- 2 gün önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:03İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30İslam Devleti'nin maliyesini ele alan alanında neredeyse tek olan çok özel ve önemli bir kitabı ele alacağız.
00:38Kitabımızın adı Hilafet Devleti'nde Maliye.
00:43Bildiğiniz üzere Maliye devletin gelir ve gider kalemlerinin yürütülmesi ve yönetilmesi konularını içermektedir.
00:50Tüm ideolojiler için kaçınılmaz olan ve bir nevi devlet muhasebesi olan Maliye,
00:56İslam'da da tüm devlet gelir ve giderlerini kapsayacak şekilde şer'i naslarla beyan edilmiş özel bir bölümdür.
01:04Osmanlı Hilafet Devleti'nin yıkılmasıyla birlikte birçok İslami meselede olan bilgi kaybı maalesef bu konuda da yaşanmakta
01:13ve İslam Devleti'nin gelirlerinden bahsedildiğinde ne yazık ki akıllara sadece zekat müessesesi gelmektedir.
01:22Bu minvalde ele aldığımız kitabımız ümmet içerisinde yitik olan bilgileri tekrar hatırlatmakta
01:28ve uygulanmaya hazır bir Maliye projesi sunmaktadır.
01:34Kitabın yazarı daha önce de burada bir kitabını tanıttığımız Şeyh Abdülkadim Zellum.
01:40Şimdi daha önceki programlarımızı izleyemeyenler için Abdülkadim Zellum'u kısaca tanıyalım.
01:47Abdülkadim Zellum 1924 yılında Filistin'in El Halil şehrinde dindarlığı ile meşhur bir ailede doğmuştur.
01:56Babası Kur'an hafızlarından olup hayatının son anına kadar Kur'an'ı iştenlik ile okumuş,
02:03Hilafet Devleti zamanında müderris olarak çalışmıştır.
02:08Şeyh Abdülkadim Zellum 15 yaşına kadar El Halil şehrinde büyüdü.
02:13İlk öğretimini El İbrahimiye medresesinde tamamladı.
02:18Sonra babası fıkıh öğrenmesi, fıkıh taşıyıcılarından olması ve Allah'a davet edenlerden olması için
02:27onu El Eser Üniversitesi'ne göndermeye karar verdi.
02:31Ve 1939 yılında Kahire'deki El Eser Üniversitesi'ne gönderdi.
02:371942 yılında El Eser Üniversitesi'nden ilk yeterlilik diploması,
02:44ardından 1947 yılında yine El Eser'den Şeria Fakülte diploması aldı.
02:50Daha sonra 1949 yılında lisans diploması ile birlikte şimdilerde doktora diploması olarak itibar edilen Şeri Hukuk Uzmanlığı belgesi aldı.
03:021949 yılında El Halil'e döndüğünde öğretim alanında çalıştı.
03:081952 yılında Şeyh Takiyüttin Ennephani Rahimullah ile tanıştı.
03:14Bilindiği üzere Takiyüttin Ennephani, İslami hayatı başlatmak üzere hilafetin yeniden kurulması mücadelesini vermekte,
03:22bu minvalde de Hizbut Tahrir'i kurmuştu.
03:26Abdülkadim Zellum işte bu yeni hareketin ilk müntesiplerindendi.
03:311956 yılından itibaren de Hizbin liderlik kadrosunda yer aldı.
03:37Kendisi usta bir hatip ve insanlar tarafından sevilen biriydi.
03:42Cuma günleri namazdan önce İbrahimiye Mescidi'nin El Yusufiye diye bilinen kısmında dersler veriyor,
03:50bu derslerde halkın çoğu hazır bulunuyordu.
03:53Cuma namazının ardından yine aynı mescidin Eshan diye bilinen kısmında hutbeler irad etmeye başlıyordu.
04:02Bu derslere de halkın önemli bir çoğunluğu katılıyordu.
04:06Şeyh Abdülkadim Zellum, Ürdün yönetimi tarafından tutuklanarak,
04:11Cifruz Sahravi Hapishanesi'ne konulana kadar bu çalışmalarına devam etti.
04:16Cezaevi yıllarının ardından da tekrar İslami hayatı başlatma mücadelesine devam etti.
04:23Abdülkadim Zellum yaklaşık 25 sene Hizb-ı Tahrir'in kurucu emiri,
04:28Takihüttin en-Nephani'nin yanında ve emrinde İslami daveti yüklendi.
04:34Takihüttin en-Nephani'nin vefatı sonrası,
04:372003 senesine kadar yani 25 sene Hizb-ı Tahrir'in emirliğini üstlendi.
