Çünkü belli değil sınırları.
01:03:01Yani sürekli bir şekilde bir yayılmacı tavır.
01:03:04Başka ülkelerin egemenliğini, sınırını tanımama tutumu.
01:03:09İşte bunu...
01:03:10Evet hatırlıyorum.
01:03:11İsrail'in haritasını göster.
01:03:13Bu ülkenin sınırları nerede diye sordu.
01:03:16Doğru hatırlıyorum.
01:03:17Bu soru önemli bir soru.
01:03:18Yani henüz bu soruya bir cevap verilebilmiş değil doğrusu.
01:03:22Ve işte sorunların kaynağında da bu var zaten.
01:03:25Sınırları belli olmayan, bir yayılmacı heveslerle hareket eden, karşısındaki ülkelerin hakkını, hukukunu, uluslararası hukuku hiçbir şekilde kale almayan bir zihni
01:03:38yapı var.
01:03:39İşte bu sorunların, bölgedeki güvensizliğin kaynağı bu zaten.
01:03:43Bu bakış açısı.
01:03:44Dolayısıyla bu sınırlar belli olduğunda ve iki devletli bir yapı oluştuğunda o zaman bölgemiz farklı bir istikrara kavuşmuş olacak.
01:03:54Herkes için daha faydalı bir ortam oluşacak.
01:03:57Ama maalesef bugünkü İsrail yönetiminde bunun hiçbir emaresini görmüyoruz.
01:04:02Şimdi Amerikan tarafı az önce bir açıklama yapmış.
01:04:05B-2 hayalet uçaklarıyla Tahran'ı vurduklarını, İran'ı vurduklarını söylüyorlar.
01:04:09Size şeyi merak ediyorum.
01:04:11Çok ağır bir bombardıman var tabii.
01:04:13Çok ağır bir bombardıman.
01:04:14Aşından beri gerçekten çok ağır bir bombardıman var.
01:04:15Bu gece herhalde daha da ağır, öyle anlaşılıyor.
01:04:22Şöyle, ABD, İran'ı hayalet uçaklarıyla vuruyoruz diye bir son açıklama yapmış.
01:04:28Size bir şey söyleyeceğim.
01:04:30Yani bu ağır bombardımana baktığımızda bir kara harekatı Amerika'nın özellikle yapmayacağını mı anlamalıyız?
01:04:38Siz öyle mi anlıyorsunuz?
01:04:39Bir kara harekatı...
01:04:40Yapmamasını temenni ederiz.
01:04:41Bir başta yapmamasını temenni ederiz.
01:04:44Çünkü bu savaşı uzatan ve yayan bir şeye dönüşür.
01:04:48Maliyeti artıran.
01:04:49Az önce bahsettim.
01:04:50Hem maliyeti artırır hem uzatır işi.
01:04:52Orada yaşanacak şeyler belki savaşı başka noktalara taşıyabilir.
01:04:57Yani riskli bir şey bu.
01:04:58Dolayısıyla bir noktada artık bir aklı selimin galip gelmesi ve bu savaşın bitmesi gerekiyor.
01:05:07Bu savaş gerçekten bölge açısından da, küresel açıdan da her geçen gün maliyetleri derinleşen bir savaş.
01:05:15Uzadıkça az önce bahsettiğimiz tüm insani, ekonomik, çevresel maliyetler derinleşerek devam edecek.
01:05:23Dolayısıyla bir noktada aklı selimle bu işin bitirilmesi gerekiyor.
01:05:27Yani bir kara harekatı şu anda pek mümkün gözükmüyor ama umarım diyorsunuz olmaz.
01:05:34Çünkü olursa risk artar.
01:05:36Risk artar tabii ki.
01:05:37Risk artar ve savaş uzar.
01:05:40Peki şu konuyu konuşuyor musunuz, değerlendiriyor musunuz acaba?
01:05:46İran'da rejimi yıkamıyorlar.
01:05:48Yıkamayacaklar galiba.
01:05:49Yani öyle bir tablo görünmüyor doğrusu.
01:05:52Şimdi bizim Anadolu irfanında güzel misaller var.
01:05:57Bir tanesi şu Ahmet Hakan Bey.
01:05:59Yumurtayı içten kırınca civciv çıkar.
01:06:02Yani bir hayat, yeni bir hayat oluşur.
01:06:04Ama dıştan birileri yumurtayı kırarsa ya ortalığa dağılır ya da en iyi ihtimalle omlet olur.
01:06:10Yani başka bir şey olmaz.
01:06:11Dolayısıyla dışarıdan yapılan müdahaleler gerçekten bir sonuç üretmiyor.
01:06:16Tam aksine işte bunu yaşadık bölgemizde de Irak'a demokrasi dediler, başka yerlere de dendi.
01:06:22Bunların sadece istikrarsızlık ve maliyet ürettiğini gördük.
01:06:26Bir ülke değişecekse içeriden değişmeli.
01:06:29Kendi halkının talepleriyle, kendi halkının gücüyle, gayretiyle değişmeli.
01:06:35Bu noktada ben şunu da düşünüyorum doğrusu.
