00:00Dünyanın en güçlü askeri ittifakın NATO'nun kapısında belki de tarihinin en büyük sınavı var.
00:05Ortada trilyon dolarlık bir ültimatom dönüyor.
00:08Peki bu durum ittifak için bir sonun başlangıcı mı yoksa kimsenin görmediği bir fırsat mı?
00:13Gelin bu inanılmaz derecede karmaşık senaryonun tüm katmanlarını birlikte aralayalım.
00:18Bugünkü yol haritamız oldukça net.
00:21Önce ittifakın içindeki o meşhur harcama ikilemine yani sorunun kökenine ineceğiz.
00:27Sonrasında her şeyi kökünden değiştirebilecek o dramatik, o varsayımsal ültimatoma tanıklık edeceğiz.
00:33Ve tabii rakamların arkasına gizlenmiş tuzağa fark edip en sonunda bu devasa krizin nasıl yepyeni bir güvenlik anlayışına hatta şaşırtıcı
00:42bir fırsata dönüşebileceğini göreceğiz.
00:44Hazırsanız başlıyoruz.
00:46Her şey NATO'nun kalbinde yıllardır sessiz sedasız büyüyen o büyük gerilimle başlıyor.
00:52Adı harcama ikilemi.
00:54Aslında bütün bu karmaşık tartışmanın temelinde tek bir ama çok çarpıcı bir gerçek yatıyor.
01:00İşte bu dengesizlik.
01:01NATO'nun toplam savunma harcamalarının neredeyse üçte ikisini tek bir ülke karşılıyor.
01:06Amerika Birleşik Devletleri.
01:08Yıllardır süren ve giderek alevlenen tartışmaların fitilini ateşleyen de tam olarak bu.
01:13Rakamı bir an için sindirmeye çalışalım.
01:16997 milyar dolar.
01:18Yani neredeyse 1 trilyon dolar.
01:21Bu Amerika'nın tek başına bir yılda yaptığı savunma harcaması.
01:25Ve bu miktar NATO'daki diğer 31 müttefikin hepsinin toplam harcamasından bile daha fazla.
01:31İşte sorunun büyüklüğünü bu rakam özetliyor.
01:34Bakın bu grafik durumu daha net anlatamazdı herhalde.
01:38Ortada bir pasta var diyelim.
01:40Bu pastanın devasa bir dilimini yani üçte ikisini tek başına Amerika alıyor.
01:44Geriye kalan üçte birlik müttefik ise pastanın sadece üçte birlik kısmını paylaşıyor.
01:50Bu inanılmaz bir dengesizlik.
01:52Ama tabi madalyonun bir de öteki yüzü var.
01:55Bazı uzmanlara göre bu durum bir haksızlık falan değil.
01:58Bu senyorite masrafı.
01:59Yani küresel bir süper güç olmanın getirdiği doğal bir bedel.
02:03Dünyanın dört bir yanındaki üstleri, en gelişmiş teknolojiyi ve herkes için caydırıcılık sağlayan o devasa askeri gücü ayakta tutmanın bir
02:10maliyeti var diyorlar.
02:11Dünya geneline baktığımızda ise bu fark iyice belirginleşiyor.
02:15Amerika'nın o neredeyse bir trilyon dolarlık harcamasının yanında,
02:19en yakın müttefikleri olan Almanya, İngiltere, Fransa gibi ülkelerin toplam harcaması bile devede kulak kalıyor.
02:25Bu tablo bize ittifak içindeki mali gücün ne kadar tek bir merkezde toplandığını açıkça gösteriyor.
02:31Peki ya bu yıllardır biriken gerilim bir gün patlarsa ne olur?
02:35Şimdi sizi zamanda ileriye, 2025 yazına götürüyorum.
02:39Varsayımsal bir zirveye ve her şeyi değiştirebilecek o meşhur ültimatoma.
02:44Gözünüzde canlandırın, lahayde, son derece gergin bir zirve.
02:4832 üye ülkenin lideri masanın etrafında toplanmış ama hava buz gibi.
02:52İttifakın 75 yıllık geleceği o odada söylenecek birkaç kelimeye bağlı.
02:56Ve o an geliyor, masaya çok net, çok sert bir ültimatom konuyor.
03:01Ya harcamalarınızı, gayrisafi yurt içi hasılanızın %5'ine çıkarırsınız ya da ben bu ittifaktan çekiliyorum.
03:09Bu sadece bir blöf değil, bu ittifakın temellerini sarsan bir meydan okuma.
03:14İttifakın dağılması gibi korkunç bir senaryoyla yüzleşen liderler,
03:18istemeye istemeye de olsa bu akıl almaz talebi kabul etmek zorunda kalıyorlar.
03:22Yeni hedef, 2035'e kadar tüm üyelerin savunma harcamalarını GSI-H'lerinin %5'ine çıkarması.
03:30Bu, modern tarihin en büyük, en hızlı askeri yatırım planlarından biri demek.
03:35İşte, kağıt üzerinde gayet adil görünen bu %5 hedefi, aslında kendi içinde devasa bir tuzak barındırıyor.
03:43Çünkü bu %5, her ülke için aynı anlama gelmiyor.
03:47Hatta yakınından bile geçmiyor.
03:49Tuzağın ta kendisi işte burada.
03:51Bu hedefe ulaşmak için Amerika'nın bütçesine sadece %30 arttırması yeterli.
03:56Ama diğer Avrupalı müttefiklerin bütçelerini ortalama %300,
04:00evet yanlış duymadınız, tamına tamına %300 arttırması gerekiyor.
04:04Bu eşitlik değil, bu devasa bir asimetri.
04:07Şimdi bir duralım ve düşünelim.
04:09Bir ülkenin savunma bütçesini bir gecede %300 arttırması ne demek?
04:14Bu akıl almaz para nereden gelecek?
04:16Eğitimden mi kesilecek, sağlıktan mı, yoksa yollardan, köprülerden mi?
04:20Cevap, gerçekten şok edici.
04:22Ortalama bir NATO ülkesi için bu, devletin topladığı her 100 liranın 25 lirasının,
04:27yani tam dörtte birinin doğrudan savunmaya gitmesi demek.
04:30Bütün ulusal bütçenin çeyreği.
04:32Bu durum, hükümetleri kelimenin tam anlamıyla imkansız bir seçime zorlar.
04:37Düşünün, ülkenizin ordusunu güçlendirmek için okulları, hastaneleri ya da sosyal yardımları feda eder miydiniz?
04:43İşte Avrupalı müttefiklerin karşı karşıya kalacağı ikilem tam olarak bu.
04:47Peki ya bu işin üçüncü bir yolu varsa?
04:50Ya bu ezici finansal baskı aslında gizli bir fırsat kapısıysa?
04:55İşte İngiltere'nin ortaya attığı yeni güvenlik anlayışı tam da bu sorunun cevabını veriyor.
05:00Bu yeni stratejinin mantığı aslında çok basit ama bir o kadar da devrimci.
05:05Diyor ki, savunmaya harcadığımız bu devasa parayı bir gider kalemi olarak görmekten vazgeçelim.
05:10Onun yerine bu parayı tüm ülkeyi ayağa kaldıracak bir ekonomik motora, bir yatırım aracına dönüştürelim.
05:16Kulağa harika geliyor değil mi?
05:18Peki ama bu dahiyane fikir pratikte nasıl işleyecek?
05:22Gelin bu soyut stratejiyi alıp Türkiye örneği üzerinden somutlaştıralım ve gerçekte ne anlama geldiğini görelim.
05:29Şimdi, Türkiye için yüzde beş hedefi ne demek?
05:33Rakamlar ortada.
05:34Savunma bütçesinin yaklaşık 25 milyar dolardan bir anda 70 milyar dolara fırlaması demek.
05:40Bu, geleneksel yöntemlerle başa çıkılması imkansız, devasa bir ekonomik yük.
05:46Ekonomik bir çöküşten kaçınmanın tek bir akılcı yolu var.
05:50Bu, devasa bütçeyi bir kaldıraç gibi kullanarak tüm ulusal sanayiyi yeniden yapılandırmak.
05:56Yani, harcanacak her kuruşu yerli üretime yönlendirmek, yeni teknolojiler geliştirmek ve on binlerce nitelikli yeni iş alanı yaratmak.
06:05Kısacası, bir savunma harcamasını topyekun bir sanayi devrimine dönüştürmek.
06:10Ve işte, tüm bu anlattıklarımız bizi o nihai soruya getiriyor.
06:15Bu trilyon dolarlık ültimatom, ülkeler için iflasa götüren yıkıcı bir yük mü, yoksa nesilde bir kez karşılaşılabilecek ulusal bir dönüşüm
06:25fırsatı mı?
06:25Belki de asıl tehlike, parayı harcamak değil, bu paraya bakış açımızı değiştirememektir.
Yorumlar