- 1 gün önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Evet özellikle bölgemizde bir hayli gergin bir hava esiyor. ABD ve İsrail İran'dan ne esiyor?
00:08Müzakerelerin sonucu aslında belli mi? İsrail ABD'yi ikna edip bu hafta sonu İran'a saldıracak mı?
00:15Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın az önce uçakta yaptığı açıklamalarda hep birlikte takip ettik.
00:21Bölge gerçekten felakete sürüklenir dedi Sayın Erdoğan da.
00:25Bunları konuşacağız.
00:26Askocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger bizlerle.
00:32Sayın Ülger hoş geldiniz yanlı yayına.
00:34Merhabalar iyi yayınlar dilerim.
00:36Teşekkür ediyorum.
00:37Evet ABD-İran gerilimi aslında tam manasıyla bir sükunete ya da böyle ayakları yere basan bir zemine oturmuş değil.
00:47Gelinen noktayı nasıl okuyorsunuz?
00:49Birçok soru işaretleri var şu anda hala.
00:51Evet şimdi müdahale ve savaş olacak gibi bir yığınak yapıldı.
00:56Fakat bu ihtimalin devre dışı kaldığını şu an itibariyle müzakere konusunda tarafların açıklamalarıyla bir fotoğrafın netleşmesini bekliyoruz.
01:09Abbas Arakçı 30 Ocak'ta Türkiye'yi ziyaret etmişti.
01:13Bu ziyaret esnasında görüşmelerin Türkiye'de yapılması yönünde İran'ın da olumlu bir yaklaşımı vardı.
01:23ABD zaten bunu kabul etmişti.
01:25Fakat daha sonra büyük ihtimalle çeşitli faktörlerin bir yansıması bir sonucu olarak İran Umman'ın başkenti Moskata işaret etti.
01:37Burada Ali Hameni'nin devreye girdiğini görmek lazım.
01:42İkinci olarak yani Türkiye ile bir rekabet İran'da her zaman var.
01:47Türkiye'nin bu süreçte mütakere sürecinin içerisindeki bir takım konulara müdahil olmasını İran kendi menfaatleri açısından uygun görmemiş olabilir.
01:58Türkiye'nin dışarıda kalmasının kendisi için daha uygun.
02:01Dost diyoruz, İstanbul kesiliyoruz, birbirimizle beraberiz, komşuyuz, sürekli görüşüyoruz.
02:08Yani evet bizim açımızdan öyle fakat İran biraz daha İran bu meselede aslında genel olarak dış dünya, İslam dünyası ile ilişkilerinde öncelik verdiği konu mezhep bağlantısı.
02:23Yani şia düşüncesine öncelik veriyor.
02:26Bir de tabii İslam rejimi öncesinden beri İran'la Türkiye arasında, Otman döneminden beri bir rekabet var.
02:33Onun da bir yansıması olarak görmek lazım.
02:36Üçüncü olarak da müzakereler neden Muscat'a taşındı?
02:41İran tarafı müzakerelerde sadece nükleer meselenin ele alınmasını ve bununla sınırlı kalmasını istiyordu.
02:50ABD ise İsrail'in baskısıyla vekil kuvvetler üzerindeki İran'ın etkisinin sonlandırılması şeklinde yeni bir talep ortaya koydu.
03:01Aynı zamanda İran'ın füze kapasitesini de sınırlandırmayı gündeme getirdiler.
03:08İran'ın elinde şu an itibariyle 440 kilogram, %60 oranında zenginleştirilmiş oranyum var.
03:16Bunun üçüncü bir ülkeye taşınması da çeşitli açıklamalarda gündeme geldi.
03:22Müzakerelerin Muscat'a taşınıyor olması İran'ın mütakere başlıklarını sınırlama çabası olarak da okunabilir.
03:33Çünkü İran yönetimi diğer konuların görüşülmesini egemenliğine müdahale olarak kabul ediyordu.
03:42Bir de daha önceki müzakereler de esasen Muscat'ta yürütülmüştü.
03:49Bu bakımda bütün bunların neticesinde İbre'nin tekrar Umman'a evrildiğini görmemiz lazım.
03:58Değişik açıklamalarla zaman zaman bu toplantı yapılacak yapılmayacak şeklinde belirsizlikler ortaya çıksa da
04:07en son dün gece 22 itibariyle tarafların bu konuda mutabakat sağladıkları ve görüşmenin cuma günü
04:16işte yerel saat ile saat 10 civarı başlatılması konusunda anlaştıkları anlaşılıyor.
04:23Peki şimdi Amerika'nın bu şekilde efendim Boğaz'a kadar ummanın karşısına kadar gelmesi
04:32ve tehditvari söylemleri ve Trump'ın açıklamaları bunları göz önünde bulunduruyor İran.
04:40Ve İran diyor ki Türkiye şayet Suriye'ye girmeseydi İran böyle bir tehditle karşı karşıya kalmayacaktı.
04:49Neredeyse böyle bir hani Türkiye'nin üzerine yıkma gibi bir durum var sanki.
04:55Yani tabii İran tarafından değişik açıklamalar yapılıyor.
04:59Hangisi resmi yaklaşımdır onu ayırt etmenin zorlukları var Türkiye'ye karşı.
05:05Yani Türkiye güvenliğini tesis etmeyecek mi?
05:06Suriye'deki Akanka'nın durması bileni rahatsız etti herhalde.
05:11Türkiye'ye karşı bu tip böyle açıklamalar yapıyorlar.
05:15Yani en başından biri İslam Cumhuriyeti tesis edildiğinden itibaren İran'ın Suriye'deki baz rejimine yakın destek verdiğini biliyoruz.
05:26Bu son ana kadar devam etti işte geçtiğimiz yılın tekrarlı kayında.
05:30Bu rejim ortadan kalktı.
05:33İran'ın etkisi nüfusu Suriye'de kırıldı.
05:35Fakat Irak'ta devam ediyor.
05:37Mesela Irak'ta Haçlı Şabi bir açıklama yaptı.
05:41Dedi ki bir saldırı yapılırsa İran'a bunu kendimize yapılmış kabul ederiz dedi.
05:47Aynı şekilde bu saldırı gerçekleştiği takdirde İran'ın yanında yer alabilecek çok geniş yelpazede kesimler var.
05:58Özellikle Körfez ülkelerinde mesela Şia Nüfus var.
06:01Hizbullah'ın ortadan kalktığını söylemek mümkün değil.
06:04Husiler hala güçlü biçimde varlıklarını sürdürüyorlar.
06:10Türkiye'ye karşı İran'ın tavrını tutumunu yani işte bir rekabet olarak da algılamak lazım.
06:17İran'ın ulusal çıkarları bunu gerektiriyor.
06:20Müzakere pozisyonu açısından tüm diğer ülkelerin de katılacağı bir toplantı yerine İran eski formatta ABD ile İran'ın katılacağı bir müzakere pozisyonunu tercih etti.
06:34Demek de mümkün yani gerçek bunların hepsinin bir ilişkisi belki de yani Türkiye'ye karşı çok hayır ha düşünce içerisinde olmadıklarını biliyoruz.
06:43Biz İran'a onların bizi düşündüğünden çok daha fazla pozitif anlamda ulusal salamda katkı sağlayan bir devletiz.
06:53Şimdi Amerika'daki yayın yapan bir dergi Time dergisi bütün dünyanın gözü önünde böyle ara ara mesaj nitelikli resimler paylaşıyor.
07:04Daha önce rahmetli Gaddafi'yi daha sonra yine işte Saddam'ı kapağına taşımıştı.
07:132024'tü sanırım hameli yine resmetmişti ama son dergisinde kapağında yine aynı şekilde sırtı dönük bir ilüstrasyonla böyle bir dergiyle dergi kapağıyla dünyaya çıktı.
07:31Ve Ayetullah'tan sonra ifadesini kullandı derginin kapağında ne düşünüyorsunuz Time dergisinin bu resmiyle ilgili?
07:40Yani bu dergi tabi internet öncesi zamanda çok etkiliydi.
07:48Time ve Newsweek bunların kapakları önemli ölçüde ulusalası politikada ne olup bileceği konusunda işaret veriyordu.
07:56Haber ajansları da öyle.
07:57İnternetin yaygınlaşmasıyla etkileri nüfuzları azaldı fakat hala devam ediyor.
08:03United Press, International, Reuters, Ajans Press bunların hepsi belli düzeyde ulusalası politikada siyasi gelişmeleri yönlendiriyorlar.
08:17Time dergisi 1998 yılında Pakistan nükleer güç haline geldiği zaman İslam bombası kapağıyla çıkmıştı.
08:25Evet yani değişik kapakları siz de gösteriyorsunuz.
08:30Şimdi İran rejiminde bir böyle yumuşama bir transformasyon beklentisi var.
08:38Bu gerçekten olacak mı olmayacak mı?
08:40Bu kapak resmi bunun işaretini veriyor.
08:43Ben akşamdan sabaha orada işte ekonomik sebeplerle yahut da rejimin uygulamalarına tepki sebebiyle gösterilerin rejimin devrilmesine yol açacağı kanaatında değilim.
08:55Fakat bir reform dalgası gelebilir.
08:58Yani katı ideolojik çizgisinde kısmi bir revizyon yapma yönünde bir irade ortaya koyabilirler.
09:07İran'daki yapıyı biraz yakından tanımak gerekiyor.
09:11Yani orada Cumhurbaşkanı devletin bir numarası değil.
09:15Yani Türkiye'de öyle diyelim ki Fransa'da öyle ABD'de işte başkan ama İran'da dini lider bir numara ve dini liderin hemen altında uzmanlar kurulu.
09:28Onun altında anayasayı koruyucular kurulu ve dört numara İran Cumhurbaşkanı.
09:33Beş numara İslami Şura Meclisi altı numara devrim muhafızları.
09:37Şimdi İran'da Cumhurbaşkanı'nın statüsü Türkiye'ye uyarlamak gerekirse İstanbul valisi gibi yani İstanbul valisi idari sistemin içerisinde nerede değil mi?
09:49Yani baktığımızda aslında bir uygulayıcı bir teknokrat görünümünde.
09:53Büyük ölçü de rejimin iç politikası, dış politikası Ali Haveney tarafından yönetiliyor, yönlendiriliyor.
09:5987 yaşında ne kadar sağlık sebepleriyle iktidarda kalır o konu belirsizliğini koruyor.
10:07Fakat bu kapaktan şunu anlamak lazım.
10:10Önümüzdeki zaman diliminde bir uzlaşma olursa İran tekrar uranyum konusunda uluslararası atomolojisi denetimini kabul ederse
10:19buna paralel olarak yaptırımların kaldırılması, kısmen kaldırılması da bekleniyor.
10:24ABD'de Trump hükümeti buradan bir avantaj yıkanamaya da çalışıyor.
10:29En yüksek perdeden taleplerini ortaya koyarak buradan bir ticari ekonomik menfaat sağlamaya çalışıyor.
10:36İşte tam bu aşamada bir taraftan da Ali Haveney devam etsin etmesin veyahut da işte yerine yeni bir lider gelmiş olsa bile
10:45İran rejiminde topyekun değişim yerine kısmı bir takım böyle reformlar, yumuşamalar olması bekleniyor.
10:55Peki tam da sen Rügel bunu soracaktım.
10:59Yani Rıza Şah Pehlevi'den sonraki dönemde ki bu bahsetmiş olduğunuz Cumhurbaşkanı'nda dördüncü ve beşinci kademeye koyan sistemin değişmesini İran halkı tasvip eder mi?
11:15Şu anda ediyor mu sizce?
11:17Şimdi en başta tabii Şah'ın devrimesi esnasında geniş bir koalisyon vardı ve İran halkının aleyhine ABD'nin batının menfaatleriyle yine bir iş başında olan Şah yönetimi bunu devirme konusunda görüş birliği sağlamışlardı.
11:34Fakat İran halk savaşıyla birlikte Ayetullah Hümeyni'nin yönlendirdiği İran idaresi muhalifleri devre dışı bıraktı.
11:43Tudeh Partisi, İran Komünist Partisi üyeleri devrimin işte hemen birinci yılında önemli bir kısmı tasvih edildi, önde gelenlere asıldı.
11:52Ve burada Şia'nın velayetli fakih teorisine uygun bir idare kuruldu, dini teokratik bir yapı kuruldu.
12:02Bu on ikinci imam, bu Şia'dan bize geçen bir dini kavram var, Mehdi düşüncesi.
12:11Yani o on ikinci imam gelene kadar tüm Şia'nın tepesindeki kişi dini liderdir ve dini liderin görüşleri herkese bağlar.
12:23Tıpkı Katolik dünyada Papa'nın işte Tanrı'nın vekili kabul edilmesi gibi.
12:28Yani Sünnilik'te bu biraz farklı fakat Şia'da dini otorite olarak dini liderin görüşleri Şia üzerinde bağlayıcı.
12:38Bunun yani zaman içerisinde reforma doğru gitme eğilimi var.
12:43Meşruiyet mevzu uzunca bir süreden beri konuşuluyor.
12:46Mesela bir gösterge var elimizde, 19 Mayıs tarihi hatırlıyorum.
12:52Ben o zaman vakıf köylüydüm.
12:54Bu bir esarengiz kazayla 19 Mayıs 2024'te İbrahim Reisi'nin helikopteri düştü.
13:02Ve hemen arkasından seçim yapıldı.
13:03Bu seçimlere mesela katılım İran'da ne derece, hangi oranda?
13:07Bu bir siyasal meşruiyet göstergesi.
13:10Birinci tura katılım yüzde 39 oldu.
13:13İkinci turda İbrahim Reisi alternatif olarak ikinci tura kaldığı için katılım yüzde 49'a çıktı.
13:20Fakat baktığımızda yani bu bile aslında insanların sandığa gitmediğini gösteriyor.
13:27Mesela birinci turu esas aldığımızda.
13:29Çünkü gitseler de bir şey değişmeyecek.
13:31Seçime kimin katılacağına, Cumhurbaşkanlığı seçimi olsun,
13:34İslami Şura Meclisi seçimi olsun, oradaki Türkiye Büyük Millet Meclisi Muadili Meclisi'nin adı.
13:41Buna Anayasayı Korucular Kurulu karar veriyor.
13:45Ve bazen eskiden Cumhurbaşkanı yapanların bile başvurdukları taktirde bu kuruldan geçmediklerini görüyoruz.
13:53Katı bir hiyerarşi var.
13:55Öte taraftan ülkede ekonomik sıkıntılar var.
14:00İslam Cumhuriyeti rejimi doğal kaynakları mümkün olduğu kadar kullanarak bir refah yaratma projesini de gündeme getirdi.
14:10Fakat bu bir türlü yaptırımlar nedeniyle mümkün olmadı.
14:13İran teknoloji başta olmak üzere pek çok alanda batının felsah felsah gerisinde kaldı.
14:20Bu da bir hoşnutsuzluk yaratıyor.
14:25Yani bir uzlaşı, bir çözüm bulunsa bile bu geçici bir çözüm olacak.
14:31Aslında İran'ın reforma gitmesiyle belki de bu İslam Cumhuriyeti rejimi ayakta kalabilir.
14:38Aksi takdirde ne kadar uzun süresi sürsün, meşruiyeti tartışmalı hale gelen bu yapı içeride sorun çıkarmaya devam edecektir.
14:49Şimdi Amerika Abraham Lincoln gemisiyle geldi.
14:53Birçok savaş uçakları var.
14:55Dolayısıyla bölge gerçekten hareketli.
14:57Tam da burada bir toplantı gerçekleşecek.
15:01Tabi Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da bahsettiği gibi burada ateşi harlamanın kimseye faydası yok.
15:07Dolayısıyla Türkiye bunun gerçekleşmemesi için, sulhun bulunması için, sulha erilmesi için elinden geleni gerçekten ardına koymuyor.
15:16Müthiş bir diplomasi trafiği hem Cumhurbaşkanı Erdoğan hem Sayın Hakan Fidan bunu gerçekleştiriyorlar.
15:23Şimdi İran'dan yapılan bazı açıklamalar vardı.
15:25Dolayısıyla bölgeye çok ilgilendiren bir durum.
15:29Yani bu genele yayılabilir böyle bir çatışma ortamı olursa şeklinde İran'dan bir açıklama yapılmıştı.
15:39Yani bölgesel bir genişleme şeklinde de bu savaşı görebilir miyiz?
15:47Evet İran aslında bütün kartlarına bu kez açtığı ve güçlü biçimde bir saldırıyı önlemeye çalışıyor.
15:55Silleme kapasitesinin yeteneğini, güçlü olduğunu göstermeye çalışıyor.
15:59Söyledikleri şey doğru.
16:00İran'ın yani bir bölgesel savaşa evrilebilir.
16:04Esasen Trump'ın ben savaş istediği kanatında değilim.
16:10Yani buradaki rejimi devirmek istediğini de düşünmüyorum.
16:13Peki neden bu düğünahı yaptı?
16:14Neden sık aralıklarla İran'ı tehdit ediyor?
16:19Yani şunu görmek lazım.
16:20Epstein'in etkisi var mı?
16:22Yani İsrail faktörünü görmek lazım.
16:24Yani temelde Amerika'yı hareketi geçiren İsrail, devlet olarak İsrail, bir de Amerika'nın içindeki İsrail lobisi, Yahudi lobisi onlar Trump üzerinde baskı kuruyorlar.
16:37İşte Epstein'de kullandıkları enstrümanlardan birisiydi.
16:40Trump'ın Adalet Bakanı açıkladığı, aslında burada Trump'ı cezai bakımdan yükümlülük altına sokan bir şey yok demeye getirdiler.
16:51Bu anlamda bu belgeler açıklandı.
16:55Sürekli demoklasin kılıcı gibi Trump hükümetinin üzerinde bir baskı unsuru olarak bu Epstein'in evrakları kullanılıyordu.
17:04İşte 3 milyon civarında bir kısmı açıldı.
17:09Cezai müeyyide gerektiren durumlar var mı yok mu?
17:11Amerikan adalet sistemi ona karar verecek.
17:14Fakat bizim konumuz bakımından ehemliye taşıyan nokta, bunun bir Mossad operasyonu, Mossad projesi olduğu şeklinde.
17:27Çünkü burada gelecekte potansiyeli olan, ticari, siyasi, ticari, ekonomik bağlantıları olan kişiler için kurulan bir tuzak söz konusu.
17:41Yani bu Epstein'in tepesindeki kişi zaten Yahudi.
17:48Ehemliyet taşıyan nokta, Trump hükümeti bakımından İran'daki rejimin ortadan kaldırılması değil.
17:57Tabii ki Trump bunu başarabilirse, kendisi açısından çok önemli bir avantaj yakalamış olacak.
18:0279'dan beri bir düzineye yakın Amerikan başkanı İran'la işte bir çeşitli şekillerde mücadele etti.
18:10Bu rejimi çökertmeyi başaran lider olmayı Trump ister.
18:16Fakat öte taraftan pragmatist bir tarafı da var Trump'ın.
18:20Yani Temel de burada İran'ı 2015 anlaşmasına ikna etmeye çalışıyor.
18:27Ve bu arada yaptırımları kaldırarak ekonomik fayda sağlamasını öngörüyor Amerikan şirketlerinin.
18:34Bir de İsrail'in baskısını ortadan kaldırmayı hedefliyor.
18:38Eylül ayında İsrail'e seçim var.
18:422026 Eylül'ünde.
18:44Netanyahu tekrar kazanır mı, kazanamaz mı?
18:47İsrail içerisindeki yargı müessesesi, Netanyahu hakkında da az edilme başvurusu var, davalar var.
18:55Yani katılımını engeller mi onları bilmiyoruz.
18:58Fakat Trump üzerindeki İsrail baskısını böylece bertaraf etmiş olacak anlaşma yapıldığı takdirde.
19:06Yani ben Trump hükümetinin tekrar etmek istiyorum.
19:10Yani bir savaş istediği kanaatında değilim.
19:13Peki neden bölgeye yanak yapıyor?
19:16Çünkü öteki Amerikan'ın ve İsrail'in baskısı nedeniyle ve yüksek perdeden açıklamalar yapması da aslında müzakere pozisyonu olarak sürekli kullandığı bir yöntem.
19:29Ticaret müzakerelerde de aynısını yapıyor.
19:31Çok yüksek perdeden elini açıyor.
19:33Sonra ilk söylediği rakamın mesela ticaret tarifelerinin onda biriyle anlaşma yapıyor.
19:40Ve çok önemli başarı kazandık diyor.
19:42Burada da Trump'ın beklentisi İran'ı kontrol altına alma.
19:46Yani bu uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen uluslararası otobüsü denetimi inisiyatifine bırakılması.
19:54Zenginleştirilmiş 400 kilogram civarında 160 oranında zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışında bir üçüncü ülkeye çıkarılması.
20:04Bu Türkiye olabilir, Rusya olabilir.
20:06İran bir de şunu söylüyor.
20:09Diyor ki işte Ayetullah Hümeyni'nin bir fetvası var.
20:12Kitle imha silahları haram.
20:15Yani biz bunu aslında enerji sebebiyle uranyum zenginleştirme işini yürütüyoruz diyor.
20:23Burada tabii bir takiye mi var yoksa hakikaten İran günün birinde dokunulmaz hale gelmek istiyor bunu açık etmemeye mi çalışıyor?
20:34Bu konu tartışmaya açık.
20:37Öte taraftan hep konuşuyoruz İran devasa doğal kaynaklar bakımından zengin bir ülke.
20:42Yani ikinci sırada doğal gaz rezervi bakımından petrol bakımından da Venezuela'nın yarısı kadar yani 155 milyar varil petrol rezervi var.
20:59Bir türlü bunları yaptırımlardan kurtulup da zenginlik olarak halka, ekonomiye yansıtamıyor.
21:06Bu tip sorunlarla karşı karşıya işte Trump kısmen bir ara formül olarak bir taraftan tekrar İran'ı uluslararası atom enerjisi denetimi altına aldım.
21:162015 anlaşmasını takviye ettim diyecek.
21:19Bir taraftan İsrail'in ve Yahudi lobesinin buradaki baskısını sonlandırmış olacak.
21:26Ve Amerikan şirketleri de yaptırımların kaldırılması mukabilinde kısmen bir takım imtiyazlar kazanacaklar.
21:34Yani benim okumam burada savaş ihtimalinin devre dışı kaldığı şeklinde.
21:40Fakat Yahudi lobisi İsrail'e işte askeri kanatla birlikte güçlü destek vererek bir oldu bitti yapmaya çalışabilirler.
21:49Esasen bunu Haziran ayında da yapmışlardı.
21:53Onun benzeri bir durumla karşı karşıya kalma ihtimalimiz var.
21:56Fakat topyekun bir savaş olacağı kanaatında değilim.
22:00İran'ın dehşet bir misirleme kapasitesi var.
22:05İnşallah böyle bir şey vuku bulmaz.
22:07Sayın Erdoğan da buna işaret etmişti zaten.
22:09Ben çok teşekkür ediyorum.
22:10Değerli açıklamalarınızı bizlerle paylaştınız efendim.
22:13Çok sağ olun.
22:13İyi yayınlar verin.
22:14Sağ olun.
Yorumlar