04:43Ömrünü İslami hayatı başlatmak için hem bir nefer hem de bir lider olarak geçirdi.
04:51Allah Subhanehu ve Teala ona merhamet etsin.
04:54Mekanını cennet eylesin.
04:59Ömrünü aktif olarak İslami mücadeleyle geçiren Şeyh Abdülkadim Zellum'a Allah'tan rahmet diliyoruz.
05:07Dilerseniz şimdi kitabımızı detaylarıyla incelemeye başlayalım.
05:11Kitap 3 ana bölümden oluşmaktadır kıymetli izleyiciler.
05:161. Bölüm Beytülmal ve divanlarını,
05:192. Bölüm Hilafet Devleti'nin mallarını,
05:223. Bölüm ise paraları konu edinmektedir.
05:26Kitap 270 sayfadan ve birçok başlıktan oluşmaktadır.
05:31Biz burada ana başlıkları zikredip kitabı değerlendirmesi için sözü konuğumuza vereceğiz.
05:371. Bölüm olan Beytülmal divanları kısmında özel olarak Beytülmal ardından da divanlarından ve nasıl teşkil edildiğinden bahsedilmektedir.
05:472. Bölüm olan Hilafet Devleti'nin malları bölümünde ganimetler, fey, humus, cizye ve haraç gibi gelirlerin yanı sıra
05:55arazi, bina, altyapı tesisleri ve bunların gelirlerinden oluşan devlet mülkleri,
06:02gümrük vergileri, yöneticiler ve devlet memurlarının haksız yere elde ettikleri mallar,
06:08kanun dışı yollarla elde edilen mallar ve para cezaları,
06:12define ve madenlerin beşte biri,
06:14mirasçısı olmayan mallar,
06:16dinden dönen mürtet kimselerin malı ve zekatlardan bahsedilmektedir.
06:21Ayrıca gelir ve giderler için belirlenen uzunluk, alan, hacim ve ağırlık ölçüleri de
06:28dakik bir şekilde tespit edilmekte ve her biri için bir ölçü konulmaktadır.
06:34Kitabın son bölümünde ise genel olarak para sistemleri,
06:37özel olarak da İslami para sistemi tüm detaylarıyla ele alınmış.
06:43Kitapta yer alan ana konular bu şekilde sevgili izleyiciler.
06:47Şimdi konuğumuza dönelim ve kendisinden kitap hakkındaki görüşlerini alalım.
06:52Bu haftaki konuğumuz iktisatçı ve aynı zamanda kitabın da mütercimi olan Muhammed Hanefi Yağmur.
06:59Kendisinden önce kitabı genel olarak bir değerlendirmesini ve ardından da
07:03kitabın birinci bölümünde izah edilen Beytülmal Kurumu'nun önemini anlatmasını rica edeceğim.
07:10Şimdi sözü konuğumuza bırakıyorum, izliyoruz.
07:15Hilafet Devleti'nden maliye kitabı çok önemli bir kitap.
07:18Bu sebeple programınıza bu kitabı konu edindiğiniz için özellikle teşekkür ediyorum.
07:24Çünkü maliye devletlerin en önemli kurumlarından biridir.
07:28Her devletin öyle ya da böyle bir maliyesi bulunur.
07:32İslam Devleti'nin maliyesi devletin kurulduğu ilk yıllarda günümüz devletlerin maliyesi gibi olmasa da
07:40Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemin esaslarını belirlediği, sınırlarını çizdiği ve bir araç olarak geliştirilmesini
07:48mubah bıraktığı alan olagelmiştir.
07:51İslam Devleti'nin fetihler yoluyla sınırlarını genişlemesi, bir zorunluluk olarak kapsamlı ve kuşatıcı bir maliye siyasetini de gerekli kılmıştır.
08:01Ömer radiyallahu anhın İran'dan divanları almasının ardından sınırları ve esasları Resulullah aleyhi ve sellem tarafından çizildiği şekliyle
08:13korunduğu ve uygulandığı müddetçe İslam Devleti iktisadi problemler yaşamamıştır.
08:20Fakat ne hazindir ki günümüzde Müslümanlar İslam'ın kendine has bir yönetim ve iktisat nizamının olduğunu bilmedikleri gibi
08:29İslam Devleti'nin kapsamlı bir maliyesinin olduğunu da bilmiyorlar.
08:35İşte bu kitap böylesi bir boşluğu günümüz sorunlarına da çözümler sunarak dolduruyor
08:41ve Müslümanlara müstabbel, Raşid-i Hilafet Devleti'nin maliyesinin nasıl olması gerektiğine dair uygulanabilir bir örneklik sunuyor.
08:51Malumuz olduğu üzere kitap 3 ana bölümden oluşmakta.
08:57Bu bölümlerin ilkini Beytülmal ve divanları konusu oluşturmaktadır.
09:01Kitapta gerekli tanımlamalar yapılmakta fakat burada Beytülmal nedir, nasıl bir kurumdur, bölümleri nelerdir gibi hususları kısaca açıklayalım.
09:12Ki okur, konu hakkında genel bir malumat sahibi olsun.
09:18Kitapta Beytülmal devlete gelir olarak gelen ve Müslümanların hak kazandığı devletten çıkan her türlü mala mahsus cihettir, taraftır şeklinde tarif
09:30edilmiştir.
09:31Beytülmal kelimesi devletin gelirlerinden olan ve kendisinden harcama yapılan malların konulu yer anlamında da kullanılır.
09:41Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem zamanında Beytülmal'a gelen mallar için özel bir yer tahsis edilmemişken,
09:49ilerleyen dönemlerde sınırların geliştirmesi suretiyle Beytülmal'ın gelirleri artmış, bu durum Beytülmal'a ait özel bir mekan tahsisini zorunlu kılmıştır.
10:02Beytülmal için yer tahsisi uygulamasını ilk olarak Ebu Bekir radiyallahu anh'ın hilafeti döneminde görüyoruz.
10:11Evinin bir bölümünü Beytülmal olarak tahsis eden Ebu Bekir radiyallahu anh'ın ardından,
10:17halife olan Ömer radiyallahu anh, artan gelirleri ve fetih yoluyla gelen yüklü ganimetleri koyabileceği ayrı bir yer tahsis etti.
10:27Burada divanları düzenledi. Bu divanlara katipler tayin etti.
10:34Katiplere maaş bağladı ve muhafızları hazırlayıp Beytülmal'ın güvenliği hususunda onları görevlendirdi.
10:41Günümüzde devlet hazinesi olarak bahsedilen kurumsal yapı işte böylece malların toplandığı,
10:49içinde divanlara muhafaza edildiği, ödeneklerin çıkarıldığı ve hak sahiplerine malların verildiği bir yapıya kavuştu.
10:59Beytülmal'ın divanlarına gelince bunlar başlı iki kısımdan oluşur.
11:05Bir, Beytülmal'ın gelirlerine ve Beytülmal'ın hakkı olan hususlara ait divan.
11:11Bu divan, Beytülmal'ın gelirler bölümünün kayıt altına alındığı divandır.
11:17İkincisi, harcama giderler divanı ve Beytülmal'ın ödeme yükümlülüğü ile ilgili mallar ki,
11:25burada da Beytülmal'ın gider kalemleri ilgili harcama ve ödemeler yer alır.
11:31Gelirler bölümü, Fey ve Haraç Divanı, Kamu Mülkiyeti Divanı, Sadakalar yani Zekat Divanı'ndan oluşur.
11:39Giderler harcamalar bölümü ise, Hilafet Merkezi Divanı, Devlet Daireleri Divanı,
11:45Bağışlar Divanı, Cihat Divanı, Zekat Harcamaları Divanı, Kamu Mülkiyeti Harcamaları Divanı,
11:52Olağanüstü Durumlar Divanı, Genel Bütçe, Genel Muhasebe ve Kontrol Divanlarından meydana gelir.
12:00Gelirler bölümü divanları aracılığıyla gelirler toplanır ve kayıt altına alınır.
12:05Giderler bölümü divanları aracılığıyla da ilgili yerlere harcama ve ödemeler yapılarak kayıt altına alınır.
12:14İşte genel olarak Beytülmal ve divanlarının işleyişi bu şekildedir.
12:21Allah Celle Celaluhu, elçisi Muhammed Sallallahu Aleyhi ve Selleme İslam'ı bir hayat nizamı ve aleme ilahi bir mesaj olarak
12:31göndermiş olduğuna göre,
12:32elbette onu tatbik edecek ve bütün dünyaya taşıyacak bir devletin bulunması gerekirdi.
12:38İslam, bu devleti hilafet devleti kılmış ve onu dünyadaki tüm devlet şekillerinden ayıran kendine özgü şekil ve biricik tarzda bir
12:49devlet yapmıştır.
12:50Bu devlet, üzerine kurulduğu rükunları, organları, anayasası ve kanunları Allah'ın kitabı ve Resulünün sünnetinden alınmış olmasından,
13:00yani beşerin yasalaştırmasından değil de Allah'ın şeriatından olmasından dolayı hükümlerine bağlanılması, tatbik edilmesi ve uyulması halifeye de ümmete de
13:13vacip olan bir devlettir.
13:15İslam, işlerin gözetilmesi ve davetin taşınabilmesi için ümmetin işlerini gözetmeyi, hilafet devletine yüklediği gibi devletin gelirleri olan malların idaresini,
13:28bunların harcanmasını ve yürütmeyi de devlete yüklemiştir.
13:33Şerri hükümler, devlet maliyesinin gelirlerini, bunların türlerini ve tahsil keyfiyetini açıkladığı gibi hak sahiplerini ve sarf yönlerini de beyan etmiştir.
13:44Bu kitapta biz, hilafet devletinde maliyeyi, hükümlerini, bunların gelir kaynaklarının türlerini, nelerden ve kimlerden alınacağını,
13:55istihkak vakitlerini, tahsil edilme biçimini, toplanma ve korunma yollarını açıkladığımız gibi hak sahiplerini ve sarf yönlerini de açıkladık.
14:06Bu malların kaydedilmesi ve tahsil edilmesi, uzunluk, alan, ölçü ve tartı birimlerinin bilinmesini gerektirdiğinden,
14:15bunlardan gerekli olanlarına da yer verdik.
14:18Böylelikle tam anlamıyla onların gerçekliği açıklandı ve bunlarla ilgili bilgisizlik ortadan kaldırılmış oldu.
14:27Uzunluk, alan, ölçü ve tartı birimlerini bugünkü kullanımıyla denkleştirerek verdik ki,
14:35alınışı kolay, karmaşıklıktan uzak, anlaşılabilir olsun.
14:40Şehri hükümlere bağlantısının bulunması ve hilafet devleti maliyesinde özel bir önemi bulunması nedeniyle nakitler konusunu da ele aldık.
14:49Bunların vakasını, dayandığı esasları, orantı birimlerini, ölçülerini, karşılaşabileceği müşkülleri ve bu problemlerin çözüm biçimini açıkladık.
15:01Hilafet devletinde maliye ile ilgili hükümler, sahabe, tabi'in, tabi'it tabi'inin sözleri ve müştehit imamların bu konudaki iştahatları
15:11araştırılıp incelendikten sonra,
15:14kitap ve sünnetten alınmıştır.
15:16Burada ise hükümler, akidede şart olduğu halde, şer'i hükümlerde yakin ve kesinlik şartı olmadığından zanlı galibe göre tercih olunan
15:27delillere binaen alındı.
15:28Bu hükümleri hilafet devletinde tatbik ve infaz etme mevkiine koymayı, bize kolaylaştırmasını ve tahakkuk ettirmesini Yüce Allah'tan dileriz.
15:40O bizim Mevlamızdır. O ne güzel Mevla ve ne güzel yardımcıdır.
15:47Kitabın ikinci bölümü, Hilafet devletinde mallar başlığı altında yer alan bir bölüm.
15:52Şimdi konuğumuzdan bu mallar konusunda bizi bilgilendirmesini istirham edelim.
15:58Bu mallar nelerdir, bu ifadeler ile neler kastedilmektedir?
16:02Buyurun kendisinden dinleyelim.
16:06Yaklaşık 200 sayfadan oluşan bu ikinci bölüm, kitabın en hacimli bölümüdür.
16:11Bu bölümde şer'i naslardan hareketle Müslümanların beytül malının gelirleri belirlenmiş ve bunlar halifenin içtihadına muvafık olarak Müslümanların masrahatına ve
16:25işlerin gözetilmesine o gün gördüğü şekilde şer'i hükümlerle belirlenen taraflara harcanır.
16:31Buna göre Hilafet devletinde mallar yani devletin gelirleri aşağıdaki kalemlerden oluşmaktadır.
16:391- Enfal, Ganimetler, Teyve, Humus
16:432- Haraç, 3- Cizye, 4- Bütün yönleriyle kamu mülkiyeti
16:495- Toprak, Bina, Altyapı ve bunların gelirlerinden oluşan devlet mülkleri
16:556- Oşurlar yani gümrük vergileri
16:587- Yöneticilerin ve devlet memurlarının haksız ve gayrimeşru yollarla edindikleri mallar, gayrimeşru yoldan kazanılanlar ve para cezaları
17:088- Maden ve definelerin beşte biri
17:119- Mirası olmayan malı
17:1410- Mürtetleri malı
17:1611- Vergiler
17:1712- Sadaka malları yani zekat
17:20Bu gelirler hakkında kısaca bilgilendirmelerde bulunacak olursak
17:25Enfal veya Ganimetler Müslümanların çarpışma meydanından savaş yoluyla kafirlerin para, silah, eşya, azık ve bundan başka mallarından ele geçirdikleri her
17:36şeydir.
17:3711- Ganimetler Müslümanların beytül malına konur, onların işlerini yürütmek, maslahattan gerçekleştirmek için harcanır.
17:4612- Fey ise Müslümanların yaya veya binekle olarak üzerlerine yürümek için yani orduyu harekete geçirmeden, sefer zorluğuna katlanmadan ve
17:55savaşmadan kafirlerin mallarından üstünlükle elde ettikleri şey manasındadır.
18:00Bu fey malının hepsi ve buna tabi olarak cizye, haraç, öşür ve diğerleri zengin ve fakiriyle Müslümanların tümünün menfaatlendiği, onların
18:11beytül malına konulan işlerin yürütülmesine, maslahatların giderilmesine harcanan ve içinde Müslümanların hepsinin hakkı bulunan maldır.
18:2012- Humus ise taksim edilen ganimetin beşte biridir.
18:2513- Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem zamanında Humus beş kısma taksim ediliyordu.
18:3214- Bir bölümü Allah'a ve Resulüne, bir bölümü Resulün akrabalarına, kalan üç bölümü de yetimlere, yoksullara ve yolda
18:41kalanlara, yolculara taksim ediliyordu.
18:4315- Harac ise kafirlerden harp veya sun yoluyla ganimet olarak alınan yere yani toprağa konan Müslümanların hakkıdır.
18:5316- Harac anveten, zorlukla savaşla, harac sulhen yani barışla harac olmak üzere ikiye ayrılır.
19:0017- Harac bütün Müslümanların hakkıdır ve ondan devletin bütün ihtiyaçlarına harcama yapılır.
19:0618- Memur ve askerlerin rızıkları ve maaşları ödenir.
19:0918- Ordu hazırlanır, silahlar donanır, dul ve muhtaçları harcanır, insanların ihtiyaçları giderilir ve işleri yürütülür.
19:1819- Halife bunda kendi görüşüne ve iştihadına göre İslam'a ve Müslümanların hayır ve iyiliğine uygun gördüğü gibi tasarrufta
19:26harcamada bulunur.
19:2820- Cizye'ye gelince, Cizye İslam'ın egemenliğine boyun eğdikleri için Allah'ın kafirlerden Müslümanlara ulaştırdığı bir haktır.
19:3621- Müslümanlar, Cizye veren kafirlerden ellerini çekmek ve gelebilecek tehlikelerden emin olmaları, güvenlik işinin içerisinde yaşamaları için onları himaye
19:48etmek zorundadırlar.
19:4922- Cizye akıl, bali erkeklerden alınır, çocuktan, mecnundan ve kadından alınmaz.
19:5623- Müslümanların işlerini yürütmede, masraatlarını ve kamu yarağını gerçekleştirmede, halifenin kendi görüşüne ve iştihadına uygun gördüğü bir şekilde Müslümanların
20:07yararına ve Allah yolunda kullanılmak üzere sarf edileceği hususunda ihtilafa düşmemiştir.
20:1323- Kamu mülkiyeti ise Şari'nin mülkiyetini Müslüman cemaatine verdiği, aralarında ortak kıldığı, onlardan faydalanmalarını, fethlere mübah saygı ve
20:26onları fedi olarak mülk edinmekten men ettiği ayınlardır.
20:30Bu ayınlar başlıca üç tür ile temsil edilir.
20:341- Topluluğun günlük hayatı bakımından müstavini kalamayacağı, Müslümanların tümünün faydalandığı ayınlar, örneğin su, nera arazisi, kanallar ve nehiller gibi
20:46kamuya ait su türbinlerinden elektrik üretmede kullanılan aletler, elektrik direkleri, kablolar, trafeler ve benzerleri.
20:552- Tabi yapısı itibarıyla bireylerin özel olarak sahip olmalarını engellendiği ayınlardır.
21:03Mesela hacların bazı hac menasikini eda etmek üzere konakladığı mina, tabi yapısıyla bütün Müslümanların hac görevlerini ikame edecekleri bir mekan
21:14olması bakımından belli bir ferde veya fertlere mahsus olmaya manidir.
21:19Arafat ve Müzdelife de böyledir. Umumi yalılar da böyledir. Bunlar herkesindir ve herkesin geçmesi için yapılmıştır.
21:28Denizler, nehiller, göller, körfezler, boğazlar, süreç kanalı gibi umumi kanallar, umumi sahalar ve meslitler tebaanın tümüne ait kamu mülkiyetinden sayılır.
21:393- Üçüncüsü bitmez tükenmez madenler.
21:43Tuz ve sürme gibi açıkta bulunan madenler, altın, gümüş, demir, bakır, kurşun, kalay, krom, uranyum, fosfat ve diğer madenler ile
21:53petrol ve doğal gaz gibi madenler böyledir.
21:56Başta bu üçtür. Bunların türelleri ve bunların gelirleri Müslüman topluluğun mülküdür ve aralarında müşteliktir.
22:04Gelirleri de Müslümanların Beytülmalı'nın gelirlerindendir.
22:08Halife, şerî hükümler çerçevesinde İslam'ın ve Müslümanların çıkarlarına dikkat alarak iştihadına göre Müslümanları dağıtır.
22:17Arazi, bina, altyapı tesisleri ve bunların gelirlerine oluşan devlet mülkleri,
22:24kamu mülkiyeti kapsamına girmeyen Müslümanların tümünün hakkı olan arazi ve bina türünden her ayın devlet mülkiyeti sayılır.
22:32Devlet mülkiyetinden sayılan arazi, bina ve menkul eşyalar ferdi mülkiyete dönüşebilirler.
22:38Ancak tüm Müslümanların hakkı olması nedeniyle devlet mülkü üzerindeki tasarruf hakkı doğrudan doğruya halifeye bırakılmıştır.
22:49Bunlara örnek, sahralar, dağlar, deniz kıyıları ve şerî bir şekilde devlet tarafına el konulan ve fertlerin mülkü olmayan
22:58ölü araziler, geniş yataklı vadiler, fethedilen yerlerde yaşayan halk çekildikten sonra sahipsiz olarak kalan
23:06veya fethedilen ülkenin devletine, yöneticilerine, komutanlarına, savaşta ölenlere veya fethedilen ülke halkından olup
23:15savaştan kaçarak topraklarını terk eden kimselere ait olan ve halifenin beytül mala katma kararı aldığı
23:22her toprak fethedilen ülkede bulunan tüm köşk, saray, bina ve çatı altına alınmış her yapı bu kapsamda değerlendirilir.
23:32Uşur yani gümrük örgeleri, Müslümanlar hakkı olup zimminlerden, ticaret mallarından ve hilafet devleti sınırlarından geçiş yapan
23:41darul harp halkının ticaret mallarından alınır.
23:44Uşur alan kimseye de aşir denir.
23:47Emanete ihanet edilerek elde edilen mal yani mal-u gulul, vali, amil ve diğer devlet memurlarının
23:55insanlara ya da devlete ait mallardan rüşvet, hediye, bağış, zor kullanmak gibi
24:01kanun dışı yollarla elde ettikleri mallar da beytül malin geliri kalemlerindendir.
24:07Define veya maden bulanlardan alınan beşte bir pay ki bunlar fey gibi olup fey hükmünü alır.
24:14Beytül mal da fey ve haraç divanına sonuna konur.
24:19Fey ve haraç gelirlerini harcandığı yerlere halifenin görüşü ve iştihadı çerçevesinde
24:25ümmetin çıkarlarını en uygun bir şekilde harcanır.
24:29Bir başka gelir ise mirasçısı kalmayan her mal yani menkul ve gayrimenkul olsun
24:35sahipleri ölüp de geriye feraizden veya asabeden yani birinci ya da ikinci derecenin
24:41mirası kalmayan kimselerin malları. Yine kendisi tanılan üç günlük süre içerisinde
24:47terbi etmez ve İslam'a dönmezse mürtedin hemen öldürülmesi ve malına el koyulması gerekir.
24:53Malı Müslümanlara ait fey olarak beytül malda fey ve haraç divanına konulur.
24:59Fey ve haraç gelirlerinin harcandığı yerlere harcanır.
25:03Malına da hiçbir kimse mirasçı olamaz.
25:05Vergilere gelince Müslümanlara ait beytül malda yeterli miktarda para bulunmadığı zaman
25:11gerçekleştirilmesi zorunlu olan bir takım harcamaları karşılayabilmek için Allah'ın
25:17Müslümanlara farz kıldığı gelirlerdir.
25:20Sadaka olarak isimlendirilen beytül mal gelirlerinden biri de zekattır.
25:26Zekat gelirleri ancak ayette geçen sekiz sınıfa harcanır.
25:30Bunlar fakirler, miskinler, zekat tahsili işinde çalışanlar, kalpleri İslam'a sındırılmak istenenler,
25:37köleler, borçlular, Allah yolunu cihat edenler ve yolculardır.
25:42İşte bu saydıklarımız hilafet devletinin yani beytül malın gelirleridir.
25:48Bunlarla ilgili detaylı bilgi kitapta mevcut olmakla birlikte biz birer cümle ile özet malumat vermiş olalım.
25:57Hilafet devleti, insanlığın yaşadığı günümüz sorunlarına çare olacak köklü çözümlerle hayata geri dönecektir.
26:06Kapitalist sistemin ifsat ettiği dünyayı huzurlu bir yaşam alanına dönüştürmesi toplumların yegane beklentisidir.
26:14Halklar, zulüm ve karanlık içinde hayatta kalma mücadelesi verirken bugün bir umut kırıntısına dahi muhtaçtırlar.
26:22Dolayısıyla bugün insanoğlu için yegane umut, güçlü ekonomisi, ferasetli dünya görüşü, ilkeli siyaseti ve kalplere sürür veren nizamıyla
26:34ikinci raşidi hilafet devleti olacaktır.
26:37O halde hilafet devleti, başta beytül malı olmak üzere güçlü bir iktisadi duruşla insanlığın karşısına çıkmalı,
26:46onlara özledikleri müreffeh hayatın kapısını aralamalıdır.
26:49Hilafet devleti dışarıda diğer toplumlara ve devletlere İslam'ın izzetli yüzünü,
26:57kararlı ve istikrarlı dış politika ve cihat meydanlarındaki heybetiyle gösterirken,
27:03içeride de müşfik ve merhametli eliyle tebaasını kucaklayacaktır.
27:08İşte bu kitap, hilafet devletinin maliyesinin olması gereken yönlerini ortaya koymakta,
27:14devletin tebaası karşısındaki hak, ödev ve sorumluluklarının sınırlarını mali yönden çizmektedir.
27:22Böylece uygulanmaya hazır bir maliye kitabı, müstakbel İslam devletinin önünde durmaktadır.
27:29Evet kıymetli izleyiciler, hilafet devletinin mallarını yani gelir kalemlerini de genel hatlarıyla öğrenmiş olduk.
27:36Kitapta ayrıca önemli ve güncel bir meseleye de yer verildiğini görüyoruz, paralar meselesi.
27:43Bu konu hakkında da bize bilgi vermesi için sözü yeniden konuğumuz Hanefi Yağmur'a vermek istiyorum. Buyurun.
27:51Üçüncü bölümde insanlar arasında alışverişin bir gereği olarak işlemleri kolaylaştırmak adına para vücut bulmuş
27:59ve mübadele aracı olarak yüzyıllardır kullanılan gelen bir araç olan para konusu ele alınmaktadır.
28:05Para bugün farklı sistemlerle varlığını sürdürmektedir.
28:10İster maden olsun, isterse başka bir şeyden olsun insanlar tarafından mal ve hizmetlerin fiyatını belirlemede nakit terimi kullanılmaktadır.
28:20Bununla her türlü emeğin, mal ve hizmetin fiyatı belirlenir.
28:25Nakitler iki kısımdır. Madeni olanlar ve kağıt olanlar.
28:29Madeni paralar altın, gümüş, bakır, kurşun ve nikel gibi madenlerin para olarak kullanılmasıdır.
28:37Kağıt paralar ise kağıdın para olarak kullanılmasıdır.
28:41Bu türden paralar ya altın veya gümüş yerine kullanılırlar ya da sadece altın ve gümüş ve sadece gümüş yerine kullanılırlar
28:49veya kısmı olarak altın ve gümüş yerine kullanılırlar ya da hiçbir surette altın ve gümüş karşılığı olmadan kullanılırlar.
28:57İslam, Mekke halkının ağırlık birimini kabul ettiği gibi bu para biriminin de olduğu gibi kullanılmasını,
29:06mal ve hizmetlerin değerlerini tespitinde dolaşım aracı olarak kalmasını kabul etmiştir.
29:12Bununla beraber İslam, alışveriş ve icari hükümlerinin belirlenmesine rağmen tedavülde tek para biriminin kullanılmasını da mecbur tutmamıştır.
29:23Tam tersine İslam, insanların mallarının, emeklerinin ve sundukları hizmetlerin değerinin tespitinde
29:31belli bir para birimini kullanmak mecburiyetinde olmaksızın diledikleri şeyi kullanmalarını serbest bırakmıştır.
29:38İslam, hurma karşılığı kılıç, buğday karşılığı koyun, dinar ile elbise, dirhem ile et satın alabileceği gibi
29:48bir günlük çalışması karşılığı bir sağ zeytinyağı da alabilir veya beş dinara bir dolap sınırlı bir arazi sürme karşılığında belli
29:58bir ev de yapabilir.
30:00İşte bu şekilde İslam, diledikleri mübadele aracını kullanmaları hususunda insanları serbest bırakmıştır.
30:07Karşılıklı rızaya göre emek, para veya mal gibi karşılığında işlerini tamamlayabilirler.
30:14İslam, her ne kadar diledikleri mübadele aracını kullanmakta insanları serbest bırakmışsa da
30:21kendisi ile mücadelenin yapılacağı nakit birimini altın ve gümüş olarak belirlemiş,
30:28altın ve gümüşü mal ve hizmetlerin değerlerinin belirlemesinde kendisine müracaat edilecek ölçü haline getirmiştir.
30:38Tüm muamelelerde temel ağırlık birimi olarak kullanılacak birimi de Mekke halkının kullanıldığı ağırlık birimi olarak kabul etmiştir.
30:48Altın ve gümüş olmaları, her ikisinin de nakit ve para olma özelliğinin bulunması,
30:55eşyaların fiyatını ve emeğin ücretini belirleyebilmeleri nedeniyle İslam,
31:00altın ve gümüşü şer'i hükümlerle bağlantılı hale getirmiştir.
31:061. Dünya Savaşı'nın hemen öncesine kadar para sistemi olarak altın ve gümüş kullanıldığı halde,
31:131. Dünya Savaşı esnasında devletler altın ve gümüş ile işlem yapmayı durdurdular.
31:201971 yılında Amerika 1 ons eşittir, 1 ons altın eşittir 35 Amerikan dolar üzerinden işlem görmesini
31:28ve doların sabit bir kurunun bulunmasını şart koşan Britain Wood sisteminin tamamen kaldırıldığını,
31:35doların serbest dalgalanmaya bırakıldığını açıkladı ve böylece altın ve gümüş ile işlem yapmak tamamen terk edildi.
31:43Bugün dünyada genel geçen sistem kanuni para sistemidir.
31:48Yani altın ya da gümüş gibi herhangi bir maden sistemine dayanmayan para sistemi.
31:54Esas olarak anılan para sistemi sabit bir şekilde altın ve gümüş ile bağlantılı değilse,
32:00sistem ister bakır paralar gibi bir madenden olsun, isterse günümüzde kullandığımız kağıt yani banknot para gibi olsun,
32:09kanuni zorunlu para sistemi olarak isimlendirilir.
32:13Bugünkü para problemlerinin başında bu sistemin dünya devletlerine dayatılması vardır.
32:21Altın ve gümüşün dışında, altın ve gümüşün dolaşımda para olarak kullanıldığı dönemlerde dünyada bu tür parasal problemler yoktu.
32:30Dünya üzerinde egemenliklerini yerleştirebilmek için sömürgeci ülkelerin ekonomik ve mali sömürgecilik üsluplarında geliştirdikleri tekniklerden sonra
32:40dünyada parasal problemlerle karşılaşılmaya başlandı.
32:45Para birimini sömürgecilik araçlarından biri haline getirdiler.
32:52Altın ve gümüş para sisteminden vazgeçerek herhangi bir şekilde altına ve gümüşle dayanmayan,
32:58altın ve gümüş karşılığı olmayan kanuni kağıt paraları ve banka mevduatlarını da para kabul ederek
33:06para sistemine bir başka para sistemine dönüşürdüler.
33:09Böylece kendi çıkarları doğrultusunda dünyada para ile oynamaya başladılar.
33:16Parasal krizler ve ekonomik problemler oluşturdular.
33:21Kanuni kağıt paraların basılmasını artırdılar ve böylece para miktarında anormal şişkinlikler oluşturdular.
33:30Bu ise paraların alım gücünde önemli düşüşlere yol açtı.
33:34İşte bütün bunlar altın ve gümüş sisteminden vazgeçilmesinin sonucudur.
33:40Sayın Muhammed Hanefi Yağmur'a programımıza yaptığı katkılardan dolayı teşekkür ederiz.
33:46Bu programımızda mütefekkir alim, dava adamı Şeyh Abdülkadim Zellum'un
33:51Hilafet Devleti'nde Maliye adlı kitabını inceledik.
33:55Bir başka programda yeni bir kitapla tekrar görüşmek dileğiyle.
34:00Hoşçakalın.
Yorumlar