Oruç: Unutulan Bir Şifa Anahtarı mı?

İslam tarihinin en bereketli safhalarından biri olan Medine dönemi, sadece bir hicret sonrası yerleşme süreci değildir. O dönem; imanla yoğrulmuş bir hayatın, sünnetle şekillenmiş bir ahlakın ve fıtratla uyumlu bir yaşam tarzının inşa edildiği kutlu bir zaman dilimidir. Bu iklimde yaşanan ibretli bir hadise ise orucun, sadece ruhu değil bedeni de nasıl ihya ettiğini gözler önüne serer.

Rivayet edilir ki, Medine’ye Mısır’dan bir tabip gelir. Dönemin şartları düşünüldüğünde bu, son derece mühim bir hadisedir. Kendisine özel bir mekân tahsis edilir; insanların muayene ve tedavi olması için her türlü imkân sağlanır. Fakat günler geçer… Kapı çalınmaz. Ne bir hasta vardır ne de bir şikâyet.

Bu duruma hayret eden doktor, sebebini sorduğunda aldığı cevap, aslında bir medeniyet tasavvurunun özetidir:
Hz. Muhammed’in ashabı, orucu bir ayla sınırlı görmeyen; yeme, içme ve yaşam ölçüsünü vahyin rehberliğinde belirleyen insanlardır. Oruç onlar için sadece aç kalmak değil; mideyi terbiye etmek, nefsi dizginlemek ve bedeni hastalıklara karşı korumaktır.

Zira İslam, hastalıkla mücadeleden önce sıhhati muhafazayı esas alır. Az yemek, helal lokma, israftan kaçınmak ve belli zamanlarda bedeni dinlendirmek… Bunların tamamı, bugün “koruyucu hekimlik” dediğimiz anlayışın asırlar önceki karşılığıdır. Ashabın hayatında bu denge vardı; açlık sabırla, tokluk şükürle anlam buluyordu.

Bugün modern tıp, “aralıklı oruç”, “metabolik reset”, “sindirim sisteminin dinlendirilmesi” gibi kavramları laboratuvar verileriyle açıklamaya çalışıyor. Ancak ilginçtir ki, orucun manevi ve bütüncül boyutu çoğu zaman bu anlatının dışında kalıyor. Peki neden?

Belki de mesele kişisel değil, sistemiktir. Günümüz sağlık anlayışı, çoğu zaman hastalık üzerinden şekillenen bir yapıya sahiptir. Tedavi, ilaç, sürekli kontrol ve müdahale… Oysa oruç; daha az tüketmeyi, bedeni dinlendirmeyi ve insanı kendi fıtratıyla baş başa bırakmayı öğretir. Bu da doğal olarak hastalık merkezli değil, sağlık merkezli bir bakış açısını zorunlu kılar.

Elbette hiçbir hekimi niyet okumakla itham edemeyiz. Ancak şu soruyu sormak da hakkımızdır:
Eğer insanlar ölçülü yese, bedenini belli zamanlarda dinlendirse ve orucu bir ibadet olmanın ötesinde bir hayat disiplini olarak yaşasa, bugünkü sağlık sistemi aynı şekilde işler miydi?

Belki de Medine’ye gelen o Mısırlı doktorun karşılaştığı boş muayene yeri, bize asırlardır aynı hakikati fısıldıyor:
Sağlık, hastalık geldikten sonra değil; gelmeden önce korunursa nimettir.
Ve oruç, bu nimeti muhafaza etmenin en kadim, en sade ve en hikmetli yollarından biridir.