- 7 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:02Müzik
00:13Sevgili izleyenler yayınımıza hoş geldiniz.
00:16Sıcak bir gündemle uyanık efendim.
00:17Pakistan Savunma Bakanı Afganistan'a açık savaş ilan ettiğini açıkladı.
00:22Açıklamada Afganistan'ın Hindistan'ın bir vekili gibi davranmakla suçladı.
00:27Durant hattında devam eden çatışmalar var.
00:30İki tarafta diğer tarafa ağır kayıplar verdirdiğini iddia ediyor.
00:34Bunun yanında İran'da protestoların yeniden hareketlendiğini söyleyebiliriz.
00:38Bir yandan da biliyorsunuz Washington'la nükleer görüşmeleri devam ediyordu.
00:42Bu iki gündemi ele alacağız bugün.
00:43Sizler için uluslararası ilişkiler uzmanı Arif Keskin'i ağırlıyorum.
00:47Hoş geldiniz.
00:48Hoş bulduk. İyi yayınlar İrem Hanım.
00:51Efendim şimdi sıcak gündemle başlayalım.
00:53Zaten Pakistan, Afganistan gerginliği uzun zamandır devam ediyor.
00:56Uzun yıllardır tabi Durant hattına ilişkin zaten bir ayrışma var.
01:01Açık bir savaşa dönüştü söylendi.
01:03Neler söylersiniz? Nasıl değerlendirirsiniz?
01:06Aslında İrem Hanım meselenin daha farklı bir biçimde koyduğumuz zaman çok şaşırtıcı bir tablo oluyor.
01:14Yani meseleni Afganistan, Pakistan koyduğumuzda meselenin anlamı değişiyor.
01:22Ama bence en ilginç olanı Taliban ve Pakistan çatışması diyelim.
01:30Çünkü bu bize çok farklı şeyler söylüyor.
01:35Tabi Pakistan ile Afganistan arasında tarihsel olarak toprak ve birçok konuda ihtilaf var.
01:42Ve bu yeni de değil özellikle de Pakistan kurulduktan günümüze kadar bu ara sıra krize dönüşen bir meselelerdir.
01:56Ama burada önemli olan mesele Pakistan'ın Taliban ile çatışması.
02:02Yani Taliban'ın yönettiği bir Afganistan ile çatışması.
02:07Yani şöyle ne demek istiyorum onu söyleyeyim.
02:12Aslında Taliban 1994'te kuruldu.
02:18Ve Taliban'ın kurulmasında ve yükselişinde özellikle de Pakistan'da eğitim alan,
02:29orada dini medreselerde eğitim alan insanların çok büyük bir önemi oldu.
02:35Aslında Taliban'ın kadro olsunun önemli bir bölümü Pakistan'da eğitim alan insanlardan oluştu.
02:46Ve Taliban'ın ortaya çıkıp büyümesi ve Afganistan'da bir yeri edinmesinde Pakistan en önemli ülkeydi.
03:00Ve Pakistan hep destekledi.
03:02Sonuna kadar destekli.
03:04Hatta o zaman muhaliflere bakarsanız şunu söylerler.
03:08Taliban'ı Pakistan'ın ürünü, Pakistan'ın ortaya çıkardığı,
03:14Pakistan'ı karıştırmak için, yapmak için şeklinde sunurlar.
03:20Yani hatta 94'ten sonra çıkan çatışmada bir tarafta İran, Rusya'dan varken bir tarafta da Pakistan vardı.
03:33Ve Pakistan Taliban'ı destekliyor.
03:36Ve işin ilginç tarafı Pakistan tarafından desteklenen, güçlenen, örgütlenen ve iki kez Afganistan'ı ele geçiren bir örgütle Pakistan çatışıyor.
03:53Yani Pakistan aslında kendi ürettiği, ortaya çıkardığı bir örgütle çatışıyor.
04:01Yani o nedenle dolayı söylüyorum.
04:03Burada Afganistan, Pakistan denildiğinde meselenin başka bir boyutu gözden kaçıyor.
04:11Mesele de şurası, düne kadar bunaydı bunlar.
04:17Yani belli bir döneme kadar bunlara Pakistan'dan izi izi su bile içmiyorlar.
04:23Her şeyleri onlar getiriyordu, onlar veriyordu.
04:27Ve esas mesele de buradadır.
04:30Ve aslında Pakistan sanki kendi düşmanını yetiştirmiş.
04:37Ve Pakistan'ın uzun süre mücadele etmesine rağmen Afganistan'ı, şimdi ne diyor siz de okudunuz, diyor ki Pakistan Taliban
04:49'ı Hindistan'ın uzantısı gibi suçluyor.
04:53Düne kadar Taliban Hindistan'da çatışıyordu.
04:56Yani tam tersiydi.
04:59Ama bugün Taliban Hindistan ve İran'ın yanında yer alıyor.
05:05Ve Pakistan'a karşı çıkıyor.
05:08Ama bu önemli bir dönüşüm.
05:13Ve önemli bir dönüşüm ve bu bize hem Taliban'la Pakistan ilişkisi, bölgesel ilişkide hem de Pakistan-Afganistan ilişkilerinde bize
05:26bunu söylüyor.
05:28Taliban o hattın, hattın tarihsel bir sorun oldu.
05:32Bunu Taliban biliyordu.
05:34Ama de Taliban'ı da biliyordu.
05:35O nedenle dolayı aslında meselenin, mesele Afganistan ve Taliban, Afganistan ve Pakistan'dan daha ziyade.
05:46Taliban ile Pakistan arası soruna dönüşmüş durumda.
05:50Bunun o nedenle dolayı oraya.
05:53Yani bir defa başlangıç noktası, noktası şuydu.
06:05Taliban'ı, Pakistan içerisindeki Taliban hareketin desteklememesi, uzak durmasını istiyor.
06:14Ve aslında önemli sorun Pakistan açısından, yani Taliban bağlamında Pakistan'ın içerisinde olan Taliban hareketi.
06:29Pakistan'a göre, ki Pakistan'da çok ciddi eylemlere imza atıyor, suikastlere buna ne derseniz deyin imza atıyor.
06:38Bir problemi, defalarca çatıştı.
06:42Pakistan, Taliban'dan bunu istedi.
06:48Destek vermemesi istiyor.
06:53Uzak durmasını istiyor.
06:55Uzak durma etmesini istedi.
06:57Ama taşmadı.
06:58Pakistan'a göre aslında Pakistan Taliban hareketinin kaynağı, Afganistan'ın Taliban hareketinin ta kendisi.
07:12Ve sorun orada başladı.
07:15Yani sorun şuradadır.
07:16Sorun aslında Taliban'ın zafer kazandıktan sonra Pakistan'a ideoloji ihraçı ve kaynakları.
07:26Yani kaynakları.
07:29Aslında Taliban, Taliban el diyebilir ki o kötü ilişkisi yok, benden uzaktır.
07:36Onu da söylem olarak söyleyebilir.
07:38Ama onun durdurmak için, o faaliyeti durdurmak için hiçbir şey yapmadan.
07:44Yani bir yönüyle de aslında biraz önce söyledim ya, yani söylediğim şey şudur.
07:49Pakistan, soğuk savaş sürecinde, özellikle Afganistan'da komünizmle mücadilede,
07:57mücadilede birine İslamcı işlerin merkeziydi.
08:01Ve ondan sonraki süreçte, Pakistan kendisi de böyle bir hareketin,
08:07Pakistan'ın kendisinde de ciddi bir biçimde yayıldı.
08:11yaygın hale geldi.
08:14Ve Taliban da zaten bu ortamda ortaya çıktı.
08:20Şimdi Taliban'ın Afganistan'da güç kazanması,
08:25güç kazanması Pakistan açısından bir jeopatik imkan olmak yerine,
08:32Pakistan'ın kendi içerisinde ideoloji ihraç eden,
08:35yönetimi değiştirmek isteyen, yönetimle silahlı aynı Afganistan'da olan,
08:42benzer yönetimi, Pakistan'da kurmasını çalışan bir şeye dönüştü.
08:47Ve meselenin özünü de, özünü de, özünü de şey oluşturuyor.
08:53Yani Taliban tabii ki şu an itibariyle oran hattından bahsedebilir,
08:58şundan bahsedebilir.
08:59Ama meselenin özünün, Taliban'ın ideolojik anlamda,
09:06ideolojik anlamda, siyasal anlamda,
09:10Pakistan'ı, Pakistan'daki siyasal süreçlerin dışında tutmadı kendisini.
09:18Ve meselenin özünü de bu oluşturuyor.
09:22Ve o nedenle dolayı Pakistan defalarca, defa uyardı, söyledi.
09:28Ama ona rağmen bir şey yapmadı.
09:31Bu önemli bir, bu aslında Taliban'ın, Pakistan'ın güvenlik kaygılarını önemsememesi
09:42ve ondan söz dinlememesi bu noktada,
09:48bu noktada Pakistan-Taliban ilişkisinde farklı bir denkleme oluşturdu.
09:55Yani Pakistan şunu net olarak gördü, Taliban'ı destekledi,
10:01iktidara gelmesine zemin sağladı.
10:03Ama şu anda kendisine olmakla birlikte bölgesel ve küresel jeopatik mücadelede
10:11kendi yanında değil, karşısında durabilecek bir noktaya itilmiş durumda.
10:19bu anlamda.
10:21Ve bu Taliban'ın, Afganistan'ın kendi içinde, kendi yönetim kademesinde,
10:29Pakistan'a çok yakın olan, Pakistan'a çok uzağı olan düşmanlık beşleyen ciddi gruplar var.
10:36Şöyle bir dönemi net olarak hatırlıyorduk.
10:39Taliban karşılıkları en fazla Pakistan'la nefret ediyor.
10:43ve Pakistan'ı düşman olarak biliyor olan.
10:47Mesela Ahmet Şah Mesut, Ahmet Şah Mesut'u öldürülen El-Kaide'ye nereden geldi?
10:53O gazeteciler nereden geldiler?
10:56Veya diğer, yani Taliban'la mücadele edip öldürülenler,
11:04kim bunlara istihbarat desteği verdi?
11:08Bunların hepsi Pakistan yaptı.
11:09Şimdi böyle bir noktada, böyle bir durup baktığımız zaman,
11:15Taliban'ın yönetimindeki Afganistik, Pakistan'ın şöyle bir düşüncesi vardı aslında.
11:22Yani bunu ben yazımda da yazdım.
11:25Taliban yönetimi, çünkü Taliban aslında bir tür diyobendi düşüncesine mensup olduğu,
11:34ondan etkilendiği neden ciddi anti-Şiye'dir.
11:37Şii kafir olarak, tekfir ediyor Şii'leri.
11:41Şii'leri öyle düşünüyordu.
11:44Taşi, İran'ın gücünü etkileyebilir, engelleyebilir, onun ideolojik gücünü engelleyebilir.
11:52İran, Pakistan, Afganistan üzerindeki rekabette,
11:57Pakistan'ın etkin olabileceği bir süreç, ama tam tersine dönüştü.
12:02Tam tersine dönüşmüş durumda ve meselenin özü de bence iki ülke, Pakistan'la Taliban arasındaki bu ideolojik çatışma oluşturuyor.
12:14Evet, anlattıklarınızdan anladığım aslında Pakistan kendi yarattığı bir canavara karşı mücadele ediyor şu anda.
12:23Peki, efendim şimdi aslında tabii daha detaylı konuşmak lazım bu mesele.
12:27İlerleyen günlerde yine bir program yaparız ama,
12:30şu anda İran'daki son durumu da konuşmayı istiyorum.
12:33Günlerdir savaş geldi, gelecek beklentisi var.
12:37ABD zaten uzun zamandır tehdit ediyordu.
12:40İran'a yönelik müdahalenin çok yakın olduğu söyleniyor.
12:42Bunun yanında geçtiğimiz haftalardaki protestolarda oldukça fazla İranlı ölmüştü.
12:49Güvenlik güçlerinin müdahalesiyle.
12:51Şimdi liselerde ve üniversitelerde yeniden bir protesto dalgasının da başladığı söyleniyor.
12:56Sizden dinleyelim, hem Cenevri'deki görüşmeleri değerlendirelim, hem de İran'da son durum ne?
13:02Tabii ki.
13:03Şimdi aslında İran'daki, yani Cenevri'deki görüşmeler, İranlılar olumlu olduğunu söylüyorlar.
13:13Cenevri'deki görüşmeler İran'a yönelik askeri müdahale ihtimalini ortadan kaldırmadı.
13:20Askeri müdahale ihtimali hala masada var.
13:24Biz görüyoruz yığınaklar yapılıyor.
13:27Söylemler daha sert.
13:30Ve aslında eğer olumlu olsaydı, biz askeri müdahale ihtimalini şu anda konuşmamamız gerekiyor.
13:39Ama askeri müdahale ihtimali hala masada duruyor.
13:42Bu bize neyi gösteriyor?
13:44Şunu gösteriyor ki, aslında iki tarafın ihtilafı, en azından Amerikalılar açısından kolayca çözülebilecek, kolayca anlaşılabilecek bir ihtilaf değil.
13:57Ve o nedenle dolayı bu askeri müdahale ihtimali masadan kalkmıyor.
14:02Eğer anlaşabileceklerini, anlaşabilecekleri bir çerçeve düşünselerdi, ona olumlu baksalardı, büyük ihtimal bugünkü savaş sisi en azından belli bir oranda dağılmış
14:19olurdu.
14:20Ama şu anda da dağılmıyor, tam tersine daha da yoğunlaşıyor.
14:24Ne ihtilafı? Ben hızlıca bunu anlatayım.
14:29Bir defa 5-6 maddelerde ihtilaflar var.
14:32Birincisi, uranyum zenginleştirme konusunda ihtilafları var.
14:36Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın elinde herhangi bir şekilde uranyum zenginleştirme olmadığını istemiyor.
14:43İran, İran olmuş olsa uranyum zenginleştirme ve teknolojisini elinde bulundurmasını istiyor.
14:50Amerika sıfır uranyum zenginleştirmeyi istiyor.
14:53Ve diğer taraftan bakın Amerikalılar, Fordo gibi çalışmalarıyla özdeş olan birilerin tesislerin yıkılmasını, yok edilmesini istiyor.
15:06İran da bunu, İran bunu da kabul etmiyor.
15:08Ayrıca Amerikalılar, İran'ın elinde bulunan zenginleştirilmiş uranyumlarının hepsini, Amerika ifadesini istiyor.
15:18İran bunu da kabul etmiyor.
15:21Bu da ihtilafları var.
15:22Diğer taraftan Amerika denetleme konusunda da ihtilaflar var.
15:27Amerika denetlemeyi daha da geniş tutmak istiyor.
15:31Hatta askeri alanın da denetlemeye açılması gerektiğini söylüyor.
15:35Ve İranlılar bu konuda da aynı noktada.
15:37Ambargo konusunda da ihtilaflar var.
15:41Amerika ambargoların hepsini kaldırmak istemiyor.
15:45Ambargoların bir bölümünü, sınırlı küçük bir bölümünü kaldırmak istiyor.
15:50Ve diğer bir bölümünü de zamana yayarak çözebilir.
15:57İran'ın davranışına bakarak bunu yapabilir diyor.
16:02Yani bu baktığımız zaman nükleer muzakirenin içeriğiyle, çerçivesiyle, ambargolar birçok konuda ihtilafları söz konusu.
16:14Bunun Ameriyleşik devletlerle konuşmak istemiyor.
16:20Ayrıca İran'ın füse teknolojisini, bunun yanı sıra güçlerle olan ilişkilerini, İran'ın içeriğiyle masaya getirmek ve kuşatıcı ve kapsayıcı
16:36bir anlaşma istiyor.
16:38İran bunlardan da kaçıyor. İran sadece nükleerde muzakire edeceğim diyor.
16:44Bütün bunlara bakıldığında bu kadar ihtilaf Trump'ı tetmin edici bir sonuç masadan çıkması zor diyor.
16:55Çünkü Trump flash bir başarı istiyor.
17:00Dünyaya gösteren bir başarı istiyor.
17:02Bakınız başkası yapamadı ben yaptım.
17:042015'te Obama zaten nükleer anlaşma yapmıştı.
17:08Şimdi söyleyecekler Trump'a seninkinin onunla ne farkı var?
17:12O nedenle Trump ondan daha farklı olabilecek bir anlaşma istiyor.
17:18Bu ondan daha farklı ne olabilir?
17:21Ondan daha farklı Netans gibi Fordoy gibi tesislerin yok edilmesi,
17:25sıfır uranyom zenginleştirme, denetlemenin daha da geniş alana açılması,
17:33füzenin ve İran'ın vekil güçlerinin de dahil olduğu takdirde çok daha farklı bir anlaşma zemini oluşuyor.
17:43Evet Trump burada ben diyebilir, ben yapabildim diyebilir ve Trump'ı tetmin edebilir.
17:51Hatta Trump muhaliflerini de tetmin edebilir anlaşma bu olabilir.
17:56Ama İran bunu Trump'a vermiyor.
17:58İran bunu Trump'a vermediği için Trump diplomasi masadan umduğunu alabileceği gözükmüyor.
18:06Bunu biliyor ki diplomasiden istediğini alamıyor.
18:09İran'ın sınırı belli.
18:11İran, İran uranyom ünleştirmeyi de evet geri adım atıyorum ancak elimde olacak.
18:18%60'lık o zenginleştirmiş oran umyomları kendi ülkem içerisinde seyreltebilirim.
18:25Onu şeye düşürebilirim.
18:27Denetlemeler sadece nükleer çerçevede olacak.
18:31Ambargorların hepsi kalkacak gibi, diğer alanlar masaya getirmeyecek gibi bir duruş sergiliyorum.
18:38Şimdi en azından dışarıya bu yansıyor.
18:41Bu bağlamda bakıldığında sadece nükleerde böyle geri adım atması İran'ın Trump'ı tetmin etmiyor.
18:51Şimdi neden?
18:52Çünkü Amerika açısından bakıldığında, İsrail açısından bakıldığında İran'ın sadece nükleer değil ki.
18:57Füze sorun, füze teknolojisi sorun, ortalığı siyaseti sorun, İsrail'le ilişkisi sorun onlara göre.
19:05Vekil güçlerle sorun yani nükleer sorunu çözdüğün takdirde bile diğer sorunlar yine devam edecek.
19:13Diğer sorunlar devam ediyorsa İrem Hanım net olarak şunu söyleyebiliriz.
19:18Nükleer muzakire yapıp anlaşsalar bile askeri müdahale ihtimali masadan kalkmıyor.
19:24İsrail'in vurabileceği ihtimali yine de orada oluyor.
19:30Yani bu anlamda eğer İran, Amerika ve İsrail arasında bir askeri müdahale olmayacaksa kuşatısı kapsamlı bir anlaşma gerekiyor.
19:40Kuşatısı kapşamlı anlaşma çerçevesi içerisinde saldırmazlık anlaşması alırlar.
19:46Ve saldırmazlık anlaşması çerçevesi içerisinde de en azından askeri müdahale ihtimali ortadan kalkar.
19:55Ama askeri müdahale ihtimaliyle ne Trump tekmin olabiliyor ne de nükleer anlaşma ile istediklerini elde edebiliyorlar.
20:04Onlara göre ve bu anlamda bölgede hep bu askeri müdahale gerilimi veya ihtimali hep tartışacağımız konu olacaktır.
20:14Evet. Arif Bey sizin de dediğiniz gibi aslında çok uzun yıllardır İran'ı ne zaman sıkıştırmak istese ABD ya da
20:22İsrail nükleer silahlanmaya çok yakın olduğunu söylüyor.
20:26Her zaman bir iki hafta kaldı. İki hafta kaldı şakası da vardır ya bu konuda.
20:30Dolayısıyla dediğiniz gibi aslında nükleerde istenenleri yapsa bile İran orada Orta Doğu'da izlediği siyaset ABD'yi rahatsız etmeye devam ediyor.
20:38Çok teşekkür ediyorum. İyi ki katıldınız.
20:41Çok teşekkür ediyorum. Çok iyi yayınlar.
20:44Sağolun. Hoşçakalın.
20:45Evet sevgili izleyenler sizler için Uluslararası İlişkiler Uzmanı Arif Keskin Ardınım efendim.
20:51Hem Pakistan Afganistan arasındaki savaş ilanını ve çatışmaları konuştuk.
20:56Hem de biliyorsunuz ABD ve İran nükleer konusunda görüşmelere devam ediyordu.
21:01Son olarak Cenevre'de buluşmuştu iki tarafın yetkilileri.
21:04Bu konuya dair de değerlendirmeler yaptık. İran'a yönelik müdahalenin yakın olduğu söyleniyor.
21:09Sizler için ilerleyen günlerde yine gelişmeleri konuşacağız bu ekranlarda.
21:12Şimdilik hoşçakalın.
Yorumlar