01:06:38İran'a dışarıdan bu kadar yaptırım ve müdahale olmasa belki İran bugün çok daha farklı bir noktada da olabilirdi.
01:06:47Bu müdahaleler aslında bir taraftan da değişimi engelleyici bir etki yapıyor.
01:06:53İçerideki muhalefetin konuşacak bir sözü kalmıyor.
01:06:57Yani ülkenize bir yabancı güç saldırırken siz kendi hükümetinizi eleştirir misiniz?
01:07:03Eleştirmiyorlar zaten.
01:07:04Zaten İranlılar da eleştirmiyor.
01:07:06Kim olursa olsun bu siyasi şeyden bağımsız.
01:07:09Söylüyorlar ben izledim siz de mutlaka görmüşsünüzdür.
01:07:12Ben muhaliftim gösterilere katıldım fakat ülkem bombalanınca devletimin yanındayım diyor.
01:07:20Kaldı ki İran halkı bu anlamda önemli bir kadim bir halk.
01:07:24Bu farkları görebilecek bir halk başka ülkelerle de İran halkının karıştırılmamasıdır.
01:07:31Feraseti var İran halkının doğru söylüyorsunuz.
01:07:33Bu arada Onur ekrana getirebilir misin bir şeyi bu hava trafiği?
01:07:40Hava trafiğini bir görelim.
01:07:42Çünkü o da çok anlamlı.
01:07:44Sayın Cumhurbaşkanı yardımcısı da tam ekran getirirsen daha iyi göreceğiz.
01:07:50Şimdi bakın Türkiye orada bölgede hava trafiği de durmuş durumda.
01:08:01İran'da hiçbir hava hareketi görmüyoruz.
01:08:04Lübnan'ı da kapsıyor.
01:08:05Hatta İsrail'i de kapsıyor.
01:08:07Oysa Türkiye hala orada hava trafiğini en yoğun şekilde yaşayan ülkelerin başında
01:08:14görüyor bölgede.
01:08:15Birçok açıdan görüyoruz.
01:08:17Üç kıtanın ortasındayız Ahmet Akkan Bey.
01:08:19Bu bazı sorunlar da doğuruyor ama bir taraftan da bir nimet.
01:08:23Bir avantaj.
01:08:24Bağlantısallık diyoruz.
01:08:25Türkiye bağlantısallığı çok yüksek bir ülke.
01:08:28Alternatifleri olan bir ülke.
01:08:30Bu da bu tür kriz zamanlarında bizim bir esnekliğimiz, gücümüz.
01:08:34Tüm Orta Doğu bomboş yani aslında baktığınız zaman şurada.
01:08:38Yani aslında bu bombardımanlar aynı zamanda dünya ekonomisini de bombalamak anlamına geliyor.
01:08:44Geliyor elbette.
01:08:45Yani dünya ekonomisi açısından hakikaten ciddi maliyetler üretiyor ve tüketiciler
01:08:50daha çok ödüyor bu maliyeti.
01:08:51Üreticiler açısından baktığınızda Amerika'da petrolün Amerika'ya etkisini soracak olursanız.
01:08:58Amerikalı tüketici bundan maliyeti ödüyor.
01:09:01Ödüyor ama bazı Amerikan şirketleri kazanıyor.
01:09:04Petrolü pazarlayan, eden çünkü üreten şeyler bu ortamda üretmeye devam edenler kazanıyorlar doğrusu.
01:09:12Şirketler bazında baktığınız zaman.
01:09:14Sıradan Amerikalı.
01:09:15Çünkü fiyatlar arttı ama sıradan Amerikalı milyonlarca Amerikalı kaybediyor.
01:09:19Sonuçta o da gittiğinde arabasına gaz aldığında petrol aldığında daha yüksek bir bedel ödemek zorunda kalıyor.
01:09:27Amerikan halkı tüketicisi kaybediyor.
01:09:30Dolayısıyla bunun siyasi etkilerini de değerlendirmek gerekiyor.
01:09:34Yani hem Amerika'da bir taraftan da bir seçimler var biliyorsunuz Kasım ayında.
01:09:39Bu da çok tartışılıyor gördüğüm kadarıyla.
01:09:42Bu savaş ve bunun ekonomik etkileri iç siyaseti, Amerikan iç siyasetini bu seçimlerde nasıl etkiler diye tartışmalar yapıldığını da görüyoruz.
01:09:52Bu tüketici üzerindeki etkilerden dolayı.
01:09:55Peki siz şimdi Cumhurbaşkanı yardımcısı olarak bir parça değil büyük ölçüde koordinasyon sağlamaya çalışıyorsunuz, gayret ediyorsunuz göreviniz gereği hükümette.
01:10:08Şeyi çok merak ediyorum.
01:10:11Bundan önce, savaştan önce bu koordinasyonu sağlıyordunuz.
01:10:16Tamam hani o zaman gündem belliydi.
01:10:18Her şey netti.
01:10:19Savaşla birlikte değişti mi sizin de hem toplantı sıklığınız hem bu koordinasyon işine verdiğiniz ağırlık?
