00:06Merhabalar, benim adım Ali Kerem Saisel.
00:09Pek çoğunuzla tanışıyoruz ama tabii ki tanışmadığım insanlar da var.
00:13En azından ismen, kim olduğunu söylemek istedim.
00:18Bugün panel hazırlık grubu ile birlikte hazırladığımız bir açılış metni var.
00:23Ben onu aktaracağım.
00:25Ardından panel ile bugünkü buluşmamıza devam edeceğiz.
00:31Bugün, 2021 yılında aramızdan ayrılan tiyatrocu, yayıncı, yazar ve eğitmen Ömer Faruk Kurhan adına düzenlediğimiz kültür ve sanat buluşmalarının dördüncüsü
00:44için bir arada bulunuyoruz.
00:452022 yılından beri, her yıl Aralık ayında düzenlediğimiz buluşmalarda Ömer Faruk Kurhan'ın düşünsel mirasını hatırlatmak ve geliştirilmesine yardımcı olmak
00:56üzere
00:56onun vurguladığı belli temalardan yola çıkıyoruz.
01:01Bundan üç yıl önce düzenlediğimiz ilk buluşmada merkeze yerleştirdiğimiz tema kültürel çoğulculuk olmuştu.
01:09Ömer'in vurguladığı kültürel çoğulculuk, liberal çok kültürcülük anlayışından farklıdır.
01:17Liberal çok kültürcülük, farklı etnik ve dinsel kültürlerin varlığını meşru kabul eder.
01:23Fakat bunların yan yana, birbirine değmeden ve bir hiyerarşi içinde dizilmelerine bir itirazı yoktur.
01:32Kültürel çoğulculuk ise kültürlerin birbirini besleyen, dinamik bir ilişki içinde yaşadığı, birbirine etkilediği, birlikte gelişebildiği bir kültürel politik evreni tarif
01:44eder.
01:45Kültürler arasında hiyerarşiyi, alt ve üst kimlikleri reddeder.
01:50Kültürel çoğulucu yaşan bu özelliği itibariyle, bugünkü buluşmamızın ana teması olan barış ve barışın inşası fikriyle çok yakından alakalıdır.
02:05Bundan 3 yıl önce yaptığımız etkinliğin açılış konuşmasında, Ömer Faruk Kurhan'ı, Bağımsız Kamusal Aydın geleneğinin bir temsilcisi olarak tarif
02:16etmiştik.
02:17Bağımsız Kamusal Aydın, sistemin egemen kurumlarının veya muhalif yapıların kendisine teklif ettiği bağımlılık ilişkisini reddeder.
02:30Egemen kurumların açtığı sınırlı özgürlük olanaklarına veya muhalif yapıların talep ettiği görevlere karşı mesafelidir.
02:37Bir anlamıyla entelektüel alanın özertliğini savunur.
02:43Fakat örgütlenme ve öz yönetim türetiğinden yoksun bir özertlik arayışının kaçınmaya çalıştığı bağımlılık ve himaye ilişkileriyle sonuçlanacağının farkındadır.
02:56Ömer'in 10 yıllara yayılan kültür ve sanat yaşamında örgütlenme ve öz yönetim için büyük emek verdiğini, liberal veya alt
03:05liberal olarak tarif ettiği sahte özgürlük alanlarına hapsolmayı reddettiğini hatırlamamız gerekir.
03:11Bu anlamda Ömer toplumsal özgürlükçü itkilerle hareket eden bir kültür sanat aktivist.
03:21Bir sonraki buluşmamızda 2023'te amatör sanat kavramına odaklanmıştık.
03:26Ömer'in vurguladığı amatör sanat anlayışı kavrama yüklenebilecek, hevesli, yetersiz, özenti ve özenti güçlü bir vurgu aldı ve benzeri, tejoratif
03:47anlamlara aykırıdır.
03:48Nitelikli kültürel ve sanatsal üretimin toplum tabanında filizlenip büyüyebilmesi için olanaklar sunar.
03:57Sistemin dayattığı ve özünde kültür sanat üretiminin ekonomisiyle alakalı olan amatör ve propesyonel sanat ayrışmasını reddeder.
04:08Yaşam giderlerini farklı meslekleri icra ederek karşılayan ve bu nedenle zamanı kısıtlı olan insanların kültürel çalışmaları nitelikli ve üretken bir
04:22şekilde katılabilmeleri için örgütlenme modelleri ve pedagojiler geliştirmeye gayret etmiştir Ömer.
04:30Minimum tiyatro, kolektif oyunlaştırma gibi modeller yardımıyla katılımı açık, üniversite, sendika, mahalle ve benzeri sosyal alanlara ve toplumun dezavantajlı kesimlerine
04:45ulaşabilecek yaratıcı drama faaliyetleri için öncüler ve yöntemler ortaya koymuştur.
04:54Geçtiğimiz sene alternatif okullaşma kavramı üzerinde durmuştuk.
04:58Bu kavram Ömer'in benimsediği bağımsız kamusal aydın rolü ve bunun gereği olan örgütlenme ve öz yönetim pratiğiyle doğrudan alakalıdır.
05:09Temel mesele şudur.
05:11Kültürel üretim alanlarında devletin, piyasaların ve yüksek muhalif siyasetin himayesine mahkum olmayan,
05:20ayrıca piyasaya egemen eğitim, üretim ve icra biçimlerine taklit etmeyen, kamusal alanın çeşitlenmesi, zenginleşmesi ve demokratikleşmesine hizmet edecek bağımsız yapılar
05:33nasıl inşa edilebilir, nasıl yaşatılabilir?
05:37Ömer'in buna verdiği cevap, toplumsal özgürlükçü itkilerle hareket eden alternatif kurumların inşasıdır.
05:46Bu kurumların inşası hakkında da belli uyarıları vardır.
05:50Birincisi, alternatif kurumlaşma ve okullaşma peşindeki kültür-sanat aktivistleri kendi içinde kapalı topluluklar şeklinde örgütlenmemelidir.
06:01İkincisi, sistemin kurumları içinde faaliyet gösterirken bu kurumlarla özdeşleşmemelidir.
06:08Ayrıca, topluluk ilişkilerini belli ahlaki ve politik öncüler doğrultusunda yönetilebilir kılacak bir ilkeler malzumesine, hukuki çerçeveye sahip olmalıyız.
06:23Buna son olarak, humanist, insancıl eğitim anlayışından esinlenen bir pedagoji, eğitim araştırma mekanizmaları ve katılımcı çalışma düzeni eşlik etmelidir.
06:39Önceki buluşmalarımızın genel temaları etrafında o gün, 3 yıldan beri Ömer Faruk Pura'nın düşünsel mirasına nasıl baktığımızı ve o
06:52çerçevede burada düzenlenen bir takım etkinlikleri hatırlatmak istedim öncelikle.
06:57Bugün barış teması etrafında toplandık.
07:01Bunun iki nedeni var.
07:03Bu nedenleri bir öncelik, sonralık sırasına sokmadan ifade etmek istiyorum.
07:09Birincisi, Türkiye 2024 sonbaharında kamuoyunun hiç beklemediği bir anda yeni bir müzakere ve barış sürecine girdi.
07:19Bu süreç bir yılı aşkın süredir, devletin ve Kürt hareketinin karşılıklı jestleriyle, kararlarıyla devam ediyor.
07:28Bu sürecin yolunda devam etmesi halin, kültürel çoğulcu bir yaşamın inşası için de fırsatlar sunacağını düşünüyoruz.
07:40Çatışmasızlık, barış ve adalet arasındaki ilişkiyi yakın tarihimiz ve güncel gelişmeler ışığında değerlendirmenin,
07:49kültürel üretimin etik ve politik bakımdan da test edilmesi gerektiğini düşünen bir kültür-sanat hareketi için önemli olduğunu düşünüyoruz.
07:58İlginci neden ise doğrudan Ömer'le ilgili.
08:01Barış meselesinin çeşitli veçeleri Ömer'in çalışmalarında çok önemli bir yer buluyordu.
08:09Yaşadığımız dönemi biraz da onun gözüyle değerlendirmek istiyoruz.
08:15Gösteri sanatlarında uzmanlaşmış bir kültür-sanat insanının, Ömer'in, barış ve demokrasi gibi siyasi meselelerle doğrudan ilgilenmesi tuhaf bulunabilir.
08:27Ömer bu soruya 2008 yılında Demokratik Aydınlanma Platformu sitesinde yazdığı bir yazıda şöyle cevap vermiş.
08:37Tırnak içerisinde okuyorum.
08:40Entelektüel yatırımını esas olarak dram sanatına yapmış biri olarak politik çözümlemelere duyduğum ilgiyi tuhaf bulanlar vardır.
08:49Benim tuhaf bulduğum ise dramatik bilincin politik bilinci içerme çabasının tuhaf bulunmasıdır.
08:55Gelişkin bir politik bilinç içermeyen bir dram sanatının, estetik yanı ne kadar iddialı olursa olsun, söz konusu toplumsal olaylar olduğunda
09:05derinli sonuçlar alamayacağını da beklemek gerekir.
09:10Gerçekten de Ömer'in yıllar boyunca yazdığı onlarca görüş yazısında güncel siyasi gelişmelerin, siyasi aktörlerin ve jestlerin dram sanatıyla ilişkili
09:20olarak ele alındığı, klasik tiyatro metinleri bağlamında yorumlandığı denemelere rastlarız.
09:26Bu yazılar toplumsal ve sanatsal dramatürcü açısından yaratıcı ve yol göstericidir.
09:32Güncel siyasetten beslenen bu dramatürjik yaklaşımın, Ömer'in geliştirdiği minimum tiyatro ve kolektif oyunlaştırma modelleriyle bütünsel bir bağı vardır.
09:45Sanırım buna ilişkin bir sunum ve bazı örnekleri bugün burada izleyeceğimiz kolektif oyunlaştırma atölyesinde de göreceğiz.
09:55Diğer taraftan Ömer'in barış ve demokrasi meselesi ona ilgisini sadece dram sanatına olan ilgisiyle sınırlı ele almak haksızlık olacaktır.
10:04Bu noktada Ömer'i biraz daha yakından hatırlamak ve tanıtmak gerekiyor.
10:10Ömer toplumsal özgürlükçü etkilerle yazan politik bir aydındı.
10:151960'larda İstanbul'a yerleşen Kürt bir aileden geliyordu.
10:19Galatasaray Lisesi, Boğaziçi ve İstanbul Üniversitesi gibi okullarda okumuştu.
10:25İnsanlığın evrensel birikimine büyük değer vermekle birlikte Orta Doğulu bir aydın olarak Kürt kimliğini daima hayatının merkezinde tuttu.
10:33Kürt kimliğini merkeze alan evrensel bir aydın duruşu geliştirdi.
10:39Türkiye'de müzakere ve barış dediğimizde bunun aktörlerinden birinin Kürtler ve Kürt siyasi hareketi olduğu yeterince açık.
10:46Bir Kürt aydını olarak Ömer bu meseleyle çok yakından ilgileniyordu.
10:52Bu meseleye bakışındaki öncülleri kısaca şöyle sıralamaya çalışabiliriz.
11:00Dünyanın bağımsız ulus devletlerden oluştuğu fikri bir mittir görüşüne katılıyordu, böyle söylüyordu.
11:07Günümüz dünyası sistemi elinde tutmaya çalışan imparatorluklar ve onlara bağımlı çok sayıda devletten oluşur.
11:14Egemen kapitalist dünya sistem yukarıdan aşağıya doğru küreselleşerek tüm farklılıkları yok ederken ulus devletler de bu programın ajanlığını üstlenmişlerdir.
11:25Dolayısıyla ulus devletçi bir paradigma, dünya halklarına daha özgür ve adil bir dünya bad edemez.
11:33Benzer şekilde burjuva liberalizmi de bir miktir.
11:38Neoliberal çok kültürcülüğün sunduğu gettolaşma veya asimilasyon ikilemi reddedilmelidir.
11:44Bunun yerine farklı toplumların sadece yan yana değil, iç içe ve etkileşim haline yaşamalarını öngören kültürel çoğulcu yaşamı kurmak üzere
11:54çaba gösterilmelidir.
11:59Ömer'in bu konu etrafındaki siyasi görüş yazılarının üzerinden bir miktar daha devam edip bitirmek istiyorum.
12:10Ömer güncel siyaseti yakından takip eden pratik ve üretken bir aydındı.
12:16Güncel olguların titiz ve rasyonel bir şekilde analiz edildiği siyasi yorum yazılarını takip ederek Kürt sorununun yakın tarihini çıkarmak adeta
12:26mümkündür.
12:26Ömer'in bu konu etrafındaki siyasi yorum yazılarına yöntemsel olarak baktığımızda şunların altını çizebiliriz.
12:36Ele aldığı konuları tarihselleştiriyor.
12:40Dünyadaki genel siyasi ve ekonomik yönelimlerle ilişkilendiriyor.
12:45Meselenin aktörlerini ve oynadıkları rolleri son derece dikkate alıyor.
12:50Bu değerlendirmelerden hareketle bir kesinlik atfetmemekle birlikte öngörüde bulunmaktan, geleceğe dair öngörülerde bulunmaktan da kaçınmıyor.
13:04Yine aynı yazılarında hakim olan, benimsenen değerler açısından ne var diye baktığımızda şunları söyleyebiliriz.
13:14Demokratik çözüme odaklı, tavan örgütlenmelerine ve öz yönetime kuvvetli bir vurgu var.
13:23Kürtlüğün ve tabii ki diğer kültürlerinde alt kültürel bir evrende, bir alt kimlik olarak kabulüne karşı çıkıyor.
13:31Barışı sadece politik bir uzlaşma değil, kültürel ve siyasi bir yeniden yapılanma olarak görüyor.
13:41Ömer Kürt sorununa duygusal bir bağla yaklaşmakla birlikte bağımsız kamusal aydın tavrını korumuştu.
13:51Bu konuyla ilgili genel tespitlerine burada oldukça sınırlı bir şekilde şöyle değinebiliriz.
14:02Yüksek Kürt siyasetine eleştirel yaklaşmakla birlikte PKK'nin Kürt halk tabanındaki karşılığını görüyor ve devletin PKK'siz çözüm çabalarını anlamsız buluyordu.
14:162000'lerin sonuna doğru Kürt sorununun bölgesel güçlerin de devreye girmesiyle birlikte bir Orta Doğu sorunu haline dönüştüğünü tespit ediyordu.
14:27Kürt siyasi hareketini ve aslında tüm muhalefeti, Kürdi olmayan muhalefete dönük olarak da konuşan ve yazan birisiydi Ömer,
14:36Çatı Partisi gibi yasal siyasi kurgularla ortaya çıkmasına karşın, özellikle kentlere yığılan, genellikle yoksul Kürt toplumunu, ekonomi, eğitim ve sağlık
14:50gibi alanlarda güçlendirecek,
14:53asimülasyona mahkum olmaktan koruyacak, örgütlü çalışma yürütmediği için, bu çalışmaları eksik yürüttüğü için eleştiriyordu.
15:04Bitirirken şunu vurgulamak istiyoruz, Ömer için önce barış esastı.
15:11Türkiye'de sol ve liberal kamuoyunun kafasını sıklıkla karıştırdığı şekilde,
15:16demokrasi olmadan barış nasıl sağlanacak sorusunu sormak yerine,
15:23çatışmasızlığı tesis edecek reformların sağlanmasını,
15:27pozitif barışın ve demokratik bir toplumun tesisi için bir ön koşul olarak görüyordu.
15:34Bugün yaşanan müzakere sürecinde gündeme geldiğini henüz duymadığımız,
15:40hakikat ve adalet, yani tarafların geçmişin suçlarıyla sağaltıcı bir şekilde yüzleşmeleri,
15:47Ömer'e göre barış sürecinin temel taşlarından biri olmalıydı.
15:52Geçmişte yazdığı yazılarda bu şekilde değerlendirdiğini görüyoruz, biliyoruz.
15:59Dinlediğiniz için teşekkürler.
16:01Buluşmamız, barışı inşa etmek fikriyle hazırladığımız panel oturumu ve ardından yapılacak olan forumla devam edecek.
16:09Bir ara vereceğiz ve garadan sonra barışı sahneye taşımak üzerine bir sunum ve sahneleme izleyeceğiz.
16:19Herkese burada güzel bir gün diliyoruz.
16:23Görüşmek üzere.
