00:00Herkese merhaba. Bir ülkenin sağlığını anlamak için bilirsiniz her zaman öyle büyük ekonomik verilere, grafiklere falan bakmak gerekmez.
00:07Bazen en doğru teşhis en kişisel anlarda gizlidir.
00:11Mesela havalimanlarındaki vedalaşmalarda.
00:13İşte bugünkü konumuzun tam da kalbinde bu cümle var.
00:17Bir ülkenin gerçek röntgeni gençlerinin bavuludur.
00:21Bu laf olsun diye söylenmiş bir söz değil, resmen bir teşhis.
00:25Çünkü o bavullar sadece kıyafet taşımıyor değil mi?
00:28İçinde umutlar var, hayal kırıklıkları var ve en önemlisi bir ülkenin geleceğine dair endişeler var.
00:35Evet gençlerin gitmesi ilk bakışta kişisel bir tercih gibi durabilir.
00:38Ama aslında çok daha fazlası.
00:41Toplumsal bir semptom bu.
00:42Tıpkı bir röntgen filminin vücudun içini göstermesi gibi o hazırlanan bavullar da ülkenin içindeki görünmeyen sorunları, o derin çatlakları gözler
00:50önüne seriyor.
00:51Gelin şimdi bu röntgen bize ne anlatıyor ona bir bakalım.
00:54Tamam şimdi meselenin kökenine ineceğiz.
00:57Ama önce şu en sık duyduğumuz ama aslında pek de bir şey açıklamayan sebepleri bir aradan çıkaralım.
01:03Çünkü ilk akla gelenler genelde buzdağının sadece görünen kısmı oluyor değil mi?
01:08Elbek de maaşlar önemli.
01:10Kimse aksini söyleyemez.
01:11Ama sorun sadece para olsaydı inanın çözümü çok daha basit olurdu.
01:16Gidenler ay sonunda alacakları yüksek bir maaş çekimden çok daha fazlasının peşinde.
01:21Yüksek enflasyon evet hayatı inanılmaz zorlaştırıyor.
01:25Fakat bu da hastalığın kendisi değil sadece bir belirtisi.
01:30Gençleri asıl yoran şey enflasyonun arkasında yatan, o ne olacağı belli olmayan, o öngörülemez istikrarsızlık hissi.
01:38Deviz kuru da tabii ki tablonun bir parçası ama hepsi değil.
01:41O zaman şöyle yapalım.
01:43Gelin tüm bu ekonomik göstergeleri bir anlığına kenara koyalım ve asıl soruyu soralım.
01:47Bu gençler gerçekten neden gidiyor?
01:49İşte asıl mesele bu üç kelimede saklı.
01:53Öngörülebilirlik, adalet ve potansiyel.
01:56Ne demek bu?
01:57Gençler sabah uyandıklarında yarının ne getireceğini az çok tahmin edebildikleri bir ülke istiyor.
02:04Başarının, torpile, şansa değil, emeğe ve liyakate bağlı olduğu adil bir oyun alanı istiyor.
02:10Ve tabii ki hayallerinin peşinden koşabilecekleri, kendilerini gerçekleştirebilecekleri bir alan arıyorlar.
02:16İşte her genç profesyonelin kendine sorduğu o ilk ve en temel soru bu.
02:21Ben bu kadar çalışırsam, çabalarsam bunun karşılığını alabilecek miyim?
02:25Yani harcadığım emeğin, döktüğüm terin bir değeri olacak mı?
02:29Yoksa hepsi bir belirsizlik denizinde kaybolup gidecek mi?
02:32Ve bu, bu soru belki de en korkutucu olanı.
02:36Peki ya başarılı olursam?
02:37O zaman önüme duvarlar örülür mü?
02:40Düşünsenize, başarının ödüllendirilmek yerine bir engele dönüşebileceği korkusu.
02:45Bu korku en parlak beyinleri bile durdurabilir.
02:48Ve son olarak üçüncü kritik soru.
02:50Bir fikir üretirsem, bilimle uğraşırsam arkamda bir destek bulur muyum?
02:54Yani sistem ilerlemek isteğini kanatlandıracak mı?
02:58Yoksa ayağına taş mı bağlayacak?
03:00Cevap aslında çok basit.