01:10:29Elbette yani bu konulardaki koordinasyon görevi daha bir ağırlık kazanmaya başladı ister istemez.
01:10:36Mesela başlıklarınız neler oluyor savaşla birlikte?
01:10:39Az önce bahsettim savaştan sonra ilk aşamada finansal piyasalarla ilgili tedbirler.
01:10:45O ilk etapta.
01:10:46İlk aşama proaktif bir şekilde ve çok başarılı.
01:10:48Türkiye hakikaten bunu dünyada en iyi yapan ülkelerden biri oldu.
01:10:51Savaş önce finans piyasalarını vuruyor.
01:10:53Finans piyasalarını vuruyor çünkü.
01:10:54En hızlı işte borsalarda, sermaye piyasalarında etkiler görüyorsunuz.
01:11:00Döviz piyasalarında etkiler görüyorsunuz.
01:11:03Daha likit olduğu için bu alanlar hızlı tepki verebiliyorlar.
01:11:07Dolayısıyla bunu oradaki etkileri sınırlandırmaya dönük önemli tedbirler alındı.
01:11:13Koordineli tedbirler alındı.
01:11:14Bu da başarılı bir uygulama olarak kaydedildi doğrusu.
01:11:17Yine piyasalarda da.
01:11:19Daha sonra daha real taraflara doğru işte bu akaryakıt, enerji, gübre, lojistik, farklı alanlarda ihtiyaç oluştukça.
01:11:28Bunu böyle bir kere mi yapıyorsunuz yoksa sürekli?
01:11:31İhtiyaç oldukça.
01:11:32İhtiyaç oldukça.
01:11:33Yani burada bir o ne denir yapısal şeyler var bizim, kurullarımız var dönem dönem toplanan.
01:11:40Bir de ihtiyaç oldukça bakanlarımızla bir araya geliyoruz.
01:11:45Normalde her bakanlık tabii ki kendi konusunu takip ediyor.
01:11:49Ana işi o.
01:11:50Enerji Bakanımız enerji konusunu, Tarım Bakanımız işte kendi konusunu, Maliye Bakanımız finansal konuları.
01:11:56Ama bazen birden fazla bakanlığın eş güdüm içinde hareket etmesi gereken durumlar oluşabiliyor.
01:12:03O noktalarda bir araya gelip birlikte değerlendirme yapıyoruz.
01:12:08Ortak akılla politikalarımızı şekillendiriyoruz.
01:12:11Bazı konularda da Sayın Cumhurbaşkanımıza hani daha üst düzeyde karar verilmesi gereken bir konuysa da Cumhurbaşkanımıza arz ediliyor.
01:12:19Cumhurbaşkanımızın nihai iradesiyle hareket ediliyor.
01:12:23Çok teşekkürler.
01:12:26Mardin'de bir araya geldik.
01:12:28Yani biraz tabii tatsız savaşın ortasında.
01:12:31Maalesef keşke bu gündem olmasa başka gündemler konuşabilsek.
01:12:35Burada konuşacak çok güzel gündemler var ama bu savaşın gölgesinde maalesef onları konuşamıyoruz.
01:12:41Şey demiş Trump az önce İran'ın ekonomisini ve enerjisini vurduk ama deniz arıtma suyuna dokunmadık demiş herhalde çok eleştiri
01:12:49gelince.
01:12:49O da öyle bir açıklama yapmak zorunda kalmış.
01:12:53Buradan o zaman Mardin'e selam söyleyelim.
01:12:56Selam söyleyelim hakikaten.
01:12:57Bizi ağırladılar bugün Mardin'de.
01:12:59Mardinliler her zaman misafirperver.
01:13:02Çok da güzel bir kültürleri var.
01:13:05Yemekleri aynı şekilde.
01:13:07Sizin Bingöl'ün yemeklerine benzer mi?
01:13:10Yani biraz daha farklı.
01:13:12Güneydoğu'yla Doğu biraz farklı doğrusu.
01:13:14Bizimki biraz daha böyle et ağırlıklı.
01:13:19Burada da farklı bir...
01:13:21Türkiye'nin güzelliği o.
01:13:22Her bölgesinin kendine göre farklılıkları var.
01:13:25Hepsi bir araya geldiğinde de muazzam bir zenginlik oluşturuyor.
01:13:29Mardin kültürü de apaydı ama.
01:13:31Apaydı gerçekten.
01:13:32Çok teşekkür ediyorum katıldığınız için.
01:13:34Ben teşekkür ederim.
01:13:35İzleyenlere de hayırlı geceler.
01:13:37Her bu vesileyle yaklaşan Kadir gecelerini, bayramlarını da herkesin tebrik ediyorum.
01:13:45Sevdikleriyle güzel, huzurlu bir bayram geçirsinler.
01:13:48Bayramda da barış olsun diyorum inşallah.
01:13:50İnşallah.
01:13:51Ölgemizde.
01:13:51İnşallah.
01:13:52En kısa zamanda.
01:13:53En kısa zamanda.
01:13:54Sağ olun.
01:13:55Hepinize iyi geceler.
01:13:59İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:14:01İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar