- 5 saat önce
Yasemin-Talat Balcı çifti mobilya ve inşaat sektöründe kullanılamayan atık ağaçların parçalarını yeniden değerlendirerek İskandinav geleneği olan kuksa ve çeşitli ahşap objelere dönüştürüyor. Yeşil Doğa bu hafta doğaya saygılı üretimin, el emeğiyle birleşerek nasıl yeni bir değere dönüştüğünü inceledi.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00MÜZİK
00:30Merhaba ben Güven İslamoğlu.
00:47Yeşildoğ programı ile yine karşınızdayız.
00:49Bugün güzel bir hikaye ekrana getireceğiz.
00:51Bu canlının değil, çünkü bizi bırakmadı iki saattir buralarda.
00:54Aslında onun üzerinde olduğu bu kütüklerin hikayesini ekrana getireceğiz.
00:58Ağaç yaşayan bir malzeme, ölmeyen bir malzeme.
01:02Gerçekten benim de çok sevdiğim bir konu marangozluk.
01:06Bu hafta bu kütükleri sanat eserine çeviren bir çiftin hikayesini ekrana taşımak istiyorum.
01:11Aslında daha önce vegan tarım yapmaya çalışmışlar.
01:13Şehirde şanslarını denemişler.
01:16Şehirden köye kaçmışlar.
01:17Derken ağaçla tanışmışlar.
01:19Ağacı işleyip nasıl bir şeyler yapabiliriz demişler.
01:22Makineler almışlar ve kendilerine yeni bir iş imkanı yaratmışlar.
01:26Gerçekten güzel bir hikayeleri var.
01:28Ben de sosyal medyadan tanıdım kendilerini.
01:30Bugün onları ziyaret edeceğim.
01:32Onların hikayesini ekrana taşımaya çalışacağım.
01:35Yeşildoğa başlıyor.
01:40Bu gördüğünüz objenin ismi Kuksa.
01:43Kuzey Skandinavya'nın unutulmuş yerli halkı Samilerin yapıp kullandığı gelineksel bir ahçap içme kapı.
01:5011 bin yıllık bir geçmişi var.
01:59Kuksa sadece kullanışlı bir nesne değil, el işçiliğiyle üretilen ve nesilden nesille aktarılan bir sanat eseri.
02:05Sürdürülebilir yaşam biçimleriyle bilinen Sami halkı, dayanıklı kaplar elde etmek için ellerindeki doğal kaynakları kullanarak bunları yapmışlar.
02:19Son zamanlarda bu tür içecek kapı yapan insanların sayısı giderek artıyor.
02:27Özellikle doğa tutkunlarını son zamanlarda ormanlarda ellerinde bir balta, bir bıçak ile Kuksa yapmaya çalışırken görüyoruz.
02:34Türkiye'de de bu el işçiliği giderek yaygınlaşıyor.
02:37Yasemin Talat Balcı çifti bu işe ilk başlayanlardan yaklaşık 11 yıldır Kuksa üretip satıyorlar.
02:44Balcı ailesini hikayesi dinlemek için Balıkesir Savaştepe'deki atölyelerinde kendilerini ziyaret ettim.
02:54Yaptığınız işleri sosyal medyadan gördüm.
02:56Ahşapta da biraz meraklı olduğum için sosyal medya karşıma çıkıyor.
03:00Ama böyle kütükler, büyük kütükler falan çalışıyorsunuz.
03:03Önce buna nereden, bu mesleğe nasıl başladınız?
03:07Asıl mesleğiniz miydi, nasıl oldu onu sormak istedim.
03:10Biz köyde tarım yapıyorduk daha önce.
03:11Tarımdan sonra etrafta çıkan ağaçları değerlendirmeye başladık.
03:14Önce sunum tahtaları, kesme tahtaları gibi ürünlerle başladık.
03:17Ardından bardak gibi ürünler talepleri geldi.
03:20Zaten tarım ürünleri sattığımız müşterilerden.
03:22Ardından tamamen bu tarafa yöneldik.
03:24Yasemin'in babası sağ olsun o da bir kalıp ustasıydı, metal ustasıydı.
03:28Ondan bu işleri öğrendik.
03:29O da birkaç makinesini getirdi buraya.
03:31Ardından büyük ağaçlara başlamış olduk.
03:33Babam tornacı benim.
03:35Metal torna işleri yapıyor, kalıp işleri yapıyordu.
03:38İzmir'de yaşıyoruz zaten biz, doğma büyüme İzmir'liyiz.
03:40Babam belli bir noktada bizim yanımıza taşınmak istedi.
03:44Geldi, savaşta benim küçüklüğünü falan yapamadı kırsalda.
03:48O geri döndü.
03:48Biz onun ekipmanlarını ekleyerek devam ettik.
03:51Torna işini büyüttük.
03:52Normalde ahşap işlerini, torna dışını işleri yapıyorduk.
03:56Daha küçük bir tane.
03:56Ahşap tornamız vardı.
03:57Ahşap tornamız vardı iki tane.
03:59Onunla küçük işler yapıyorduk.
04:00Metal tornayı öğrendik.
04:02Daha şanzımanlı falan filan bayağı büyük bir alet.
04:05Onu öğrendik.
04:06Frezi'yi fen kullanıyoruz işte.
04:08Oradan devam ettik büyük işlere.
04:10Asıl meclisiniz ne?
04:11Ben çalışma komisyonu okudum.
04:13Sosyolojide master yaptım.
04:14Sonra tarakla tanıştığımızda kırsala göç ettik.
04:16Vegan tarım yaptık, organik tarım yaptık.
04:19Böyle sağ olsun İstanbul'daki arkadaşlar kolektiflere bizim ürünlerimizi sattılar.
04:22Salça fen yapıyorduk.
04:24Orada bir tanışıklığımız oldu.
04:25Sonra biz belli dönemde evimizi açtık.
04:28Çok fazla insan geldi.
04:29İşte hiç tanımadığımız insanlar geldi.
04:31Bizle birlikte tarım yaptılar köyde yazları.
04:33Kışları misafir aldık.
04:35Yani misafirperverlik bağlamında bir yaşam sunduk insanlara.
04:39Öyle tanışıklığımız oldu.
04:41Sonra bir arkadaşımız var bizim çevreci.
04:43Sağ olsun dedi bir tane ahşap bardak varmış.
04:46Bana yapsanıza siz dedi.
04:47Ahşaptan bardak mı olurmuş dedik.
04:4810 sene, 11 sene mi oldu?
04:50O zaman ona bir bardak yaptık.
04:52Tek tek oyarak böyle.
04:54Oradan serüven başladı aslında.
04:56Köyde zaten yaşarken, tarım yaparken illa bir kendi dolabınızı, şeyinizi, rafınızı yapmanız gerekiyor.
05:01O tarz yerden başlayıp daha sonra müşterilerin talepleriyle bardak çok sevildi.
05:05Kuksa yapmaya başladık.
05:06Türkiye'de ikinci sanırım kuksa yapmaya başlayanlardınız.
05:09Gıda temasına dayanan cilalarla korunan, doğada daha rahat kullanılabilen, işte diğer bardaklar sıcaklığı geçirdiği için bu sıcaklığı da geçirmeyen avantajlı bir ürün.
05:19Aslında şehirden kaçtınız ama başka bir şeye bulaştınız.
05:23Tabii tabii öyle oldu.
05:25Kalsanız daha mı iyiydi?
05:26Yok yapamazdık biz.
05:28Yani şehirde yapamazdık yani.
05:30Buranın nesi güzel?
05:32Buranın sakinliği güzel.
05:34Buraya göç eden arkadaşlarımız var.
05:36Onlarla da konuşabileceğimiz insanlarla birlikte bir dünya kurduk aslında burada.
05:39Talat Balcı aslında Ege Üniversitesi Seracılık Yüksek Okulu'ndan mezun olmuş.
05:53Uzmanlık alanı aslında Sera Tarımı.
05:56Topraksız tarımdan vegan tarıma kadar birçok tarım yöntemini denemiş ama istediği sonucu elde edememiş.
06:03Kuksa ardından da kayınpederinden kalan ağır sanayi tipi Torna ile tanışınca büyük objeler üzerinde çalışmaya başlamış.
06:13Çok tehlikeli değil mi yalnız bu?
06:14Tehlikeli yani kullanmayı bilmek gerekiyor.
06:17Hem de kayınpederden dolayı ustalıktan dolayı oradan öğrendim.
06:20Kayınbiraderim de tornacı, kayınpederim de tornacı sağ olsunlar bütün aşamalarda yanımızda oldular.
06:24Makinelerin tamirlik makine yapımına kadar öğrettiler bize.
06:27Riskli şey ne bunda?
06:28Doğal ağaç işlemek çok risk. Yani ağaca yapıştırılmış parçalardan değil bütün halinde işlemek çok riski.
06:33Çünkü gördüğünüz gibi ağacın oyukları var ve bu oyukların içerisinde ağacın bütünlüğü bozulmuş olabiliyor mesela.
06:39Şurada bir kısmını gösterebilirim size.
06:42Bu parça eğer tam tutmuyorsa ayrılıp gidebiliyor işlem sırasında.
06:45Orada bir oluk var zaten.
06:46Evet orada büyük bir oyuk var.
06:48Şurada bir oyuk var. Bu oyuk kalacak işlemin sonunda.
06:50Bu çapı daraldıkça bu oyuk içeride kalıp fırçalanacak, zımparalanacak.
06:54İşte buralarda göremediğimiz yerler olursa fırlayabiliyor.
06:58Bizi sık sık makineye durdurup kontrol ediyoruz.
07:00Bazen çekişliyoruz arkasında boşluk var mı diye.
07:02Çalışırken sesini hep tedbir almaya çalışıyoruz.
07:04Müzik
07:05Normalde ürünlerin ne kadar büyük parçalardan yapıldığını göstermek için ürettik bunu.
07:25Yani asırlık bir zeytin ağacından mesela bir vazo çıkarttığımızda ya da bir kase çıkarttığımızda bu yabatlarda bir parçaya işlememiz gerekiyor.
07:33Bunda ise bütün ikisini birlikte bırakarak yani ne kadar ağaç gittiğini göstermeye çalıştık.
07:37Burada ağacın farklı urlu desenlerini hastalıklara, zorluklara karşı verdiği tepkileri göstermeye çalıştık.
07:43Tabii zımparalanacak, dış tarafı fırçalanacak bir ürün.
07:46Ya aslında insanlar buna bir ağaç olarak bakıyor ama ağacın dokusu aslında kendisini ifade ediyor.
07:52Evet yani aslında ağacın yaşadığı bütün zorluklar ağacı üzerinde taşıyor.
07:56Gövdesinin üzerinde taşıyor.
07:58Öz odunundaki çatlaklar ve şu yapılar yavaş yavaş yıllar sonra daha da içinin boşalacağını, boşalmaya başladığını gösteriyor.
08:03Yani ağacın iyice yaşlandığı ve zeytinleri bilirsiniz içi boş olur.
08:06Hatta oradan yaş tayini falan yaparlar içinde kalan topraktan.
08:09Bunları anlatıyor.
08:09Diğer taraftan şurada gördüğünüz benekler, urlu kısımları ağacın oldukça stresli.
08:14Artık soğuk su ararımı, mantar saldırısını, böcek saldırısını bir saldırıya karşı.
08:18Buradaki dokuyu normal ağacın farklı dokusundan, farklı bir malzemeyle sıklaştırıp kendini korumaya aldığını gösteriyor.
08:25O belli bir yıl içi mi gösteriyor yoksa belli bir şey mi?
08:29Belli bir dönemi ağacın belli bir yaşı.
08:31Yaşındaki.
08:31Yani genelde kabuğa yakın kısımlar da oluyor.
08:33Çünkü kabuktan korumaya başlıyorlar kendilerini.
08:35İç kısımlar da çok nadiren oluşuyor.
08:38Bu çizgilerse stresli yılları ifade ediyor.
08:40Ağaç ne kadar stresliyse o kadar koyu ve renk farklılıkları ortaya çıkıyor.
08:45Bu bilgileri nasıl edindiniz?
08:46Hem okuyoruz hem de seracılık geçmişimden, tarım geçmişimden bir temeli vardı.
08:51Onun üzerine de okuyup öğreniyoruz.
08:53Zaman zaman konferanslara gidiyoruz.
08:55Edremit'te sık sık zeytinle ilgili yapılır.
08:56Mesela orada bu konularla ilgili profesörlerden detaylı bilgi alma fırsatı oluyor.
09:00Bilginin peşinde olunca bulunuyor.
09:01Peki bunları yaparken, yani bu eserleri ortaya çıkartırken satın alan kişiler bunu biliyor mu?
09:07Anlatıyor musun da?
09:08Bazıları biliyor, bazılarını biz anlatıyoruz.
09:10Bazıları duyduktan sonra ilgilenmeye başlayıp kendi araştırmaya başlıyor.
09:13Yani ne kadar bilgi olursa o kadar da ilgi arkasından geliyor.
09:15Aslında bu ağaçlar bildiğimiz bir şey değil.
09:18Yani odun değil.
09:19Bunların hepsinin bir hikayesi var.
09:21Tabii ki bunlar kereste olarak normalde kullanılmayan ağaçlar.
09:23Çok güzel olmalarına karşın, yani kereste yapısal, yani bir ev yapamazsınız.
09:27Belki bir masa zar zor, epoksilerle birlikte yapılabiliyor.
09:30O yüzden çok kerestecilerde bulunamayacak ağaçlar bunlar.
09:33Çok güzel olmalarına karşın değerlendirmesi biraz daha maliyetli olan ağaçlar.
09:36Nereden getiriyorsunuz bunları, nereden buluyorsunuz bunları?
09:39Bu Edremit'ten geldiği muhtemelen bir hastane için arazi sökümünden çıkmış galiba.
09:43Orada ağaçları söküyorlar, taşınabilecek olanları taşıyorlar.
09:46Taşınamayacak olanları, işte kurumaya yüz tutmuş olanlarını da biz temin edip buraya getiriyoruz.
09:50Bu ağaçların çoğu mobilya ve inşaat sektörüne uygun olmayan, düzensiz yapiye sahip atık ağaçlar.
10:03Bir kısmı da madene açılan alanlardan sökülen ağaçlar.
10:13Bu ağaçların her birinin bir ruhu ve hikayesi var.
10:17Talat Balcı bu hikayeleri okuyabiliyor.
10:21Kara ağacın uru, epey büyük bir, 150 kilo civarında bir parçadan çıktı bu.
10:25Hatta çok eleştirildik, niye bunu ufak ufak parçalara bölmediniz, birçok ürün yapmadınız diye.
10:30Ama bizim zaten amacımız tek parça alarak sergilemek, insanların bir bağ kurmasını sağlamak.
10:34Ne özelliği var buna?
10:36Bu kara ağaç zaten nadir bir ağaç.
10:38Bir de kara ağacın dışında yaklaşık bir metre çapında büyümüş bir uru.
10:41Doğal zararlığa karşı verdiği tepki sonucu oluşmuş bir şey.
10:45Gördüğünüz gibi normal ağaç desenleri değildir bunlar.
10:47Genelde lüks arabaların konsollarında kullanılan bir milimetreye parçalanıp, kaplama halinde kullanılan malzemeler bunlar.
10:55Bu kendi doksunluğu.
10:56Kendi doksunluğu.
10:57Sadece yağ var üzerinde.
10:58Peki bu bir şey anlatıyor mu?
11:02Bunun bir hikayesi var mı?
11:03Sizin çıkarttığınız.
11:04Tabii ki bu çok zor ilkin koşullarında.
11:06Geldiği yeri de biliyoruz biz bu ağacın.
11:08Giresun'dan bir arkadaşımız bulup gönderdi bize.
11:11Yani gece günü sıcaklık farklarının çok yüksek olduğu, çevresinde suya ulaşımının problemli olduğu, birçok stres yaşamış, zaman zaman da gövdesinde kırıklara varan problemler yaşamış bir ağacın ürünü bu.
11:23O yüzden bu zorluklara karşı verdiği tepki de çok marjinal olmuş.
11:27Süper.
11:27Şunun dokusuna bakar mısınız?
11:29Gerçekten muhteşem.
11:31Mermer gibi.
11:32Evet.
11:34Dokununca hakikaten...
11:36Ben hep enerjisine inanırım ağacın.
11:38Enerjisine inanırım ve ölmez diye düşünürüm.
11:41Ağaç hiçbir zaman ölmezmiş.
11:43Yüzlerce yıllık hikaye ve sadece kendi hikayesi de çevresinin de hikayesini barındırıyor.
11:47Yani bir zamanı kodluyor neredeyse içinde.
11:50Bir çevrenin gecesi gündüzü hareket edebilen bir canlı değil neticede.
11:52Sürekli orada ve orayı tarih olarak kaydediyor.
11:55Çok güzel, çok hoşuma gitti.
11:57Var mı bunun müşterisi?
11:58Satıldı.
11:59Satıldı mı?
11:59Satıldı.
12:00Peki şey, bayağı ilgi çekiyor da benim ilgimi çektiğinde.
12:16Çok ilgi çekiyordur herhalde.
12:17Çok herkesin ilgisini çekiyor.
12:19Bir de ağacı bütün olarak görmek çok keyif veriyor insanlara.
12:22Yani bunları birkaç tanesini gördükten sonra doğalara baktığınızda ağacın da içini görebilir hale geliyorsunuz.
12:26Yani bunun içi de şu şekildedir, bunun içi de bu şekildedir.
12:28Yani ağaçla tanımak, bağ kurmanın bir başlangıcı olmuş oluyor.
12:33Çünkü herkes doğaya çıkıp ağacın yaprağını, gövdesini, kabuklarını göremiyor.
12:38Birçok çeşit zaten nadir kullandığımız ağaçlar.
12:41İşte sakız ağaçları, ardış ağaçları, geniş ardış ağaçları gibi.
12:44Bunlarla doğalara karşılaşmak zor.
12:45Ama evlere götürüp ya da Instagram'da dokusuna bakıp bunlarla bir bağ kurabiliyorlar.
12:50Bağ kurduktan sonra insanın çevreyle olan ilişkisi biraz daha doğru bir pozisyona oturmaya başlayabiliyor.
12:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
13:28Çünkü bizim bayağı bir kedi köpeğimiz var.
13:31Var mı bir hayaliniz?
13:33Aslında var hayalimiz.
13:34Bizim birazcık deniz tutkumuz var.
13:37Denize yakın bir yerlerde yaşamak.
13:38Küçük bir tekneye ahşap torna kurup, orada yapıp, bir yandan da gezip, bir yandan da ahşap işler yapmaya öyle bir tutkumuz var da inşallah olur.
13:47Ortak tutkumuz Deniz.
13:50Bir işi bırakıp da yazın gitmek zor oluyor.
13:52Son dediğim ben de var bir tekneye bir torna kuralım.
13:54Hem üretelim hem sahil sahil bırakırız insanlara siparişlerini.
13:57Tornalar sığar mı tekneye?
13:58Balıç teknesi gibi bir şey olursa, metal bir tekne olursa mümkün olabilir.
14:02Zor bir hayal herhalde.
14:03Tabii tabii zor.
14:04Uzak bir hayal.
14:05Uzak.
14:06Uzak mı diyorsunuz?
14:08Küçük tornağlı olur.
14:09Peki yani imkanı olsa ne yapmak istersiniz şimdi?
14:12Yani bu işimi bırakmak mı, büyütmek mi yoksa kafanızda başka bir iş mi var?
14:17Yo aslında şu an istediğim noktadayım ben.
14:19Yani çok başka bir iş yapmak istemem.
14:21Daha fazla ağaca erişmek, daha nadir, daha güzel ağaçlara erişmek.
14:24Sadece tek isteğim bu olur.
14:25Şu an istediğim yerdeyim, istediğim keyifle yapabiliyorum.
14:27Bu benim için ayarladilen noktaydı zaten.
14:39Hikayesini anlatan ağaçların hikayesini, sanat ile anlatan balcı çiftinin hikayesini izlediniz.
14:50Haftaya bir başka yerde, bir başka hikayede buluşmak üzere.
14:53Hoşçakalın.
Yorumlar