03:01Az önce sorduğumuz bu üç soruya, net, güvenilir, evet gibi bir yanıt alınamıyorsa, zihinlerde tek bir seçenek kalıyor, bavulu hazırlamak.
03:10Çünkü unutmayın, belirsizlik gitmek için en geçerli sebeptir.
03:16Peki tamam, bütün bu öngörülebilirlik ve adalet arayışının kökeninde ne yatıyor?
03:20Gelin şimdi her şeyin başladığı o tek ve en kritik kavrama bakalım.
03:24Yani güven meselesine.
03:26Bakın, bu gördüğünüz ilerleme zincirinin sırası inanılmaz önemli.
03:30Biz genelde ne yaparız?
03:32Ekonomiye en başa koyarız.
03:33Ama bu büyük bir hata.
03:34Çünkü sağlıklı bir ekonomi bir sebep değil, bir sonuçtur.
03:38Gördüğünüz gibi her şey işini düzgün yapan tarafsız kurumlarla başlar.
03:42Bu kurumlar hukukun üstünlüğünü sağlar, hukuk da toplumda güveni oluşturur.
03:46İşte ekonomik refah ancak ve ancak bu sağlam güven zeminin üzerine inşa edilebilir.
03:51Yani genç bir mühendis, bir doktor ya da bir sanatçı için olay sadece cüzdanına girecek para değil.
03:57Onlar yeteneklerine, harcadıkları çabaya saygı duyulmasını istiyor.
04:01Sistemin liyakatla işlemesini, en iyinin, en çalışkanın hak ettiğini almasını istiyor.
04:06Kısacası emeklerinin boşa gitmeyeceğini girmek istiyorlar.
04:09Sorunun teşhisini koyduk.
04:11E peki çözümle, işte şimdi somut adımlara, yani bir kurallar ülkesini nasıl inşa ederiz ona odaklanma zamanı.
04:19Bu tablo, işe yaramayan laflarla, gerçekten işe yarayan yaklaşımlar arasındaki farkı o kadar güzel gösteriyor ki,
04:27sol taraftaki gibi sabredin, şükredin gibi boş teselliler yerine gençlerin duymak istediği şeyler sağ taraftaki somut sözler.
04:36Sabredin demek çözüm değil ki.
04:38Çözüm, oyunun kuralları herkes için adil ve şeffaf olacak güvencesini vermektir.
04:42Ve işte, düğümün çözüldüğü yer tam da burası.
04:47Adil ve kurallı bir sistem kurulmadan, yani o cümleler hayata geçmeden, yapacağınız hiçbir ekonomik reform kalıcı olamaz.
04:55Neden? Çünkü temeli çürük bir binanın üzerine gökdelen dikemezsiniz.
05:00Ayakta kalmaz.
05:01Evet, artık yavaş yavaş sona yaklaşıyoruz.
05:03Şimdi bütün bu anlattıklarımızı, ülkenin sahip olduğu devasa potansiyel ile mevcut uygulamalar arasındaki o derin uçurum üzerinden özetleyelim.
05:13Bu tablo temel sorunu mükemmel bir şekilde ortaya koyuyor değil mi?
05:16Bakın bir yanda ne var?
05:18Fikir dolu, enerji dolu, muazzam bir beşeri sermaye.
05:21Peki diğer yanda ne var?
05:23Bu potansiyeli her gün eriten mevcut uygulamalar, yani pratiğimiz.
05:28İşte bey göçü dediğimiz şey, bu iki tablo arasındaki farkın en acı verici sonucu.
05:32Ama bütün bu karamsar tabloya rağmen bir umut var.
05:36Çünkü en değerli kaynağımız, yani bu ülkenin pırıl pırıl insanları hala burada.
05:42O zihinler, o bitmek tükenmek bilmeyen enerji ve her şeyi değiştirme potansiyeli inanın hiçbir yere gitmedi.
05:49Ve bu bölümü hepimizin üzerine uzun uzun düşünmesi gereken o kışkırtıcı soruyla bitirelim.
05:55Bir ülke yeniden nasıl ayağa kalkar?
05:58Madem o muazzam potansiyelimiz hala burada duruyor, peki o potansiyeli özgür bırakacak o adil sistemi, o kurumsal yapıyı nasıl inşa
06:06edeceğiz?
06:07İşte bu sorunun cevabı aslında bu ülkenin geleceğinin de cevabı olacak.
Yorumlar